Σύμφωνο συμβίωσης και για ομόφυλα ζευγάρια

Τη δυνα­τό­τητα να συνά­πτουν σύμφωνο συμ­βί­ω­σης και τα ομόφυλα ζευ­γά­ρια, που ως τώρα είχαν εξαι­ρε­θεί των σχε­τι­κών νομο­θε­τι­κών ρυθ­μί­σεων δίδει νομο­θέ­τημα που ετοί­μασε το υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης και έδωσε στη δημο­σιό­τητα.

Σύμφωνα με το νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου το οποίο έρχεται να συμπλη­ρώ­σει και να εκσυγ­χρο­νί­σει την ισχύ­ουσα νομο­θε­σία, στο εξής και τα ομόφυλα ζευ­γά­ρια μπορούν να συνά­πτουν σύμφωνο συμ­βί­ω­σης που τους δίδει τη δυνα­τό­τητα, πέραν της επι­ση­μο­ποί­η­σης κατά ένα τρόπο της σχέσης τους, να έχουν και περιου­σιακά ή κλη­ρο­νο­μικά δικαιώ­ματα, εφόσον το επι­θυ­μούν.

Με το νέο νομο­θέ­τημα δεν δίδεται ευθέως η δυνα­τό­τητα στα ομόφυλα ζευ­γά­ρια της υιο­θε­σίας παιδιών, μπορούν βεβαίως ως μονο­γο­νει­κές οικο­γέ­νειες, ο καθένας από αυτούς να υιο­θε­τή­σει και με την μίσχους νομο­θε­σία, ωστόσο η θεμε­λί­ωση περιου­σια­κών και κλη­ρο­νο­μι­κών δικαιω­μά­των είναι εξαι­ρε­τικά σημα­ντική.

Πέραν όμως των ομό­φυ­λων ζευ­γα­ριών το νομο­θέ­τημα για το σύμφωνο συμ­βί­ω­σης που συμπλη­ρώ­νει την ισχύ­ουσα νομο­θε­σία μετά από επτά χρόνια και περίπου ενάμιση χρόνο από την κατα­δίκη της χώρας μας από το Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο Ανθρω­πί­νων Δικαιω­μά­των, ρυθ­μί­ζει με ουσια­στι­κό­τερο τρόπο και τις σχέσεις των ετε­ρό­φυ­λων που επι­λέ­γουν το σύμφωνο αντί του γάμου

Ειδι­κό­τερα, όπως ανα­φέ­ρε­ται και σχετική ανα­κοί­νωση του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης:

«Το σχέδιο αυτό απο­τε­λεί τομή για δυο κυρίως λόγους. Ο ένας είναι η άρση των δια­κρί­σεων σε βάρος συμπο­λι­τών μας λόγω σεξουα­λι­κού προ­σα­να­το­λι­σμού και η θεσμική ανα­γνώ­ριση προ­σω­πι­κών σχέσεων οι οποίες βρί­σκο­νταν ως τώρα σε μια γκρίζα ζώνη θεσμι­κής άρνησης, σε αντί­θεση με τις αρχές της ισό­τη­τας, της ελεύ­θε­ρης ανά­πτυ­ξης της προ­σω­πι­κό­τη­τας και του σεβα­σμού της ετε­ρό­τη­τας. Ο δεύ­τε­ρος λόγος είναι η γενι­κό­τερη ανα­βάθ­μιση του συμ­φώ­νου συμ­βί­ω­σης, καθώς ανα­γνω­ρί­ζο­νται οι οικο­γε­νεια­κοί δεσμοί μεταξύ των μερών και οι συνέ­πειές του ενι­σχύ­ο­νται».

Οι βασικοί άξονες του νέου νόμου, ανα­λυ­τικά είναι :

– Η επέ­κταση του συμ­φώ­νου συμ­βί­ω­σης στα ομόφυλα ζευ­γά­ρια και η άρση της διά­κρι­σης που είχε εισα­γά­γει ο προη­γού­με­νος νόμος.

