Γ. Παπαδόπουλος: «Ο Εγκέλαδος δεν κάνει συμβόλαια! Ποτέ δεν πρέπει να εφυσηχάζουμε!»

Κύριε Παπα­δό­πουλε βρε­θή­κατε στην Ρόδο, πρό­σφατα με αφορμή ένα σεμι­νά­ριο για την δια­χεί­ριση κρίσεων και τον ρόλο των ΜΜΕ σε αυτές. Μιλήστε μας γι αυτό.

Το σεμι­νά­ριο αυτό είχε ένα εξαι­ρε­τικά ενδια­φέ­ρον θέμα και το λέω αυτό, διότι στην 30ετή επι­στη­μο­νική μου στα­διο­δρο­μία έχω λάβει μέρος σε εκα­το­ντά­δες σεμι­νά­ρια, συνέ­δρια κ.λπ. Όμως δεν έχω συμ­με­τά­σχει ποτέ σε ένα τέτοιο σεμι­νά­ριο με το στο­χευ­μένο θέμα της επι­κοι­νω­νια­κής δια­χεί­ρι­σης από τους δημο­σιο­γρά­φους, από τα ΜΜΕ. Όταν συμ­βαί­νει ένα τέτοιο συμβάν έχει πάρα πολλές πλευρές και μία από αυτές είναι η επι­χει­ρη­σιακή. Εκείνος που ‘διαμεσολαβεί’ ανάμεσα σε όσους παίρ­νουν τις απο­φά­σεις και δια­χει­ρί­ζο­νται τις κρίσεις και στους πολίτες είναι τα ΜΜΕ. Θα σας δώσω ένα παρά­δειγμα με την κατα­στροφή στο Μάτι. Εμφα­νί­σθηκε ο πρω­θυ­πουρ­γός έκανε δηλώ­σεις αλλά δεν έκανε αναφορά στα θύματα. Όταν ερω­τή­θηκα γι αυτό, είπα ότι σε τέτοιες δύσκο­λες στιγμές, κάποιος παίρνει απο­φά­σεις έχοντας δύο δυνα­τό­τη­τες: ή θα επι­κοι­νω­νή­σει ζωντανά λέγο­ντας τις αλή­θειες που πιστεύει πως εκείνη την στιγμή βολεύ­ουν το δημόσιο συμ­φέ­ρον, ή θα δια­χει­ρι­στεί το θέμα με άλλο τρόπο. Εκείνη τη στιγμή δεν μπορεί να ξέρει αν επέλεξε τον σωστό τρόπο. Θέλει χρόνο για την απο­τί­μηση. Κατα­λα­βαί­νετε πόσο δύσκολη είναι λοιπόν η επι­κοι­νω­νιακή δια­χεί­ριση τόσο από την πλευρά εκείνων που την δια­χει­ρί­ζο­νται όσο και από των ΜΜΕ που είναι και πολύ απα­ραί­τη­τος ο ρόλος τους.

Να μεί­νουμε σε τέτοιες δύσκο­λες κατα­στά­σεις και έκτακτα περι­στα­τικά. Το έχουμε ζήσει και στην Ρόδο και σε άλλα νησιά όπως π.χ. ο σεισμός στην Κω –το οποίο έλαβε χώρα σε μια πολύ δύσκολη χρονικά περίοδο, συν το μετα­να­στευ­τικό – προ­σφυ­γικό που συνιστά μια κρίση (αν και όχι φυσική κατα­στροφή). Πώς εκτι­μάτε ότι μπορούν λοιπόν να αντε­πε­ξέλ­θουν τα ΜΜΕ;

Εκείνο το οποίο έχει σημασία, είναι πως πρέπει η «ομάδα» των εμπλε­κό­με­νων υπη­ρε­σιών, εθε­λο­ντών κ.λπ. να μετα­φέ­ρουν τις πλη­ρο­φο­ρίες προς τα ΜΜΕ αλλά και πώς θα τις δια­χει­ρί­ζο­νται την δεδο­μένη στιγμή. Είναι εξαι­ρε­τικά πολύ­πλευρο και πολυ­διά­στατο θέμα και πρέπει να δοθεί ιδιαί­τερο βάρος και προσοχή σε αυτό.

