Η Ελλάδα κόβει τα φτερά και στον αεροπορικό τουρισμό

Η χώρα μας για μία ακόμη φορά έχει μπροστά της ένα πλήρως ανεκ­με­τάλ­λευτο πεδίο και μία χαμένη ευκαι­ρία στο συγκε­κρι­μένο κομμάτι του του­ρι­σμού, όπου οι επι­σκέ­πτες έρχο­νται καθ’ όλη τη διάρ­κεια του χρόνου και ξοδεύ­ουν πολλά…

Της Στε­φα­νίας Σούκη

Κι ενώ η Ιταλία έχει περί τα 470 μικρά αερο­δρό­μια προ­κει­μέ­νου να υπο­δέ­χε­ται τους επι­σκέ­πτες του αερο­πο­ρι­κού του­ρι­σμού, η Ελλάδα, πέραν των μεγα­λύ­τε­ρων αερο­δρο­μίων, έχει μόλις 20 αδειο­δο­τη­μένα πεδία προ­σγεί­ω­σης χωρίς υπο­δο­μές, με βασι­κούς προ­ο­ρι­σμούς όπως η Κρήτη και η Ρόδος να μην έχουν ούτε… ένα.

Επι­πλέον, οι λίγοι ξένοι επι­σκέ­πτες του αερο­πο­ρι­κού του­ρι­σμού που έρχο­νται στη χώρα μας με τα υπερ-ελαφρά αερο­σκάφη τους, σε αντί­θεση με ό,τι συμ­βαί­νει στην υπό­λοιπη Ε.Ε. και εντός Σένγκεν, υπο­χρε­ού­νται να περνούν πρώτα από τα μεγα­λύ­τερα, διεθνή αερο­δρό­μια ανά την Ελλάδα και να έρχο­νται αντι­μέ­τω­ποι με νόμους της δεκα­ε­τίας του ’50.

Παρ’ όλα αυτά, είναι ενδει­κτικό γι’ αυτή την κατη­γο­ρία του­ρι­στών (δηλαδή των πλέον εύπορων) ότι στις 22 Ιουνίου, για παρά­δειγμα, περί τα 15 μικρά αερο­σκάφη θέλουν να έρθουν και να προ­σγειω­θούν στη Σαντο­ρίνη, στο πλαίσιο ενός ευρω­παϊ­κού αερο­πο­ρι­κού ράλι. Η περι­ή­γηση από νησί σε νησί (Island Hopping) όπου και όποτε θέλει κανείς, στην Ελλάδα με το εξαι­ρε­τικό κλίμα, με ιδιω­τικό αερο­σκά­φος, είναι ένα όνειρο ζωής πολλών Ευρω­παίων πιλότων, όπως το αντί­στοιχο με σκάφη ανα­ψυ­χής στη θάλασσα που μισθώ­νο­νται κατά εκα­το­ντά­δες τους θερι­νούς μήνες από ξένους.

Η Ελλάδα απο­δει­κνύ­ε­ται για μία ακόμη φορά ότι έχει μπροστά της ένα πλήρως ανεκ­με­τάλ­λευτο πεδίο και μία χαμένη ευκαι­ρία στο κομμάτι του αερο­πο­ρι­κού του­ρι­σμού, όπου οι επι­σκέ­πτες έρχο­νται καθ’ όλη τη διάρ­κεια του χρόνου -όχι μόνο την υψηλή περίοδο- και ξοδεύ­ουν πολλά.

