Γιώργος Παπαπροδρόμου: «Αντιμετωπίζοντας τις Προκλήσεις του Ψηφιακού Κόσμου: Από το Κυβερνοέγκλημα στη Διαφάνεια και την Ψηφιακή Παιδεία»

Κύριε Παπα­προ­δρό­μου, ανα­φέ­ρατε σε πρό­σφατη ανάλυσή σας την ανάγκη για ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό. Τονί­σατε παράλ­ληλα την σημασία της ενί­σχυ­σης της δια­φά­νειας στην Ελλάδα ως απα­ραί­τητα βήματα για την αποφυγή οικο­νο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής στα­σι­μό­τη­τας. Ποια συγκε­κρι­μένα βήματα θεω­ρείτε πιο επεί­γο­ντα για να επι­τευ­χθεί αυτή η αλλαγή στην πράξη;

Ο ψηφια­κός μετα­σχη­μα­τι­σμός είναι το σύνολο των ενερ­γειών και δια­δι­κα­σιών που θα πρέπει να έχουν ως προ­τε­ραιό­τητα άτομα, οργα­νι­σμοί και επι­χει­ρή­σεις καθώς και κρα­τι­κές οντό­τη­τες, ως ένα εργα­λείο βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, στο σύγ­χρονο κι ανα­πτυγ­μένο τεχνο­λο­γικό περι­βάλ­λον.

Απο­τε­λεί προ­τε­ραιό­τητα και για την ίδια την Ευρω­παϊκή Ένωση στην οποία μετέχει και η χώρα μας.

Μελε­τώ­ντας τους δείκτες της ψηφια­κής οικο­νο­μίας και κοι­νω­νίας (δείκτες DESI -Digital Economy and Society Index) και την ετήσια έκθεση της Διε­θνούς Δια­φά­νειας (Corruption Perception Index) παρα­τη­ρούμε ότι στις χώρες όπου έχει προ­χω­ρή­σει ο ψηφια­κός μετα­σχη­μα­τι­σμός επι­κρα­τεί περισ­σό­τερη δια­φά­νεια και δικαιο­σύνη, σε αντί­θεση με τις χώρες όπου παρα­τη­ρεί­ται υστέ­ρηση στον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό έχουμε μεγα­λύ­τερη αδια­φά­νεια και δια­φθορά.

Τα βήματα που επι­βάλ­λε­ται από την πορεία των πραγ­μά­των να γίνουν θα πρέπει να κινού­νται σε μια πολυ­ε­πί­πεδη προ­σέγ­γιση, ενί­σχυση θεσμών, εκπαί­δευ­σης και κατάρ­τι­σης και κυρίως δημιουρ­γίας κουλ­τού­ρας ανθρω­πο­κε­ντρι­κής χρήσης της τεχνο­λο­γίας.

Ποια είναι η σημασία του «λογι­σμι­κού ζωής» στη δια­μόρ­φωση των παιδιών στη σύγ­χρονη ψηφιακή εποχή; Πώς μπορούν κατά την άποψή σας οι γονείς και οι εκπαι­δευ­τι­κοί να συνερ­γα­στούν πιο απο­τε­λε­σμα­τικά για να γεφυ­ρώ­σουν το ψηφιακό χάσμα και να προ­ω­θή­σουν μια πιο ανθρω­πο­κε­ντρική προ­σέγ­γιση στην τεχνο­λο­γία;

Λέγο­ντας «λογι­σμικό ζωής» εννο­ούμε τον αξιακό κώδικα που μετα­φέ­ρουμε στα παιδιά μας ως γονείς και ως εκπαι­δευ­τι­κοί, τον τρόπο αντί­λη­ψης και αντι­με­τώ­πι­σης των σύν­θε­των προ­βλη­μά­των.

Για να το πετύ­χουμε αυτό στον αιώνα που ζούμε χρεια­ζό­μα­στε μια σειρά από δεξιό­τη­τες ανάμεσα στις οποίες είναι και η συνερ­γα­τική προ­σέγ­γιση, η ομα­δο­κε­ντρική προ­σέγ­γιση αφού κανείς μας μόνος του δεν μπορεί να κατα­φέ­ρει με απο­τε­λε­σμα­τικό τρόπο να δια­χει­ρι­στεί αυτές τις σύν­θε­τες και πολύ­πλο­κες κατα­στά­σεις που αφορούν στην ανα­τροφή, δια­παι­δα­γώ­γηση κι ανά­πτυξη των παιδιών μας.

