Υδάτινες Συμμαχίες: Ευαισθητοποίηση και εθνική συνεννόηση για τη λειψυδρία

Την ανάγκη να δημιουρ­γη­θούν ευρύ­τε­ρες συμπρά­ξεις και να κινη­το­ποι­η­θούν θεσμι­κοί εκπρό­σω­ποι, φορείς και η κοι­νω­νία, προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πι­στεί άμεσα το κρίσιμο θέμα της λει­ψυ­δρίας, ανέ­δει­ξαν οι ομι­λη­τές στην εκδή­λωση της πρω­το­βου­λίας «Υδά­τι­νες Συμ­μα­χίες», η οποία είχε ως θέμα «Στρα­τη­γι­κές Αντι­με­τώ­πι­σης της Λει­ψυ­δρίας: Πρόληψη και Προ­ε­τοι­μα­σία».

Την εκδή­λωση, την οποία συν­διορ­γά­νω­σαν η ΕΥΔΑΠ, το Τεχνικό Επι­με­λη­τή­ριο Ελλάδας (ΤΕΕ), το ΤΜΕΔΕ και το Ινστι­τούτο «We Are Greece», άνοιξε με χαι­ρε­τι­σμό ο Υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, Σταύρος Παπα­σταύ­ρου.  Ο κ. Παπα­σταύ­ρου, αφού επι­σή­μανε τη δια­χρο­νι­κό­τητα του ζητή­μα­τος, το χαρα­κτή­ρισε ως θέμα εθνικής προ­τε­ραιό­τη­τας και σημεί­ωσε ότι απαι­τεί­ται σχε­δια­σμός και δαπάνες για την επίλυσή του. Έθεσε, δε, τρεις πυλώνες για την αντι­με­τώ­πιση της λει­ψυ­δρίας: την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα, καθώς όπως χαρα­κτη­ρι­στικά τόνισε «υπάρ­χουν περισ­σό­τε­ροι από 750 φορείς για τη δια­χεί­ριση του νερού και αυτό είναι φύσει ανα­πο­τε­λε­σμα­τικό», την εξεύ­ρεση πρό­σθε­των χρη­μα­το­δο­τι­κών πόρων, καθώς και την εξοι­κο­νό­μηση του νερού, μέσω και της ευαι­σθη­το­ποί­η­σης της κοι­νω­νίας με καμπά­νιες ενη­μέ­ρω­σης και δράσης.

Λαμ­βά­νο­ντας τον λόγο, ο Πρό­ε­δρος του ΤΕΕ, Γιώργος Στα­σι­νός σημεί­ωσε ότι είναι κρίσιμο να γίνει προ­σπά­θεια, σε συνερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Παι­δείας, Θρη­σκευ­μά­των και Αθλη­τι­σμού, για να κατα­νο­ή­σουν οι νεό­τε­ρες γενιές το ζήτημα. Πρό­σθεσε, δε, ότι απαι­τεί­ται να τεθεί χρο­νο­διά­γραμμα, και η επί­τευξη των στόχων να γίνει άμεσα και εντός συγκε­κρι­μέ­νου χρο­νι­κού δια­στή­μα­τος.

Στην αξία του ανθρώ­πι­νου κεφα­λαίου και την ανάγκη να κατα­θέ­σουν όλα τα εμπλε­κό­μενα μέρη την τεχνο­γνω­σία και την εμπει­ρία τους ώστε να δοθούν οι λύσεις για τη λει­ψυ­δρία, επι­κε­ντρώ­θηκε ο Πρό­ε­δρος του Δ.Σ. της ΕΥΔΑΠ, Γιώργος Στερ­γίου. «Κορμός της συμ­μα­χίας πρέπει να είναι οι άνθρω­ποι που δια­χει­ρί­ζο­νται το νερό» τόνισε. Ανα­φέρ­θηκε, δε, και στο θέμα της άρδευ­σης, λέγο­ντας ότι απαι­τεί­ται και σε αυτόν τον τομέα εστίαση.