«Ο αερο­πο­ρι­κός του­ρι­σμός είναι κάτι αντί­στοιχο του θαλάσ­σιου. Αντί για σκάφη και ιστιο­πλοϊκά, έχουμε τα λεγό­μενα ελαφρά αερο­σκάφη, ενώ τα αντί­στοιχα των super yachts είναι τα lear jets, τα οποία όμως είναι σαφώς λιγό­τερα. Τα περισ­σό­τερα είναι υπερ-ελαφρά αερο­σκάφη δύο ατόμων ή ελαφρά αερο­σκάφη 4-6 ατόμων», επι­ση­μαί­νει στο «business stories» ο πρό­ε­δρος της Aircraft Owners and Pilots Association (AOPA Hellas) Κυπρια­νός Μπίρης. Η ΑOPA Hellas είναι μη κερ­δο­σκο­πικό σωμα­τείο με μέλη πιλό­τους και ιδιο­κτή­τες αερο­σκα­φών Γενικής Αερο­πο­ρίας, η οποία αφορά τις αερο­πο­ρι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες ιδιωτών με μικρά κυρίως αερο­σκάφη και ελι­κό­πτερα για ιδιω­τι­κούς σκοπούς (ψυχα­γω­γία, προ­σω­πικά επαγ­γελ­μα­τικά ταξίδια, εκπαί­δευση πιλότων, αερο­του­ρι­σμό, αερα­θλη­τι­σμό κ.ά.) χωρίς εμπο­ρική εκμε­τάλ­λευση ή μίσθωση αερο­σκά­φους ή και πιλότου.

Οσον αφορά τον ευρω­παϊκό αερο­πο­ρικό του­ρι­σμό, με βάση τα επίσημα στοι­χεία, εγγε­γραμ­μένα είναι πάνω από 103.000 αερο­σκάφη General Aviation-Γενικής Αερο­πο­ρίας (GA), συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων όλων των τύπων, με πάνω από 185.000 άδειες χει­ρι­στών. Εντυ­πω­σιακά είναι και τα νούμερα των πτήσεων σε ετήσια βάση, αγγί­ζο­ντας το 1 εκα­τομ­μύ­ριο σε όλη την Ευρώπη. Τα συνήθη αερο­σκάφη Γενικής Αερο­πο­ρίας μπορούν να μετα­φέ­ρουν από 2 έως και 6 άτομα σε απο­στά­σεις 400 έως 800 ναυτικά μίλια (700-1.500 χιλιό­με­τρα), ανάλογα με την αυτο­νο­μία καυ­σί­μου, με ταχύ­τη­τες 90-140 κόμβους (160-250 χλμ./ώρα). Επι­χει­ρούν (και) από μικρά αερο­δρό­μια με δια­δρό­μους απο­γεί­ω­σης της τάξης των 700 μέτρων μήκος, ενώ ελι­κό­πτερα κατη­γο­ρίας Γενικής Αερο­πο­ρίας έχουν εμβέ­λεια 200-300 ναυτικά μίλια και μετα­φέ­ρουν από 2 έως 4 άτομα με ταχύ­τη­τες 100-110 κόμβους.

«Ο αερο­πο­ρι­κός του­ρι­σμός έχει μεγάλη ανά­πτυξη πανευ­ρω­παϊκά. Οι περισ­σό­τε­ροι επι­σκέ­πτες προ­έρ­χο­νται από τις βόρειες και με αερο­πο­ρική παρά­δοση χώρες (Ηνωμένο Βασί­λειο, Γερ­μα­νία) και βασικός τους προ­ο­ρι­σμός είναι η Μεσό­γειος», ανα­φέ­ρει ο κ. Μπίρης. «Είναι ενδει­κτικό το παρά­δειγμα της Ιταλίας, η οποία έγκαιρα δια­πί­στωσε τη συνεχώς αυξα­νό­μενη ζήτηση για αερο­πο­ρικό του­ρι­σμό βάσει και της σχε­τι­κής μελέτης του ιτα­λι­κού υπουρ­γείου Του­ρι­σμού. Τα τελευ­ταία 25 χρόνια υπήρξε αλμα­τώ­δης αύξηση των μικρών αερο­δρο­μίων και πεδίων προ­σγεί­ω­σης κατά 1.700%. Σήμερα στην Ιταλία υπάρ­χουν 470 μικρά αερο­δρό­μια ή πεδία και πολλά από αυτά λει­τουρ­γούν σε συν­δυα­σμό με αγρο­του­ρι­σμό. Αντί­στοιχα, μεγάλη ανά­πτυξη έχουν σε αυτόν τον τομέα και άλλες χώρες στην Αδρια­τική, όπως π.χ. η Κροατία».