Αναμ­φι­σβή­τητα οι τοπικές αρχές, οι φορείς, οι εθε­λο­ντι­κές ομάδες, τα σώματα ασφα­λείας κ.λπ. πρέπει να βρί­σκο­νται σε συντο­νι­σμό αλλά και σε ετοι­μό­τητα για τέτοιες έκτα­κτες κρίσεις. Στην δική μας περιοχή πώς είναι τα πράγ­ματα; Υπάρχει συνερ­γα­σία και ετοι­μό­τητα;

Κοι­τάξτε, συνερ­γά­ζο­μαι πολλά χρόνια με τους δήμους, τις πρώην νομαρ­χια­κές αρχές κ.λπ. Εκείνο που μπορώ να πω είναι πως το στάδιο της προ­ε­τοι­μα­σίας και της πρό­λη­ψης είναι εξαι­ρε­τικά σημα­ντικό, διότι αυτή είναι η βασική προ­ϋ­πό­θεση ώστε την ώρα της κρίσης να μπορούν να γίνουν επεμ­βά­σεις με απο­τε­λε­σμα­τικό τρόπο και να περιο­ρί­ζει τις αρνη­τι­κές συνέ­πειες του συμ­βά­ντος. Η φιλο­σο­φία μου είναι ότι ποτέ δεν πρέπει να εφη­συ­χά­ζουμε. Στην Ρόδο υπάρχει πολύ καλό επίπεδο προ­ε­τοι­μα­σίας –αν και το νησί υπέστη τις κατα­στρο­φι­κές πλημ­μύ­ρες που κόστι­σαν ανθρώ­πι­νες ζωές και παλαιό­τερα τις πυρ­κα­γιές. Ποτέ δεν πρέπει να είμαστε ευχα­ρι­στη­μέ­νοι και να εφη­συ­χά­ζουμε ούτε οι αρχές ούτε κι εμείς οι επι­στή­μο­νες. Η Πολι­τική Προ­στα­σία, πρέπει να προ­στα­τεύ­σει ζωές και περιου­σίες. Μην ξεχνάτε ότι έχουμε εγκα­τα­στή­σει περισ­σό­τερα όργανα παρα­κο­λού­θη­σης, σει­σμο­γρά­φους, παλιρ­ροιο­γρά­φους για να παρα­κο­λου­θούμε την στάθμη της θάλασ­σας κ.λπ. αλλά δεν πρέπει να εφη­συ­χά­σουμε ούτε λεπτό.

Ωστόσο κύριε Παπα­δό­πουλε, παίζει ρόλο και η ψυχο­λο­γία των πολιτών σε αυτές τις έκτα­κτες κατα­στά­σεις;

Βεβαίως. Για να συμ­με­τέ­χει ενερ­γη­τικά ο πολίτης, θα πρέπει να έχει μια καλή διάθεση, καλή ψυχο­λο­γία, να έχει πειστεί ότι όλα αυτά γίνο­νται με την μεγα­λύ­τερη δυνατή προ­σπά­θεια και δεν υπάρχει περι­θώ­ριο για αδια­φο­ρία. Ο πολίτης είναι ένας καλός δέκτης σε αυτή την προ­σπά­θεια και είναι θετικό να έχει σωστή ενη­μέ­ρωση, συμ­με­τοχή σε εθε­λο­ντι­κές δράσεις ώστε να έχει εικόνα για το τι θα αντι­με­τω­πί­σει όταν έρθει η ώρα.

Στην συνέ­ντευξη Τύπου που δώσατε στην Ρόδο μιλή­σατε για την κλι­μα­τική αλλαγή –ένα θέμα που απα­σχο­λεί όλο τον πλανήτη και βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο των συζη­τή­σεων των χωρών μελών της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Τι είναι αυτό στο οποίο θα πρέπει να επι­κε­ντρω­θούμε όλοι μας;

Πριν από λίγες μέρες, δόθηκε στην δημο­σιό­τητα μια μελέτη του ΟΗΕ στην οποία συνέ­πρα­ξαν 1.500 επι­στή­μο­νες από πολλές χώρες του κόσμου ενώ διήρ­κησε τρία χρόνια με θέμα τα περι­βαλ­λο­ντικά θέματα που προ­κύ­πτουν και στην κατα­στροφή του φυτικού και ζωϊκού βασι­λείου πάνω στον πλανήτη. Πολλά είδη εξα­φα­νί­ζο­νται, αλλά­ζουν εντελώς την περι­βαλ­λο­ντική ισορ­ρο­πία και ο ΟΗΕ ήδη έκρουσε τον κώδωνα του κιν­δύ­νου ώστε να ληφθούν άμεσα μέτρα. Δυστυ­χώς, η κλι­μα­τική αλλαγή και η κατα­στροφή της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας πηγαί­νουν μαζί και είναι ζωτικής σημα­σίας για την δια­τή­ρηση της ζωής στον πλανήτη. Θα πρέπει να τεθούν σοβαρά όλα στο τραπέζι καθώς και η πολι­τική προ­στα­σία.

