• Κορεσμένη τουριστικά, αλλά με ανοιχτή πόρτα σε ποιοτικές επενδύσεις και νέες μορφές τουρισμού
Το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τον Τουρισμό (ΕΠΧΣΑΑ) καθορίζει με σχετική λεπτομέρεια τι επιτρέπεται και τι αποθαρρύνεται στη Ρόδο, το νησί που ανήκει στις πλέον τουριστικά ανεπτυγμένες και παράλληλα τουριστικά κορεσμένες περιοχές της χώρας. Το Παράρτημα ΙΙ του σχεδίου, που αποτυπώνει τη συγκριτική αποτύπωση του Ειδικού Πλαισίου και των Περιφερειακών Πλαισίων, αφήνει να διαφανεί ένα σύνθετο πλέγμα κατευθύνσεων για τη Ρόδο, ανάλογα με τη ζώνη στην οποία εντάσσεται κάθε τμήμα της.
Ανεπτυγμένη και κορεσμένη ταυτόχρονα
Το βορειοδυτικό τμήμα της Ρόδου χαρακτηρίζεται στο Ειδικό Πλαίσιο ως ανεπτυγμένο τουριστικά, μαζί με αντίστοιχες περιοχές της Μυκόνου, της Σαντορίνης, της Πάρου και της Κω. Η κατηγορία αυτή, που αποτυπώνεται με κόκκινο στους χάρτες του σχεδίου, επιτρέπει αποκλειστικά την αναβάθμιση των υφιστάμενων ξενοδοχειακών υποδομών και την κατασκευή νέων μονάδων τεσσάρων και πέντε αστέρων, αλλά μόνο εντός σχεδίου πόλεων, ορίων οικισμών και ζωνών χρήσης γης. Νέα ξενοδοχεία κατηγορίας τριών αστέρων εκτός σχεδίου δεν προβλέπονται στις ανεπτυγμένες ζώνες.
Πέρα από την ένταξη στις ανεπτυγμένες τουριστικά περιοχές, τμήματα της Ρόδου έχουν χαρακτηριστεί Κορεσμένες Τουριστικές Περιοχές με υπουργική απόφαση. Οι περιοχές αυτές, μαζί με αντίστοιχες της Κω, Μυκόνου, Πάρου και Σαντορίνης, εντάσσονται στη ζώνη Α του Περιφερειακού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού, που χαρακτηρίζεται ως «ζώνη ποιοτικής αναβάθμισης εντατικών τουριστικών δραστηριοτήτων». Για τις κορεσμένες αυτές περιοχές το Ειδικό Πλαίσιο είναι σαφές: επιδιώκεται ο εκσυγχρονισμός των υφιστάμενων υποδομών και η βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών, ενώ ο περιορισμός στην ίδρυση νέων ξενοδοχειακών μονάδων και την αύξηση των κλινών αποτελεί ρητή κατεύθυνση. Παράλληλα, για τις ίδιες ζώνες ανοίγεται παράθυρο επενδύσεων ανάπτυξης υποδομών εναλλακτικών και ειδικών μορφών τουρισμού, όπως ο συνεδριακός, ο ιαματικός και ο θαλάσσιος. Εντός της ζώνης Α μπορούν επίσης να καθοριστούν τμήματα χώρου με αμιγή τουριστική χρήση ή Περιοχές Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης (ΠΟΤΑ).
Η Ρόδος ανήκει στα 47 νησιά με σημαντική τουριστική δραστηριότητα
Στο πλαίσιο της κατηγοριοποίησης των νησιών, η Ρόδος εντάσσεται στην ομάδα ΙΙ, που περιλαμβάνει 47 νησιά με σημαντική τουριστική δραστηριότητα. Ωστόσο η Ρόδος, μαζί με την Κρήτη, την Κέρκυρα και τα οικιστικά κέντρα με πληθυσμό άνω των 10.000 κατοίκων, εξαιρείται ρητά από τον γενικό κανόνα της ομάδας ΙΙ, σύμφωνα με τον οποίο εντός ορίων οικισμών και σχεδίων πόλεων επιτρέπονται ξενοδοχειακές μονάδες έως 100 κλίνες. Η εξαίρεση αυτή συνεπάγεται ότι για τη Ρόδο ισχύουν διαφορετικοί, ειδικότεροι κανόνες, σύμφωνοι με τις κατευθύνσεις των ζωνών Α και Β στις οποίες εντάσσεται.