– Η ανα­γνώ­ριση των οικο­γε­νεια­κών σχέσεων μεταξύ των μερών του συμ­φώ­νου. Όπως έχει απο­φαν­θεί το Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που, οι οικο­γε­νεια­κοί δεσμοί δεν δημιουρ­γού­νται μόνο μέσα από το γάμο, αλλά και μέσα από άλλες σχέσεις, ανα­γνω­ρι­σμέ­νες από τον νόμο ή και όχι.

– Η προ­ώ­θηση της ιδιω­τι­κής αυτο­νο­μίας, δηλαδή του σεβα­σμού της ιδιω­τι­κής βού­λη­σης των μερών. Τα μέρη μπορούν να ρυθ­μί­σουν τις περιου­σια­κές τους σχέσεις, δια­τη­ρώ­ντας σε μεγα­λύ­τερο βαθμό την περιου­σιακή τους αυτο­τέ­λεια, εφόσον το επι­θυ­μούν, ακόμη και σε κλη­ρο­νο­μικά θέματα. Εάν ωστόσο δεν το επι­λέ­ξουν, έχουν πλήρη δικαιώ­ματα, περιου­σιακά και κλη­ρο­νο­μικά.

– Η ανάγκη προ­στα­σίας των οικο­γε­νεια­κών σχέσεων και εμπέ­δω­σης της αρχής της ισό­τη­τας στις δια­προ­σω­πι­κές σχέσεις των μερών. Για παρά­δειγμα, δεν μπορούν όσοι επι­λέ­γουν το σύμφωνο συμ­βί­ω­σης, να παραι­τη­θούν από την αξίωση συμ­με­το­χής στα απο­κτή­ματα, έχουν δικαί­ωμα να διεκ­δι­κή­σουν δια­τροφή μετά τη λύση του συμ­φώ­νου κ.λπ.

– Ο νέος νόμος επι­διώ­κει ισορ­ρο­πία μεταξύ της ιδιω­τι­κής αυτο­νο­μίας και της ανάγκης προ­στα­σίας των οικο­γε­νεια­κών σχέσεων, με βάση τις αρχές της ισό­τη­τας και της αλλη­λεγ­γύης. Πρό­κει­ται μεν για μια σύμβαση, δημιουρ­γού­νται ωστόσο οικο­γε­νεια­κές σχέσεις μεταξύ αυτών που την συνά­πτουν.

– Ανα­γνω­ρί­ζο­νται στα μέρη δικαιώ­ματα τα οποία μέχρι σήμερα δεν είχαν, έτσι ώστε να εξα­σφα­λί­ζε­ται η από­λαυση της οικο­γε­νεια­κής ζωής, αλλά και ο σεβα­σμός της αρχής της ίσης μετα­χεί­ρι­σης ανε­ξαρ­τή­τως σεξουα­λι­κού προ­σα­να­το­λι­σμού. Όπως επι­ση­μαί­νει και το Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο Δικαιω­μά­των του Ανθρώ­που, στην πλειο­νό­τητα των κρατών μελών του Συμ­βου­λίου της Ευρώπης, τα άτομα που συνά­πτουν σύμφωνο συμ­βί­ω­σης απο­κτούν καθε­στώς παρό­μοιο με αυτό των έγγαμων και πρό­σβαση σε πλήθος δικαιω­μά­των.

«Η Ελλάδα, ανα­φέ­ρει το υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης, με τη θέσπιση του νέου συμ­φώ­νου συμ­βί­ω­σης, θα πάψει να είναι μια από τις τελευ­ταίες χώρες της Ευρώπης στις οποίες τα ομόφυλα άτομα δεν έχουν πρό­σβαση σε κάποιο είδος επί­ση­μης ανα­γνώ­ρι­σης της σχέσης τους. Πρό­κει­ται για αυτο­νό­ητη σύγκλιση της νομο­θε­σίας με την κοι­νω­νική πραγ­μα­τι­κό­τητα».