O «καπετάνιος» των εμβολιασμών

O αντι­ναύ­αρ­χος Εν­ρί­κε Γκου­βέια ε Μέλο μι­λά­ει στην «Κ» για το θαύμα της συ­ναί­νε­σης στην Πορ­το­γα­λία

«Είμαι ευ­τυ­χής που κα­τά­φε­ρα να προ­στα­τεύ­σω τους συ­μπα­τριώ­τες μου». Ο αντι­ναύ­αρ­χος Εν­ρί­κε Γκου­βέια ε Μέλο, ο ιθύ­νων νους πίσω από το εμ­βο­λια­στι­κό θαύμα στην πα­τρί­δα του, την Πορ­το­γα­λία, μι­λά­ει στην «Κ» για το πώς έπει­σε τους Πορ­το­γά­λους να εμ­βο­λια­στούν σε πο­σο­στό άνω του 85% και κα­τά­φε­ρε να επα­να­φέ­ρει στη χώρα του την πο­λυ­πό­θη­τη κα­νο­νι­κό­τη­τα.

Στα 60 του, έχο­ντας πε­ρά­σει από τα πιο νευ­ραλ­γι­κά πόστα στο Ναυ­τι­κό, επι­στρά­τευ­σε τις ηγε­τι­κές του ικα­νό­τη­τες, το τα­λέ­ντο του στην επι­κοι­νω­νία αλλά και τις ορ­γα­νω­τι­κές του δε­ξιό­τη­τες για να σχε­διά­σει τη δύ­σκο­λη μάχη ενά­ντια σε έναν ύπου­λο εχθρό.

«Είχα εμπλο­κή ήδη από τον Νο­έμ­βριο τον 2020 στον σχε­δια­σμό της εκ­στρα­τεί­ας εμ­βο­λια­σμού, ανέ­λα­βα όμως επι­κε­φα­λής στις 5 Φε­βρουα­ρί­ου 2021, έπει­τα από την πα­ραί­τη­ση του προ­κα­τό­χου μου» (ο Φραν­σί­σκο Ράμος πα­ραι­τή­θη­κε έπει­τα από την απο­κά­λυ­ψη πα­ρα­τυ­πιών στη σειρά προ­τε­ραιό­τη­τας στους εμ­βο­λια­σμούς).

«Αρ­χι­κά εξα­σφά­λι­σα ότι θα ήταν επι­χει­ρη­σια­κά εφι­κτό να εμ­βο­λιά­ζου­με με τον ίδιο ρυθμό σε όλη τη χώρα».

Ημε­ρη­σί­ως πραγ­μα­το­ποιού­νταν από 100.000 έως 150.000 εμ­βο­λια­σμοί σε κέ­ντρα που δη­μιουρ­γή­θη­καν εκτός νο­σο­κο­μεί­ων, αξιο­ποιώ­ντας δη­μό­σιους χώ­ρους, όπως π.χ. στά­δια. «Τα κέ­ντρα ήταν πα­ντού τα ίδια, με κοι­νές προ­δια­γρα­φές, θύ­μι­ζαν ερ­γο­στά­σια εμ­βο­λια­σμού». Την ορ­γά­νω­ση και το lay out ήλεγ­χαν «με στρα­τιω­τι­κό τρόπο στρα­τιω­τι­κοί», λέει ο αντι­ναύ­αρ­χος.

«Οι μισοί ερ­γα­ζό­με­νοι προ­έρ­χο­νταν από το εθνι­κό σύ­στη­μα υγεί­ας, οι υπό­λοι­ποι από την το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση», επι­ση­μαί­νει, «τους έκανα να συ­νερ­γα­στούν σε μια επι­χεί­ρη­ση, την ενορ­χή­στρω­ση της οποί­ας είχε ο στρα­τός».