Μπορεί να τους δίνουμε το τελευ­ταίο μοντέλο μιας ψηφια­κής συσκευής συνο­δευό­μενα με τα ακρι­βό­τερα λογι­σμικά τεχνο­λο­γίας, τα οποία μπορούν να κατα­στούν «άχρηστα» εάν δεν έχουμε φρο­ντί­σει να καλ­λιερ­γή­σουμε ένα κλίμα εμπι­στο­σύ­νης, δια­λό­γου, κρι­τι­κής σκέψης και Τεχνοη­θι­κής.

Ποια θεω­ρείτε ότι είναι τα πιο σημα­ντικά βήματα που πρέπει να γίνουν για την ενί­σχυση του συστή­μα­τος ανα­φο­ράς κυβερ­νο­ε­γκλη­μά­των και κυβερ­νο­πε­ρι­στα­τι­κών στην Ελλάδα, ώστε να δια­σφα­λι­στεί η απο­τε­λε­σμα­τική αντι­με­τώ­πισή τους;

Πρώτα από όλα θα πρέπει να πούμε ότι σήμερα υπάρχει στην πλατ­φόρμα του Gov.gr η δυνα­τό­τητα για οποιον­δή­ποτε πολίτη, οποια­δή­ποτε στιγμή, από οποιο­δή­ποτε σημείο να καταγ­γεί­λει μεταξύ άλλων ένα έγκλημα στον Κυβερ­νο­χώρο (στο δια­συν­δε­δε­μένο περι­βάλ­λον), εύκολα και δωρεάν.

Είναι μια προ­σπά­θεια που ξεκί­νησε πριν μερικά χρόνια (από το 2016) και στην οποία είχα την χαρά και την τιμή να μετέχω μαζί με άξιους συνερ­γά­τες.

Ωστόσο η συνο­λική δια­χεί­ριση των καταγ­γε­λιών που θα πρέπει να οδη­γεί­ται στον φυσικό δικαστή προ­σκρούει σε μια σειρά γρα­φειο­κρα­τι­κών εμπο­δίων και δυσκο­λιών που έχουν επί­πτωση ουσια­στικά στην αργο­πο­ρία απο­νο­μής της δικαιο­σύ­νης, όπως:

• η μη τρο­πο­ποί­ηση του ΚΠΔ, που θα πρέπει, στη σύγ­χρονη εποχή ο νομο­θέ­της να προ­χω­ρή­σει σε και­νο­το­μίες, (όπως έχουμε την άυλη συντα­γο­γρά­φηση να έχουμε και την ανα­γνώ­ριση της άυλης καταγ­γε­λίας και κατάρ­τι­σης άυλης δικο­γρα­φίας)

• η απουσία του θεσμού του εισαγ­γε­λέα για το έγκλημα στον Κυβερ­νο­χώρο (ο οποίος να καλύ­πτει όλη την επι­κρά­τεια, έχουμε την πολυ­τέ­λεια του κατα­κερ­μα­τι­σμού σε πενήντα δυο περι­φε­ρεια­κές ενό­τη­τες να έχουμε εξήντα τρεις εισαγ­γε­λίες)

• η εξει­δί­κευση των δικα­στών των αρχών επι­βο­λής του νόμου

• η ενί­σχυση των υπο­δο­μών αντι­με­τώ­πι­σης του κυβερ­νο­ε­γκλή­μα­τος (τομέας εξέ­τα­σης ψηφια­κών πει­στη­ρίων, διεθνής συνερ­γα­σία και ανταλ­λαγή πλη­ρο­φο­ριών, συνερ­γα­σία με ακα­δη­μαϊκά ιδρύ­ματα και ερευ­νη­τικά κέντρα, ανα­βάθ­μιση των σπουδών στις αστυ­νο­μι­κές ακα­δη­μίες και στις σχολές δικα­στών)

• Θέματα τρα­πε­ζι­κού απορ­ρή­του

• Καλύ­τερη οργά­νωση του δια­τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος που να μπορεί να μπλο­κά­ρει τις μετα­φο­ρές χρη­μα­τι­κών ποσών στις περι­πτώ­σεις των online απατών.

