«Δύσκολο καλοκαίρι» σε Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο – Κρίσιμη σύνοδος των ευρωπαίων ΥΠΕΞ

Τα κα­λο­καί­ρια κρύ­βουν συχνά εκ­πλή­ξεις – ενί­ο­τε δυ­σά­ρε­στες – για τις ελ­λη­νο­τουρ­κι­κές σχέ­σεις. Στη δι­πλω­μα­τία είναι καλό να απο­φεύ­γο­νται οι κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κές προ­βλέ­ψεις για τα μελ­λού­με­να, αλλά φαί­νε­ται ότι και το εφε­τι­νό κα­λο­καί­ρι θα είναι γε­μά­το εξε­λί­ξεις για την ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου.

Σή­με­ρα, Δευ­τέ­ρα 13 Ιου­λί­ου, οι υπουρ­γοί Εξω­τε­ρι­κών της ΕΕ ανα­μέ­νε­ται να συ­ζη­τή­σουν εις βάθος για τις ευ­ρω­τουρ­κι­κές σχέ­σεις. Τις προη­γού­με­νες ημέ­ρες βρέ­θη­καν στην Αθήνα αι­γύ­πτιοι εμπει­ρο­γνώ­μο­νες οι οποί­οι συ­ζή­τη­σαν επί της οριο­θέ­τη­σης θα­λασ­σί­ων ζωνών με­τα­ξύ Ελ­λά­δος και Αι­γύ­πτου, στον δεύ­τε­ρο γύρο των συ­νο­μι­λιών των δύο πλευ­ρών μετά από εκεί­νον που έλαβε χώρα κατά την πρό­σφα­τη επί­σκε­ψη του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Νίκου Δέν­δια στο Κάιρο.

Στη Λιβύη, η κι­νη­τι­κό­τη­τα είναι διαρ­κής και η «ομί­χλη» για την τε­λι­κή έκ­βα­ση της σύ­γκρου­σης πυκνή. Το μέ­τω­πο της Λι­βύ­ης είναι πολύ κρί­σι­μο για την Αθήνα που προ­σπα­θεί επι­τα­κτι­κά να βρει θέση στην «τρά­πε­ζα των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων» της επό­με­νης ημέ­ρας. Πα­ράλ­λη­λα, η Αθήνα επι­διώ­κει να σφυ­ρη­λα­τή­σει ακόμη στε­νό­τε­ρη σχέση με τη Γαλ­λία μέσα από την επι­κεί­με­νη υπο­γρα­φή μιας στρα­τη­γι­κής και αμυ­ντι­κής συμ­φω­νί­ας και την αγορά δύο φρε­γα­τών Belh@rr@.

Οι προ­ο­πτι­κές δια­λό­γου

Παρά τις περί του αντι­θέ­του δη­μό­σιες δη­λώ­σεις, η πα­ρέμ­βα­ση του Βε­ρο­λί­νου ώστε να ανοί­ξουν πάλι τα κα­νά­λια επι­κοι­νω­νί­ας Αθή­νας – Αγκυ­ρας υπήρ­ξε ου­σια­στι­κή. Είναι ξε­κά­θα­ρο στους πα­ρα­τη­ρη­τές των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών σχέ­σε­ων ότι επι­διώ­κε­ται να δια­μορ­φω­θεί μια «βαλ­βί­δα απο­συ­μπί­ε­σης» των εντά­σε­ων στις δι­με­ρείς σχέ­σεις ώστε οι δύο πλευ­ρές να μπο­ρέ­σουν στη συ­νέ­χεια να κα­θο­ρί­σουν έναν «οδικό χάρτη» με τα επό­με­να βή­μα­τα. Οι εμπλε­κό­με­νοι πα­ρά­γο­ντες δεν τρέ­φουν φυ­σι­κά αυ­τα­πά­τες ότι οι δυ­σκο­λί­ες θα εξα­φα­νι­στούν μο­νο­μιάς, καθώς η απο­κα­τά­στα­ση της εμπι­στο­σύ­νης θα πάρει χρόνο. Η Αθήνα θα επι­διώ­ξει να αξιο­ποι­ή­σει και το «ευ­ρω­παϊ­κό γή­πε­δο» ώστε να αντλή­σει οφέλη. Αλ­λω­στε, η γερ­μα­νι­κή προ­ε­δρία του Συμ­βου­λί­ου της ΕΕ φαί­νε­ται να έχει θέσει ψηλά τον πήχη στο ζή­τη­μα αυτό και κρί­νο­ντας από τις αντι­δρά­σεις της Αγκυ­ρας έχει δια­μορ­φω­θεί κά­ποιου εί­δους συ­νεν­νό­η­ση. 

