Ομιλία του Δ. Γάκη στις εκδηλώσεις «Μέρες μνήμης και δημοκρατίας » στη Λέρο

«Κυρίες και κύριοι, Αγα­πη­τοί Φίλοι!

Σας ευχα­ρι­στώ για τη δυνα­τό­τητα που μου δίνετε να συμ­με­τά­σχω, εκπρο­σω­πώ­ντας τη Βουλή των Ελλήνων, στις εκδη­λώ­σεις μνήμης και δημο­κρα­τίας στο Παρθένι, στο Λακκί, στους τόπους εξορίας στη Λέρο.

Από αυτό το βήμα θέλω λοιπόν καταρ­χάς να συγχαρώ όλους όσοι εργά­στη­καν για την επα­νερ­γο­ποί­ηση του θεσμού και τη διε­νέρ­γεια του σημε­ρι­νού συμπο­σίου.

Η συνει­σφορά όλων είναι πολύ­τιμη.

Αγα­πη­τοί φίλοι,

Τίποτα απ’ όλα αυτά σήμερα δεν θα γινόταν πραγ­μα­τι­κό­τητα αν δεν υπήρχε η θέληση, η δύναμη της ψυχής κάποιων Ανθρώ­πων του πνεύ­μα­τος, που με σεβασμό και αγάπη στην ιστορία και τον πολι­τι­στικό πλούτο των νησιών μας ξεκί­νη­σαν αυτό το έργο: Για να δια­φυ­λά­ξουμε και να τα μετα­φέ­ρουμε καθαρά και αναλ­λοί­ωτα στις επό­με­νες γενιές τα διδάγ­ματα του παρελ­θό­ντος, χωρίς αμφι­βο­λίες και αμφι­σβη­τή­σεις.

Θα ήθελα πρω­τί­στως να κατα­θέσω το σεβασμό μου στους παρό­ντες αλλά και στους απόντες αγω­νι­στές που με το παρά­δειγμά τους και την θυσία τους μας κλη­ρο­νό­μη­σαν αυτό το μεγάλο χρέος και αυτή την γλυκιά ευθύνη.

Θα ήθελα ακόμα να ανα­φερθώ ιδιαί­τερα σε εκεί­νους που απ’ την αρχή αυτής της όμορφης πορείας είχαν εμπνευ­στεί απ’ τους αγώνες και είχαν ορα­μα­τι­στεί αυτές τις εκδη­λώ­σεις. 

Θέλω να τιμή­σουμε για την προ­σφορά τους και την αγάπη τους σε αυτό που σήμερα γίνεται στη ΛΕΡΟ τους τιμώ­με­νους, πρώην νομάρχη ΣΑΒΒΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ, τον αεί­μνη­στο και αξέ­χα­στο φίλο ΘΑΝΑΣΗ ΑΝΑΠΟΛΙΤΑΝΟ, αλλά και τον φίλο ΔΗΜΗΤΡΗ ΤΣΟΠΟΤΟ. Που ήταν ο εμπνευ­στής του περιε­χό­με­νου αυτών των εκδη­λώ­σεων, που συν­δύ­ασε με σεβασμό στην ιστο­ρική πραγ­μα­τι­κό­τητα και μετέ­φερε με ακρί­βεια τους αγώνες και τις θυσίες των πολι­τι­κών κρα­του­μέ­νων στη σημε­ρινή εποχή, στα σημε­ρινά προ­βλή­ματα. Ανα­φέ­ρο­μαι στα βασικά ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα της ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ και της ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ.

Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε και την Φρόσω Τζα­νου­δάκη που ακόμα και σήμερα είναι στο μετε­ρίζι της οργά­νω­σης αυτής της εκδή­λω­σης.

ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕ.

Οι εκδη­λώ­σεις μνήμης δεν είναι απλά θύμησες του παρελ­θό­ντος αλλά είναι ένα καθο­ρι­στικό σημείο ανα­φο­ράς για την ιστορία και τα διδάγ­ματά της.