Στη χώρα μας, από τα 20 αδειο­δο­τη­μένα πεδία προ­σγεί­ω­σης το 90% βρί­σκε­ται στη Βόρεια Ελλάδα, ενώ σε μεγά­λους νησιω­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς όπου υπάρχει ενδια­φέ­ρον από το εξω­τε­ρικό, όπως η Κρήτη και η Ρόδος, δεν υπάρχει κανένα, όταν στη Σικελία υπάρ­χουν 15 και στη Σαρ­δη­νία 18. Αντί­στοιχα, πεδία προ­σγεί­ω­σης δεν υπάρ­χουν ούτε στα νησιά του Ιονίου και των Κυκλά­δων, ούτε στην Πελο­πόν­νησο, όπου ενδε­χο­μέ­νως προ­σε­χώς να ανοίξει ένα στο Επι­τά­λιο Ηλείας, αφού είναι στη φάση αδειο­δό­τη­σης από την Υπη­ρε­σία Πολι­τι­κής Αερο­πο­ρίας. Τα υπάρ­χο­ντα πεδία προ­σγεί­ω­σης στη χώρα μας είναι κυρίως από αερο­λέ­σχες και λει­τουρ­γούν συνήθως χωρίς τη συμ­με­τοχή των φορέων της τοπικής κοι­νω­νίας (δήμοι, περι­φέ­ρειες, σωμα­τεία του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων κ.ά.).

Ο πρό­ε­δρος της ΑΟPA Hellas επι­ση­μαί­νει ότι η συγκε­κρι­μένη κατη­γο­ρία του­ρι­στών δαπανά περισ­σό­τερα όχι μόνο για τη μετα­κί­νηση αλλά και για τη διαμονή της, επι­λέ­γο­ντας ποιο­τι­κές του­ρι­στι­κές παροχές, αφού δεν έχει τη δυνα­τό­τητα να δια­νυ­κτε­ρεύει σε σκάφος, όπως γίνεται αντί­στοιχα στον θαλάσ­σιο του­ρι­σμό, και δεν μένει σε μία μόνο τοπο­θε­σία. «Η Ελλάδα θεω­ρη­τικά θα μπο­ρούσε να είναι ένας από τους κύριους προ­ο­ρι­σμούς του στόλου του ευρω­παϊ­κού αερο­πο­ρι­κού του­ρι­σμού και μάλιστα όλο τον χρόνο (προ­κει­μέ­νου να αμβλυν­θεί και η επο­χι­κό­τητα) λόγω ακριβώς του ανά­γλυ­φου του εδάφους και των νησιών μας σε συν­δυα­σμό με τις καλές και­ρι­κές συν­θή­κες. Ωστόσο, βρί­σκε­ται πολύ πίσω. Η εμπει­ρία μάς λέει ότι το όνειρο κάθε Βορειο­ευ­ρω­παίου πιλότου είναι ένα ταξίδι προς τη Μεσό­γειο με τελικό προ­ο­ρι­σμό τα ελλη­νικά νησιά και την Κρήτη. Και είναι φυσικό. Αν κάποιος δει τον χάρτη και θέλει να πετάξει προς τη Νότια Ιταλία, χρειά­ζε­ται μόλις μισή ώρα μέχρι τα Ιόνια νησιά και άλλη μία ώρα για τις Κυκλά­δες», εξηγεί ο κ. Μπίρης.

