Σαπιοκάραβα για μετανάστες

Στις 29 Δεκεμ­βρίου ο περι­φε­ρειάρ­χης Ιονίων Νήσων Θεό­δω­ρος Γαλια­τσά­τος ενη­με­ρώ­θηκε για τις κινή­σεις ενός ύποπτου καρα­βιού έξω από την Κεφα­λο­νιά. «Κάτι συνέ­βαινε. Γνω­ρί­ζαμε ανε­πι­σή­μως ότι παρα­κο­λου­θεί­ται από το λιμε­νικό» λέει στην «Κ». Τo φορτηγό πλοίο με σημαία Μολ­δα­βίας «Blue Sky M» συνέ­χισε όμως ανε­νό­χλητο το ταξίδι του. Την επομένη, μια επι­βά­τριά του κάλεσε τον ευρω­παϊκό αριθμό έκτα­κτης ανάγκης. Μίλησε για εκα­το­ντά­δες πρό­σφυ­γες που κιν­δύ­νευαν. Οι ελλη­νι­κές αρχές συνέ­χι­σαν να παρα­κο­λου­θούν το πλοίο από από­σταση. Ενα ελι­κό­πτερο και μια φρεγάτα του Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού δεν είδαν σημάδια ζωής στο κατά­στρωμα. Ο καπε­τά­νιος τους δια­βε­βαί­ωσε ότι δεν αντι­με­τω­πί­ζει πρό­βλημα. Ωσπου το «Blue Sky M» έφυγε από τα ελλη­νικά χωρικά ύδατα, με τις μηχανές του «κολ­λη­μέ­νες» στον αυτό­ματο πιλότο και πορεία προς τα βράχια των ιτα­λι­κών ακτών. Στα αμπάρια του αντί για το σύνηθες φορτίο του, κάρ­βουνα ή ξυλεία, κου­βα­λούσε ανθρώ­πους.

«Οταν ένα πλοίο περνάει κοντά από νησιά και η κατεύ­θυνσή του δεν είναι σαφής, τίθεται υπό το μικρο­σκό­πιο των αρχών» λέει ο κ. Γαλια­τσά­τος. «Εμείς ήμασταν σε ετοι­μό­τητα μετά το δυστύ­χημα στο “Norman Atlantic” και μπο­ρού­σαμε να αντι­με­τω­πί­σουμε έκτακτα περι­στα­τικά. Δεν μας ζητή­θηκε όμως ποτέ να προ­ε­τοι­μα­στούμε για υποδοχή και φιλο­ξε­νία».

Τα στοι­χεία του Συστή­μα­τος Αυτό­μα­της Ανα­γνώ­ρι­σης Θέσης (AIS) του «Blue Sky M», που έχει στη διάθεσή της η «Κ», δεί­χνουν παρά­ξε­νες κινή­σεις του πλοίου εννιά ημέρες πριν φτάσει έξω από την Κεφα­λο­νιά. Στις 20 Δεκεμ­βρίου, λίγα ναυτικά μίλια μακριά από το λιμάνι της Μερ­σί­νης, το πλήρωμά του δηλώνει μηχα­νική βλάβη. Τις επό­με­νες πέντε ημέρες –όσο το πλήρωμα ανα­λαμ­βά­νει να την επι­διορ­θώ­σει– το πλοίο δεν απο­μα­κρύ­νε­ται από την περιοχή και αλλάζει τον προ­ο­ρι­σμό του από το λιμάνι της Βάρνας στη Βουλ­γα­ρία, στο λιμάνι της Ριέκας στην Κροατία. Σε αυτό το διά­στημα φαί­νε­ται πως επι­βι­βά­ζο­νται οι μετα­νά­στες στο πλοίο. Ενας από αυτούς, ο E.F., έβγαλε με το κινητό του τηλέ­φωνο φωτο­γρα­φία μια λάντζα που μετέ­φερε μετα­νά­στες στο φορτηγό πλοίο. Η επι­βί­βασή τους από τα παράλια της Μερ­σί­νης έγινε σε τρία κύματα. Αφού πέρασε από την Ελλάδα, το «Blue Sky M» οδη­γή­θηκε με ασφά­λεια στο λιμάνι της Καλ­λί­πο­λης από την ιταλική ακτο­φυ­λακή. Μετέ­φερε 769 ανθρώ­πους, ανάμεσά τους 60 παιδιά και ένα νεο­γέν­νητο.