Η επί­βλε­ψη του στρα­τού σε ένα πρό­γραμ­μα που υλο­ποιεί­το από πο­λί­τες ήταν από μόνο του ένα στοί­χη­μα. «Κλή­θη­κα να συ­γκε­ρά­σω δύο δια­φο­ρε­τι­κές κουλ­τού­ρες, δεν ήταν εύ­κο­λο», πα­ρα­δέ­χε­ται ο ίδιος, ο οποί­ος μέρα με τη μέρα κέρ­δι­ζε τις εντυ­πώ­σεις. «Η άλλη πλευ­ρά δια­πί­στω­νε ότι ήμουν χρή­σι­μος και απο­τε­λε­σμα­τι­κός, οπότε απο­δέ­χθη­καν εμένα και όλη την ομάδα μου».

Στη δια­δι­κα­σία έκανε «συμ­μά­χους» για­τρούς, νο­ση­λευ­τές, φαρ­μα­κο­ποιούς, δη­μάρ­χους, ακόμα και συλ­λό­γους ασθε­νών. «Εγι­ναν όλοι κοι­νω­νοί της εθνι­κής προ­σπά­θειας, οπότε δεν θα μπο­ρού­σαν να αντι­τα­χθούν σε αυτή», ση­μειώ­νει.

«Μεί­ω­σα έτσι τις αντι­δρά­σεις και αύ­ξη­σα τα “αντι­σώ­μα­τα” του συ­στή­μα­τος». Δεν ήταν λίγες οι φορές που ο αντι­ναύ­αρ­χος επι­σκε­πτό­ταν διά ζώσης τα εμ­βο­λια­στι­κά κέ­ντρα και συ­νο­μι­λού­σε επί μα­κρόν με τους νο­ση­λευ­τές. «Ηθελα να με θε­ω­ρούν ως κά­ποιον που στέ­κε­ται πλάι τους, όχι κά­ποιον τε­χνο­κρά­τη, απο­μα­κρυ­σμέ­νο στο γρα­φείο του, που σχε­διά­ζει χωρίς να γνω­ρί­ζει την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα στο πεδίο». Ετσι επι­κρα­τού­σε ένα καλό κλίμα στην ομάδα των επαγ­γελ­μα­τιών της πρώ­της γραμ­μής.

Εστει­λε εύ­γλωτ­τα το μή­νυ­μα στους πο­λί­τες ότι επρό­κει­το για πό­λε­μο με τον κο­ρω­νο­ϊό, στον οποίο η κοι­νω­νία πρέ­πει να αγω­νι­στεί ενω­μέ­νη, «όχι ο κα­θέ­νας ξε­χω­ρι­στά».

Οι Πορ­το­γά­λοι είδαν πολ­λές φορές αυ­τούς τους οκτώ μήνες τον αντι­ναύ­αρ­χο στα μέσα μα­ζι­κής ενη­μέ­ρω­σης – πά­ντο­τε με τη στρα­τιω­τι­κή πε­ρι­βο­λή της μάχης. «Η μάχη μαί­νε­ται, θα βγάλω τη στολή όταν θα την έχου­με κερ­δί­σει», απα­ντού­σε στο εύ­λο­γο ερώ­τη­μα ο 60χρο­νος στρα­τιω­τι­κός. «Εως τότε δεν πρό­κει­ται να την απο­χω­ρι­στώ». Ετσι, έστει­λε εύ­γλωτ­τα το μή­νυ­μα στους πο­λί­τες ότι επρό­κει­το για πό­λε­μο με τον κο­ρω­νο­ϊό, στον οποίο η κοι­νω­νία πρέ­πει να αγω­νι­στεί ενω­μέ­νη, «όχι ο κα­θέ­νας ξε­χω­ρι­στά».

«Οποιεσ­δή­πο­τε τρε­λές ιδέες κατά του εμ­βο­λί­ου, λοι­πόν, κα­τέ­τασ­σαν αυ­το­μά­τως εκεί­νους που τις πρέ­σβευαν στο αντί­θε­το στρα­τό­πε­δο, γί­νο­νταν σύμ­μα­χοι του ιού», υπο­γραμ­μί­ζει. «Βέ­βαια, οι συ­μπο­λί­τες μου έχουν εν γένει θε­τι­κή στάση ένα­ντι του εμ­βο­λια­σμού, οπότε το αντιεμ­βο­λια­στι­κό μπλοκ ήταν μικρό αριθ­μη­τι­κά».

