Η κυριαρχία των νησιών παραμένει στο στόχαστρο της Άγκυρας

Υπάρ­χουν οι επί­ση­μες τοπο­θε­τή­σεις, υπάρχει και η ανε­πί­σημη φιλο­λο­γία. Στο επίσημο επίπεδο, η Άγκυρα επι­μέ­νει να στο­χο­ποιεί τα νησιά του ανα­το­λι­κού Αιγαίου, όπως προ­κύ­πτει και από τις νέες δηλώ­σεις του Μεβλούτ Τσα­βού­σο­γλου την Τρίτη.

“Οι διε­θνείς συν­θή­κες είναι σαφείς, αλλά η Ελλάδα τις παρα­βιά­ζει. Εξο­πλί­ζει τα νησιά. Αν η Ελλάδα δεν στα­μα­τή­σει αυτή την παρα­βί­αση, η κυριαρ­χία των νησιών θα τεθεί υπό συζή­τηση” δήλωσε ο επι­κε­φα­λής της τουρ­κι­κής διπλω­μα­τίας κατά τη διάρ­κεια κοινής συνέ­ντευ­ξης τύπου με τον ομόλογό του από τη Βόρεια Μακε­δο­νία.

Μάλιστα ο Τούρκος υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών απέδωσε σε “σύμπλεγμα κατω­τε­ρό­τη­τας” τις ελλη­νι­κές κατη­γο­ρίες περί τουρ­κι­κού επε­κτα­τι­σμού, τις οποίες και αντέ­στρεψε, ισχυ­ρι­ζό­με­νος ότι η Αθήνα γίνεται επι­θε­τική “επειδή δεν μπορεί να απα­ντή­σεις στις δύο επι­στο­λές της Τουρ­κίας” προς τον ΟΗΕ, με τις οποίες πέρσι τέθηκε για πρώτη φορά επί τάπητος το ιδε­ο­λό­γημα της “υπό όρους” από­δο­σης των νησιών του ανα­το­λι­κού Αιγαίου στην ελλη­νική κυριαρ­χία με τη Συνθήκη της Λωζάνης το 1923.

Όμως οι δύο αυτές επι­στο­λές έχουν απα­ντη­θεί με δύο αντί­στοι­χες της μόνιμης αντι­προ­σώ­που της Ελλάδας στον ΟΗΕ, όπου υπο­γραμ­μί­ζε­ται ότι οι μονο­με­ρείς αιτιά­σεις της τουρ­κι­κής πλευράς δεν στέκουν νομικά, έχουν καθαρά ανα­θε­ω­ρη­τικά κίνητρα και τρο­φο­δο­τούν έτι περαι­τέρω την αστά­θεια.

Όπως και αν έχει η “δια­σύν­δεση” της κυριαρ­χίας των νησιών με την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ησή τους έχει πλέον βρεθεί στο επί­κε­ντρο της τουρ­κι­κής επι­χει­ρη­μα­το­λο­γίας. Και η Τουρκία δεν συνη­θί­ζε­ται να μην υπο­στη­ρί­ζει τα λόγια της με έργα.

Ήδη η προ­γραμ­μα­τι­σμένη έξοδος του τέταρ­του τουρ­κι­κού πλωτού γεω­τρύ­πα­νου “Αλπαρ­σλάν”, με πλήρωμα 200 ατόμων, για έρευνες σε βάθος 12.200 μέτρων, προ­οιω­νί­ζε­ται εντά­σεις για το καλο­καίρι. Και με τη ναυτική οδηγία Α1781/22, η Ελλάδα δεσμεύει σε απά­ντηση πέντε περιο­χές από τις 21 Ιουνίου έως τις 7 Σεπτεμ­βρίου για ασκή­σεις του ελλη­νι­κού Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού και της Πολε­μι­κής Αερο­πο­ρίας.

Ανα­θε­ω­ρη­τικά οράματα

Αυτά στο επίσημο επίπεδο. Διότι ευρύ­τερα στην τουρ­κική δημόσια συζή­τηση η φαντα­σία οργιά­ζει.