Τα «αγκάθια»

Δυστυ­χώς όμως το όνειρο είναι πολύ δύσκολο να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί, αφού «βρι­σκό­μα­στε στο σημείο όπου ήταν ο θαλάσ­σιος του­ρι­σμός στην Ελλάδα τη δεκα­ε­τία του ’50. Η AOPA Hellas, ως βασικός φορέας της Γενικής Αερο­πο­ρίας στη χώρα μας, γίνεται πολύ συχνά απο­δέ­κτης παρα­πό­νων και αρνη­τι­κών σχολίων από ξένους πιλό­τους που θέλουν να πετά­ξουν σε ελλη­νι­κούς προ­ο­ρι­σμούς. Οι περισ­σό­τε­ροι έρχο­νται σε επαφή μαζί μας για να μάθουν τις δια­δι­κα­σίες μια και δεν υπάρχει ένας κεντρι­κός φορέας όπως ο Ελλη­νι­κός Οργα­νι­σμός Του­ρι­σμού ή τοπικοί φορείς ώστε να τους καθο­δη­γή­σουν», εξηγεί ο αντι­πρό­ε­δρος της AOPA Hellas Αργύρης Μάμας.

Τα «αγκάθια» είναι πολλά και έχουν να κάνουν καταρ­χάς με την παρά­λογη, σύμφωνα με τους πιλό­τους, υπο­χρέ­ωση τα ελαφρά αερο­σκάφη που προ­έρ­χο­νται από χώρες της Ε.Ε. και της Συν­θή­κης Σένγκεν να προ­σγειώ­νο­νται πρώτα σε διεθνές αερο­δρό­μιο για τελω­νειακό έλεγχο. «Εν ολίγοις, ένα αερο­σκά­φος πρέπει να προ­σγειω­θεί υπο­χρε­ω­τικά, για παρά­δειγμα, στην Κέρκυρα και δεν μπορεί να πάει απευ­θείας στο αερο­δρό­μιο ενός μικρού προ­ο­ρι­σμού όπως π.χ., τα Κύθηρα ή η Μήλος. Σε κανένα άλλο κράτος-μέλος της Ε.Ε. δεν υπάρχει αντί­στοιχη υπο­χρέ­ωση, όπως δεν υπάρχει αντί­στοιχη υπο­χρέ­ωση και στη χώρα μας για τον θαλάσ­σιο του­ρι­σμό. Δηλαδή, ένα ιστιο­πλοϊκό προ­ερ­χό­μενο, π.χ. από την Ιταλία δεν υπο­χρε­ού­ται πρώτα να περάσει από το λιμάνι της Πάτρας», ανα­φέ­ρει ο κ. Μπίρης.

Ενα ακόμη «αγκάθι» είναι η έλλειψη μικρών εναλ­λα­κτι­κών αερο­δρο­μίων ή πεδίων προ­σγεί­ω­σης ιδίως σε νησιά χωρίς αερο­δρό­μιο ή με μεγάλο αερο­λι­μένα που λόγω κυκλο­φο­ρίας και έλλει­ψης χώρου δεν είναι φιλικά για τα ελαφρά αερο­σκάφη. Ενδει­κτικά, στην Κρήτη υπάρχει το ιστο­ρικό αερο­δρό­μιο του Μάλεμε που δεν χρη­σι­μο­ποιεί­ται πια από τον στρατό και θα μπο­ρούσε να παρα­χω­ρη­θεί στην Περι­φέ­ρεια για τα αερο­σκάφη της Γενικής Αερο­πο­ρίας, ενώ το ίδιο θα μπο­ρούσε να γίνει και στη Ρόδο, όπου υπάρχει το παλιό αερο­δρό­μιο Μαρι­τσών (σημ.: χτί­στηκε κατά την ιταλική κατοχή των Δωδε­κα­νή­σων), το οποίο ανήκει στην Υπη­ρε­σία Πολι­τι­κής Αερο­πο­ρίας.

