Υδάτινες Συμμαχίες: Ευαισθητοποίηση και εθνική συνεννόηση για τη λειψυδρία

Την ανά­γκη να δη­μιουρ­γη­θούν ευ­ρύ­τε­ρες συ­μπρά­ξεις και να κι­νη­το­ποι­η­θούν θε­σμι­κοί εκ­πρό­σω­ποι, φο­ρείς και η κοι­νω­νία, προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πι­στεί άμεσα το κρί­σι­μο θέμα της λει­ψυ­δρί­ας, ανέ­δει­ξαν οι ομι­λη­τές στην εκ­δή­λω­ση της πρω­το­βου­λί­ας «Υδά­τι­νες Συμ­μα­χί­ες», η οποία είχε ως θέμα «Στρα­τη­γι­κές Αντι­με­τώ­πι­σης της Λει­ψυ­δρί­ας: Πρό­λη­ψη και Προ­ε­τοι­μα­σία».

Την εκ­δή­λω­ση, την οποία συν­διορ­γά­νω­σαν η ΕΥΔΑΠ, το Τε­χνι­κό Επι­με­λη­τή­ριο Ελ­λά­δας (ΤΕΕ), το ΤΜΕΔΕ και το Ιν­στι­τού­το «We Are Greece», άνοι­ξε με χαι­ρε­τι­σμό ο Υπουρ­γός Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, Σταύ­ρος Πα­πα­σταύ­ρου.  Ο κ. Πα­πα­σταύ­ρου, αφού επι­σή­μα­νε τη δια­χρο­νι­κό­τη­τα του ζη­τή­μα­τος, το χα­ρα­κτή­ρι­σε ως θέμα εθνι­κής προ­τε­ραιό­τη­τας και ση­μεί­ω­σε ότι απαι­τεί­ται σχε­δια­σμός και δα­πά­νες για την επί­λυ­σή του. Έθεσε, δε, τρεις πυ­λώ­νες για την αντι­με­τώ­πι­ση της λει­ψυ­δρί­ας: την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα, καθώς όπως χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά τό­νι­σε «υπάρ­χουν πε­ρισ­σό­τε­ροι από 750 φο­ρείς για τη δια­χεί­ρι­ση του νερού και αυτό είναι φύσει ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό», την εξεύ­ρε­ση πρό­σθε­των χρη­μα­το­δο­τι­κών πόρων, καθώς και την εξοι­κο­νό­μη­ση του νερού, μέσω και της ευαι­σθη­το­ποί­η­σης της κοι­νω­νί­ας με κα­μπά­νιες ενη­μέ­ρω­σης και δρά­σης.

Λαμ­βά­νο­ντας τον λόγο, ο Πρό­ε­δρος του ΤΕΕ, Γιώρ­γος Στα­σι­νός ση­μεί­ω­σε ότι είναι κρί­σι­μο να γίνει προ­σπά­θεια, σε συ­νερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Παι­δεί­ας, Θρη­σκευ­μά­των και Αθλη­τι­σμού, για να κα­τα­νο­ή­σουν οι νε­ό­τε­ρες γε­νιές το ζή­τη­μα. Πρό­σθε­σε, δε, ότι απαι­τεί­ται να τεθεί χρο­νο­διά­γραμ­μα, και η επί­τευ­ξη των στό­χων να γίνει άμεσα και εντός συ­γκε­κρι­μέ­νου χρο­νι­κού δια­στή­μα­τος.

Στην αξία του αν­θρώ­πι­νου κε­φα­λαί­ου και την ανά­γκη να κα­τα­θέ­σουν όλα τα εμπλε­κό­με­να μέρη την τε­χνο­γνω­σία και την εμπει­ρία τους ώστε να δο­θούν οι λύ­σεις για τη λει­ψυ­δρία, επι­κε­ντρώ­θη­κε ο Πρό­ε­δρος του Δ.Σ. της ΕΥΔΑΠ, Γιώρ­γος Στερ­γί­ου. «Κορ­μός της συμ­μα­χί­ας πρέ­πει να είναι οι άν­θρω­ποι που δια­χει­ρί­ζο­νται το νερό» τό­νι­σε. Ανα­φέρ­θη­κε, δε, και στο θέμα της άρ­δευ­σης, λέ­γο­ντας ότι απαι­τεί­ται και σε αυτόν τον τομέα εστί­α­ση.

Τον ρόλο των τε­χνι­κών εται­ρειών και των χρη­μα­το­δο­τι­κών ερ­γα­λεί­ων για την υλο­ποί­η­ση των έργων που απαι­τού­νται, ανέ­δει­ξε στην ομι­λία του ο Κων­στα­ντί­νος Μα­κέ­δος, Πρό­ε­δρος ΤΜΕΔΕ, λέ­γο­ντας ότι είναι κρί­σι­μη η συμ­βο­λή τους στο θέμα της λει­ψυ­δρί­ας, καθώς τα δί­κτυα είναι ήδη πα­λαιω­μέ­να, που πρέ­πει να συν­δυα­στούν με σύγ­χρο­νες και και­νο­τό­μες λύ­σεις. Για να το­νί­σει τη σο­βα­ρό­τη­τα του θέ­μα­τος της λει­ψυ­δρί­ας, ση­μεί­ω­σε ότι το 34% του πλη­θυ­σμού και το 40% της έκτα­σης της ΕΕ έχει επη­ρε­α­στεί από τη λει­ψυ­δρία, με κό­στος 9 δισ. ευρώ ετη­σί­ως.

