Το Συμβούλιο της Επικρατείας αποφασίζει σήμερα για τις εκλογικές ενστάσεις στον Δήμο Ρόδου

• Ο ει­ση­γη­τής και η Ολο­μέ­λεια επι­βε­βαιώ­νουν ότι και οι τρεις υπο­θέ­σεις θα συ­ζη­τη­θούν κα­νο­νι­κά, ενώ για την υπό­θε­ση Γιαν­τσί­δου – Θω­μά­του έχει κα­τα­τε­θεί ει­σή­γη­ση

Η Ολο­μέ­λεια του Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας έχει ήδη ολο­κλη­ρώ­σει την προ­δι­κα­σία για τις τρεις αναι­ρέ­σεις που σχε­τί­ζο­νται με τις εκλο­γι­κές εν­στά­σεις στον Δήμο Ρόδου και έχει κα­τα­στή­σει σαφές ότι δεν τί­θε­ται ζή­τη­μα ανα­βο­λής.

Ο ει­ση­γη­τής, δι­κα­στής κ. Βα­σί­λης Αν­δρου­λά­κης, και η Ολο­μέ­λεια έχουν ενη­με­ρώ­σει τους δια­δί­κους ρητά ότι οι υπο­θέ­σεις θα συ­ζη­τη­θούν όπως έχει ορι­στεί, στις 10 Οκτω­βρί­ου 2025, προ­κει­μέ­νου να δια­μορ­φω­θεί ενιαία και δε­σμευ­τι­κή ερ­μη­νεία του εκλο­γι­κού νόμου.

Η εξέ­τα­ση των υπο­θέ­σε­ων δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται σε μια το­πι­κή εκλο­γι­κή δια­φο­ρά, αλλά αγ­γί­ζει τον πυ­ρή­να του εκλο­γι­κού δι­καί­ου. Η κρίση που θα εκ­δο­θεί θα κα­θο­ρί­σει ορι­στι­κά την έν­νοια των κω­λυ­μά­των εκλο­γι­μό­τη­τας και θα απο­τε­λέ­σει δε­δι­κα­σμέ­νο με πα­νελ­λα­δι­κή ισχύ, δε­σμεύ­ο­ντας κάθε μελ­λο­ντι­κή εκλο­γι­κή δια­δι­κα­σία στην Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση.

Η ει­σή­γη­ση για την υπό­θε­ση Γιαν­τσί­δου – Θω­μά­του

Ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα έχει η υπό­θε­ση Γιαν­τσί­δου Κρυ­στάλ­λως κατά Θω­μά­του Μι­χα­ήλ, για την οποία έχει ήδη υπο­βλη­θεί ει­σή­γη­ση, την οποία έχει με­λε­τή­σει η Ολο­μέ­λεια ενό­ψει της συ­ζή­τη­σης.

Σύμ­φω­να με την ει­σή­γη­ση, πρό­κει­ται για αναί­ρε­ση επί εκλο­γι­κής δια­φο­ράς, τα πραγ­μα­τι­κά πε­ρι­στα­τι­κά και οι εφαρ­μο­ζό­με­νες δια­τά­ξεις της οποί­ας έχουν ανα­λυ­θεί εκτε­νώς στην πα­ρα­πεμ­πτι­κή από­φα­ση 616/2025 του Γ΄ Τμή­μα­τος.

Το ζή­τη­μα που τί­θε­ται αφορά την ερ­μη­νεία της περ. στ’ της παρ. 2 του άρ­θρου 10 του ν. 4804/2021, σύμ­φω­να με την οποία δεν μπο­ρούν να εκλε­γούν ή να είναι υπο­ψή­φιοι όσοι συν­δέ­ο­νται με τον δήμο ή τα νο­μι­κά του πρό­σω­πα με σύμ­βα­ση προ­μή­θειας, έργου ή πα­ρο­χής υπη­ρε­σιών αξίας άνω των 10.000 ευρώ, εφό­σον η σύμ­βα­ση βρί­σκε­ται σε ισχύ κατά ή μετά την 1η Ια­νουα­ρί­ου του έτους των εκλο­γών.

