Τουρκικά υποβρύχια στο αλωνίζουν στο Αιγαίο-Υπόμνημα διαμαρτυρίας

Λεπτο­με­ρές υπό­μνημα δια­μαρ­τυ­ρίας προς την στρα­τιω­τική επι­τροπή του ΝΑΤΟ για την αμφι­σβή­τηση του υφι­στά­με­νου status quo στο Αιγαίο πέλαγος από την Τουρκία, όχι μόνο με λόγια, αλλά και με πράξεις, κατέ­θεσε επι­σή­μως πριν από λίγες ημέρες η Αθήνα. Από τους αρμό­διους Ελληνες διπλω­μα­τι­κούς και στρα­τιω­τι­κούς αντι­προ­σώ­πους στο ΝΑΤΟ, καταγ­γέλ­θηκε η ανε­ξέ­λεγ­κτη δράση τουρ­κι­κών υπο­βρυ­χίων στον βυθό του Αιγαίου καθ’ όλη τη διάρ­κεια του Σεπτεμ­βρίου, ενώ, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, από το ΓΕΕΘΑ υπήρξαν ειση­γή­σεις να επι­δο­θεί διάβημα επί τούτου, ακόμη και ώς το επίπεδο του γενικού γραμ­μα­τέα της Βορειο­α­τλα­ντι­κής Συμ­μα­χίας κ. Γενς Στόλ­τεν­μπεργκ.

Στο υπό­μνημα δια­μαρ­τυ­ρίας τονί­ζε­ται ότι τα υπο­βρύ­χια του τουρ­κι­κού Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού κινού­νται και πραγ­μα­το­ποιούν ασκή­σεις σε περιο­χές οι οποίες έχουν δεσμευ­θεί και περι­λαμ­βά­νουν ελλη­νικά νησιά και νησίδες και την περι­βάλ­λουσα αυτών ελλη­νική χωρική θάλασσα για τον Σεπτέμ­βριο και μέρος του τρέ­χο­ντος μήνα Οκτω­βρίου.

Καθ’ όλη τη διάρ­κεια του Σεπτεμ­βρίου, τρία υπο­βρύ­χια του τουρ­κι­κού Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού (μεταξύ των οποίων το Dolunay) είχαν δεσμεύ­σει και κινή­θη­καν σε εκτε­τα­μέ­νες περιο­χές σχεδόν στο σύνολο του Αιγαίου.

Συγκε­κρι­μένα δεσμεύ­θη­καν περιο­χές γύρω από τη Σαμο­θράκη, τη Λήμνο, τη Χίο, τη Μυτι­λήνη, τη Ρόδο, την Κάρπαθο, το Καστελ­λό­ριζο και τα βόρεια της Κρήτης. Πρα­κτικά, οι τουρ­κι­κές SubNotam’s (όπως ονο­μά­ζο­νται οι οδηγίες προς ναυ­τιλ­λο­μέ­νους για τη δράση υπο­βρυ­χίων), άφησαν εκτός του σχε­δια­σμού τους, μόνο ένα πολύ μικρό κομμάτι του ανα­το­λι­κού Αιγαίου.

Τα ελλη­νικά

Καθ’ όλη τη διάρ­κεια του μήνα, έξι ελλη­νικά υπο­βρύ­χια (μεταξύ των οποίων τα «Πρωτεύς», «Ματρώ­ζος» και «Πιπίνος» κινού­νταν, έχοντας λάβει όλες τις απα­ραί­τη­τες προ­φυ­λά­ξεις, προ­κει­μέ­νου να επι­ση­μά­νουν διά της παρου­σίας τους την κυριαρ­χία της Ελλάδας στον χώρο. Η ελλη­νική αντί­δραση μπορεί να φαί­νε­ται σε τρίτους παρα­τη­ρη­τές ως υπερ­βάλ­λουσα, δεδο­μέ­νου ότι πολύ πιο συχνές είναι οι ενα­έ­ριες παρα­βιά­σεις.

Ωστόσο, όπως ανέ­φε­ραν πηγές, θα πρέπει να γίνει κατα­νοητό ότι η κίνηση των τουρ­κι­κών υπο­βρυ­χίων στο­χεύει στην έργω αμφι­σβή­τηση της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας και, φυσικά, της Απο­κλει­στι­κής Οικο­νο­μι­κής Ζώνης (ΑΟΖ). Γι’ αυτό, βεβαίως, και η άμεση κινη­το­ποί­ηση από το Πολε­μικό Ναυτικό (Π.Ν.) θεω­ρή­θηκε απα­ραί­τητη.