Πρό­βλημα απο­τε­λούν και τα ωράρια των μικρών κρα­τι­κών αερο­δρο­μίων, «όπου είναι πολύ δύσκολο να προ­γραμ­μα­τί­σει κάποιος την πτήση του, αφού συνήθως ανοί­γουν μόνο κατά τη διάρ­κεια των εμπο­ρι­κών πτήσεων. Επι­πλέον ζητή­ματα σχε­τί­ζο­νται με την έλλειψη καυ­σί­μων στα περισ­σό­τερα αερο­δρό­μια και την ιδιαί­τερα υψηλή τιμή τους, όπως επίσης και με τον κακό σχε­δια­σμό των κανόνων της ενα­έ­ριας κυκλο­φο­ρίας που κάνει την πτήση δύσκολη και επι­κίν­δυνη. Υπερ­βο­λι­κές είναι και οι χρε­ώ­σεις των εται­ρειών επί­γειας εξυ­πη­ρέ­τη­σης (Handlers) που απαι­τούν περί τα 200 ευρώ όταν στα αντί­στοιχα ευρω­παϊκά αερο­δρό­μια χρε­ώ­νουν μόλις 10-20 ευρώ», ανα­φέ­ρουν οι επι­τε­λείς της AOPA Hellas, προ­σθέ­το­ντας ότι η μείωση των τελών επί­γειας εξυ­πη­ρέ­τη­σης στα επίπεδα των αντί­στοι­χων αερο­δρο­μίων της Ευρώπης είναι εκ των ων ουκ άνευ.

Παράλ­ληλα, σε κανένα αερο­δρό­μιο στην ελλη­νική επι­κρά­τεια, με εξαί­ρεση τα μεγάλα μητρο­πο­λι­τικά και δυο-τρία δημο­φιλή του­ρι­στικά αερο­δρό­μια, δεν υπάρχει σχε­δια­σμένη επίσημη πρό­βλεψη για χώρο στάθ­μευ­σης αερο­σκα­φών Γενικής Αερο­πο­ρίας στις πίστες τους. Απο­τέ­λε­σμα αυτού είναι πολλά αερο­δρό­μια κατά τους θερι­νούς μήνες λόγω αυξη­μέ­νης κίνησης να μη δέχο­νται ελαφρά αερο­σκάφη ή απλά να θέτουν περιο­ρι­σμούς χρόνου και χώρου στάθ­μευ­σης αφού δεν έχουν επί­ση­μες θέσεις στάθ­μευ­σης. Χαρα­κτη­ρι­στικά παρα­δείγ­ματα είναι τα αερο­δρό­μια σε Μύκονο, Ρόδο, Κω, Σαντο­ρίνη και Κέρκυρα (νευ­ραλ­γικό σημείο για είσοδο από Ευρώπη), τα οποία ελλεί­ψει χώρου στο έδαφος ή με τη δικαιο­λο­γία αυξη­μέ­νης κίνησης αερο­γραμ­μών (charters) το καλο­καίρι απορ­ρί­πτουν τα περισ­σό­τερα αιτή­ματα για επι­σκέ­ψεις αερο­σκα­φών Γενικής Αερο­πο­ρίας. Σε άλλες χώρες αυτό λύνεται με την ύπαρξη μικρών αερο­δρο­μίων και πεδίων ακόμη και κοντά στα μεγάλα αερο­δρό­μια, χωρίς oποιοδήποτε πρό­βλημα.

Οι επι­τε­λείς της AOPA θεωρούν ακόμη παρά­λογη την υπο­χρέ­ωση που θέτει η ΥΠΑ εδώ και δύο χρόνια για πρό­σθε­τες γρα­φειο­κρα­τι­κές δια­δι­κα­σίες, «χωρίς νόημα και αντί­θε­τες με τους νόμους για τα προ­σω­πικά δεδο­μένα», όπως επι­ση­μαί­νει ο κ. Μπίρης. «Ενδει­κτικά, με υπουρ­γική απόφαση έχει επι­βλη­θεί η υπο­χρέ­ωση ο χει­ρι­στής του αερο­σκά­φους να δηλώνει τα πλήρη στοι­χεία των επι­βα­τών, οι οποίοι θα πρέπει με τη σειρά τους να δηλώ­σουν τι είδους σχέση έχουν με τον πιλότο και αν μοι­ρά­στη­καν τα έξοδα της πτήσης τους. Πρό­κει­ται για ένα ανα­κρι­τι­κού τύπου έντυπο που δεν υπάρχει πουθενά διεθνώς».