Ωστό­σο, ο κό­σμος είχε στην αρχή ανα­στο­λές. «Μι­λού­σα πολύ συχνά στα ΜΜΕ, εξη­γού­σα μέρα με τη μέρα πού βρι­σκό­μα­στε, πόσο απέ­χου­με από τον στόχο μας, όπως πα­λαιό­τε­ρα έκανα με το στρά­τευ­μα», πε­ρι­γρά­φει, «και όπως οι στρα­τιώ­τες ήθε­λαν να συ­νει­σφέ­ρουν στη νίκη, έτσι και οι πο­λί­τες στα­δια­κά οι­κειο­ποι­ή­θη­καν τον σκοπό και έδω­σαν τον κα­λύ­τε­ρο εαυτό τους».

Ο ίδιος εκ­φρα­ζό­ταν πά­ντο­τε με τρόπο απλό, ευθύ και ει­λι­κρι­νή. Οταν κά­ποιος του έλεγε ότι ο εμ­βο­λια­σμός είναι επι­κίν­δυ­νος, εκεί­νος απο­κρι­νό­ταν «δεν μπο­ρείς, όμως, να τον απο­φύ­γεις». Στον έκ­πλη­κτο συ­νο­μι­λη­τή του διευ­κρί­νι­ζε: «Είτε θα εμ­βο­λια­στείς μέσω της νό­ση­σης, καθώς εί­μα­στε σε παν­δη­μία και είναι ζή­τη­μα χρό­νου, είτε από ένα εμ­βό­λιο. Τι νο­μί­ζεις ότι είναι πιο επι­κίν­δυ­νο; Από τον ιό, που είναι από­λυ­τα επι­κίν­δυ­νος και δεν μπο­ρείς να υπο­λο­γί­σεις τις επι­πτώ­σεις; Ή από το εμ­βό­λιο, που είναι ασφα­λές και ελεγ­μέ­νο; Τι θα επι­λέ­ξεις; Δεν μπο­ρείς να πε­ρι­μέ­νεις, γιατί δί­νεις στον ιό χώρο να εδραιω­θεί».

Στην εκ­στρα­τεία πει­θούς ενέ­τα­ξε φυ­σι­κά και στα­τι­στι­κά δε­δο­μέ­να, ει­δι­κά για να κα­τευ­νά­σει την ανη­συ­χία σχε­τι­κά με το εμ­βό­λιο της AstraΖeneca, το οποίο χο­ρη­γή­θη­κε σε αν­θρώ­πους άνω των 60. «Αν είσαι πάνω από τα 60, το εμ­βό­λιο μπο­ρεί να σκο­τώ­σει –στο χει­ρό­τε­ρο σε­νά­ριο– μόνο έναν στο μισό εκα­τομ­μύ­ριο, ενώ ο ιός έναν στους 500. Εσύ σε ποια ομάδα θέ­λεις να ανή­κεις;»

Αρ­χι­κά εμ­βο­λιά­στη­καν για­τροί, νο­ση­λευ­τές, στρα­τιω­τι­κοί, πυ­ρο­σβέ­στες και αστυ­νο­μι­κοί. «Δεν ήταν υπο­χρε­ω­τι­κός ο εμ­βο­λια­σμός τους, άλ­λω­στε οι ίδιοι έσπευ­σαν να εμ­βο­λια­στούν δε­δο­μέ­νου ότι είχαν πλη­γεί οι συ­γκε­κρι­μέ­νοι επαγ­γελ­μα­τί­ες από τον κο­ρω­νο­ϊό». Στό­χος του ίδιου ήταν να δεί­ξει στο ευρύ κοινό ότι το κρά­τος σύσ­σω­μο απο­δέ­χε­ται τον εμ­βο­λια­σμό και πι­στεύ­ει στη συμ­βο­λή του στην αντι­με­τώ­πι­ση της παν­δη­μί­ας. Εν συ­νε­χεία εμ­βο­λιά­στη­καν οι πο­λί­τες βάσει ηλι­κί­ας.