Συνεδριακός τουρισμός με σαφή γεωγραφική κατεύθυνση
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά του Ειδικού Πλαισίου στον συνεδριακό τουρισμό, για τον οποίο η χώρα της Ρόδου κατονομάζεται ρητά ως κατάλληλος τόπος ανάπτυξης, μαζί με την Κω, την Ερμούπολη Σύρου και τη χώρα της Καλύμνου. Ο συνεδριακός τουρισμός στο Ειδικό Πλαίσιο επιτρέπεται στις αναπτυγμένες τουριστικά περιοχές και στις ευρύτερες περιοχές των αστικών κέντρων, γεγονός που τοποθετεί τη Ρόδο σε προνομιακή θέση. Το Περιφερειακό Πλαίσιο για το Νότιο Αιγαίο, ωστόσο, δεν εξειδικεύει χωρικά την ανάπτυξη του συνεδριακού τουρισμού. Αναφέρει γενικότερα ότι μπορεί να αναπτυχθεί δυνητικά σε όλα τα νησιά των ζωνών Α και Β, διαμορφώνοντας ένα δίκτυο με χωροταξικά, αναπτυξιακά και ποιοτικά κριτήρια επιλογής. Για τις περιοχές που θα συνθέσουν το δίκτυο αυτό αναφέρεται ότι θα προβλέπονται ειδικοί όροι δόμησης και ανάπτυξης υποδομών, καθώς και ειδικοί περιβαλλοντικοί όροι προστασίας ανάλογα με τη μορφή της τουριστικής δραστηριότητας.
Αστικός τουρισμός: η πόλη της Ρόδου στον εθνικό χάρτη
Η πόλη της Ρόδου αναφέρεται ονομαστικά και στο πλαίσιο του αστικού τουρισμού, μαζί με την Κω, την Ερμούπολη και την Κάλυμνο. Σύμφωνα με το Ειδικό Πλαίσιο, ο αστικός τουρισμός σε αυτές τις πόλεις επικεντρώνεται στον εκσυγχρονισμό και στη βελτίωση του ξενοδοχειακού δυναμικού. Το Περιφερειακό Πλαίσιο δεν προσδιορίζει ειδικά τον αστικό τουρισμό για τη Ρόδο, αλλά αναφέρει γενικότερα την ανάγκη ανάδειξης ιστορικών κέντρων, παραδοσιακών οικισμών και των ιδιαίτερων πολιτιστικών στοιχείων κάθε οικισμού, ως μοχλό προσέλκυσης περισσότερων επισκεπτών.
Γκολφ, θαλάσσιος τουρισμός και η θέση της Ρόδου
Για τον αθλητικό τουρισμό, και ειδικότερα για το γκολφ, η Ρόδος περιλαμβάνεται ρητά στον κατάλογο προορισμών όπου το Ειδικό Πλαίσιο επιτρέπει νέες εγκαταστάσεις, μαζί με Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Βόλο, Ιωάννινα, Κρήτη, Κέρκυρα, Ζάκυνθο, Ηλεία, Μεσσηνία και Χαλκιδική.
Στον θαλάσσιο τουρισμό, το Ειδικό Πλαίσιο εντάσσει τα Δωδεκάνησα, εκτός Καρπάθου και Κάσου, σε μία ενότητα θαλάσσιου τουρισμού. Το Περιφερειακό Πλαίσιο για το Νότιο Αιγαίο δεν αναπτύσσει ειδικές προβλέψεις για τον θαλάσσιο τουρισμό, παρά μόνο αναφέρει την ανάγκη ανάπτυξης ολοκληρωμένου δικτύου ακτοπλοϊκών συνδέσεων.
Παραδοσιακοί οικισμοί και αρχαιολογική κληρονομιά
Στο Περιφερειακό Πλαίσιο επισημαίνεται ότι 47 οικισμοί της Δωδεκανήσου έχουν κηρυχθεί παραδοσιακοί. Ωστόσο, σύμφωνα με τις πληροφορίες του Πλαισίου, ελάχιστα κίνητρα και πόροι έχουν διατεθεί για την αποκατάσταση και προβολή τους, ενώ σημαντική αλλοίωση επιφέρει η άναρχη και συχνά αυθαίρετη δόμηση που συνδέεται με την τουριστική ζήτηση. Ως κατεύθυνση προωθείται η αποκατάσταση και προστασία ιστορικών κέντρων και παραδοσιακών οικισμών, καθώς και η ενθάρρυνση επανάχρησης του κτηριακού αποθέματος.
Πολιτιστικός τουρισμός: η Ρόδος ως «κοιτίδα πολιτισμού»
Το Περιφερειακό Πλαίσιο για το Νότιο Αιγαίο δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στον πολιτιστικό τουρισμό, τον οποίο τοποθετεί στον πυρήνα της στρατηγικής για όλη την Περιφέρεια, συμπεριλαμβανομένης φυσικά της Ρόδου. Προωθείται η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και η ανάδειξη των ιστορικών και αρχαιολογικών μνημείων, με στόχο την ισχυροποίηση της ακτινοβολίας του Νοτίου Αιγαίου ως «κοιτίδας πολιτισμού». Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται η οργάνωση ενός δικτύου πολιτιστικών πόρων που θα συνδυάζει ιστορικούς και αρχαιολογικούς χώρους, παραδοσιακή αρχιτεκτονική, παραδόσεις και έθιμα, καθώς και σύγχρονες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Για τις περιοχές του δικτύου αυτού αναφέρεται ότι θα προβλέπονται ειδικοί όροι δόμησης και ειδικοί περιβαλλοντικοί όροι ανάλογα με τη μορφή της τουριστικής δραστηριότητας.