Μας δίνετε η ευκαι­ρία να δημιουρ­γή­σουμε ένα βήμα ουσια­στι­κού δια­λό­γου σύν­θε­σης και προ­ο­πτι­κής για την πρόοδο και ευη­με­ρία του Λαού μας.

Τα πέτρινα εκείνα χρόνια οι εξό­ρι­στοι και οι κάτοι­κοι των νησιών ήρθαν σε επαφή.

Επη­ρέ­α­σαν και επη­ρε­ά­στη­καν αμοι­βαία.

Σ’ εκείνες τις δύσκο­λες συν­θή­κες οι κάτοι­κοι της Λέρου συμπα­ρα­στά­θη­καν με ανθρω­πιά στον πόνο των κρα­του­μέ­νων, υπάρ­χουν πολλές σχε­τι­κές μαρ­τυ­ρίες, αλλά και σήμερα, ξανα­ζω­ντά­νε­ψαν οι θύμησες των παλαιό­τε­ρων από τους κρα­τού­με­νους εκείνης της εποχής κατά την ξενά­γηση στους χώρους κρά­τη­σης στο Λακκί και στα Λέπιδα. 

Με τον ίδιο τρόπο σήμερα το Νησί αγκα­λιά­ζει και φιλο­ξε­νεί τις εκδη­λώ­σεις μνήμης που διορ­γα­νώ­νουν ο Σύλ­λο­γος Φυλακισθέντων-Εξορισθέντων Αγω­νι­στών (1967-1974), σε συνερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής και το Δήμο Λέρου.

Αγα­πη­τοί φίλοι,

Υπάρχει –ή γίνεται προ­σπά­θεια να δημιουργηθεί- στις μέρες μας η αντί­ληψη ότι η μελέτη της Ιστο­ρίας είναι μάταιος κόπος, μία ανώφελη εμμονή, και μάλιστα ένα βαρίδι, μια τρο­χο­πέδη που δυσχε­ραί­νει την πορεία των λαών και των ανθρώ­πων προς το Μέλλον.

Το περί­εργο είναι ότι πολλές φορές αυτοί οι ίδιοι οι υπέρ­μα­χοι της λήθης παρα­δί­δο­νται αμαχητί στις πιο απλοϊ­κές μυθο­λο­γι­κές ανα­πα­ρα­στά­σεις του παρελ­θό­ντος.

Αντί­θετα, η επι­στη­μο­νική ανα­ζή­τηση της ιστο­ρι­κής αλή­θειας είναι επίπονη. Απαιτεί τόσο από τον ιστο­ρικό όσο και από τον απο­δέ­κτη νηφα­λιό­τητα και θάρρος.

Και γι’ αυτό είναι χρήσιμη.

Με εκδη­λώ­σεις όπως η σημε­ρινή, η Ιστορία τρο­φο­δο­τεί τη συλ­λο­γική μνήμη και υπεν­θυ­μί­ζει και επα­να­βε­βαιώ­νει βασικές αλή­θειες για το πρό­σφατο παρελ­θόν της Χώρας μας. 

Και πιο συγκε­κρι­μένα ότι:

Η Επτα­ε­τία δεν υπήρξε ούτε κεραυ­νός εν αιθρία ούτε ανέ­στειλε ξαφνικά και απροσ­δό­κητα με βίαιο τρόπο μια δημο­κρα­τική κοι­νο­βου­λευ­τική κανο­νι­κό­τητα.

Αντί­θετα.

Υπήρξε η κορύ­φωση μιας σειράς εκτρο­πών, η τομή και ταυ­τό­χρονα η συνέ­χεια ενός κράτους «έκτα­κτης ανάγκης», όπως ήταν το ελλη­νικό  μετεμ­φυ­λιο­πο­λε­μικό κράτος.