Σύμ­φω­να πά­ντως με πλη­ρο­φο­ρί­ες του «Βή­μα­τος», η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά δεν έμει­νε κα­θό­λου ικα­νο­ποι­η­μέ­νη από την επί­σκε­ψη του Ζοζέπ Μπο­ρέλ στην Αγκυ­ρα. Ο ύπα­τος εκ­πρό­σω­πος της ΕΕ για την εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή μάλ­λον απο­γο­ή­τευ­σε με τις δη­μό­σιες δη­λώ­σεις του, αν και άν­θρω­ποι που γνω­ρί­ζουν το πα­ρελ­θόν του και τους συ­νερ­γά­τες του δεν εξέ­φρα­ζαν έκ­πλη­ξη. Οι από­ψεις του πά­ντως για μια συμ­φω­νία-πα­κέ­το απερ­ρί­φθη­σαν δη­μο­σί­ως από τον Με­βλούτ Τσα­βού­σο­γλου σε… απευ­θεί­ας σύν­δε­ση, ενώ οι ανα­φο­ρές του περί ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών δια­φο­ρών σε σχέση με τα χω­ρι­κά ύδατα και περί ενερ­γό­τε­ρου ρόλου της ΕΕ στον δια­μοι­ρα­σμό των εσό­δων υδρο­γο­ναν­θρά­κων στην Κύπρο υπήρ­ξαν είτε άστο­χες (στην πρώτη πε­ρί­πτω­ση) είτε άκαι­ρες (στη δεύ­τε­ρη).

Η συ­νέ­ντευ­ξη Καλίν

Την ίδια στιγ­μή, εν­δια­φέ­ρον πα­ρου­σιά­ζει η συ­νέ­ντευ­ξη που πα­ρα­χώ­ρη­σε ο Ιμπρα­ήμ Καλίν στο πρα­κτο­ρείο «Anadolu» πριν από λίγες ημέ­ρες. Ο «στρα­τη­γι­κός εγκέ­φα­λος» της τουρ­κι­κής προ­ε­δρί­ας τό­νι­σε ότι η Ελ­λά­δα ήταν η χώρα που στή­ρι­ξε την εντα­ξια­κή προ­ο­πτι­κή της Τουρ­κί­ας, επα­νέ­λα­βε την έκ­κλη­ση για απευ­θεί­ας διά­λο­γο για το Αι­γαίο αλλά και την Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, ενώ έβαλε στο τρα­πέ­ζι και το ζή­τη­μα της «τουρ­κι­κής μου­σουλ­μα­νι­κής μειο­νό­τη­τας» της Θρά­κης που πάντα απα­σχο­λεί τον κ. Ερ­ντο­γάν. 

Ο κ. Καλίν εμ­φα­νί­στη­κε λι­γό­τε­ρο εμπρη­στι­κός από τον υπουρ­γό Εξω­τε­ρι­κών Με­βλούτ Τσα­βού­σο­γλου και ιδιαί­τε­ρα από τον υπουρ­γό Αμυ­νας Χου­λου­σί Ακάρ. Αυτό δεν ση­μαί­νει ότι πρε­σβεύ­ει δια­φο­ρε­τι­κές θέ­σεις, αλλά ότι ίσως να ήταν σκό­πι­μο η Αθήνα να επι­διώ­ξει την σε βάθος και απευ­θεί­ας συ­νο­μι­λία με το πε­ρι­βάλ­λον του τούρ­κου προ­έ­δρου πριν αρ­χί­σουν να εξε­τά­ζο­νται σε­νά­ρια πο­λι­τι­κών δια­βου­λεύ­σε­ων ή συ­ζη­τή­σε­ων επί Μέ­τρων Οι­κο­δό­μη­σης Εμπι­στο­σύ­νης (ΜΟΕ).

Το πεδίο στο οποίο η Αθήνα δεν θα πρέ­πει να ανα­μέ­νει με­τα­βο­λή στά­σης εκ μέ­ρους της Αγκυ­ρας ονο­μά­ζε­ται «Λιβύη». Η εμπλο­κή της Αγκυ­ρας δεν είναι απλά στρα­τιω­τι­κή και δι­πλω­μα­τι­κή, αλλά έχει και βαθιά οι­κο­νο­μι­κά κί­νη­τρα. Δεν πρέ­πει να λη­σμο­νού­νται τα ανε­κτέ­λε­στα συμ­βό­λαια της πε­ριό­δου Γκα­ντά­φι, οι προ­ο­πτι­κές της ανοι­κο­δό­μη­σης, αλλά και πιο πρό­σφα­τες εξε­λί­ξεις, όπως η επί­σκε­ψη (στα τέλη Ιου­νί­ου) στην Αγκυ­ρα του διοι­κη­τή της Κε­ντρι­κής Τρά­πε­ζας της Λι­βύ­ης Σι­ντίκ αλ Κα­μπίρ και η συ­νά­ντη­σή του με τον πρό­ε­δρο Ερ­ντο­γάν και τον υπουρ­γό Οι­κο­νο­μι­κών Μπε­ράτ Αλ­μπαϊ­ράκ. Σε αυτήν φέ­ρε­ται να συμ­φω­νή­θη­κε η με­τα­φο­ρά συ­ναλ­λαγ­μα­τι­κών δια­θε­σί­μων ύψους πε­ρί­που 8 δι­σε­κα­τομ­μυ­ρί­ων δο­λα­ρί­ων στην Κε­ντρι­κή Τρά­πε­ζα της Τουρ­κί­ας για μία πε­ρί­ο­δο τεσ­σά­ρων ετών.