Ως προς το αμιγώς επι­χει­ρη­σιακό κομμάτι είναι απο­λύ­τως σαφές ότι κάτω από το νερό δεν είναι δυνατόν να υπάρξει ανα­χαί­τιση ανάλογη με εκείνες που πραγ­μα­το­ποιού­νται καθη­με­ρινά στον αέρα ανάμεσα σε F-16, οπότε η δια­δι­κα­σία απο­χώ­ρη­σης των τουρ­κι­κών υπο­βρυ­χίων, καθ’ όλη τη διάρ­κεια του Σεπτεμ­βρίου, από τα ελλη­νικά χωρικά ύδατα δεν ήταν ποτέ μόνιμη, αλλά μόνο προ­σω­ρινή.

Οι αρμό­διες υπη­ρε­σίες του ΓΕΕΘΑ αλλά και του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών, στο λεπτο­με­ρές υπό­μνημα που συνέ­τα­ξαν στις αρχές της εβδο­μά­δας που πέρασε, συν­δύ­α­σαν την υπο­βρύ­χια δρα­στη­ριό­τητα των Τούρκων με τις πρό­σφα­τες δηλώ­σεις περί ανα­θε­ώ­ρη­σης της Λωζάν­νης και τόνισαν ότι οι συμπε­ρι­φο­ρές αυτές είναι αντί­θε­τες στο Διεθνές Δίκαιο και σε καμία περί­πτωση δεν αρμό­ζουν στις αντι­λή­ψεις του σύγ­χρο­νου δυτικού κόσμου. Από τους εντε­ταλ­μέ­νους Ελληνες αξιω­μα­τού­χους στο ΝΑΤΟ, τόσο σε στρα­τιω­τικό όσο και σε διπλω­μα­τικό επίπεδο, δια­μη­νύ­θηκε ότι στρα­τιω­τι­κές ενέρ­γειες όπως οι κινή­σεις των υπο­βρυ­χίων, ή η συνή­θεια των υπερ­πτή­σεων (οι οποίες έπειτα από ένα ήρεμο δίμηνο επα­νήλ­θαν, έστω και με δια­φο­ρε­τι­κές μεθό­δους αυτή τη φορά) συνι­στούν μέρος της ανα­θε­ω­ρη­τι­κής προ­σπά­θειας της Τουρ­κίας έναντι των Διεθνών Συν­θη­κών «που έχουν καθο­ρί­σει τον χάρτη της περιο­χής».

Κλι­μά­κωση

Επίσης, οι ενέρ­γειες αυτές δημιουρ­γούν «κλι­μά­κωση και ενδε­χό­μενη αστά­θεια στην περιοχή», γι’ αυτό άλλωστε και τίθε­νται υπόψη του ΝΑΤΟ τα σχετικά στοι­χεία, όπως λεπτο­μερή αρχεία της κίνησης των τουρ­κι­κών υπο­βρυ­χίων, από την ώρα που ξεκί­νη­σαν να επι­χει­ρούν σε ελλη­νικά χωρικά ύδατα, μέχρι και το βάθος στο οποίο πραγ­μα­το­ποί­η­σαν τη δράση τους. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι από το σύνολο της μεσο­γεια­κής Λεκάνης, η συγκέ­ντρωση υπο­βρυ­χίων τον Σεπτέμ­βριο ήταν μεγα­λύ­τερη στο Αιγαίο, απ’ ό,τι στα βόρεια της Λιβύης ή στα ανοιχτά της Συρίας, όπου βρί­σκο­νται σε εξέλιξη πολε­μι­κές επι­χει­ρή­σεις.

Στην Αθήνα γνω­ρί­ζουν ότι η θεσμικά επι­βε­βλη­μένη στάση «ίσων απο­στά­σεων» που τηρεί το ΝΑΤΟ, δεν λει­τουρ­γεί σε καμία περί­πτωση απο­τρε­πτικά για τα δια­βή­ματα ή τις (πολύ συχνό­τε­ρες) άτυπες δια­μαρ­τυ­ρίες που κατά καιρούς κατα­τί­θε­νται από τους Ελληνες αξιω­μα­τού­χους. Αλλωστε, το κύριο επι­χεί­ρημα που χρη­σι­μο­ποιεί­ται από τους αξιω­μα­τού­χους της Συμ­μα­χίας είναι ότι προ­έ­χουν η «απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα και η συνοχή του ΝΑΤΟ».

