Ποια είναι η τελική μορφή του νέου νόμου για το εργασιακό-ασφαλιστικό

Tου Δημήτρη Κατσα­γάνη

Μετά από ένα μπαράζ νομο­τε­χνι­κών βελ­τιώ­σεων ψηφί­στηκε προχθές το βράδυ το νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου Εργα­σίας με δια­τά­ξεις που αφορούν την κατα­πο­λέ­μηση της αδήλωτης-υποδηλωμένης εργα­σίας και το ασφα­λι­στικό. Οι αλλαγές αφο­ρού­σαν απο­κλει­στικά το κομμάτι εκείνο του νομο­σχε­δίου που αφο­ρούσε την κατα­πο­λέ­μηση της αδή­λω­της και υπο­δη­λω­μέ­νης εργα­σίας.

Αντί­θετα, όλες οι άλλες προ­βλε­πό­με­νες -στο νομοσχέδιο- ανα­τρο­πές  που αφο­ρού­σαν τις ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές των επαγ­γελ­μα­τιών (π.χ. πάγωμα επι­στρο­φών από τον ΕΦΚΑ σε όσους έχουν οφειλές προς τα Tαμεία, απο­σύν­δεση ιδιότητας-ασφάλισης για μηχα­νι­κούς και δικη­γό­ρους) και των δημο­σίων υπαλ­λή­λων (κράτηση 4,5% υπέρ του ΜΤΠΥ) παρέ­μει­ναν.

Επίσης παρέ­μει­ναν οι δια­τά­ξεις που ενι­σχύ­ουν τον ρόλο του Κέντρου Είσπρα­ξης Ανε­ξό­φλη­των Οφειλών (ΚΕΑΟ).

Καμία αλλαγή, επίσης, δεν έγινε στις αρχικά προ­τει­νό­με­νες δια­τά­ξεις στο συντα­ξιο­δο­τικό. Έτσι θα επι­βλη­θεί συντε­λε­στής 0,45 στον υπο­λο­γι­σμό των εκκρε­μών επι­κου­ρι­κών συντά­ξεων από 1/1/2015 και έπειτα, οδη­γώ­ντας σε μειώ­σεις έως 35%.

Στην τελική του μορφή ο νέος νόμος προ­βλέ­πει -στα σημεία στα οποία υπήρξαν αλλαγές πριν από την ψήφισή του- τις ακό­λου­θες οκτώ αλλαγές:

1. Οι τρεις παρα­βά­σεις, οι οποίες θα μπο­ρού­σαν να οδη­γή­σουν σε ανα­στολή λει­τουρ­γίας των επι­χει­ρή­σεων, αφορούν τρεις δια­φο­ρε­τι­κούς ελέγ­χους και όχι τρεις δια­φο­ρε­τι­κές παρα­βά­σεις από έναν έλεγχο. Επίσης διευ­κρι­νί­ζε­ται ότι, όταν μια επι­χεί­ρηση έχει πολλά κατα­στή­ματα, σε ποιο από αυτά επι­βάλ­λε­ται η ανα­στολή λει­τουρ­γίας.

2. Η δήλωση της οικειο­θε­λούς απο­χώ­ρη­σης θα υπο­βάλ­λε­ται εντός 4 εργά­σι­μων ημερών (αντί των 2 εργά­σι­μων ημερών όπως είχε ορισθεί στο αρχικό σχέδιο νόμου).

3. Δια­γρά­φε­ται η υπο­χρέ­ωση να συνυ­πο­γρά­φε­ται το πρα­κτικό, η ενη­μέ­ρωση και η δια­βού­λευση μεταξύ των κοι­νω­νι­κών εταίρων (σ.σ. εργαζομένων-εργοδοτών).

4. Απο­σύ­ρε­ται το άρθρο το οποίο προ­έ­βλεπε ότι “oποιαδήποτε ουσια­στική μετα­βολή επέλθει στη σύμβαση εργα­σίας από απόφαση του εργο­δότη, η οποία ελήφθη κατά παρά­βαση των υπο­χρε­ώ­σεων του άρθρου 4, είναι άκυρη”.

5. Προ­στέ­θηκε νομο­τε­χνική βελ­τί­ωση η οποία προ­βλέ­πει όχληση του εργο­δότη 15 ημέρες πριν από την έκδοση δια­τα­γής πλη­ρω­μής υπέρ του εργα­ζο­μέ­νου για δεδου­λευ­μέ­νες απο­δο­χές.

