Κορωνοϊός: Τι ξέρουμε έως τώρα για τη νέα παραλλαγή «Αρκτούρος» – Καθηγητές του ΕΚΠΑ συνοψίζουν

Ο Παγκό­σμιος Οργα­νι­σμός Υγείας (ΠΟΥ) στρέφει το βλέμμα του σε μια νέα παραλ­λαγή του SARS-CoV-2 που πιστεύ­ε­ται ότι οδηγεί σε μια νέα αύξηση των κρου­σμά­των στην Ινδία – ενώ τα ανα­φε­ρό­μενα κρού­σματα έχουν μειωθεί σε μεγάλο μέρος του υπό­λοι­που κόσμου.

Οι Ιατροί της Θερα­πευ­τι­κής Κλι­νι­κής της Ιατρι­κής Σχολής του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, Θεοδώρα Ψαλ­το­πού­λου, (Καθη­γή­τρια Επι­δη­μιο­λο­γίας και Προ­λη­πτι­κής Ιατρι­κής) και Γιάννης Ντά­να­σης συνο­ψί­ζουν τα νεότερα δεδο­μένα.

Η παραλ­λαγή XBB.1.16, που ονο­μά­στηκε «Αρκτού­ρος», είναι παρό­μοια με την παραλ­λαγή «Kraken» XBB.1.5—την πιο μετα­δο­τική παραλ­λαγή μέχρι σήμερα, σύμφωνα με την Maria Van Kerkhove, τεχνική επι­κε­φα­λής COVID-19 για τον ΠΟΥ.

Ωστόσο, πρό­σθε­τες μεταλ­λά­ξεις στην πρωτεΐνη-ακίδα του ιού, η οποία προ­σκολ­λά­ται και μολύνει τα ανθρώ­πινα κύτταρα, έχει τη δυνα­τό­τητα να κάνει τη συγκε­κρι­μένη παραλ­λαγή πιο μολυ­σμα­τική και δυνη­τικά να προ­κα­λέ­σει σοβαρή ασθέ­νεια. Βέβαια, οι μεταλ­λά­ξεις που θεω­ρη­τικά φαί­νο­νται ανη­συ­χη­τι­κές σε προ­κλι­νικό επίπεδο δεν είναι πάντα ανη­συ­χη­τι­κές στην πραγ­μα­τική ζωή λόγω της εξαι­ρε­τικά περί­πλο­κης φύσης της ανοσίας του πλη­θυ­σμού. Για αυτόν τον λόγο, και λόγω των αυξα­νό­με­νων κρου­σμά­των στην Ανατολή, η επι­δη­μιο­λο­γία της XBB.1.16 έχει μπει υπό επι­τή­ρηση.

Πότε και πού εντο­πί­στηκε η παραλ­λαγή XBB.1.16;

Η XBB.1.16 προ­στέ­θηκε στη λίστα των παραλ­λα­γών του ΠΟΥ υπό παρα­κο­λού­θηση μόλις πρό­σφατα, στις 22 Μαρτίου 2023. Παγκο­σμίως, η επι­δη­μιο­λο­γική επι­τή­ρηση της COVID βρί­σκε­ται σε χαμηλά επίπεδα. Μέχρι στιγμής, ο μεγα­λύ­τε­ρος αριθμός των κρου­σμά­των έχει εντο­πι­στεί εκεί που βρέθηκε για πρώτη φορά η νέα παραλ­λαγή, στην Ινδία, η οποία είναι μια από τις λίγες χώρες όπου τα κατα­γε­γραμ­μένα κρού­σματα COVID αυξά­νο­νται, σύμφωνα με τον ΠΟΥ. Η συγκε­κρι­μένη παραλ­λαγή έχει επίσης εντο­πι­στεί στις ΗΠΑ, και συγκε­κρι­μένα σε Καλι­φόρ­νια, Νιου Τζέρσεϊ, Βιρ­τζί­νια, Τέξας, Ουά­σιγ­κτον, Νέα Υόρκη, Ιλινόις, Μινε­σότα, Τζόρ­τζια, Φλό­ρι­ντα, Πεν­συλ­βά­νια, Οχάιο, Νεβάδα, Ιντιάνα, Βόρεια Καρο­λίνα , Λουι­ζιάνα και Ντέ­λα­γουερ. Μια υπο-παραλλαγή, η XBB.1.16.1, έχει επίσης ανα­φερ­θεί στη Νεμπρά­σκα, στο Μιζούρι και στο Μίσι­γκαν. Προς το παρόν καμία νέα παραλ­λαγή δεν αντι­προ­σω­πεύει το 1% σε εθνικό επίπεδο. Η XBB.1.16 και οι υπο-παραλλαγές της έχουν επίσης εντο­πι­στεί σε Σιγκα­πούρη, Αυστρα­λία, Ηνωμένο Βασί­λειο, Ιαπωνία, Ισραήλ, Καναδά, Μαλαι­σία, Δανία, Νέα Ζηλαν­δία, Γερ­μα­νία, Νότια Κορέα, Ισπανία, Ολλαν­δία, Ταϊ­λάνδη, Σουηδία, Νότια Αφρική, Ιταλία και την Κίνα.

