Τα (μη) έργα: Οταν η αποκατάσταση γίνεται βιαστικά

Ει­δι­κοί στα αντι­πλημ­μυ­ρι­κά εξη­γούν γιατί τα έργα δεν άντε­ξαν

Στα όριά τους βρί­σκο­νται πλέον τα αντι­πλημ­μυ­ρι­κά έργα στις ελ­λη­νι­κές πό­λεις. Eμπει­ροι με­λε­τη­τές εκτι­μούν ότι τα πε­ρι­θώ­ρια για βελ­τιώ­σεις μέσα σε ήδη χτι­σμέ­νες πε­ριο­χές είναι πλέον πολύ πε­ριο­ρι­σμέ­να και ότι το στοί­χη­μα με­τα­φέ­ρε­ται στην «προ­σαρ­μο­γή» του ήδη δο­μη­μέ­νου πε­ρι­βάλ­λο­ντος. «Κλει­δί» για την προ­στα­σία των υπο­δο­μών είναι οι τα­κτι­κοί τους έλεγ­χοι, σε συ­νερ­γα­σία με τους το­πι­κούς φο­ρείς, που συ­νή­θως γνω­ρί­ζουν τα προ­βλή­μα­τα.

«Ο Βόλος ήταν μια ιδιαί­τε­ρη πε­ρί­πτω­ση. Πρό­κει­ται για ένα αλη­θι­νά ακραίο γε­γο­νός. Ακόμη κι αν όλα λει­τουρ­γού­σαν σωστά, δεν θα μπο­ρού­σαν να είχαν απο­φευ­χθεί οι κα­τα­στρο­φές. Δεν μπο­ρείς να αντι­με­τω­πί­σεις τέ­τοιους όγκους νερού», εξη­γεί ο Χρή­στος Δαμ­βέρ­γης, υδραυ­λι­κός μη­χα­νι­κός με εμπει­ρία τεσ­σά­ρων δε­κα­ε­τιών στη με­λέ­τη και κα­τα­σκευή αντι­πλημ­μυ­ρι­κών έργων. «Υπάρ­χουν βέ­βαια και κα­κο­τε­χνί­ες. Εχω δει αγωγό με ανά­πο­δη κλίση, με απο­τέ­λε­σμα να πα­γι­δεύ­ε­ται το νερό. Εχω δει κακά υλικά, να μπαί­νουν ρα­γι­σμέ­νοι σω­λή­νες ή όταν το­πο­θε­τού­νται να μην πα­τούν καλά στο έδα­φος και να «κά­θο­νται» μετά από λίγο καιρό και να σπάνε. Ομως, δεν θεωρώ ότι αυτό είναι το βα­σι­κό­τε­ρο πρό­βλη­μα. Ενα πρώτο θέμα είναι ότι όλα τα αντι­πλημ­μυ­ρι­κά δί­κτυα είναι παλιά. Κά­ποιες διευ­θε­τή­σεις με­γά­λων πο­τα­μών ξε­κί­νη­σαν πριν από έναν αιώνα, όπως λ.χ. ο Κη­φι­σός στην Ατ­τι­κή. Τα έργα αυτά είναι παλιά και θέ­λουν καλή συ­ντή­ρη­ση και έλεγ­χο. Το θέμα είναι ότι επει­δή πολλά έργα είναι υπό­γεια, μπο­ρεί τα προ­βλή­μα­τα να μη φαί­νο­νται. Γι’ αυτό δεν πρέ­πει να τα αφή­νεις στην τύχη τους. Το ότι είναι παλιά τα έργα δεν ση­μαί­νει ότι είναι άχρη­στα».

Ενα άλλο ζή­τη­μα είναι η ανά­γκη για τα­χεία απο­κα­τά­στα­ση έπει­τα από μια κα­τα­στρο­φή. «Η απο­κα­τά­στα­ση γί­νε­ται “στο πόδι”. Θυ­μά­μαι, μετά τις φω­τιές του 2007 μας φώ­να­ξαν να κά­νου­με κά­ποια πολύ πρό­χει­ρα έργα στην Πάρ­νη­θα, για να συ­γκρα­τή­σουν τα χώ­μα­τα τον πρώτο χει­μώ­να. Αν πάτε σή­με­ρα θα δείτε ότι τα έργα αυτά έχουν γίνει ρη­μά­δια. Ομως, αυτά δεν είχαν φτια­χτεί για να αντέ­ξουν 20 χρό­νια. Το ίδιο γί­νε­ται λ.χ. και με τους δρό­μους. Να τους επι­σκευά­σου­με γρή­γο­ρα, να απο­κα­τα­στα­θεί η κυ­κλο­φο­ρία και μετά “άντε γεια”. Κι έτσι βλέ­που­με δρό­μους και γε­φύ­ρια να κα­τα­στρέ­φο­νται λίγα χρό­νια αφό­του ανα­κα­τα­σκευά­στη­καν».