6. Απε­σύρθη η διάταξη για τον απο­κλει­σμό από τις δημό­σιες συμ­βά­σεις εξαι­τίας παρα­βά­σεων της εργα­τι­κής νομο­θε­σίας, καθώς θα εντα­χθεί στον Νόμο περί Δημο­σίων Συμ­βά­σεων και θα γίνει νέο άρθρο ώστε να υπάρχει το ίδιο πλαίσιο για το προ­σω­ρινό κλεί­σιμο μιας επι­χεί­ρη­σης και για όσες επι­δο­τού­νται/επι­χο­ρη­γού­νται από δημόσια και ευρω­παϊκά κον­δύ­λια.

7. Απο­σύ­ρο­νται οι δια­τά­ξεις για την απο­σα­φή­νιση του δόλου στο εργα­τικό ατύχημα.

8. Επίσης δεν γίνο­νται δεκτές οι τρο­πο­λο­γίες οι οποίες αφο­ρού­σαν την “επί­σχεση εργα­σίας σε περί­πτωση υπε­ρη­με­ρίας του εργο­δότη ως προς την κατα­βολή του μισθού” και την  “παρά­σταση πολι­τι­κής αγωγής για δεδου­λευ­μέ­νες απο­δο­χές και απο­ζη­μί­ωση από­λυ­σης”.

Τι προ­βλέ­πει συνο­λικά ο νέος νόμος

Συνο­λικά ο νέος νόμος προ­βλέ­πει:

Στο πεδίο των εργα­σια­κών σχέσεων

-Πρόστιμο από 500 έως 50.000 ευρώ για όποιον εργο­δότη αρνηθεί την πρό­σβαση των κλι­μα­κίων του Σώματος Επι­θε­ω­ρη­τών Εργα­σίας (ΣΕΠΕ) ή την παροχή στοι­χείων ή πλη­ρο­φο­ριών.

-Οριστικό λουκέτο σε όποια επι­χεί­ρηση δεν συμ­μορ­φω­θεί με τις κυρώ­σεις που επι­βάλ­λουν οι Επι­θε­ω­ρη­τές Εργα­σίας σε σχέση με παρα­βά­σεις που εγκυ­μο­νούν άμεσο ή σοβαρό κίνδυνο για την ασφά­λεια και την υγεία των εργα­ζο­μέ­νων.

-Προσωρινό λουκέτο επι­χεί­ρη­σης στην περί­πτωση που δεν κατα­βάλ­λει πλήρως απο­δο­χές αδείας ή ανα­λο­γίας αυτών, επίδομα αδείας ή δεν κατα­θέ­σει πίνακα προ­σω­πι­κού και ωρών εργα­σίας, απα­σχο­λεί εργα­ζο­μέ­νους κατά τις ώρες μη λει­τουρ­γίας των επι­χει­ρή­σεων, “τεμα­χί­ζει” το ωράριο των μερικώς απα­σχο­λου­μέ­νων και υπερ­βαί­νει τα χρονικά όρια της απα­σχό­λη­σης του προ­σω­πι­κού της.

-Οριστικό λουκέτο σε επι­χει­ρή­σεις των οποίων οι ιδιο­κτή­τες δεν συμ­μορ­φω­θούν στις ποινές ή στα πρό­στιμα (π.χ., εξάμηνη φυλά­κιση, πρό­στιμο του­λά­χι­στον 900 ευρώ) που επι­βλη­θούν, τα οποία σχε­τί­ζο­νται με την απα­σχό­ληση αδή­λω­του προ­σω­πι­κού.

-Πρόστιμο έως 50.000 ευρώ για παρά­βαση της υπο­χρέ­ω­σης ανα­γρα­φής εργα­ζο­μέ­νου στον πίνακα προ­σω­πι­κού.

-Πρόστιμο έως 50.000 ευρώ για όποιον εργο­δότη δεν δηλώσει στην “Εργάνη” κάθε αλλαγή ή τρο­πο­ποί­ηση του ωραρίου ή της οργά­νω­σης του χρόνου εργα­σίας, καθώς και κάθε υπερ­γα­σία και νόμιμη υπε­ρω­ριακή απα­σχό­ληση των εργα­ζο­μέ­νων.

-Πρόστιμο 10.550 ευρώ για όποιον εργο­δότη εκτελεί οικο­δο­μική εργασία ή τεχνικό έργο και δεν αναγ­γεί­λει ηλε­κτρο­νικά στο Ολο­κλη­ρω­μένο Πλη­ρο­φο­ριακό Σύστημα του ΣΕΠΕ (ΟΠΣ-ΣΕΠΕ) το απα­σχο­λού­μενο προ­σω­πικό πριν από την έναρξη κάθε ημε­ρή­σιας απα­σχό­λη­σης.

