Για την επέτειο της Ενσωμάτωσης της Δωδεκανήσου

Τα Δωδε­κά­νησα ήταν από αρχαιο­τά­των χρόνων δεμένα με τις τύχες του Ελλη­νι­σμού. To ίδιο και το Αιγαίο! Ανα­πό­σπα­στο τμήμα του ελλη­νι­σμού για 6 χιλιά­δες χρόνια. Eν αρχή θα ήθελα να θυμίσω τα λόγια του ‘Ελληνα ποιητή Νομπε­λί­στα Οδυσσέα Ελύτη: «Τότε είπε και γεν­νή­θηκε η θάλασσα…Και στη μέση της έσπειρε κόσμους μικρούς… Φαί­νε­ται ότι οι θεοί επέ­δει­ξαν, περισσή επι­μέ­λεια και υπομονή όταν φιλο­τε­χνού­σαν αυτόν τον τόπο. Και ανα­γκά­σθη­καν να κάνουν πολλές δοκιμές, κι ας ήταν θεοί, για να συνται­ριά­ξουν τόσο καλά στεριά, βράχους και θάλασσα…. Οι άνθρω­ποι δεν κου­ρά­στη­καν γιατί η γη ήταν λίγη, μα ο ουρανός απέ­ρα­ντος για να δια­βά­ζει μόνος του την απε­ρα­ντο­σύνη»! Αυτό είναι το Αιγαίο.

Το τελευ­ταίο τμήμα του ελλη­νι­κού κράτους που ενσω­μα­τώ­θηκε στον εθνικό κορμό ήταν τα Δωδε­κά­νησα. Σε κάθε περί­πτωση, η ένωση των Δωδε­κα­νή­σων με την Ελλάδα απο­τέ­λεσε και το τέλος της εδα­φι­κής επέ­κτα­σης του ελλη­νι­κού κράτους, σχεδόν έναν αιώνα μετά την ίδρυσή του. Είκοσι ολό­κληρα λεπτά της ώρας απαι­τή­θη­καν για να ολο­κλη­ρω­θεί η υπο­γραφή της μακρο­σκε­λούς Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων, μεταξύ των 21 συμ­μα­χι­κών δυνά­μεων του Β΄ Παγκο­σμίου Πολέμου και της Ιταλίας, που μεταξύ άλλων παρα­χω­ρούσε το νησιω­τικό σύμπλεγμα των Δωδε­κα­νή­σων στην Ελλάδα. Ήταν 10 Φεβρουα­ρίου του έτους 1947 και μια νέα εποχή ξημέ­ρωνε για τους κατοί­κους του νησιω­τι­κού συμπλέγ­μα­τος.

Μετά από επίπονο παρα­σκή­νιο λοιπόν, συντά­χθηκε το άρθρο 14 της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων του 1947 που ανέφερε ότι: «Η Ιταλία εκχωρεί εις την Ελλάδα εν πλήρει κυριαρ­χία τας νήσους της Δωδε­κα­νή­σου, τα κατω­τέρω απα­ριθ­μου­μέ­νας, ήτοι: Αστυ­πά­λαιαν, Ρόδον, Χάλκην, Κάρ­πα­θον, Κάσον, Τήλον, Νίσυρον, Κάλυ­μνον, Λέρον, Πάτμον, Λειψόν, Σύμην, Κω και Καστελ­λό­ρι­ζον, ως και τας παρα­κει­μέ­νας νησίδας>>.

Τα Δωδε­κά­νησα εξαι­τίας της γεω­γρα­φι­κής τους θέσης δέχθη­καν κατα­στρε­πτι­κές επι­δρο­μές από τους Πέρσες, τους Σαρα­κη­νούς, τους Βενε­τούς, τους Γενουά­τες, τους Σταυ­ρο­φό­ρους και τους Τούρ­κους. Μόνο τα τελευ­ταία 500 χρόνια, από τον τόπο τους είχαν περάσει Ιωαν­νί­τες Ιππότες, Οθω­μα­νοί Τούρκοι, Ιταλοί, Γερ­μα­νοί κατα­κτη­τές και Άγγλοι. Oι πολύ­χρο­νοι αιμα­τη­ροί αγώνες με στόχο την ποθού­μενη ενσω­μά­τωση με τη μητέρα Ελλάδα, επι­τέ­λους δικαιώ­νο­νταν. Ας τρέ­ξουμε το χρόνο πίσω ,για να δούμε πως φτάσαμε στην ενσω­μά­τωση.

Από το 1309 περι­ήλ­θαν στην εξουσία των Ιωαν­νι­τών Ιπποτών και έμειναν υπό την κυριαρ­χία τους έως το 1522, οπότε κατα­λή­φθη­καν από τους Οθω­μα­νούς Τούρ­κους.

Με την έναρξη του εθνι­κο­α­πε­λευ­θε­ρω­τι­κού αγώνα του 1821, τα Δωδε­κά­νησα επα­να­στά­τη­σαν, αλλά το 1830 επι­στρά­φη­καν μαζί με τη Σάμο στην Οθω­μα­νική

Αυτο­κρα­το­ρία, με αντάλ­λαγμα την Εύβοια, η οποία ενσω­μα­τώ­θηκε στο ελεύ­θερο ελλη­νικό κράτος.