Επί­σης, κατά την περ. ζ΄ της ίδιας πα­ρα­γρά­φου, η απα­γό­ρευ­ση επε­κτεί­νε­ται και στα μέλη των διοι­κη­τι­κών συμ­βου­λί­ων εται­ρειών που έχουν συμ­βλη­θεί με τον δήμο, εφό­σον πλη­ρού­νται οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις της περ. στ’.

Το αντι­κεί­με­νο της ερ­μη­νευ­τι­κής δια­φο­ράς

Η ει­σή­γη­ση ανα­λύ­ει ότι, σύμ­φω­να με την κρα­τή­σα­σα γνώμη στο Γ΄ Τμήμα, η έν­νοια της «σύμ­βα­σης σε ισχύ» δεν συν­δέ­ε­ται με την πλήρη εξό­φλη­ση του τι­μή­μα­τος, αλλά με την ολο­κλή­ρω­ση της υλι­κής πα­ρά­δο­σης και την ορι­στι­κή πα­ρα­λα­βή των αντι­κει­μέ­νων ή υπη­ρε­σιών από την αρ­μό­δια επι­τρο­πή του δήμου. Η πλη­ρω­μή, σύμ­φω­να με αυτήν την ερ­μη­νεία, δεν είναι κρί­σι­μη για τον χα­ρα­κτη­ρι­σμό της σύμ­βα­σης ως ενερ­γής.

Ωστό­σο, κα­τα­γρά­φη­κε μειο­ψη­φού­σα γνώμη, η οποία υπο­στή­ρι­ξε ότι η ρύθ­μι­ση πα­ρα­βιά­ζει το συ­νταγ­μα­τι­κό δι­καί­ω­μα του εκλέ­γε­σθαι, καθώς επε­κτεί­νει τον πε­ριο­ρι­σμό και σε πρό­σω­πα που, αν και μέλη διοι­κη­τι­κού συμ­βου­λί­ου εται­ρεί­ας, δεν δια­θέ­τουν απο­φα­σι­στι­κή επιρ­ροή στις πρά­ξεις της. Σύμ­φω­να με τη μειο­ψη­φία, αυτό συ­νι­στά υπέρ­με­τρη προ­σβο­λή του δι­καιώ­μα­τος συμ­με­το­χής στις εκλο­γές, δε­δο­μέ­νου ότι η προ­σω­πι­κή ευ­θύ­νη του υπο­ψη­φί­ου δεν μπο­ρεί να εξαρ­τά­ται από απο­φά­σεις τρί­των προ­σώ­πων εντός της εται­ρεί­ας.

Τα πραγ­μα­τι­κά δε­δο­μέ­να της υπό­θε­σης

Στην προ­κει­μέ­νη πε­ρί­πτω­ση, η έν­στα­ση στρά­φη­κε κατά του αναι­ρε­σι­βλή­του, ηλι­κί­ας 50 ετών, εκλε­γέ­ντος δη­μο­τι­κού συμ­βού­λου στην εκλο­γι­κή πε­ρι­φέ­ρεια Κα­μεί­ρου του Δήμου Ρόδου κατά τις εκλο­γές του Οκτω­βρί­ου 2023. Ο αναι­ρε­σί­βλη­τος ήταν αντι­πρό­ε­δρος εται­ρεί­ας που είχε συ­νά­ψει συμ­βά­σεις με τον Δήμο Ρόδου, οι οποί­ες βρί­σκο­νταν σε ισχύ κατά την 1η Ια­νουα­ρί­ου 2023.

Το πρω­το­βάθ­μιο δι­κα­στή­ριο έκρι­νε ότι οι συμ­βά­σεις που είχαν συ­να­φθεί σε δια­φο­ρε­τι­κά έτη θα έπρε­πε να αθροι­στούν, ώστε να δια­πι­στω­θεί εάν υπερ­βαί­νουν το όριο των 10.000 ευρώ. Δια­πί­στω­σε, ωστό­σο, ότι μία από τις συμ­βά­σεις είχε ολο­κλη­ρω­θεί πριν από την 1η Ια­νουα­ρί­ου 2023, παρά το γε­γο­νός ότι η πλη­ρω­μή πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε με­τα­γε­νέ­στε­ρα. Με αυτήν τη σκέψη, η έν­στα­ση απορ­ρί­φθη­κε.