Από την πλευ­ρά του, ο ιδρυ­τής και Πρό­ε­δρος του Ιν­στι­τού­του «We are Greece», Αντώ­νης Γιαν­νι­κου­ρής, πρό­τει­νε να λει­τουρ­γή­σουν οι Υδά­τι­νες Συμ­μα­χί­ες ως κόμ­βος συ­ντο­νι­σμού με­τα­ξύ κρά­τους, αυ­το­διοί­κη­σης, επι­στη­μο­νι­κής κοι­νό­τη­τας, ιδιω­τι­κού τομέα και της κοι­νω­νί­ας των πο­λι­τών όλης της χώρας, να αυ­ξη­θεί η χρη­μα­το­δό­τη­ση για νέα κρί­σι­μα έργα υπο­δο­μής και ταυ­τό­χρο­να να γί­νε­ται συ­στη­μα­τι­κή συ­ντή­ρη­ση των υφι­στά­με­νων, και τέλος να υπάρ­ξει θε­σμι­κή ανα­βάθ­μι­ση του ρόλου και του τρό­που με τους οποί­ους γί­νε­ται πο­λι­τι­κά η δια­χεί­ρι­ση των υδά­τι­νων πόρων.

Στη συ­νέ­χεια, ακο­λού­θη­σε συ­ζή­τη­ση με θέμα «Η ετοι­μό­τη­τα της Ελ­λά­δας απέ­να­ντι στην ξη­ρα­σία – Το­πι­κές και διε­θνείς δια­στά­σεις – πα­ρα­δείγ­μα­τα».

Ο Πέ­τρος Βα­ρε­λί­δης, Γε­νι­κός Γραμ­μα­τέ­ας Φυ­σι­κού Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Υδά­των, Υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, ανέ­φε­ρε ότι δεν υπάρ­χει ισο­κα­τα­νο­μή στα ύψη βρο­χής με­τα­ξύ της Δυ­τι­κής και της Νό­τιας Ελ­λά­δας, καθώς η πρώτη έχει υψηλά επί­πε­δα βρο­χό­πτω­σης και η δεύ­τε­ρη πολύ λι­γό­τε­ρα. Ο κ. Βα­ρε­λί­δης τό­νι­σε ότι χρειά­ζο­νται έργα υπο­δο­μής, ει­δι­κά στην Ατ­τι­κή. «Χρεια­ζό­μα­στε και μα­κρο­πρό­θε­σμα και βρα­χυ­προ­θέ­σμα μέτρα γιατί μας τε­λειώ­νει το νερό» ση­μεί­ω­σε και πρό­σθε­σε ότι μέχρι το 2030 για έργα που αφο­ρούν στο νερό και όχι στην απο­χέ­τευ­ση, απαι­τού­νται του­λά­χι­στον 10 δισ. ευρώ.

Ο Διευ­θύ­νων Σύμ­βου­λος της ΕΥΔΑΠ, Χάρης Σα­χί­νης, επι­σή­μα­νε ότι υπάρ­χει έλ­λει­μα νερού 225 εκατ. κ.μ. και προ­στί­θε­νται εφε­δρι­κοί τα­μιευ­τή­ρες και γε­ω­τρή­σεις που μπο­ρούν να συ­νει­σφέ­ρουν έως 75 εκατ. κ.μ., σύμ­φω­να με το υπάρ­χον πλάνο της ΕΥΔΑΠ, αλλά με υψηλά ενερ­γεια­κά κόστη.  Ως απο­τε­λε­σμα­τι­κή λύση πα­ρου­σί­α­σε τη δια­σύν­δε­ση με τη λίμνη των Κρε­μα­στών που πε­ντα­πλα­σιά­ζει τα απο­θέ­μα­τα με μη­δε­νι­κό λει­τουρ­γι­κό κό­στος για την κά­λυ­ψη του με­γα­λύ­τε­ρου μέ­ρους των ανα­γκών, ενώ – σε πε­ρί­πτω­ση που η δια­σύν­δε­ση με τα Κρε­μα­στά αργεί – υπάρ­χει γρή­γο­ρη εν­διά­με­ση λύση με­τα­φο­ράς νερού με πλοία. Χα­ρα­κτή­ρι­σε, δε, την αφα­λά­τω­ση ση­μα­ντι­κή, αλλά με υψηλό ενερ­γεια­κό κό­στος. «Εξε­τά­ζου­με μα­κρο­πρό­θε­σμα την αξιο­ποί­η­ση ανα­κυ­κλω­μέ­νου νερού, που μέχρι σή­με­ρα απορ­ρί­πτε­ται στη θά­λασ­σα, για άρ­δευ­ση και βιο­μη­χα­νι­κή χρήση», είπε επί­σης. Πα­ρου­σί­α­σε, δε, τα έργα που υλο­ποιεί η ΕΥΔΑΠ έως το 2029, τα οποία αφο­ρούν στη βελ­τι­στο­ποί­η­ση της λει­τουρ­γί­ας του δι­κτύ­ου ύδρευ­σης με στόχο τη μεί­ω­ση των διαρ­ρο­ών, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 170 εκ. ευρώ, και σε μα­ζι­κές αντι­κα­τα­στά­σεις πε­πα­λαιω­μέ­νων υδρο­με­τρη­τών και προ­μή­θεια και εγκα­τά­στα­ση έξυ­πνων με­τρη­τών, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 122 εκατ. ευρώ.