Το κυ­ριό­τε­ρο πρό­βλη­μα στις πό­λεις, όμως, είναι το αυ­το­νό­η­το: η επέ­κτα­σή τους. «Αυτό είναι ένα λεπτό ση­μείο. Στην Ατ­τι­κή και σε όλες τις με­γά­λες πό­λεις έχου­με αντι­κα­τα­στή­σει το χώμα με τσι­μέ­ντο, δεν απορ­ρο­φά­ται το νερό από το έδα­φος. Ολο το νερό της βρο­χής οδη­γεί­ται στους αγω­γούς ομ­βρί­ων και από εκεί στα πο­τά­μια ή στη θά­λασ­σα. Ομως τα με­γά­λα πο­τά­μια στις πό­λεις είναι διευ­θε­τη­μέ­να: αυ­ξά­νεις τις πα­ρο­χές του νερού που κα­τα­λή­γουν σε αυτά, αλλά δεν υπάρ­χει τρό­πος να αυ­ξή­σεις την πα­ρο­χε­τευ­τι­κό­τη­τά τους. Θα σας δώσω ένα πα­ρά­δειγ­μα. Ο Κη­φι­σός στην Ατ­τι­κή ξε­κί­νη­σε να φτιά­χνε­ται το 1930 και η τε­λευ­ταία επέμ­βα­ση έγινε το 2004 με τα ολυ­μπια­κά έργα. Δέ­χε­ται ένα με­γά­λο μέρος από τα όμ­βρια ύδατα του λε­κα­νο­πε­δί­ου, σε αυτόν κα­τα­λή­γουν πολλά ρέ­μα­τα. Το ρέμα της Εσχα­τιάς ξε­κί­νη­σε να διευ­θε­τεί­ται στις αρχές της δε­κα­ε­τί­ας του ’90 και τε­λειώ­νει τώρα, 35 χρό­νια μετά. Οταν το έργο τε­λειώ­σει και ενω­θεί το ρέμα της Εσχα­τιάς με τον Κη­φι­σό, τότε αυτός θα δε­χθεί όλο το νερό που δια­χέ­ε­ται σή­με­ρα στο Με­νί­δι. Τότε θα δο­κι­μα­στεί πραγ­μα­τι­κά ο Κη­φι­σός, ο οποί­ος βρί­σκε­ται ήδη στα όριά του. Αυτή είναι η κα­τά­στα­ση στις πό­λεις. Δείτε το Θριά­σιο: κά­πο­τε ήταν χω­ρά­φια, τώρα όλα είναι απο­θή­κες logistics. Δεν έχει κά­ποιο σο­βα­ρό αντι­πλημ­μυ­ρι­κό έργο – αντί­θε­τα ο κα­θέ­νας έχει κάνει και μια πε­ρι­τοί­χι­ση για να μην πνι­γεί ο ίδιος, ρί­χνει τα νερά λίγο πα­ρα­κά­τω. Για εμένα, αυτή είναι η επό­με­νη πε­ριο­χή στην Ατ­τι­κή που θα έχει σο­βα­ρά προ­βλή­μα­τα».

Ακραία κα­τά­στα­ση

Τι να κά­νεις όταν ένα πο­τά­μι πρέ­πει να έχει πλημ­μυ­ρι­κή ζώνη 25 μέτρα και δεν μπο­ρείς να απαλ­λο­τριώ­σεις ούτε τα 5 μέτρα εκα­τέ­ρω­θεν λόγω κό­στους;