Η αί­τη­ση αναί­ρε­σης υπο­στη­ρί­ζει ότι για να θε­ω­ρη­θεί ότι μια σύμ­βα­ση έχει εκτε­λε­στεί, πρέ­πει να έχει εξο­φλη­θεί πλή­ρως πριν από την κρί­σι­μη ημε­ρο­μη­νία. Επι­πλέ­ον, τί­θε­ται ζή­τη­μα ερ­μη­νεί­ας του όρου «κατ’ έτος»: εάν δη­λα­δή οι συμ­βά­σεις πρέ­πει να υπο­λο­γί­ζο­νται σω­ρευ­τι­κά ανε­ξαρ­τή­τως έτους ή μόνο εντός του ίδιου ημε­ρο­λο­για­κού έτους. Η απά­ντη­ση σε αυτό το ερώ­τη­μα θα κα­θο­ρί­σει και τη λυ­σι­τέ­λεια της αί­τη­σης.

Οι άλλες δύο υπο­θέ­σεις και η θέση του ΣτΕ

Για τις δύο υπό­λοι­πες υπο­θέ­σεις, δη­λα­δή την υπό­θε­ση Κα­λο­πή­τα και την υπό­θε­ση Κόγ­γου, έχει επι­ση­μαν­θεί ότι οι προ­δι­κα­στι­κές απο­φά­σεις επέ­χουν θέση ει­ση­γή­σε­ως. Αυτό ση­μαί­νει ότι το σκε­πτι­κό και τα νο­μι­κά ζη­τή­μα­τα που τέ­θη­καν στις απο­φά­σεις του Γ΄ Τμή­μα­τος θα απο­τε­λέ­σουν τη βάση της συ­ζή­τη­σης στην Ολο­μέ­λεια, χωρίς να απαι­τεί­ται νέα ανα­λυ­τι­κή ει­σή­γη­ση.

Η Ολο­μέ­λεια, σύμ­φω­να με όσα έχουν ανα­κοι­νω­θεί, θα εξε­τά­σει και τις τρεις υπο­θέ­σεις στην ίδια συ­νε­δρί­α­ση, ώστε να δια­μορ­φώ­σει μια ενιαία, κα­θο­λι­κής ισχύ­ος από­φα­ση που θα δε­σμεύ­σει τα διοι­κη­τι­κά δι­κα­στή­ρια σε όλη τη χώρα.

Η υπό­θε­ση Κα­λο­πή­τα και η από­φα­ση 615/2025

Η πρώτη από­φα­ση που προ­κά­λε­σε το κύμα πα­ρα­πο­μπών είναι η υπ’ αριθ­μόν 615/2025, η οποία αφορά τον εκλε­γέ­ντα δη­μο­τι­κό σύμ­βου­λο Ρόδου, ηλι­κί­ας 43 ετών, ελ­λη­νι­κής υπη­κο­ό­τη­τας, ο οποί­ος είχε εκλε­γεί με τον συν­δυα­σμό «ΕΝΑ – Ενω­μέ­νοι Αλ­λά­ζου­με – Μαζί για τη Ρόδο». Το Διοι­κη­τι­κό Πρω­το­δι­κείο Ρόδου είχε δε­χθεί έν­στα­ση ενα­ντί­ον του, κρί­νο­ντας ότι είχε κώ­λυ­μα εκλο­γι­μό­τη­τας λόγω συμ­με­το­χής του σε εται­ρεία που είχε συ­νά­ψει σύμ­βα­ση άνω των 10.000 ευρώ με τον Δήμο Ρόδου.