Λίγες ημέρες αργό­τερα, το «Ezadeen», ένα ακόμη ακυ­βέρ­νητο εμπο­ρικό πλοίο με περισ­σό­τε­ρους από 300 μετα­νά­στες ελλι­με­νί­στηκε από την ιταλική ακτο­φυ­λακή στην Καλα­βρία. Είχε δια­σχί­σει και αυτό ανε­νό­χλητο τις ελλη­νι­κές θάλασ­σες μέχρι να το εγκα­τα­λεί­ψει το πλήρωμά του.

Δεκα­πέ­ντε περι­στα­τικά

Η χρήση φορ­τη­γών πλοίων από τα κυκλώ­ματα δια­κί­νη­σης μετα­να­στών μπορεί να μην είναι εξ ολο­κλή­ρου και­νούρ­γιο φαι­νό­μενο. Για πρώτη φορά όμως γίνεται τόσο οργα­νω­μένα στη Μεσό­γειο. Τους τελευ­ταί­ους έξι μήνες η FRONTEX, ομάδα φύλαξης των εξω­τε­ρι­κών συνόρων της Ε.Ε., έχει κατα­γρά­ψει 15 περι­στα­τικά. Γερα­σμένα σκαριά, πριν οδη­γη­θούν στα δια­λυ­τή­ρια, αλλά­ζουν ιδιο­κτή­τες και πλήρωμα –επι­λέ­γο­ντας ναυ­τι­κούς κυρίως από Ρωσία, Συρία και Αίγυπτο– και ανοί­γο­νται στις θάλασ­σες για ένα τελευ­ταίο, παρά­νομο ταξίδι.

«Παλιό­τερα αντι­με­τω­πί­ζαμε κυρίως αδήλωτα ψαρο­κάικα που έφευγαν από Λιβύη. Πλέον ξεκι­νούν από τη Μερσίνη της Τουρ­κίας πλοία άνω των 75 μέτρων που χωράνε 300-800 ανθρώ­πους» λέει στην «Κ» η εκπρό­σω­πος της FRONTEX Εύα Μον­τσούρ. «Με αυτή τη νέα μέθοδο οι δια­κι­νη­τές μπορούν να επε­κτεί­νουν την εγκλη­μα­τική τους δράση και στον χειμώνα».

Το «Blue Sky Μ» κατα­σκευά­στηκε το 1976 και δεν ήταν άγνωστο στις ελλη­νι­κές λιμε­νι­κές αρχές. Τον Νοέμ­βριο του 2008, σε επι­θε­ώ­ρηση που είχε γίνει στο πλοίο στο λιμάνι της Ελευ­σί­νας, εντο­πί­στη­καν 13 ελλεί­ψεις, μεταξύ άλλων, προ­βλή­ματα στη στα­θε­ρό­τητά του και στις σωσί­βιες λέμβους. Το περα­σμένο καλο­καίρι ο Ρου­μά­νος επι­θε­ω­ρη­τής της Παγκό­σμιας Ομο­σπον­δίας Εργατών στις Μετα­φο­ρές (ITF) Αντριαν Μιχάλ­τσιου μεσο­λά­βησε για να εξο­φλη­θούν χρω­στού­μενα μηνιά­τικα σε τρεις Ινδούς ναυ­τι­κούς του πλη­ρώ­μα­τος.

Μέχρι πρό­σφατα μια εται­ρεία με έδρα τη Ρου­μα­νία δια­χει­ρι­ζό­ταν το πλοίο. Οπως λέει στην «Κ» όμως ο κ. Μιχάλ­τσιου, είκοσι ημέρες πριν από την παρά­νομη μετα­φορά των μετα­να­στών, το πλοίο που­λή­θηκε σε κάποιον Σύρο στην Τουρκία. Μετά την πώληση άλλαξε και το πλήρωμα. «Δεν πρέπει να το αγό­ρα­σαν για περισ­σό­τερα από 400.000 δολάρια» λέει. Κατά μέσο όρο οι δια­σω­θέ­ντες πλή­ρω­σαν, σύμφωνα με τις μαρ­τυ­ρίες τους, 6.000 δολάρια ανά άτομο. Το συνο­λικό κέρδος των δια­κι­νη­τών σε αυτό το πλοίο πρέπει να ξεπέ­ρασε τα 4 εκατ. δολάρια.