Πώς εξε­λί­χθηκε η XBB.1.16;

Η νέα παραλ­λαγή είναι ένας ανα­συν­δυα­σμός, ή συν­δυα­σμός, δύο απο­γό­νων του λεγό­με­νου “stealth Omicron” BA.2. Σε σύγκριση με την πρότερη παραλ­λαγή XBB, έχει τρεις επι­πλέον μεταλ­λά­ξεις, σύμφωνα με τον ΠΟΥ.

Η XBB.1.16 προ­κα­λεί αύξηση των νοση­λειών και των θανάτων;

Μέχρι σήμερα, δεν έχουν ολο­κλη­ρω­θεί οι εργα­στη­ρια­κές μελέτες σχετικά με τη σοβα­ρό­τητα της νόσου που μπορεί να προ­κα­λέ­σει η παραλ­λαγή. Οι νοση­λείες, οι εισα­γω­γές στη ΜΕΘ και οι θάνατοι δεν έχουν ακόμη αυξηθεί λόγω της νέας παραλ­λα­γής, σύμφωνα με τον ΠΟΥ.

Γιατί λοιπόν η XBB.1.16 είναι τόσο ανη­συ­χη­τική;

Το κατά πόσο η νέα παραλ­λαγή είναι πράγ­ματι ικανή να οδη­γή­σει σε αύξηση των νοση­λειών ή/και των θανάτων, μπορεί να είναι πολύ νωρίς για να το πούμε. Ιδιαί­τερα ανη­συ­χη­τική είναι η μετάλ­λαξη K478R, η οποία μπορεί να κάνει την παραλ­λαγή απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη στο να ξεπερνά την εξου­δε­τε­ρω­τική ικα­νό­τητα των αντι­σω­μά­των από προη­γού­μενη μόλυνση και εμβο­λια­σμό, να προ­κα­λεί συμ­πτω­μα­τική λοίμωξη και να εξα­πλώ­νε­ται, σύμφωνα με τον ΠΟΥ. Οι ανα­μνη­στι­κές δόσεις των εμβο­λίων ανα­μέ­νε­ται να προ­σφέ­ρουν κάποιου βαθμού προ­στα­σία, ειδικά αν είναι πρό­σφα­τος ο εμβο­λια­σμός. Το αντι-ιικό χάπι Paxlovid (νιρ­μα­τρελ­βίρη/ριτο­να­βίρη) ανα­μέ­νε­ται να συνε­χί­σει να έχει δράση έναντι της νέας παραλ­λα­γής. Επι­πλέον, η XBB.1.16 έχει δείξει την ικα­νό­τητα να υπερ­τε­ρεί γρήγορα έναντι της XBB.1.5 που κυριαρ­χεί στις ΗΠΑ όσον αφορά τη διάδοση. Η νέα παραλ­λαγή έχει δείξει ισχυρό πλε­ο­νέ­κτημα ανά­πτυ­ξης τους τελευ­ταί­ους τρεις μήνες.

Συμπε­ρα­σμα­τικά, είναι σημα­ντικό να παρα­μέ­νουμε ως κοι­νω­νία και ως παγκό­σμια κοι­νό­τητα σε εγρή­γορση σχετικά με τις νέες παραλ­λα­γές του SARS-CoV-2 που ανα­δύ­ο­νται, καθώς δεν μπορεί να είναι εκ των προ­τέ­ρων γνωστός ο αντί­κτυ­πος μιας νέας παραλ­λα­γής στη μετα­δο­τι­κό­τητα του ιού και στη σοβα­ρό­τητα της νόσου που προ­κα­λεί.