Θοδωρής Λιβάνιος: Ενίσχυση της διαφάνειας στην τοπική αυτοδιοίκηση

Η θέσπιση δημό­σιων δεικτών ποιό­τη­τας στην Αυτο­διοί­κηση, με στόχο την πλη­ρέ­στερη απει­κό­νιση της δρα­στη­ριό­τη­τάς της, προ­ω­θεί­ται μεταξύ άλλων, σύμφωνα με τον ανα­πλη­ρωτή υπουργό Εσω­τε­ρι­κών Θοδωρή Λιβάνιο, μέσω του νομο­σχε­δίου για την ανα­μόρ­φωση και τον εξορ­θο­λο­γι­σμό του συστή­μα­τος δια­κυ­βέρ­νη­σης των ΟΤΑ.

Πόσο επι­τα­κτική ήταν η ανάγκη για αλλαγές στην εκλο­γική δια­δι­κα­σία;

Η εφαρ­μογή της απλής ανα­λο­γι­κής στην πρω­το­βάθ­μια και δευ­τε­ρο­βάθ­μια αυτο­διοί­κηση, όπως ήταν προ­φα­νές, δημιούρ­γησε μια σειρά προ­βλη­μά­των, τα οποία ήταν μαθη­μα­τικά βέβαιο ότι θα οδη­γού­σαν σε παρά­λυση το μεγα­λύ­τερο μέρος των δήμων και των περι­φε­ρειών της χώρας. Για αυτό στην προη­γού­μενη κυβερ­νη­τική θητεία εισή­χθη­σαν μια σειρά παρεμ­βά­σεων για τη διευ­κό­λυνση της κυβερ­νη­σι­μό­τη­τας των ΟΤΑ.

Δεν είναι δυνατόν την ίδια στιγμή που υπάρχει άμεση εκλογή του αιρετού μονο­πρό­σω­που οργάνου (δήμαρχο ή περι­φε­ρειάρχη), να μην δια­θέ­τει το πρόσωπο αυτό την απα­ραί­τητη πλειο­ψη­φία για να εφαρ­μό­σει το έργο για το οποίο τον εξέ­λε­ξαν οι πολίτες.

Απο­τε­λούν αδήριτη ανάγκη η αυξη­μένη λογο­δο­σία και ο δημό­σιος έλεγχος των πεπραγ­μέ­νων των αυτο­διοι­κη­τι­κών Aρχών

Ο παρα­λο­γι­σμός του εκλο­γι­κού συστή­μα­τος που ίσχυσε στις εκλογές του 2019 απο­τυ­πω­νό­ταν ξεκά­θαρα στην περί­πτωση του δήμου Ορε­στιά­δας, όπου μπορεί μεν ο δήμαρ­χος να κέρδισε από την πρώτη Κυριακή αλλά δεν είχε πλειο­ψη­φία στο δημο­τικό συμ­βού­λιο! Η ορι­στική λύση δόθηκε -όπως είχε δεσμευ­τεί η Νέα Δημοκρατία- τον Ιούνιο του 2021, όπου επα­νήλθε η πλειο­ψη­φία στο δημο­τικό συμ­βού­λιο του δημάρ­χου και του περι­φε­ρειάρχη, ενώ ταυ­τό­χρονα τέθηκε ποσοστό 43% για την εκλογή τους.

Από κει και πέρα, τις προη­γού­με­νες ημέρες παρου­σιά­σαμε στο Υπουρ­γικό Συμ­βού­λιο το Σχέδιο Νόμου που αφορά στην ανα­μόρ­φωση του συστή­μα­τος δια­κυ­βέρ­νη­σης των Οργα­νι­σμών Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης α’ και β’ βαθμού. Οι προ­τει­νό­με­νες αλλαγές που προ­ω­θού­νται, απο­σκο­πούν στην επι­τά­χυνση και τη βελ­τί­ωση της δια­χεί­ρι­σης του καθη­με­ρι­νού και πολυ­διά­στα­του έργου των δημο­τι­κών και περι­φε­ρεια­κών αρχών.

Οι συν­θή­κες πλέον έχουν ωρι­μά­σει για να περά­σουμε στο επόμενο βήμα, διευ­κο­λύ­νο­ντας και υπο­βοη­θώ­ντας το έργο των αυτο­διοι­κη­τι­κών φορέων.