Ήταν, επίσης, απο­τέ­λε­σμα της διαρ­κούς παρέμ­βα­σης του ξένου παρά­γο­ντα στα Ελλη­νικά πράγ­ματα, που είτε από το παρα­σκή­νιο είτε κάποιες φορές με πολύ πιο ωμό και απρο­κά­λυ­πτο τρόπον καθό­ρισε και δια­μόρ­φωσε, με τραγικό πολλές φορές τρόπο, τη σύγ­χρονη ελλη­νική Ιστορία.

Δεν ήταν, τέλος, (κι αυτό είναι ίσως το σημα­ντι­κό­τερο) αντί­θετα με όσα υπο­στη­ρί­ζουν και επι­χει­ρούν να επι­βάλ­λουν ως άποψη οι σύγ­χρο­νοι ανα­θε­ω­ρη­τές της Ιστο­ρίας, ένα καθε­στώς απο­δε­κτό από τη μεγάλη πλειο­ψη­φία του Ελλη­νι­κού λαού.

Αντί­θετα, τόποι εξορίας και μαρ­τυ­ρίου, όπως η Λέρος, υπεν­θυ­μί­ζουν σε όσους θέλουν να το ξεχνούν ότι η Δικτα­το­ρία των Συνταγ­μα­ταρ­χών επι­βί­ωσε χάρη στην ωμή βία και τον κατα­να­γκα­σμό. 

Όσοι με τον έναν ή τον άλλον τρόπο επι­χει­ρούν να δια­σπεί­ρουν τη σύγχυση και να μιλή­σουν «για φιλή­συ­χους πολίτες, που δεν πεί­ρα­ζαν κανέναν και άρα κανείς δεν τους πείραζε»», δεν πιστεύ­ουν κατά βάθος στην ίδια τη δημο­κρα­τία.

Αντι­με­τω­πί­ζουν με καχυ­πο­ψία την ίδια τη συμ­με­τοχή των πολιτών στα κοινά.

Στην Ιστορία υπάρ­χουν σημεία-ορόσημα. Η δικτα­το­ρία ήταν μία τέτοια στιγμή για την σύγ­χρονη Ελλη­νική Ιστορία.

Ο Τέοντορ Αντόρνο είχε ξεκι­νή­σει μια σημα­ντική ομιλία του, δέκα χρόνια μετά τη λήξη του Β΄ Παγκό­σμιου Πολέμου, ότι «η απαί­τηση να μην επα­να­λη­φθεί το Άου­σβιτς είναι η πρώτη και κύρια που τίθεται στην εκπαί­δευση».

Η ρήση αυτή του Γερ­μα­νού φιλο­σό­φου είναι επί­καιρη –τραγικά επίκαιρη- και σήμερα. Κάτι αντί­στοιχο θα λέγαμε ότι ισχύει και για την Ελλη­νική κοι­νω­νία σήμερα. Πρώ­τι­στο καθήκον της εκπαί­δευ­σης πρέπει να είναι η θωρά­κιση και ενί­σχυση της Δημο­κρα­τίας μας. 

Και εκδη­λώ­σεις σαν τη σημε­ρινή συνει­σφέ­ρουν σημα­ντικά σ’ αυτόν το σκοπό. Η παρου­σία των δασκά­λων της Λέρου, νέων εκπαι­δευ­τι­κών στην σημε­ρινή ιστο­ρική περι­ή­γηση στα κτίρια στο Λακκί που μαρ­τύ­ρη­σαν οι αγω­νι­στές της Δημο­κρα­τίας καθώς και στα κτήρια των Λεπίδων απο­τε­λεί ένα ελπι­δο­φόρο μήνυμα.

Γι’ αυτό σας ευχα­ρι­στώ ξανά για την πρό­σκληση και θα παρα­κο­λου­θήσω με ενδια­φέ­ρον τις εργα­σίες του Συνε­δρίου».