Η οθω­μα­νική παρου­σία στα Δωδε­κά­νησα τερ­μα­τί­ζε­ται το 1912, μετά την κατά­ληψή τους από τους Ιταλούς. Όλοι τότε άρχισαν να σκέ­φτο­νται ότι είχε αρχίσει η αντί­στροφη μέτρηση για την ενσω­μά­τωσή τους στην Ελλάδα, πράγμα που έγινε εν μέρει πραγ­μα­τι­κό­τητα με τη Συνθήκη των Σεβρών, που υπο­γρά­φτηκε στις 10 Αυγού­στου 1920. Με αυτή τα Δωδε­κά­νησα παρα­χω­ρή­θη­καν στην Ελλάδα, εκτός από τη Ρόδο, που έμεινε στην κατοχή της Ιταλίας.

Μετά την άνοδο του Μου­σο­λίνι, οι Ιταλοί ανα­θε­ω­ρούν την πολι­τική τους για τα Δωδε­κά­νησα και απο­φα­σί­ζουν εκ νέου ότι θέλουν να τα δια­τη­ρή­σουν στην επι­κρά­τειά τους. Στη συνέ­χεια, όταν οι Ιταλοί παρα­δό­θη­καν στους Γερ­μα­νούς, εκείνοι μετά την παρά­δοση της χιτλε­ρι­κής Γερ­μα­νίας τον Μάιο του 1945, τα μετα­βί­βα­σαν στη Μεγάλη Βρε­τα­νία.

Στις 8 Μαΐου 1945, ο αρχηγός των γερ­μα­νι­κών δυνά­μεων κατοχής στρα­τη­γός Wagener υπο­γρά­φει στη Σύμη το πρω­τό­κολλο της χωρίς όρους παρά­δο­σης των Δωδε­κα­νή­σων στους Βρε­τα­νούς συμ­μά­χους και στον διοι­κητή του Ιερού Λόχου, συνταγ­μα­τάρχη Χρι­στό­δουλο Τσι­γά­ντε.

Περίπου έναν χρόνο μετά, στις 27 Ιουνίου 1946, στο Παρίσι και στο Συμ­βού­λιο των Υπουρ­γών των Εξω­τε­ρι­κών των τεσ­σά­ρων Δυνά­μεων, απο­φα­σί­ζε­ται να περιέλ­θουν τα Δωδε­κά­νησα στην Ελλάδα.

Στις 10 Φεβρουα­ρίου 1947 υπο­γρά­φηκε στο Παρίσι η Συνθήκη Ειρήνης με την Ιταλία, σύμφωνα με την οποία τα Δωδε­κά­νησα απο­δί­δο­νταν στην Ελλάδα, ενώ η Ιταλία υπο­χρε­ω­νό­ταν σε απο­ζη­μί­ωση ύψους 105 εκα­τομ­μυ­ρίων δολα­ρίων προς τη χώρα μας. Η τελετή παρά­δο­σης των Δωδε­κα­νή­σων στην Ελλάδα από τις βρε­τα­νι­κές αρχές έγινε στις 31 Μαρτίου 1947 στη Ρόδο.Η επίσημη τελετή της ενσω­μά­τωση της Δωδε­κα­νή­σου έγινε στις 7 Μαρτίου 1948 και το 1955 τα Δωδε­κά­νησα έγιναν νομός με πρω­τεύ­ουσα τη Ρόδο.

Πολύ συγκι­νη­τικά τα λόγια του Κ. Τσαλ­δάρη για τους Δωδε­κα­νή­σιους στην τελετή της Ενσω­μά­τω­σης στις 7 Μαρτίου του 1948 : «Τέσ­σα­ρες χιλιά­δες χρόνια. Οι Δωδε­κα­νή­σιοι αντι­με­τώ­πι­σαν όλων των κατα­κτη­τών τας επι­δρο­μάς. Δεν εδέ­χθη­σαν όμως κανενός εξ αυτών την επιρ­ροήν. Αντι­θέ­τως πολλούς τους εξελ­λή­νι­σαν με τον πολι­τι­σμόν των. Παλαιοί Δωριείς και Ίωνες, οι Δωδε­κα­νή­σιοι υπήρξαν συγ­χρό­νως μαχηταί και ναυ­τιλ­λό­με­νοι». Ο αντα­πο­κρι­τής της Ελευ­θε­ρίας (9.3.1948) ανα­φέ­ρει σχετικά: «Ο πλη­θυ­σμός της Δωδε­κα­νή­σου έζησε μίαν από τας ωραιο­τέ­ρας ημέρας του με την επί­ση­μον κύρωσιν της ενσω­μα­τώ­σεώς της εις την μητέρα Ελλάδα…».

Ο ιστο­ρι­κός χρόνος δεν είναι γραμ­μι­κός. Κάνει κύκλους. Ως εκ τούτου τα ιστο­ρικά γεγο­νότα οφεί­λουν να μας διδά­σκουν.

Και να μην το λησμο­νούμε στις δύσκο­λες ώρες που διέρ­χε­ται η Ευρώπη, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας το ρόλο μας και την ευθύνη μας, με αφορμή την επέτειο της ενσω­μά­τω­σης της Δωδε­κα­νή­σου.

Κλεί­νο­ντας θα ανα­φερθώ στη μνη­μειώδη φράση του Winston Churchill, με τη λήξη του Β’ Παγκο­σμίου Πολέμου «πολέ­μη­σαν ως ήρωες, πολέ­μη­σαν ως Έλληνες». Και είμαι βέβαιος ότι την ίδια ομο­ψυ­χία θα επι­δεί­ξουμε και σήμερα αν απει­λη­θεί η πατρίδα, με σθένος και ενότητα.

Δημή­τρης Γ. Κρη­τι­κός

ιατρός πνευ­μο­νο­λό­γος

Επι­κε­φα­λής παρά­τα­ξης «Ρόδος Αξιών»

Τέως Δήμαρ­χος Καμεί­ρου Ρόδου