Μέσω του νομο­σχε­δίου εισά­γο­νται σημα­ντι­κές ρυθ­μί­σεις για τη βελ­τί­ωση της λει­τουρ­γίας του συστή­μα­τος δια­κυ­βέρ­νη­σης των ΟΤΑ, καθώς και και­νο­τό­μες δια­δι­κα­σίες όπως η συνε­δρί­αση ελέγχου πεπραγ­μέ­νων των αυτο­διοι­κη­τι­κών αρχών, με στόχο τη μέγιστη δυνατή δια­φά­νεια και λογο­δο­σία σε αντι­στοι­χία με το μοντέλο του κοι­νο­βου­λευ­τι­κού ελέγχου.

Τα προ­βλή­ματα στη λει­τουρ­γία των ΟΤΑ θα απο­τε­λούν παρελ­θόν με τις αλλαγές αυτές;

Οφείλω να επι­ση­μάνω ότι ένας εκ των κεντρι­κών στόχων απο­τε­λεί η προ­σαρ­μογή του συστή­μα­τος δια­κυ­βέρ­νη­σης των ΟΤΑ στις αλλαγές που επέφερε ο Νόμος 4804/2021.

Στο πλαίσιο αυτό, λοιπόν, κρί­νε­ται ανα­γκαία η κατάρ­γηση των νομο­θε­τι­κών ρυθ­μί­σεων που εισή­χθη­σαν ειδικά για τη μετα­βα­τική αυτο­διοι­κη­τική περίοδο 2019 – 2023, προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πι­στούν τα σοβαρά και συσ­σω­ρευ­μένα προ­βλή­ματα που προ­έ­κυ­ψαν από την άκριτη εφαρ­μογή του συστή­μα­τος απλής ανα­λο­γι­κής του Ν. 4555/2018 επί κυβερ­νή­σεως ΣΥΡΙΖΑ.

Ουσια­στικά, θα θέλαμε το νομο­σχέ­διο αυτό να λει­τουρ­γή­σει ως μια «βαλβίδα απο­συ­μπί­ε­σης» για τους ΟΤΑ. Ενδει­κτικά, σας αναφέρω ότι σήμερα στους δήμους λει­τουρ­γούν 514 ΝΠΔΔ – Κοι­νω­φε­λείς Επι­χει­ρή­σεις και 614 Σχο­λι­κές Επι­τρο­πές. Σε ό,τι αφορά τα ΝΠΔΔ, κάθε ένα από αυτά οφείλει να δια­θέ­τει διοι­κη­τική και οικο­νο­μική υπη­ρε­σία.

Στην πλειο­νό­τητά τους είναι υπο­στε­λε­χω­μένα, ενώ συχνά η έλλειψη προ­σω­πι­κού καλύ­πτε­ται de facto με μετα­κί­νηση προ­σω­πι­κού από άλλες κύριες δημο­τι­κές υπη­ρε­σίες. Οπως γίνεται εύλογα κατα­νοητό, η κατά­σταση αυτή καθιστά συχνά δυσχερή την εύρυθμη λει­τουρ­γία των δήμων.

Οι συν­δυα­σμοί και οι υπο­ψή­φιοι έχουν κλει­δώ­σει. Τι δεί­χνουν τα στοι­χεία;

Κατ’ αρχάς, πρέπει να τονί­σουμε ότι για πρώτη φορά οι συν­δυα­σμοί είχαν τη δυνα­τό­τητα υπο­βο­λής υπο­ψη­φιο­τή­των μέσω της Ηλε­κτρο­νι­κής Πύλης του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών, προ­κει­μέ­νου να δια­σφα­λι­στεί η διευ­κό­λυνση των υπο­ψη­φίων στη διε­ξα­γωγή της προ­ε­κλο­γι­κής δια­δι­κα­σίας αλλά και να μειωθεί το περι­βαλ­λο­ντικό απο­τύ­πωμα των εκλογών.

Στις εκλογές του Οκτω­βρίου κατέ­θε­σαν δήλωση υπο­ψη­φιό­τη­τας 1.222 συν­δυα­σμοί για τις δημο­τι­κές εκλογές, έναντι 1.605 το 2019. Αντί­στοιχα στις περι­φε­ρεια­κές εκλογές συμ­με­τέ­χουν 78 συν­δυα­σμοί, έναντι 102 το 2019. Οσον αφορά τον αριθμό των υπο­ψη­φίων δημο­τι­κών συμ­βού­λων, 63.906 διεκ­δι­κούν την ψήφο μας στις προ­σε­χείς εκλογές, έναντι 68.105 το 2019, ενώ στη μάχη ρίχνο­νται και 80.405 υπο­ψή­φιοι πρό­ε­δροι και σύμ­βου­λοι δημο­τι­κών κοι­νο­τή­των.