Τον ρόλο των τεχνι­κών εται­ρειών και των χρη­μα­το­δο­τι­κών εργα­λείων για την υλο­ποί­ηση των έργων που απαι­τού­νται, ανέ­δειξε στην ομιλία του ο Κων­στα­ντί­νος Μακέδος, Πρό­ε­δρος ΤΜΕΔΕ, λέγο­ντας ότι είναι κρίσιμη η συμβολή τους στο θέμα της λει­ψυ­δρίας, καθώς τα δίκτυα είναι ήδη παλαιω­μένα, που πρέπει να συν­δυα­στούν με σύγ­χρο­νες και και­νο­τό­μες λύσεις. Για να τονίσει τη σοβα­ρό­τητα του θέματος της λει­ψυ­δρίας, σημεί­ωσε ότι το 34% του πλη­θυ­σμού και το 40% της έκτασης της ΕΕ έχει επη­ρε­α­στεί από τη λει­ψυ­δρία, με κόστος 9 δισ. ευρώ ετησίως.

Από την πλευρά του, ο ιδρυτής και Πρό­ε­δρος του Ινστι­τού­του «We are Greece», Αντώνης Γιαν­νι­κου­ρής, πρό­τεινε να λει­τουρ­γή­σουν οι Υδά­τι­νες Συμ­μα­χίες ως κόμβος συντο­νι­σμού μεταξύ κράτους, αυτο­διοί­κη­σης, επι­στη­μο­νι­κής κοι­νό­τη­τας, ιδιω­τι­κού τομέα και της κοι­νω­νίας των πολιτών όλης της χώρας, να αυξηθεί η χρη­μα­το­δό­τηση για νέα κρίσιμα έργα υπο­δο­μής και ταυ­τό­χρονα να γίνεται συστη­μα­τική συντή­ρηση των υφι­στά­με­νων, και τέλος να υπάρξει θεσμική ανα­βάθ­μιση του ρόλου και του τρόπου με τους οποίους γίνεται πολι­τικά η δια­χεί­ριση των υδά­τι­νων πόρων.

Στη συνέ­χεια, ακο­λού­θησε συζή­τηση με θέμα «Η ετοι­μό­τητα της Ελλάδας απέ­να­ντι στην ξηρασία – Τοπικές και διε­θνείς δια­στά­σεις – παρα­δείγ­ματα».

Ο Πέτρος Βαρε­λί­δης, Γενικός Γραμ­μα­τέας Φυσικού Περι­βάλ­λο­ντος και Υδάτων, Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, ανέφερε ότι δεν υπάρχει ισο­κα­τα­νομή στα ύψη βροχής μεταξύ της Δυτικής και της Νότιας Ελλάδας, καθώς η πρώτη έχει υψηλά επίπεδα βρο­χό­πτω­σης και η δεύτερη πολύ λιγό­τερα. Ο κ. Βαρε­λί­δης τόνισε ότι χρειά­ζο­νται έργα υπο­δο­μής, ειδικά στην Αττική. «Χρεια­ζό­μα­στε και μακρο­πρό­θε­σμα και βρα­χυ­προ­θέ­σμα μέτρα γιατί μας τελειώ­νει το νερό» σημεί­ωσε και πρό­σθεσε ότι μέχρι το 2030 για έργα που αφορούν στο νερό και όχι στην απο­χέ­τευση, απαι­τού­νται του­λά­χι­στον 10 δισ. ευρώ.

Ο Διευ­θύ­νων Σύμ­βου­λος της ΕΥΔΑΠ, Χάρης Σαχίνης, επι­σή­μανε ότι υπάρχει έλλειμα νερού 225 εκατ. κ.μ. και προ­στί­θε­νται εφε­δρι­κοί ταμιευ­τή­ρες και γεω­τρή­σεις που μπορούν να συνει­σφέ­ρουν έως 75 εκατ. κ.μ., σύμφωνα με το υπάρχον πλάνο της ΕΥΔΑΠ, αλλά με υψηλά ενερ­γειακά κόστη.  Ως απο­τε­λε­σμα­τική λύση παρου­σί­ασε τη δια­σύν­δεση με τη λίμνη των Κρε­μα­στών που πεντα­πλα­σιά­ζει τα απο­θέ­ματα με μηδε­νικό λει­τουρ­γικό κόστος για την κάλυψη του μεγα­λύ­τε­ρου μέρους των αναγκών, ενώ – σε περί­πτωση που η δια­σύν­δεση με τα Κρε­μα­στά αργεί – υπάρχει γρήγορη ενδιά­μεση λύση μετα­φο­ράς νερού με πλοία. Χαρα­κτή­ρισε, δε, την αφα­λά­τωση σημα­ντική, αλλά με υψηλό ενερ­γειακό κόστος. «Εξε­τά­ζουμε μακρο­πρό­θε­σμα την αξιο­ποί­ηση ανα­κυ­κλω­μέ­νου νερού, που μέχρι σήμερα απορ­ρί­πτε­ται στη θάλασσα, για άρδευση και βιο­μη­χα­νική χρήση», είπε επίσης. Παρου­σί­ασε, δε, τα έργα που υλο­ποιεί η ΕΥΔΑΠ έως το 2029, τα οποία αφορούν στη βελ­τι­στο­ποί­ηση της λει­τουρ­γίας του δικτύου ύδρευ­σης με στόχο τη μείωση των διαρ­ροών, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 170 εκ. ευρώ, και σε μαζικές αντι­κα­τα­στά­σεις πεπα­λαιω­μέ­νων υδρο­με­τρη­τών και προ­μή­θεια και εγκα­τά­σταση έξυπνων μετρη­τών, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 122 εκατ. ευρώ.