-Καταλογισμός στον εργο­δότη της κατη­γο­ρίας της “άτακτης καταγ­γε­λίας” σύμ­βα­σης σε περί­πτωση που αυτός δεν τηρήσει εμπρό­θε­σμα τις υπο­χρε­ώ­σεις αναγ­γε­λίας οικειο­θε­λούς απο­χώ­ρη­σης, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της υπο­βο­λής των συνο­δευ­τι­κών εγγρά­φων της παρού­σας.

-Υποχρέωση του εργο­δότη να εφο­διά­ζει τους εργα­ζο­μέ­νους του με αντί­γραφο της κατά­στα­σης προ­σω­πι­κού ή από­σπα­σμα αυτής όταν απα­σχο­λού­νται εκτός της έδρας ή του παραρ­τή­μα­τος της επι­χεί­ρη­σης.

-Δυνατότητα των κοι­νω­νι­κών εταίρων (εργο­δο­τών και εργα­ζο­μέ­νων) να καθο­ρί­ζουν ελεύ­θερα και οπο­τε­δή­ποτε, μέσω γραπτής συμ­φω­νίας, τις πρα­κτι­κές λεπτο­μέ­ρειες της ενη­μέ­ρω­σης και δια­βού­λευ­σης, στο κατάλ­ληλο επίπεδο, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του επι­πέ­δου της επι­χεί­ρη­σης ή της εγκα­τά­στα­σης.

-Προσδιορισμός χρο­νι­κού δια­στή­μα­τος 60 ημερών για τη συζή­τηση των αγωγών και των τακτι­κών ένδικων μέσων επί εργα­τι­κών δια­φο­ρών (άκυρη απόλυση, μισθοί υπε­ρη­με­ρίας και καθυ­στε­ρη­μέ­νοι μισθοί).

-Δυνατότητα έκδοσης δια­τα­γής πλη­ρω­μής οφει­λό­με­νου μισθού εφόσον η σύναψη της σύμ­βα­σης εργα­σίας απο­δει­κνύ­ε­ται εγγρά­φως.

Στο πεδίο των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών

-Αύξηση ασφα­λί­στρων Μετο­χι­κού Ταμείου Πολι­τι­κών Υπαλ­λή­λων (σ.σ. μερί­σματα δημο­σίου).

-Επανακαθορίζονται οι μηνιαίες κρα­τή­σεις των μετόχων του Μετο­χι­κού Ταμείου Πολι­τι­κών Υπαλ­λή­λων, οι οποίες ορί­ζο­νται σε ποσοστό 4,5% επί των συντά­ξι­μων απο­δο­χών, όπως προσ­διο­ρί­ζο­νται για την κύρια σύνταξη.Το ΓΛΚ προ­βλέ­πει αύξηση εσόδων 26 εκατ. ευρώ υπέρ του ΜΤΠ.

-“Πάγωμα” των επι­στρο­φών εισφο­ρών σε όσους επαγ­γελ­μα­τίες δήλωσαν χαμη­λό­τερο εισό­δημα το 2016 σε σχέση με το 2015, εφόσον έχουν οφειλές στον ΕΦΚΑ.

-Οι επι­στρο­φές αυτές θα συμ­ψη­φι­στούν με τις ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές.

-Μη κατα­βολή εισφο­ρών από όσους μηχα­νι­κούς και νομι­κούς δεν έχουν κάνει έναρξη επαγ­γέλ­μα­τος στην Εφορία.

-Πρόσβαση του Κέντρου Είσπρα­ξης Ανε­ξό­φλη­των Οφειλών στο Σύστημα Μητρώων Τρα­πε­ζι­κών Λογα­ρια­σμών και Λογα­ρια­σμών Πλη­ρω­μών για τη διευ­κό­λυνση αιτη­μά­των παροχής σχε­τι­κών πλη­ρο­φο­ριών.

-Υποχρέωση του Δημο­σίου να δίνει πλη­ρο­φο­ρίες στο ΚΕΑΟ για τους οφει­λέ­τες των Ταμείων.

Στο πεδίο των συντά­ξεων

-Προβλέπεται ότι το τμήμα της σύντα­ξης που αντι­στοι­χεί στον χρόνο ασφά­λι­σης που έχει προ­γραμ­μα­το­ποι­η­θεί έως και την 31/12/2014 υπο­λο­γί­ζε­ται με βάση το υφι­στά­μενο ποσοστό ανα­πλή­ρω­σης (0,45%), το οποίο για κάθε έτος ασφά­λι­σης αντι­στοι­χεί σε ποσοστό επί των συντα­ξί­μων απο­δο­χών κάθε ασφα­λι­σμέ­νου που υπε­βλή­θη­σαν σε εισφο­ρές υπέρ επι­κου­ρι­κής ασφά­λι­σης (αντί των απο­δο­χών που υπο­λο­γί­ζο­νται για την έκδοση κύριας σύντα­ξης).