Συνεπώς, δεν είναι η φύση που βάζει τέλος (νομο­τε­λειακά) σε κάποια είδη του φυτικού και ζωϊκού βασι­λείου πάνω στον πλανήτη, αλλά η ανθρώ­πινη παρέμ­βαση.

Αυτός είναι και ο πυρήνας της μελέτης του ΟΗΕ. Είναι η ανθρώ­πινη παρέμ­βαση με βούληση και με πολύ άγριο τρόπο σε σημείο να κατα­στρέ­φει την βιο­ποι­κι­λό­τητα. Ήδη στην χώρα μας, η κλι­μα­τική αλλαγή προ­κα­λεί συνέ­πειες όπως π.χ. η στα­διακή ερη­μο­ποί­ηση με την ξηρασία να εμφα­νί­ζε­ται στο νησιω­τικό χώρο –κυρίως στις Κυκλά­δες και σε άλλα νησιά του Αιγαίου που έχει ως συνέ­πεια την λει­ψυ­δρία. Είναι λοιπόν θέματα υψη­λό­τα­της προ­τε­ραιό­τη­τας και νομίζω πως δεν μπο­ρούμε να κλεί­σουμε άλλο τα μάτια.

• Ανα­φέ­ρατε ότι σημειώ­νε­ται «συνεχής άνοδος της στάθμης στην θάλασσα». Εξη­γή­στε μας τι σημαί­νει αυτό και ποιοι είναι οι κίν­δυ­νοι.

Το λιώσιμο των πάγων στους πόλους της γης, αναμ­φί­βολα επι­φέ­ρει αυτό το απο­τέ­λε­σμα με την στα­διακή άνοδο της στάθμης της θάλασ­σας. Αυτό σημαί­νει ότι σε λίγες δεκα­ε­τίες, σε πάρα πολλές παρά­κτιες περιο­χές της γης (και της χώρας μας) οι σημε­ρι­νές λιμε­νι­κές εγκα­τα­στά­σεις δεν θα επαρ­κούν για τις ανάγκες που θα δημιουρ­γη­θούν. Πολλές επίσης καλ­λιερ­γη­μέ­νες εκτά­σεις θα πλημ­μυ­ρί­σουν από το θαλάσ­σιο νερό και όποια εγκα­τά­σταση υπάρχει σε παρά­κτιο χώρο, θα πρέπει να μετα­φερ­θεί προς τα ενδό­τερα. Κατα­λα­βαί­νει κάποιος ότι θα είναι πολύ δύσκολο και ίσως να έχουμε μέχρι και μετα­να­στεύ­σεις ολό­κλη­ρων πλη­θυ­σμών.

Η δική μας περιοχή είναι σει­σμο­γε­νής. Ανη­συ­χείτε;

Είναι απο­λύ­τως εύλογο το ερώτημα. Τα σει­σμικά φαι­νό­μενα είναι συνεχή και η Ρόδος βρί­σκε­ται στο ανα­το­λικό τμήμα του σει­σμι­κού τόξου. Στ’ Αφάντου π.χ. μπο­ρούμε να δούμε εκπλη­κτι­κές «ανυ­ψώ­σεις» της ακτο­γραμ­μής οι οποίες οφεί­λο­νται σε πολύ μεγά­λους σει­σμούς που έγιναν στο παρελ­θόν. Υπάρχει ενεργός δρα­στη­ριό­τητα. Όπως έλεγε και ο Πλίνιος: «Όπου έσεισε, θα σείσει» διότι αυτά τα φαι­νό­μενα εξε­λίσ­σο­νται σε δια­δρομή εκα­τομ­μυ­ρίων ετών. Δεν στα­μα­τούν με έναν – δύο σει­σμούς. Θα υπάρ­ξουν σεισμοί –ευχό­μα­στε να μην φτάσει σε πολύ μεγάλη κλίμακα. Ωστόσο… ο Εγκέ­λα­δος δεν κάνει συμ­βό­λαια! Το μόνο που μπο­ρούμε να κάνουμε είναι η πρόληψη, οι γερές κατα­σκευές, να τηρούμε τον αντι­σει­σμικό κανο­νι­σμό, να απο­φεύ­γουμε τα αυθαί­ρετα ώστε να είμαστε προ­ε­τοι­μα­σμέ­νοι. Μην ξεχνάτε πως δεν υπάρχει ασφαλής μέθοδος για πρό­γνωση των σεισμών. Άρα δεν μπο­ρούμε να βασι­στούμε σε κάτι τέτοιο. Η προ­ε­τοι­μα­σία, η πρόληψη και οι γερές κατα­σκευές είναι αυτό που θα μας βοη­θή­σει να περιο­ρί­σουμε τις συνέ­πειες από ενδε­χό­με­νους σει­σμούς.