Πώς αξιο­λο­γείτε τους κιν­δύ­νους που προ­κύ­πτουν για την ασφά­λεια των χρηστών από την αυξα­νό­μενη χρήση τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης; Ποια μέτρα πιστεύ­ετε ότι είναι ανα­γκαία προ­κει­μέ­νου να προ­στα­τευ­τεί το κοινό από απειλές όπως οι παρα­βιά­σεις δεδο­μέ­νων, η παρα­πλη­ρο­φό­ρηση και η ανε­πι­θύ­μητη παρα­κο­λού­θηση;

Η τεχνητή νοη­μο­σύνη ανήκει στις λεγό­με­νες τεχνο­λο­γίες αιχμής, ο δυνα­μι­κός χαρα­κτή­ρας των οποίων τις καθιστά ανα­τρε­πτι­κές. Πρό­κει­ται για συστή­ματα που σκέ­φτο­νται και ενερ­γούν σαν τον άνθρωπο, και βασί­ζο­νται στην χρήση δεδο­μέ­νων, ακο­λου­θώ­ντας υπο­λο­γι­στικά μοντέλα.

Ως εργα­λείο η ΤΝ μπορεί να απο­τε­λεί όπλο για την αντι­με­τώ­πιση κυβερ­νο­α­πει­λών αλλά μπορεί να απο­τε­λεί και εργα­λείο στα χέρια κυβερ­νο­ε­γκλη­μα­τιών (χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα η χρήση deep fakes για την διά­πραξη απάτης ύψους πολλών εκα­τομ­μυ­ρίων δολα­ρίων σε βάρος εται­ρείας).

Γι’ αυτό επι­βάλ­λε­ται να υπάρχει ένα απο­τε­λε­σμα­τικό θεσμικό πλαίσιο κάτι το οποίο επι­χει­ρεί με πρω­το­βου­λίες της η ίδια η ΕΕ κι ενσω­μα­τώ­νει στην συνέ­χεια και η χώρα μας.

Ταυ­τό­χρονα θα πρέπει να ανα­πτυ­χθεί ανάλογη κουλ­τούρα για την ορθή χρήση γενικά των τεχνο­λο­γιών κι αυτό είναι θέμα παι­δείας.

Ποιες είναι οι απόψεις σας σχετικά με την αυξα­νό­μενη αγορά ψευ­δε­πί­γρα­φων φαρ­μά­κων μέσω δια­δι­κτύου και πώς εκτι­μάτε τους κιν­δύ­νους για τη δημόσια υγεία; Ποιες προ­κλή­σεις προ­κύ­πτουν από το γεγονός ότι η χώρα μας δεν έχει επι­κυ­ρώ­σει τις σύγ­χρο­νες ευρω­παϊ­κές οδηγίες για τη Δικαιο­σύνη που απο­σκο­πούν στην κατα­πο­λέ­μηση της δια­κί­νη­σης ψευ­δε­πί­γρα­φων φαρ­μά­κων;

Απο­τε­λεί μια μάστιγα η δια­κί­νηση ψευ­δε­πί­γρα­φων φαρ­μά­κων και ιατρο­τε­χνο­λο­γι­κών προ­ϊ­ό­ντων, ένα φαι­νό­μενο που απειλεί ευθέως την δημόσια υγεία των ανθρώ­πων και ταυ­τό­χρονα εντάσ­σε­ται στην βιο­μη­χα­νία του σοβαρού οργα­νω­μέ­νου εγκλή­μα­τος και της γκρίζας οικο­νο­μίας.

Για τον λόγο αυτό το Συμ­βού­λιο της Ευρώπης ανέλαβε πρω­το­βου­λίες για τη θεσμική θωρά­κιση των κρατών και κατέ­ληξε στην Σύμβαση για τα Φάρμακα που δια­κι­νού­νται στο δια­δί­κτυο (medicrime Convention), την οποία η χώρα μας υπέ­γραψε τον Μάιο του 2022 πλην όμως δεν την έχει ακόμα επι­κυ­ρώ­σει από την Βουλή και δεν έχει δημιουρ­γή­σει και ενι­σχύ­σει τους μηχα­νι­σμούς εκεί­νους που επι­βάλ­λε­ται από τους όρους της Σύμ­βα­σης να γίνουν.