«Δεν προ­σφέ­ρα­με προ­νό­μια ή ανταλ­λάγ­μα­τα σε κα­νέ­ναν, ούτε στους ηλι­κιω­μέ­νους ούτε στους νέους», διευ­κρι­νί­ζει ο αντι­ναύ­αρ­χος. «Τους πα­ρεί­χα­με μόνο την αί­σθη­ση του ανή­κειν σε μια ομάδα που αγω­νί­ζε­ται, απευ­θυ­νό­μουν στον κα­θέ­να σαν να ήταν ένας στρα­τιώ­της τον οποίο κα­λού­σα να πο­λε­μή­σει μαζί μας, τον προ­έ­τρε­πα να κάνει το κα­θή­κον του, να μην είναι δει­λός».

Η Πορ­το­γα­λία θε­ω­ρεί­ται πλέον η πε­ρισ­σό­τε­ρο «εμ­βο­λια­σμέ­νη» χώρα διε­θνώς (σ.σ. βάσει του Our World in Data, η χώρα έχει εμ­βο­λιά­σει το 87% του πλη­θυ­σμού της).

Είναι, μά­λι­στα, εν­δει­κτι­κό ότι ακόμα και στην ηλι­κια­κή ομάδα 12 έως 18 ετών το πο­σο­στό κυ­μαί­νε­ται άνω του 90%, με απο­τέ­λε­σμα τα γυ­μνά­σια και τα λύ­κεια να λει­τουρ­γούν απρό­σκο­πτα. Τη δε­δο­μέ­νη στιγ­μή δεν έχουν εμ­βο­λια­στεί μόνο τα παι­διά (ακόμα δεν έχει δοθεί άδεια από τον ΕΜΑ) και ένα 2% του πλη­θυ­σμού της χώρας.

Σε αυτό, σύμ­φω­να με πολ­λούς, συ­νέ­βα­λε και η ίδια η προ­σω­πι­κό­τη­τα του Εν­ρί­κε Γκου­βέια ε Μέλο. «Βο­ή­θη­σε το γε­γο­νός ότι δεν είμαι πο­λι­τι­κός», απα­ντά­ει με τη χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή του ει­λι­κρί­νεια, «ούτε έπαι­ζα πο­λι­τι­κά παι­χνί­δια».

Οταν έγινε, ωστό­σο, γνω­στός, φού­ντω­σε η φη­μο­λο­γία ότι είχε πο­λι­τι­κές βλέ­ψεις. «Τότε το διέ­ψευ­σα απευ­θεί­ας λέ­γο­ντας ότι είμαι στρα­τιω­τι­κός και μόλις ολο­κλη­ρώ­σω την απο­στο­λή μου θα εξα­φα­νι­στώ, συ­νε­χί­ζο­ντας την κα­ριέ­ρα μου ως στρα­τιω­τι­κός».

Και έτσι ακρι­βώς έπρα­ξε, μετά την πρώτη εβδο­μά­δα του Οκτω­βρί­ου, όταν το πο­σο­στό έφτα­σε το 85% απο­χώ­ρη­σε. «Συ­νε­χί­ζουν τώρα με την τρίτη δόση του εμ­βο­λί­ου στους ηλι­κιω­μέ­νους και τους ανο­σο­κα­τα­σταλ­μέ­νους, ακο­λου­θώ­ντας το μο­ντέ­λο που στή­σα­με», εξη­γεί στην «Κ» μέσω Ζoom o 60χρο­νος στρα­τιω­τι­κός, χα­μο­γε­λώ­ντας με συ­στο­λή και φο­ρώ­ντας πλέον την επί­ση­μη πε­ρι­βο­λή του με τα σι­ρί­τια.