Τέλος, ένα ακόμη πρό­σφατο ζήτημα σχε­τί­ζε­ται με τον εναέριο χώρο γύρω από την Αθήνα (Τερ­μα­τική Περιοχή Αθηνών) που δεσμεύει την ελεύ­θερη ροή πτήσεων ελαφρών αερο­σκα­φών, από την Κόρινθο μέχρι τη Σύρο και από τη Μαλα­κάσα μέχρι τη Σέριφο. Οι πλη­ρο­φο­ρίες ανα­φέ­ρουν ότι πολύ σύντομα έρχεται μια νέα «κατη­γο­ριο­ποί­ηση», όπως ονο­μά­ζε­ται, του εν λόγω ενα­έ­ριου χώρου με περισ­σό­τε­ρους περιο­ρι­σμούς για ελαφρά αερο­σκάφη. Σε ημέρες αυξη­μέ­νης κυκλο­φο­ρίας, οι Ελεγ­κτές Ενα­έ­ριας Κυκλο­φο­ρίας θα μπορούν να αρνη­θούν είσοδο αερο­σκά­φους σε αυτή την -πελώριας έκτασης- περιοχή.

Οι υπο­στη­ρι­κτές του αερο­πο­ρι­κού του­ρι­σμού στη χώρα μας προ­τεί­νουν τη θεσμο­θέ­τηση δια­δι­κα­σιών δια­βού­λευ­σης για απο­φά­σεις της Υπη­ρε­σίας Πολι­τι­κής Αερο­πο­ρίας (ΥΠΑ) που επη­ρε­ά­ζουν τη Γενική Αερο­πο­ρία και τον αερο­πο­ρικό του­ρι­σμό, όπως συμ­βαί­νει σε όλες τις αντί­στοι­χες ευρω­παϊ­κές υπη­ρε­σίες, καθώς και άμεση εναρ­μό­νιση της ελλη­νι­κής τελω­νεια­κής νομο­θε­σίας με την ευρω­παϊκή, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας έτσι τις πτήσεις αυτές από Ε.Ε. και Σένγκεν ως ενδο­ε­νω­σια­κές, δηλαδή σαν πτήσεις εσω­τε­ρι­κού.

«Επι­πλέον, η ΥΠΑ θα πρέπει να μερι­μνή­σει ώστε στα περι­φε­ρειακά αερο­δρό­μια να αυξη­θούν οι ώρες λει­τουρ­γίας με δια­φο­ρε­τικό αριθμό προ­σω­πι­κού όταν υπάρχει άφιξη/ ανα­χώ­ρηση εμπο­ρι­κής πτήσης και δια­φο­ρε­τικό για πτήσεις Γενικής Αερο­πο­ρίας. Επίσης, να ανα­θε­ω­ρή­σει τους σχε­δια­σμούς και τους κανόνες ενα­έ­ριας κυκλο­φο­ρίας που αφορούν την πλειο­νό­τητα των πτήσεων ελαφρών αερο­σκα­φών. Σημα­ντική είναι επίσης η προ­ώ­θηση του αερο­πο­ρι­κού του­ρι­σμού από το ίδιο το υπουρ­γείο Του­ρι­σμού με την εκπό­νηση ολο­κλη­ρω­μέ­νης μελέτης και κεντρι­κού σχεδίου σε συνερ­γα­σία με τις περι­φέ­ρειες για την ανά­πτυξη μικρών αερο­δρο­μίων και πεδίων προ­σγεί­ω­σης σε όλη τη χώρα», επι­ση­μαί­νει ο κ. Μπίρης.

πηγή newmoney.gr