Αντί­στοιχο ήταν και το κέρδος των δια­κι­νη­τών που επέ­λε­ξαν το 80 μέτρων φορτηγό πλοίο «Baris» που μετα­φέρ­θηκε στην Ιερά­πε­τρα τον περα­σμένο Νοέμ­βριο κου­βα­λώ­ντας εκα­το­ντά­δες Σύρους πρό­σφυ­γες. Και αυτό στην τελευ­ταία του επι­θε­ώ­ρηση στη Σμύρνη, τον Αύγου­στο, παρου­σί­αζε 16 ελλεί­ψεις σε θέματα ασφα­λείας.

Οι συμ­φω­νίες

Στη Μερσίνη, σε μικρά γραφεία που λει­τουρ­γούν και ως ανταλ­λα­κτή­ρια συναλ­λάγ­μα­τος, σφρα­γί­ζο­νται οι συμ­φω­νίες μεταξύ μετα­να­στών και δια­κι­νη­τών. Πλοία σαν το «Baris» και το «Blue Sky» παρου­σιά­ζο­νται ως η μεγάλη ευκαι­ρία των μετα­να­στών για ασφαλή και βέβαιη φυγή προς τη Δύση. «Οι πρό­σφυ­γες από τη Συρία είναι δια­τε­θει­μέ­νοι να πλη­ρώ­σουν αυτά τα μεγάλα ποσά για να ταξι­δέ­ψουν με τα φορτηγά πλοία» λέει σε τηλε­φω­νική μας συνο­μι­λία από τις ΗΠΑ ο καθη­γη­τής Ανθρω­πο­λο­γίας στο Πανε­πι­στή­μιο Notre Dame, Μαου­ρί­τσιο Αλμπα­χάρι. Κατά­γε­ται από την Καλ­λί­πολη και ο αδερφός του ήταν ένας από τους εθε­λο­ντές που υπο­δέ­χτη­καν τους πρό­σφυ­γες. «Πολλοί από τους Σύρους μιλού­σαν αγγλικά, ήταν φαρ­μα­κο­ποιοί, καθη­γη­τές, φοι­τη­τές, άνθρω­ποι μεσαίας τάξης», λέει.

Προς το τέλος του ταξι­διού οι δια­κι­νη­τές άφησαν στο τιμόνι του «Blue Sky M» τον 36χρονο Σύρο Ρανί Σαρκάς που είχε ναυ­τι­κές γνώσεις. Οπως δήλωσε ο ίδιος στις ιτα­λι­κές αρχές, του είχαν τάξει 15.000 δολάρια και τη δυνα­τό­τητα να μετα­φέ­ρει την οικο­γέ­νειά του στην Ιταλία εάν γινόταν ο καπε­τά­νιος. Στο ίδιο πλοίο επέ­βαι­ναν η μητέρα του και μία αδερφή του. Ο Σαρκάς κρύ­φτηκε ανάμεσα στους πρό­σφυ­γες όταν η ιταλική ακτο­φυ­λακή ανέλαβε τον έλεγχο του «Blue Sky M». Στην Καλ­λί­πολη τους περί­μενε η Μίμα Αντο­νάκι, εκπρό­σω­πος του ιτα­λι­κού Ερυθρού Σταυρού στο Λέτσε. «Είχαν υπο­θερ­μία, κρυο­πα­γή­ματα και κατάγ­ματα. Το πλήρωμα δεν νοια­ζό­ταν εάν οι άνθρω­ποι θα επι­βί­ω­ναν» λέει στην «Κ». Κάποιοι νοση­λεύ­τη­καν σε νοσο­κο­μεία, άλλοι δια­νυ­κτέ­ρευ­σαν σε σχολεία της περιο­χής. Περίπου 120 μετα­νά­στες όμως το ίδιο βράδυ περί­με­ναν στον σιδη­ρο­δρο­μικό σταθμό το τρένο για να συνε­χί­σουν το ταξίδι τους προς τον Βορρά.

Καθη­με­ρινή