Στο βάθος δια­κρί­νο­νται δύο πί­να­κες που απει­κο­νί­ζουν τη φουρ­του­νια­σμέ­νη θά­λασ­σα, υπεν­θυ­μί­ζο­ντας εμ­μέ­σως τους κιν­δύ­νους από τους οποί­ους με επι­δε­ξιό­τη­τα απο­μά­κρυ­νε τους συ­μπα­τριώ­τες του.

«Ολο αυτό το διά­στη­μα ερ­γα­ζό­μουν του­λά­χι­στον δε­κα­τέσ­σε­ρις ώρες την ημέρα, όλη την εβδο­μά­δα, εξα­σφά­λι­ζα μόνο λίγο ελεύ­θε­ρο χρόνο για μένα και τη γυ­ναί­κα μου το από­γευ­μα του Σαβ­βά­του, οπότε και τρώ­γα­με μαζί».

Στην οκτά­μη­νη «θη­τεία» του πήρε άδεια τεσ­σά­ρων ημε­ρών, ενώ μετά το πέρας της επι­τυ­χούς εκ­στρα­τεί­ας ζή­τη­σε άλλες τρεις. «Είναι πα­ρά­ξε­νο, αλλά δεν ένιω­θα κού­ρα­ση, ίσως επει­δή είχα τη βαθιά πε­ποί­θη­ση ότι υπη­ρε­τού­σα έναν σκοπό υψί­στης ση­μα­σί­ας».

«Είναι πάρα πολύ κουτό να μην εμ­βο­λιά­ζεις τις άλλες χώρες, γιατί ο κο­ρω­νο­ϊ­ός θα βρει το μο­νο­πά­τι και θα μας επι­τε­θεί από αλλού».

Οταν στην αρχή του κα­λο­και­ριού, με το αιφ­νί­διο «ξέ­σπα­σμα» της με­τάλ­λα­ξης «Δέλτα», τα κρού­σμα­τα στην Πορ­το­γα­λία εκτο­ξεύ­θη­καν πάλι και οι του­ρί­στες άρ­χι­σαν να εγκα­τα­λεί­πουν μα­ζι­κά την όμορ­φη χώρα της Ιβη­ρι­κής, εκεί­νος όχι μόνο δεν απο­γοη­τεύ­τη­κε, αλλά χρη­σι­μο­ποί­η­σε τα νέα δε­δο­μέ­να για να ενι­σχύ­σει την επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία του. «Τό­νι­σα στις δη­μό­σιες συ­ζη­τή­σεις ότι λόγω της νέας με­τάλ­λα­ξης δεν θα αρ­κού­σε ούτε καν ένα 70% για να φτά­σου­με στην ανο­σία, θέ­λα­με 85%».

Ο ίδιος θε­ω­ρεί ότι ο φόβος από τις με­γά­λες απώ­λειες στο πρώτο και το δεύ­τε­ρο κύμα συ­νε­τέ­λε­σαν στη συμ­με­το­χή των κα­τοί­κων στον εμ­βο­λια­σμό, αλλά ταυ­τό­χρο­να έπαι­ξε ρόλο και η συ­νερ­γα­τι­κή κουλ­τού­ρα των Πορ­το­γά­λων. «Εί­μα­στε μια χώρα με μακρά Ιστο­ρία και έντο­νη κοι­νω­νι­κή συ­νεί­δη­ση, έχου­με μάθει ότι για να επι­βιώ­σου­με πρέ­πει να στη­ρί­ξει ο ένας τον άλλον, κάθε φορά που δε­χό­μα­στε μια εξω­τε­ρι­κή επί­θε­ση ενω­νό­μα­στε στο εσω­τε­ρι­κό», υπεν­θυ­μί­ζει.

Πηγή kathimerini.gr

Ιω­άν­να Φω­τιά­δη