Στη Μόνιμη Αντι­προ­σω­πεία της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ φαί­νε­ται να υπάρχει εδώ και αρκετό καιρό η αίσθηση ότι οι Σύμ­μα­χοι αντι­λαμ­βά­νο­νται πως οι τουρ­κι­κές πράξεις θίγουν κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα της Ελλάδας.

Σύμφωνα με διπλω­μα­τι­κές πηγές, η επι­φυ­λα­κτι­κό­τητα, σε επίσημο επίπεδο, των Συμ­μά­χων έχει οδη­γή­σει την Ελλάδα στην κατά­θεση πλήρους φακέλου με όλες τις τελευ­ταίες τουρ­κι­κές παρα­βά­σεις και παρα­βιά­σεις.

Οι Ελληνες αξιω­μα­τού­χοι επι­δει­κνύ­ουν αυτά τα στοι­χεία, ώστε να γίνει αντι­λη­πτό ότι τα περι­στα­τικά πρα­κτι­κής αμφι­σβή­τη­σης των κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των της Ελλάδας από την Τουρκία, συνι­στούν πολύ μεγα­λύ­τε­ρης κλί­μα­κας παρα­βα­τική συμπε­ρι­φορά, από εκείνη τρίτων, εκτός του ΝΑΤΟ, χωρών.

Πρόταση για τρεις βάσεις στην Κύπρο

Στους πολ­λα­πλούς προ­βλη­μα­τι­σμούς της Αθήνας το τελευ­ταίο χρονικό διά­στημα προ­στέ­θηκε και ένας που προ­έ­κυψε στη Νέα Υόρκη. Εκεί, όπου ο πρό­ε­δρος της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας κ. Ν. Ανα­στα­σιά­δης πλη­ρο­φο­ρή­θηκε τον σχε­δια­σμό για δια­μόρ­φωση δύο στρα­τιω­τι­κών βάσεων, μιας τουρ­κι­κής και μιας ελλη­νι­κής στην Κύπρο, προ­κει­μέ­νου να απα­ντη­θεί το ερώτημα της ασφά­λειας. Μια τέτοια λύση θα σήμαινε ότι η Κύπρος θα μετα­τρε­πό­ταν σε ένα κράτος με μόνιμες στρα­τιω­τι­κές βάσεις τριών χωρών (Τουρκία, Ελλάδα, Ηνωμένο Βασί­λειο). Κάτι τέτοιο προ­φα­νώς θα ανέ­τρεπε την ελλη­νική θέση για κατάρ­γηση των εγγυ­ή­σεων και γι’ αυτό τον λόγο δεν ανα­μέ­νε­ται να γίνει δεκτή από την Ελλάδα ή την Κυπριακή Δημο­κρα­τία. Ωστόσο, εκείνο που προ­βλη­μα­τί­ζει περισ­σό­τερο τόσο την κυπριακή όσο και την ελλη­νική πλευρά, είναι ότι μια λύση αυτού ή παρό­μοιου τύπου, είναι κοντά στις αντι­λή­ψεις και της αμε­ρι­κα­νι­κής πλευράς, η οποία φέρεται να θεωρεί ρεα­λι­στική την ύπαρξη και μιας μικρής τουρ­κι­κής στρα­τιω­τι­κής δύναμης στην Κύπρο. Γίνεται, εν ολίγοις, σαφές ότι το κυπριακό ζήτημα έχει εντα­χθεί σε μια ευρύ­τερη γεω­πο­λι­τική ατζέντα για την περιοχή, η οποία ξεκινά από την ανάγκη για ταχεία εκμε­τάλ­λευση των υδρο­γο­ναν­θρά­κων της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου και χρήση του νησιού ως κόμβου για τη δια­κί­νησή αυτών των απο­θε­μά­των και φθάνει ώς τη δημιουρ­γία ενός θετικού πολι­τι­κού παρα­δείγ­μα­τος σε μια περι­φέ­ρεια που βρί­σκε­ται σε πολυετή αστά­θεια.