-Εκτιμούνται μειώ­σεις έως 30% -35% στις επι­κου­ρι­κές συντά­ξεις τις οποίες αιτή­θη­καν ασφα­λι­σμέ­νοι μετά την 1/1/2015.

-To πλήθος των ασφα­λι­σμέ­νων που εκτι­μά­ται ότι θα υποστεί αυτές τις μειώ­σεις ανέρ­χε­ται σε 85.000 άτομα.

-Διευκρινίζεται ότι η προ­ϋ­πό­θεση συμπλή­ρω­σης 15 ετών ασφά­λι­σης για την κατα­βολή της εθνικής σύντα­ξης δεν ισχύει για όσους θεμε­λιώ­νουν δικαί­ωμα σύντα­ξης με τη συμπλή­ρωση χρόνου ασφά­λι­σης μικρό­τε­ρου των 15 ετών. Στην περί­πτωση αυτή το ποσό της εθνικής σύντα­ξης δεν μπορεί να υπο­λεί­πε­ται αυτού που αντι­στοι­χεί στα 15 χρόνια ασφά­λι­σης.

-Ορίζεται ότι το συνο­λικό ακα­θά­ρι­στο ποσό της αντα­πο­δο­τι­κής σύντα­ξης δεν μπορεί να υπερ­βαί­νει το ακα­θά­ρι­στο ποσό των συντά­ξι­μων απο­δο­χών.

-Προστίθεται στους χρόνους που θεω­ρού­νται ως συντά­ξι­μοι και ο χρόνος αδείας άνευ απο­δο­χών μέχρι έναν μήνα κατ’ έτος με την προ­ϋ­πό­θεση της κατα­βο­λής από τον υπάλ­ληλο των προ­βλε­πο­μέ­νων ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών.

-Προβλέπεται χρόνος ασφά­λι­σης στον ΕΦΚΑ και ο χρόνος που ανα­γνω­ρί­ζε­ται στην πρό­σθετη ασφά­λιση αγροτών που ανα­γνω­ρί­ζε­ται στον κλάδο κύριας ασφά­λι­σης. Οι ασφα­λι­σμέ­νοι κατα­βάλ­λουν μηνιαία εισφορά 20% επί του 70% του προ­βλε­πο­μέ­νου, κατά την υποβολή της αίτησης κατώ­τα­του βασικού μισθού άγαμου μισθω­τού άνω των 25 ετών.

-Συμπληρώνεται διάταξη του νόμου 4387/2016 (σ.σ. νόμος Κατρού­γκα­λου) ως προς τις εργο­δο­τι­κές εισφο­ρές που κατα­βάλ­λο­νται για όσους διο­ρί­ζο­νται σε θέσεις μετα­κλη­τών υπαλ­λή­λων με σχέση δημο­σίου ή ιδιω­τι­κού δικαίου.

-Διευκρινίζεται το χρονικό διά­στημα ασφά­λι­σης που λαμ­βά­νε­ται υπόψη για τον υπο­λο­γι­σμό των συντά­ξι­μων απο­δο­χών των υπαλ­λή­λων–λει­τουρ­γών του Δημο­σίου και των στρα­τιω­τι­κών, στις περι­πτώ­σεις που δεν προ­κύ­πτει χρόνος ασφά­λι­σης 5 ή 10 χρόνων (ανάλογα με τον χρόνο έναρξης κατα­βο­λής της σύντα­ξης) από το 2002 μέχρι την έναρξη κατα­βο­λής της σύντα­ξης. Σε αυτές τις περι­πτώ­σεις ανα­ζη­τεί­ται χρόνος ασφά­λι­σης και πριν από την 1/1/2002 και μέχρι τη συμπλή­ρωση 5 ή 10 ετών, κατά περί­πτωση.

-Ορίζεται ότι το συνο­λικό ποσοστό της μείωσης της σύντα­ξης σε περί­πτωση πρόωρης απο­χώ­ρη­σης δεν μπορεί να υπερ­βαί­νει το 30%.