Από την πλευρά του, ο  John P. Kmiec, Διευ­θυ­ντής Tucson Water USA μίλησε για το Central Arizona Project το οποίο έλυσε το πρό­βλημα της επάρ­κειας νερού σε μια άνυδρη περιοχή. Με επί­κε­ντρο την ανα­κύ­κλωση νερού, τις τεχνη­τές υπό­γειες εγκα­τα­στά­σεις (όπως CAVSARP και SAVSARP), την υλο­ποί­ηση ευρύ­τα­των προ­γραμ­μά­των εκπαί­δευ­σης και ενη­μέ­ρω­σης παιδιών σχο­λι­κής ηλικίας και την παροχή κινή­τρων για την εξοι­κο­νό­μηση νερού, η περιοχή Τούσον έχει επι­τύ­χει αξιο­ση­μεί­ωτη μείωση κατα­νά­λω­σης και βελ­τί­ωση απο­δο­τι­κό­τη­τας. Στην παρου­σί­ασή του ανέ­δειξε τον συν­δυα­σμό τεχνο­λο­γίας, εκπαί­δευ­σης και συμ­με­το­χι­κής πολι­τι­κής ως πρότυπο βιώ­σι­μης δια­χεί­ρι­σης νερού για άνυδρες περιο­χές διεθνώς.

Ο πρώην Γενικός  Διευ­θυ­ντής The Israel Water Authority, Giora  Shaham, παρου­σί­ασε το μοντέλο δια­χεί­ρι­σης υδά­τι­νων πόρων του Ισραήλ ως παρά­δειγμα ολι­στι­κής προ­σέγ­γι­σης σε συν­θή­κες περιο­ρι­σμέ­νων φυσικών πόρων και κλι­μα­τι­κής αστά­θειας. Μέσω συν­δυα­σμού τεχνο­λο­γιών εξοι­κο­νό­μη­σης, επα­να­χρη­σι­μο­ποί­η­σης λυμάτων, αφα­λά­τω­σης, τιμο­λο­για­κής πολι­τι­κής που αντι­κα­το­πτρί­ζει το πραγ­μα­τικό κόστος, αυστη­ρών ρυθ­μί­σεων και μακρο­πρό­θε­σμου σχε­δια­σμού, το Ισραήλ, μια άνυδρη χώρα, κατά­φερε να καλύψει τις αυξη­μέ­νες ανάγκες, επεν­δύ­ο­ντας παράλ­ληλα σε και­νο­το­μία και εκπαί­δευση και ενερ­γεια­κές συνέρ­γειες.

Συντο­νι­στής ήταν ο Booky Oren, Πρό­ε­δρος και Διευ­θύ­νων Σύμ­βου­λος Booky Oren Global Water Technologies, ο οποίος σημεί­ωσε ότι χρειά­ζε­ται επα­γρύ­πνηση και ενη­μέ­ρωση. «Χωρίς επί­γνωση ότι το νερό τελειώ­νει, οι άνθρω­ποι δεν θα πάρουν απο­φά­σεις, χρειά­ζε­ται αυτό να το κατα­λά­βει όλος ο πλη­θυ­σμός της Ελλάδας» είπε. Πρό­σθεσε, δε, ότι στις ΗΠΑ απαι­τή­θη­καν 40 χρόνια για να επι­λυ­θεί η λει­ψυ­δρία, ώστε σήμερα, ακόμα και στη μέση της ερήμου, να υπάρ­χουν απο­θέ­ματα για άλλα 100 χρόνια. «Στο δε Ισραήλ», όπως είπε, «χρειά­στη­καν 25 έτη για να ρυθ­μι­στεί το θέμα».