Η θετική είδηση πάντως είναι ότι το θέμα έχει ανα­δει­χθεί πρό­σφατα μέσα από την επι­στολή του βου­λευτή Έβρου και πρώην Αρχηγού ΕΛ.ΑΣ. κου Τάσου Δημο­σχάκη, προς τον Υπουργό Υγείας, κι ευελ­πι­στώ ότι θα ευαι­σθη­το­ποι­η­θούν για το θέμα κι άλλοι βου­λευ­τές και όλα τα κόμματα της Βουλής, αφού το ζήτημα αφορά στην δημόσια υγεία και με αυτήν δεν μπορεί να παίζει κανείς μας. Απο­τε­λεί ένα ζήτημα που θα πρέπει να τύχει δια­κομ­μα­τι­κής και υπερ­κομ­μα­τι­κής συναί­νε­σης και αντί­λη­ψης.

Κλεί­νο­ντας κύριε Παπα­προ­δρό­μου, ποιες είναι οι κύριες προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν οι ακρι­τι­κές περιο­χές της χώρας μας στον τομέα της κυβερ­νο­α­σφά­λειας; Πώς μπο­ρούμε να δια­σφα­λί­σουμε την ασφά­λεια των κρί­σι­μων υπο­δο­μών σε απο­μα­κρυ­σμέ­νες περιο­χές;

Ζώντας σε μια χώρα που δια­χρο­νικά εξυ­πη­ρέ­τησε την υδρο­κε­φα­λική στρα­τη­γική ανά­πτυ­ξης που είχε σαν απο­τέ­λε­σμα να συγκε­ντρω­θεί το 70% του πλη­θυ­σμού της σε δυο πόλεις (Αθήνα και Θεσ­σα­λο­νίκη) είναι οξύμωρο το γεγονός ότι μιλάμε για ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό που θα μπο­ρούσε κάλ­λι­στα να δημιουρ­γή­σει τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις του «διοι­κη­τι­κού ισο­δυ­νά­μου», δηλαδή ο πολίτης να εξυ­πη­ρε­τεί­ται από οποιο­δή­ποτε σημείο της χώρας.

Χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα υδρο­κε­φα­λι­κής αντί­λη­ψης αναφέρω την περί­πτωση του Ευρω­παϊ­κού Οργα­νι­σμού για την Κυβερ­νο­α­σφά­λεια (ENISA), οποίος εδρεύει στην χώρα μας και ξεκί­νησε από το Ηρά­κλειο της Κρήτης. Κατα­φέ­ραμε ως χώρα να τον μετα­φέ­ρουμε στην ήδη κορε­σμένη από υπη­ρε­σίες και φορείς Αθήνα!!!.

Κρί­σι­μες υπο­δο­μές όπως οι μετα­φο­ρές, οι μονάδες υγείας, ο ενερ­γεια­κός τομέας, ο τρα­πε­ζι­κός τομέας, κι άλλοι σημα­ντι­κοί τομείς που σχε­τί­ζο­νται με την συνο­λική εφο­δια­στική αλυσίδα στη­ρί­ζο­νται στα επι­τεύγ­ματα και τις εξε­λί­ξεις της συν­δε­δε­μέ­νης τεχνο­λο­γίας και συν­δέ­ο­νται με την ανά­πτυξη κι επι­βί­ωση των ακρι­τι­κών μας περιο­χών (με το χαρα­κτη­ρι­στικό της πολυ­νη­σίας).

Το απο­κε­ντρω­τικό μοντέλο ανά­πτυ­ξης μπορεί να υλο­ποι­η­θεί μέσα από τις παρού­σες τεχνο­λο­γι­κές εξε­λί­ξεις αυτό όμως προ­ϋ­πο­θέ­τει όραμα, βούληση και στρα­τη­γικό σχε­δια­σμό, αφορά την βιώσιμη ανά­πτυξη κι αει­φο­ρία, την απο­κα­τά­σταση χρονίων ανι­σο­τή­των και αδικιών.

Θέλει συναί­νεση και τόλμη για το αυτο­νό­ητο (την περι­φε­ρειακή ανά­πτυξη και συνο­λική ευη­με­ρία) κι όπως λέω πολλές φορές θα πρέπει να σκε­φτό­μα­στε κριτικά και ακρι­τικά.