«Πυ­ρι­τι­δα­πο­θή­κη» η Λιβύη

Ωστό­σο, η Λιβύη έχει πλέον με­τα­τρα­πεί στην από­λυ­τη «πυ­ρι­τι­δα­πο­θή­κη», καθώς έχουν εμπλα­κεί όλοι οι πι­θα­νοί δρώ­ντες. Τα βλέμ­μα­τα έχουν επι­κε­ντρω­θεί στο αν η Τρί­πο­λη, με τη στή­ρι­ξη της Αγκυ­ρας, θα επι­διώ­ξει να κα­τα­λά­βει τη Σύρτη ή αν θα δε­χθεί μια εκε­χει­ρία και θα προ­σέλ­θει σε πο­λι­τι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις. Η Σύρτη συ­νι­στά κομ­βι­κό ση­μείο, καθώς από εκεί ελέγ­χε­ται η λι­βυ­κή «πε­τρε­λαϊ­κή ημι­σέ­λη­νος» που πα­ρά­γει πε­ρί­που το 60% του πε­τρε­λαί­ου της χώρας. Πα­ράλ­λη­λα, όποιος την ελέγ­χει, ελέγ­χει και τη σύν­δε­ση Τρί­πο­λης – Βεγ­γά­ζης. 

Η επί­θε­ση στην Αλ Ουα­τί­για

Η πρό­σφα­τη επί­θε­ση ενα­ντί­ον τουρ­κι­κών αμυ­ντι­κών συ­στη­μά­των στη βάση της Αλ Ουα­τί­για κα­τέ­δει­ξε ότι τα πρό­σφα­τα νι­κη­φό­ρα απο­τε­λέ­σμα­τα των δυ­νά­με­ων της Κυ­βέρ­νη­σης Εθνι­κής Συμ­φω­νί­ας (GNA) χάρη στην ισχυ­ρή τουρ­κι­κή συν­δρο­μή δεν είναι ανε­πί­στρε­πτα, ιδιαί­τε­ρα αν οι επι­χει­ρή­σεις διευ­ρυν­θούν προς τη Σύρτη ή προς την αε­ρο­πο­ρι­κή βάση Αλ Τζού­φρα. Ας προ­στε­θεί εδώ ότι η βάση της Αλ Τζού­φρα προ­σφέ­ρει τον αε­ρο­πο­ρι­κό έλεγ­χο σχε­δόν ολό­κλη­ρης της Λι­βύ­ης. Δεν είναι πά­ντως σαφές ποιος ευ­θύ­νε­ται για την επί­θε­ση στην Αλ Ουα­τί­για. Κυ­κλο­φο­ρούν διά­φο­ρα σε­νά­ρια, ένα εκ των οποί­ων ομι­λεί για συ­νερ­γα­σία Ηνω­μέ­νων Αρα­βι­κών Εμι­ρά­των (ΗΑΕ), Αι­γύ­πτου και Γαλ­λί­ας. Η Αγκυ­ρα ίσως να ήθελε να διευ­ρύ­νει τις επι­χει­ρή­σεις, αλλά η υπο­στή­ρι­ξή τους δεν θα είναι εύ­κο­λη.

Η  Τουρ­κία βρί­σκε­ται σε ευ­θεία αντι­πα­ρά­θε­ση πλέον όχι μόνο με την Αί­γυ­πτο και τα ΗΑΕ, αλλά και με τη Γαλ­λία. Επί­σης, η σκα­κιέ­ρα έχει κι άλ­λους παί­κτες. Οι Αμε­ρι­κα­νοί κι­νού­νται δια­κρι­τι­κά και δεν θέ­λουν ενί­σχυ­ση της επιρ­ρο­ής της Μό­σχας. Πα­ράλ­λη­λα, οι Ρώσοι συ­ζη­τούν προ­φα­νώς με τους Τούρ­κους για την εκε­χει­ρία. Αν όμως η Αγκυ­ρα προ­χω­ρή­σει σε διεύ­ρυν­ση των επι­χει­ρή­σε­ων, ου­δείς απο­κλεί­ει ότι η Μόσχα θα την πιέ­σει στο Ιντλίμπ της Συ­ρί­ας.

Πηγή: tovima.gr