Αξίζει να επι­ση­μαν­θεί ότι στις επερ­χό­με­νες αυτο­διοι­κη­τι­κές εκλογές μειώ­νε­ται ο συνο­λι­κός αριθμός των εκλεγ­μέ­νων δημο­τι­κών και περι­φε­ρεια­κών συμ­βού­λων.

Πώς θα γίνει η Αυτο­διοί­κηση μια ανε­ξάρ­τητη, απο­τε­λε­σμα­τική εξουσία;

Στόχος είναι η κατο­χύ­ρωση της λει­τουρ­γι­κής αυτο­τέ­λειας της Αυτο­διοί­κη­σης, με την άρση περιτ­τών γρα­φειο­κρα­τι­κών δια­δι­κα­σιών, αλλά και την ενί­σχυση της δημό­σιας λογο­δο­σίας και της δια­φά­νειας. Αυτός ο στόχος θα επι­τευ­χθεί μέσω της υλο­ποί­η­σης της σύντα­ξης του Ενιαίου Κώδικα Αυτο­διοί­κη­σης.

Τι θα περι­λαμ­βά­νει, λοιπόν, ο Ενιαίος Κώδικας Αυτο­διοί­κη­σης;

Η σύνταξή του απο­τε­λεί το μεγα­λύ­τερο θεσμικό έργο και γι’ αυτό προ­χω­ράμε άμεσα στην υλο­ποί­ησή του. Σήμερα το θεσμικό πλαίσιο είναι κατα­κερ­μα­τι­σμένο σε περισ­σό­τε­ρους από 100 νόμους.

Σχε­διά­ζουμε, έως το καλο­καίρι του 2024, να υπάρχει συγκε­ντρω­μένο σε ένα νομο­θέ­τημα όλο το πλαίσιο που αφορά τους δήμους και τις περι­φέ­ρειες. Από τον τρόπο εκλογής τους και την οικο­νο­μική τους δια­χεί­ριση μέχρι το πώς διοι­κού­νται.

Σαφείς αρμο­διό­τη­τες και σύγ­χρονο θεσμικό πλαίσιο λει­τουρ­γίας στην Αυτο­διοί­κηση. Πόσο κοντά είμαστε;

Αυτό που με ρωτάτε, απο­τε­λεί ένα δια­χρο­νικό αίτημα των αυτο­διοι­κη­τι­κών φορέων. Αυτό ακριβώς επι­θυ­μούμε και ορα­μα­τι­ζό­μα­στε κι εμείς ως κυβέρ­νηση: μία ισχυρή αυτο­διοί­κηση. Με δικό της βημα­τι­σμό, πάντα όμως με ξεκά­θα­ρους κανόνες και δια­φά­νεια, με σαφείς αρμο­διό­τη­τες και ένα σύγ­χρονο πλαίσιο θεσμι­κής λει­τουρ­γίας. Πρέπει ανά πάσα στιγμή οι πολίτες να γνω­ρί­ζουν ποιος έχει την αρμο­διό­τητα και ανα­λό­γως να κρίνουν την επάρ­κεια ή ανε­πάρ­κεια των δράσεων του αρμό­διου φορέα.

Και­νο­τό­μες δια­δι­κα­σίες ελέγχου και λογο­δο­σίας…

Το νομο­σχέ­διο για την ανα­μόρ­φωση του συστή­μα­τος δια­κυ­βέρ­νη­σης των ΟΤΑ προ­σβλέ­πει, μεταξύ άλλων κεντρι­κών στόχων, στη δημιουρ­γία δημό­σιων δεικτών ποιό­τη­τας των δήμων και των περι­φε­ρειών για την ενί­σχυση της δημό­σιας λογο­δο­σίας και την επι­βρά­βευση ΟΤΑ με βέλ­τι­στες επι­δό­σεις.

Απο­τε­λούν αδήριτη ανάγκη η αυξη­μένη λογο­δο­σία και ο δημό­σιος έλεγχος των πεπραγ­μέ­νων των αυτο­διοι­κη­τι­κών Αρχών, ώστε να ενι­σχυ­θεί η σχέση εμπι­στο­σύ­νης των πολιτών με την τοπική αυτο­διοί­κηση και να ανα­δει­χθούν ο ρόλος και οι πρω­το­βου­λίες τους. Οσο αυτό­νομη και ανε­ξάρ­τητη αυτο­διοί­κηση ορα­μα­τι­ζό­μα­στε, τόσο αυστηρό θα είναι το ελεγ­κτικό πλαίσιο.

Πηγή in.gr