Σε εκπομπή του CNN Türk το βράδυ της Τετάρ­της ο πρώην υπουρ­γός Επι­κρα­τείας Μασούμ Τουρκέρ μεταξύ άλλων ισχυ­ρί­σθηκε ότι “στην Κρήτη, σύμφωνα με τις συμ­φω­νίες, δεν επι­τρέ­πε­ται η ίδρυση βάσεων” και ότι η τουρ­κική πλευρά ανέ­χθηκε στο παρελ­θόν το γεγονός αυτό, διότι επρό­κειτο για αμε­ρι­κα­νι­κές βάσεις. Πρό­κει­ται για τον ίδιο πρώην υπουργό, ο οποίος σε άλλη πρό­σφατη τηλε­ο­πτική του εμφά­νιση υπο­στή­ριξε πως “το Ναυτικό μας πρέπει να κάνει μια ενέρ­γεια σε εκείνα τα νησιά του Αιγαίου για να στα­μα­τή­σει την κατά­σταση που δια­μορ­φώ­θηκε εκεί”.

Ομοίως το βράδυ της Τετάρ­της, στο κανάλι Haber Türk, ο καθη­γη­τής πανε­πι­στη­μίου Ναΐμ Μπα­μπού­ρο­γλου, δήλωσε ότι, εφόσον παρα­βιά­ζο­νται οι όροι της Συν­θή­κης της Λωζάνης περί απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης, τα νησιά του ανα­το­λι­κού Αιγαίου πρέπει να επι­στρα­φούν στον πρότερο ιδιο­κτήτη τους, ήτοι την Τουρ­κική Δημο­κρα­τία ως διάδοχο της Οθω­μα­νι­κής Αυτο­κρα­το­ρίας.

Με άλλα λόγια, η τουρ­κική κοινή γνώμη εθί­ζε­ται σε αντι­λή­ψεις απρο­κά­λυ­πτου ανα­θε­ω­ρη­τι­σμού και οράματα αυτο­κρα­το­ρι­κού μεγα­λείου, επεν­δε­δυ­μένα με ρητο­ρική αυτο­προ­στα­σίας απέ­να­ντι σε σενάρια περι­κύ­κλω­σης.

Η στάση της αντι­πο­λί­τευ­σης

Ωστόσο, το πρό­βλημα δεν έγκει­ται μόνο στους κυβερ­νώ­ντες – οι οποίοι, είναι η αλήθεια, βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­ποι με το ερώτημα της δια­τή­ρη­σής τους στην εξουσία, εν ανάγκη μέσω ανώ­μα­λων κατα­στά­σεων, καθώς έναν χρόνο πριν από τις προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νες προ­ε­δρι­κές και βου­λευ­τι­κές εκλογές η δημο­τι­κό­τητά τους κατα­κρη­μνί­ζε­ται κατά τρόπο ευθέως ανάλογο προς την αγο­ρα­στική δύναμη του μέσου τουρ­κι­κού νοι­κο­κυ­ριού. Εξίσου ή και περισ­σό­τερο προ­βλη­μα­τική είναι και η στάση της αντι­πο­λί­τευ­σης, γεγονός που κατα­δει­κνύει ότι ο τουρ­κι­κός ανα­θε­ω­ρη­τι­σμός απο­τε­λεί πρό­βλημα δομικό και όχι διαρ­θρω­τικό.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι ήταν το Λαϊκό Ρεπου­μπλι­κα­νικό Κόμμα το οποίο εγκαι­νί­ασε την φιλο­λο­γία περί “16 νησιών που έχουν κατα­λη­φθεί από την Ελλάδα”, ενώ ο ηγέτης του Κεμάλ Κιλιντσ­ντά­ρο­γλου έχει επι­λέ­ξει να ασκεί επί του θέματος αντι­πο­λί­τευση από θέσεις περισ­σό­τερο αδιάλ­λα­κτες, κατη­γο­ρώ­ντας την κυβέρ­νηση για “μειο­δο­σία”.

Με το βλέμμα πέραν του Ατλα­ντι­κού

“Οι ΗΠΑ γέμισαν την Ελλάδα με βάσεις. Οι στόχοι τους είναι καθαροί. Ας έρθει στο κοι­νο­βού­λιο πρόταση να κλεί­σουν οι αμε­ρι­κα­νι­κές στρα­τιω­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις στην Τουρκία και θα την υπο­στη­ρί­ξουμε” δήλωσε πρό­σφατα ο Κιλιτσ­ντά­ρο­γλου, ενώ σε γραπτή του τοπο­θέ­τηση υπο­στή­ριξε ούτε λίγο ούτε πολύ τα εξής: “Η θέση μας είναι σαφής. Είναι επι­τα­κτική ανάγκη να αυξή­σουμε την πίεση στη Μεσό­γειο και το Αιγαίο. Η μέθοδος “βγάζω ένα καράβι, το αποσύρω, ελπίζω να μου τηλε­φω­νή­σει ο Μπάι­ντεν” δεν είναι κατάλ­ληλη. Αν έχετε καρδιά, κάντε το βήμα στα κατει­λημ­μένα και εξο­πλι­σμένα νησιά. Θα το υπο­στη­ρί­ξουμε!”.