«Η κα­τά­στα­ση στη Θεσ­σα­λία είναι εξαι­ρε­τι­κά ακραία. Δεν νο­μί­ζω ότι υπάρ­χει έργο που θα μπο­ρού­σε να την αντι­με­τω­πί­σει. Εδώ βλέ­που­με ολό­κλη­ρο τον Θεσ­σα­λι­κό Κάμπο να έχει με­τα­τρα­πεί σε λίμνη», λέει ο Δη­μή­τρης Σω­τη­ρό­που­λος, πο­λι­τι­κός μη­χα­νι­κός με ει­δί­κευ­ση στα υδραυ­λι­κά έργα και 47 χρό­νια εμπει­ρί­ας. «Ο Βόλος είναι μια άλλη ιστο­ρία γιατί εδώ και πολλά χρό­νια έχουν γίνει πολ­λές αλ­χη­μεί­ες σε σχέση με τα πο­τά­μια. Η ίδια ιστο­ρία επα­να­λαμ­βά­νε­ται πα­ντού. Πρώτα φτιά­ξα­με τις πό­λεις μας και μετά κοι­τά­με πού θα πάνε τα νερά. Επι­πλέ­ον, οι βρο­χο­πτώ­σεις δεν είναι όπως παλιά, οι πο­σό­τη­τες νερού είναι πολύ με­γά­λες σε μικρό χρόνο, οι πα­ρο­χές στα ρέ­μα­τα και τα πο­τά­μια είναι πολύ με­γά­λες. Πώς απα­ντά­με εμείς σε αυτά; Με με­σο­βέ­ζι­κες κα­τα­στά­σεις. Τόσα χρή­μα­τα έχου­με, τόσα θα κά­νου­με».

Σύμ­φω­να με τον κ. Σω­τη­ρό­που­λο, το με­γα­λύ­τε­ρο λάθος στις πό­λεις είναι η συ­νε­χι­ζό­με­νη «σφά­λι­ση» του εδά­φους. «Δείτε την πε­ριο­χή των Με­σο­γεί­ων. Ολη η πε­ριο­χή ανά­με­σα στο αε­ρο­δρό­μιο και το με­γά­λο ρέμα της Ρα­φή­νας είχε κά­πο­τε αμπέ­λια, δέν­δρα, καλ­λιέρ­γειες. Τώρα είναι όλο σπί­τια και βιο­τε­χνί­ες. Ολα τα οι­κό­πε­δα ασφαλ­το­στρώ­θη­καν. Αυτό είναι το με­γα­λύ­τε­ρο λάθος μας και κα­νέ­νας δεν κάνει τί­πο­τα γι’ αυτό. Δεν μπο­ρείς να κά­νεις πολλά από νέα έργα. Τι να κά­νεις όταν όλο το νερό κα­τα­λή­γει στο δί­κτυο ομ­βρί­ων; Τι να κά­νεις όταν ένα πο­τά­μι πρέ­πει να έχει πλημ­μυ­ρι­κή ζώνη 25 μέτρα και δεν μπο­ρείς να απαλ­λο­τριώ­σεις ούτε τα 5 μέτρα εκα­τέ­ρω­θεν λόγω κό­στους;».

Πολύ χρήμα, λίγη προ­βο­λή

Τα δεινά των αντι­πλημ­μυ­ρι­κών έργων είναι πολλά. «Τα έργα αυτά είναι πολύ ακρι­βά και δεν έχουν προ­βο­λή, οι πο­λι­τι­κοί τα βλέ­πουν σαν να θά­βουν εκα­τομ­μύ­ρια», λέει ο κ. Δαμ­βέρ­γης. «Η πίεση από την έλ­λει­ψη πόρων είναι με­γά­λη, βρί­σκε­σαι συ­νε­χώς σε ένα πα­ζά­ρι ώστε να φέ­ρεις τις προ­δια­γρα­φές των έργων στο ύψος της χρη­μα­το­δό­τη­σης», προ­σθέ­τει ο κ. Σω­τη­ρό­που­λος.

Οι δύο έμπει­ροι με­λε­τη­τές συμ­φω­νούν ότι, ει­δι­κά για τις πό­λεις, είναι πλέον μο­νό­δρο­μος η ανα­ζή­τη­ση τρό­πων μεί­ω­σης της απορ­ρο­ής υδά­των τις κρί­σι­μες ώρες. «Κατ’ αρχάς χρειά­ζο­νται μικρά, το­πι­κά έργα που να ψα­λι­δί­ζουν την πλημ­μυ­ρι­κή πα­ρο­χή και να λει­τουρ­γούν υπέρ του εμπλου­τι­σμού του υδρο­φο­ρέα», το­νί­ζει ο κ. Σω­τη­ρό­που­λος. «Πρέ­πει να κά­νου­με πό­λεις-σφουγ­γά­ρια», το­νί­ζει ο κ. Δαμ­βέρ­γης. «Να χρη­σι­μο­ποιού­με δια­πε­ρα­τά υλικά, να στα­μα­τή­σου­με το τσι­μέ­ντω­μα όλων των επι­φα­νειών».

Πηγή kathimerini.gr

Γιώρ­γος Λιά­λιος