Από την πλευ­ρά του, ο  John P. Kmiec, Διευ­θυ­ντής Tucson Water USA μί­λη­σε για το Central Arizona Project το οποίο έλυσε το πρό­βλη­μα της επάρ­κειας νερού σε μια άνυ­δρη πε­ριο­χή. Με επί­κε­ντρο την ανα­κύ­κλω­ση νερού, τις τε­χνη­τές υπό­γειες εγκα­τα­στά­σεις (όπως CAVSARP και SAVSARP), την υλο­ποί­η­ση ευ­ρύ­τα­των προ­γραμ­μά­των εκ­παί­δευ­σης και ενη­μέ­ρω­σης παι­διών σχο­λι­κής ηλι­κί­ας και την πα­ρο­χή κι­νή­τρων για την εξοι­κο­νό­μη­ση νερού, η πε­ριο­χή Τού­σον έχει επι­τύ­χει αξιο­ση­μεί­ω­τη μεί­ω­ση κα­τα­νά­λω­σης και βελ­τί­ω­ση απο­δο­τι­κό­τη­τας. Στην πα­ρου­σί­α­σή του ανέ­δει­ξε τον συν­δυα­σμό τε­χνο­λο­γί­ας, εκ­παί­δευ­σης και συμ­με­το­χι­κής πο­λι­τι­κής ως πρό­τυ­πο βιώ­σι­μης δια­χεί­ρι­σης νερού για άνυ­δρες πε­ριο­χές διε­θνώς.

Ο πρώην Γε­νι­κός  Διευ­θυ­ντής The Israel Water Authority, Giora  Shaham, πα­ρου­σί­α­σε το μο­ντέ­λο δια­χεί­ρι­σης υδά­τι­νων πόρων του Ισ­ρα­ήλ ως πα­ρά­δειγ­μα ολι­στι­κής προ­σέγ­γι­σης σε συν­θή­κες πε­ριο­ρι­σμέ­νων φυ­σι­κών πόρων και κλι­μα­τι­κής αστά­θειας. Μέσω συν­δυα­σμού τε­χνο­λο­γιών εξοι­κο­νό­μη­σης, επα­να­χρη­σι­μο­ποί­η­σης λυ­μά­των, αφα­λά­τω­σης, τι­μο­λο­για­κής πο­λι­τι­κής που αντι­κα­το­πτρί­ζει το πραγ­μα­τι­κό κό­στος, αυ­στη­ρών ρυθ­μί­σε­ων και μα­κρο­πρό­θε­σμου σχε­δια­σμού, το Ισ­ρα­ήλ, μια άνυ­δρη χώρα, κα­τά­φε­ρε να κα­λύ­ψει τις αυ­ξη­μέ­νες ανά­γκες, επεν­δύ­ο­ντας πα­ράλ­λη­λα σε και­νο­το­μία και εκ­παί­δευ­ση και ενερ­γεια­κές συ­νέρ­γειες.

Συ­ντο­νι­στής ήταν ο Booky Oren, Πρό­ε­δρος και Διευ­θύ­νων Σύμ­βου­λος Booky Oren Global Water Technologies, ο οποί­ος ση­μεί­ω­σε ότι χρειά­ζε­ται επα­γρύ­πνη­ση και ενη­μέ­ρω­ση. «Χωρίς επί­γνω­ση ότι το νερό τε­λειώ­νει, οι άν­θρω­ποι δεν θα πά­ρουν απο­φά­σεις, χρειά­ζε­ται αυτό να το κα­τα­λά­βει όλος ο πλη­θυ­σμός της Ελ­λά­δας» είπε. Πρό­σθε­σε, δε, ότι στις ΗΠΑ απαι­τή­θη­καν 40 χρό­νια για να επι­λυ­θεί η λει­ψυ­δρία, ώστε σή­με­ρα, ακόμα και στη μέση της ερή­μου, να υπάρ­χουν απο­θέ­μα­τα για άλλα 100 χρό­νια. «Στο δε Ισ­ρα­ήλ», όπως είπε, «χρειά­στη­καν 25 έτη για να ρυθ­μι­στεί το θέμα».