Μολο­νότι ο Κιλιτσ­ντά­ρο­γλου δεν χρειά­ζε­ται… ερμη­νευτή, μερικά πράγ­ματα γίνο­νται σαφέ­στερα από τις ανε­πί­ση­μες συζη­τή­σεις. Έτσι σε συζή­τηση στο CNN Türk ο πολι­τι­κός ανα­λυ­τής Χακάν Μπαϊ­ρά­κτσι παρό­τρυνε: “Ας πάρουμε μερικά νησιά στο Αιγαίο, να καταρ­ρεύ­σει η πολι­τική της Ελλάδας και των ΗΠΑ”. Αντί­στοιχα, ο διευ­θυ­ντής της εφη­με­ρί­δας “Hürriyet”, Αχμέτ Χακάν, διε­ρω­τή­θηκε αν “η Ελλάδα γίνεται πολι­τεία των ΗΠΑ”. Επι­πλέον υπο­στή­ριξε πως “υπάρχει σχέδιο των ΗΠΑ που εκτε­λεί­ται μέσω της Ελλάδας” και παρέ­πεμψε στο ερώτημα του Ερντο­γάν “ποιον θέλουν να απει­λή­σουν με τόσες βάσεις που χτίζουν”.

Το στοι­χείο, συνεπώς, που λει­τουρ­γεί ως τομή στην ιστορία των ελληνο-τουρκικών και θέτει σε συνα­γερμό την Άγκυρα είναι ακριβώς η ελληνο-αμερικανική στρα­τιω­τική σύμπραξη, η οποία, ενώ εντεύ­θεν του Αιγαίου θεω­ρεί­ται ως στοι­χείο στα­θε­ρο­ποί­η­σης της περιο­χής και θωρά­κι­σης της χώρας, στην απέ­να­ντι ακτή ερμη­νεύ­ε­ται ως κατά­λυση του status quo και προ­πα­ρα­σκευή δημιουρ­γίας “κλοιού” εις βάρος της Τουρ­κίας.

Εκβιά­σιμη η Δύση

Εν ολίγοις, οι νέες εντά­σεις στα ελληνο-τουρκικά δεν μπορούν να ερμη­νευ­θούν σε απο­κλει­στικά διμερές πλαίσιο, αλλά θα πρέπει να εντα­χθούν στα περί­πλοκα συμ­φρα­ζό­μενα των σχέσεων Τουρ­κίας και Δύσης, σε μία συγκυ­ρία κατά την οποία το καθε­στώς Ερντο­γάν παζα­ρεύει το βέτο στην εισδοχή Σου­η­δίας και Φιν­λαν­δίας στο ΝΑΤΟ, απειλεί με νέα στρα­τιω­τική εισβολή στη βόρεια Συρία για να πλήξει την κουρ­δική ζώνη που έχει δημιουρ­γη­θεί με αμε­ρι­κα­νική προ­στα­σία νοτίως των τουρ­κι­κών συνόρων, δια­τη­ρεί σχέση εργα­σίας με τη Μόσχα (όπως έδειξε και η προ­χθε­σινή συνά­ντηση Τσαβούσογλου-Λαβρόφ) και κλείνει προη­γού­μενα “μέτωπα” με τα αραβικά κράτη.

Πρό­κει­ται για μία στάση η οποία εδρά­ζε­ται στην αντί­ληψη ότι ο πόλεμος στην Ουκρα­νία απε­νο­χο­ποιεί τις ανα­θε­ω­ρη­τι­κές κινή­σεις συνο­λικά, καθιστά τη Δύση εκβιά­σιμη και μακρο­πρό­θε­σμα λιγό­τερο συνε­κτική. Το τελευ­ταίο γίνεται σαφές στο πεδίο των ευρω-τουρκικών σχέσεων, όπου η ουσια­στική ακύρωση της εντα­ξια­κής προ­ο­πτι­κής της γεί­το­νος συνο­δεύ­ε­ται από την οικο­δό­μηση προ­νο­μια­κών διμερών σχέσεων με επι­μέ­ρους κράτη-μέλη, όπως λ.χ. η Ιταλία, και την προ­σπά­θεια να “στε­γα­νο­ποι­η­θούν” Αθήνα και Λευ­κω­σία από τα κεκτη­μένα της δικής τους ευρω­παϊ­κής ένταξης.

Πηγή capital.gr

Του Κώστα Ράπτη