Το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τεί­ας, εξε­τά­ζο­ντας την υπό­θε­ση, υιο­θέ­τη­σε μια ερ­μη­νεία που αγ­γί­ζει τον πυ­ρή­να των συ­νταγ­μα­τι­κών ελευ­θε­ριών. Το δι­κα­στή­ριο επι­σή­μα­νε ότι το άρθρο 5 του Συ­ντάγ­μα­τος κα­το­χυ­ρώ­νει το δι­καί­ω­μα κάθε πο­λί­τη να συμ­με­τέ­χει στην πο­λι­τι­κή ζωή, ενώ το άρθρο 52 εγ­γυά­ται τη γνή­σια έκ­φρα­ση της λαϊ­κής βού­λη­σης. Επο­μέ­νως, τα κω­λύ­μα­τα εκλο­γι­μό­τη­τας οφεί­λουν να είναι σαφώς προσ­διο­ρι­σμέ­να και να υπη­ρε­τούν θε­μι­τούς σκο­πούς δη­μο­σί­ου συμ­φέ­ρο­ντος χωρίς να υπερ­βαί­νουν την αρχή της ανα­λο­γι­κό­τη­τας.

Η από­φα­ση 615/2025 ανέ­δει­ξε τέσ­σε­ρις κρί­σι­μους άξο­νες: το συ­νταγ­μα­τι­κό πλαί­σιο των κω­λυ­μά­των, τη χρο­νι­κή στιγ­μή που κρί­νε­ται η νο­μι­μό­τη­τα της υπο­ψη­φιό­τη­τας, την έν­νοια της ενερ­γής σύμ­βα­σης και την ανα­λο­γι­κό­τη­τα του χρη­μα­τι­κού ορίου. Η προ­σέγ­γι­ση αυτή επι­χει­ρεί να εξι­σορ­ρο­πή­σει τη δια­φά­νεια με το δι­καί­ω­μα συμ­με­το­χής στα κοινά, θέ­το­ντας το ζή­τη­μα σε θε­σμι­κή βάση.

Η υπό­θε­ση Κόγ­γου και η πρώτη ανα­τρο­πή

Ο εκλεγ­μέ­νος δη­μο­τι­κός σύμ­βου­λος στην Ια­λυ­σό βρέ­θη­κε στο στό­χα­στρο έν­στα­σης που υπο­στή­ρι­ζε ότι είχε ενερ­γή σύμ­βα­ση με τον Δήμο άνω των 10.000 ευρώ, γε­γο­νός που τον κα­θι­στού­σε έκ­πτω­το.

Το Διοι­κη­τι­κό Πρω­το­δι­κείο Ρόδου με την από­φα­ση 337/2024 δέ­χτη­κε την έν­στα­ση και αφαί­ρε­σε την έδρα του.

Ο ίδιος προ­σέ­φυ­γε στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τεί­ας, το οποίο με την από­φα­ση 1086/2025 έκρι­νε ότι το ζή­τη­μα υπερ­βαί­νει τα το­πι­κά όρια και πρέ­πει να εξε­τα­στεί στην Ολο­μέ­λεια.

Το δια­κύ­βευ­μα

Η συ­νε­δρί­α­ση δεν θα κα­θο­ρί­σει απλώς την τύχη των εκλε­γέ­ντων στη Ρόδο, αλλά θα απο­τε­λέ­σει ση­μείο ανα­φο­ράς για το σύ­νο­λο της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης. Η Ολο­μέ­λεια του ΣτΕ κα­λεί­ται να απα­ντή­σει πώς συν­δυά­ζε­ται η ανά­γκη αμε­ρο­λη­ψί­ας των αι­ρε­τών με το θε­με­λιώ­δες δι­καί­ω­μα κάθε πο­λί­τη να θέτει υπο­ψη­φιό­τη­τα.

Το απο­τέ­λε­σμα θα απο­τε­λέ­σει νο­μο­λο­για­κό οδηγό για τις επό­με­νες δη­μο­τι­κές εκλο­γές και για την ορθή εφαρ­μο­γή του άρ­θρου 10 του ν. 4804/2021, δια­σφα­λί­ζο­ντας ότι το εκλέ­γε­σθαι θα προ­στα­τεύ­ε­ται με τρόπο που συ­νά­δει με τις αρχές της δη­μο­κρα­τί­ας, της δια­φά­νειας και της ισό­τη­τας.