-Προβλέπεται ότι η σύνταξη δικαιού­χου που έχει κατα­δι­κα­στεί σε ποινή κάθειρ­ξης για οποιο­δή­ποτε αδίκημα μετα­βι­βά­ζε­ται στους τυχόν δικαιού­χους, σύμφωνα με τις δια­τά­ξεις για συντα­ξιο­δό­τηση λόγω θανάτου.

-Καταργούνται δια­τά­ξεις που ορίζουν πως το επίδομα θέσης ευθύνης περι­λαμ­βά­νε­ται στις συντά­ξι­μες απο­δο­χές μόνο για όσους έχουν ασκήσει καθή­κο­ντα προϊ­στα­μέ­νου, όχι κατά ανα­πλή­ρωση ή ανάθεση, του­λά­χι­στον για μία διετία.

-Προσδιορίζονται οι συντά­ξι­μες απο­δο­χές επί των οποίων υπο­λο­γί­ζο­νται οι ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές για όσους αμεί­βο­νται από 1/1/2017 με βάση τα ειδικά μισθο­λό­για (νόμος 4472/2017).

-Αναγνωρίζεται ότι το δικαί­ωμα στη σύνταξη είναι απα­ρά­γρα­πτο, τα δε οικο­νο­μικά απο­τε­λέ­σματα που γεν­νώ­νται από την άσκηση του δικαιώ­μα­τος αυτού ανα­τρέ­χουν στην ημε­ρο­μη­νία υπο­βο­λής της σχε­τι­κής αίτησης από τον ενδια­φε­ρό­μενο. Αυτό ισχύει για όσους απο­χώ­ρη­σαν από 13/5/2017 και έπειτα.

-Διευκρινίζεται ότι το χρονικό διά­στημα ασφά­λι­σης λαμ­βά­νε­ται υπόψη για τον υπο­λο­γι­σμό των συντά­ξι­μων απο­δο­χών των ασφα­λι­σμέ­νων των πρώην φορέων κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης που κατέ­θε­σαν αίτηση συντα­ξιο­δό­τη­σης εντός του έτους 2016, στις περι­πτώ­σεις που δεν προ­κύ­πτει χρόνος ασφά­λι­σης 5 ή 10 ετών (ανάλογα με τον χρόνο έναρξης κατα­βο­λής της σύντα­ξης) από το 2002.

-Οι γενικές και ειδικές δια­τά­ξεις που προ­βλέ­πουν διακοπή ή περι­κοπή της σύντα­ξης ανα­πη­ρίας ή της σύντα­ξης λόγω θανάτου και των προ­νοια­κών ή άλλων επι­δο­μά­των όταν ο δικαιού­χος ανα­λαμ­βά­νει εργασία ή αυτα­πα­σχο­λεί­ται, δεν εφαρ­μό­ζο­νται στους δικαιού­χους που πάσχουν από ανα­πη­ρία που οφεί­λε­ται σε ψυχική πάθηση ή νοητική υστέ­ρηση ή συμπα­θο­λο­γία ψυχικής πάθησης και νοη­τι­κής στέ­ρη­σης .

Επα­να­κα­θο­ρί­ζε­ται:

-Ο χρόνος ηλικίας του ανα­σφά­λι­στου δια­ζευγ­μέ­νου συζύγου (ο γάμος λύθηκε μετά τη συμπλή­ρωση του 25ου έτους, αντί του 35ου, που ισχύει για τη δια­τή­ρηση ως άμεσα ασφα­λι­σμέ­νου του δικαιώ­μα­τος παροχών ασθε­νείας σε είδος.

-Ο τρόπος υπο­λο­γι­σμού της κατα­βαλ­λό­με­νης μηνιαίας ασφα­λι­στι­κής εισφο­ράς υπέρ υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης στον οικείο ασφα­λι­στικό φορέα, για τη συνέ­χιση του προ­α­να­φε­ρό­με­νου δικαιώ­μα­τος.

-Αίρεται η κατα­λη­κτική ημε­ρο­μη­νία της 30/6/2017 και ισχύει εις το διη­νε­κές το δικαί­ωμα που είχε παρα­χω­ρη­θεί σε συντα­ξιού­χους λήψης ανα­πη­ρι­κής σύντα­ξης και δικαιού­χους επι­δο­μά­των ανα­πη­ρίας, προ­κει­μέ­νου αυτοί να συνε­χί­σουν να λαμ­βά­νουν τις σχε­τι­κές παροχές για ένα εξάμηνο, εφόσον εκκρε­μεί στις υγειο­νο­μι­κές επι­τρο­πές ΚΕΠΑ, χωρίς υπαι­τιό­τητά τους, ιατρική κρίση περί ποσο­στού ανα­πη­ρίας.

capital.gr