Νέα στοιχεία για τους διάσημους της Ιστορίας

Ακρως εν­δια­φέ­ρο­ντα στοι­χεία που σε πολ­λές πε­ρι­πτώ­σεις ανα­τρέ­πουν ιστο­ρι­κά δε­δο­μέ­να προ­σφέ­ρουν νέες εξε­λιγ­μέ­νες μέ­θο­δοι ια­τρι­κών ερευ­νών και δια­γνώ­σε­ων με τις οποί­ες με­λε­τώ­νται άν­θρω­ποι που έγρα­ψαν το όνομά τους στα βι­βλία της Ιστο­ρί­ας

Οι νέες προηγ­μέ­νες απει­κο­νι­στι­κές μέ­θο­δοι σε συν­δυα­σμό με τις νέες τε­χνι­κές με­λέ­της του αν­θρώ­πι­νου DNA και άλλες σύγ­χρο­νες δια­γνω­στι­κές με­θό­δους επι­τρέ­πουν στους ει­δι­κούς να με­λε­τούν τα λεί­ψα­να αν­θρώ­πων που έχουν πε­θά­νει ακόμη και πριν από χι­λιά­δες έτη και να ανα­κα­λύ­πτουν ση­μα­ντι­κές πλη­ρο­φο­ρί­ες τόσο για τον τρόπο ζωής τους όσο και για τις αι­τί­ες θα­νά­του τους. Πα­ράλ­λη­λα, ακόμη και αν δεν υπάρ­χουν λεί­ψα­να από τις άλλες δια­θέ­σι­μες πλη­ρο­φο­ρί­ες, οι ει­δι­κοί ανα­κα­λύ­πτουν νέα στοι­χεία για τους δια­σή­μους της Ιστο­ρί­ας.

Τα τε­λευ­ταία χρό­νια έχουν γίνει μια σειρά από τέ­τοιες με­λέ­τες με πιο πρό­σφα­τη αυτή που δη­μο­σιεύ­θη­κε πριν από λίγες εβδο­μά­δες και αφορά τον Μπε­τό­βεν. Ο με­γά­λος γερ­μα­νός συν­θέ­της άρ­χι­σε στην ηλι­κία των 31 ετών να αντι­με­τω­πί­ζει σο­βα­ρά προ­βλή­μα­τα ακοής που τε­λι­κά κα­τέ­λη­ξαν σε σχε­δόν ολική κώ­φω­ση. Ως πι­θα­νές αι­τί­ες έχουν ανα­φερ­θεί η σύ­φι­λη, ο τύφος, δη­λη­τη­ρί­α­ση, ακόμη και η συ­νή­θειά του να βυ­θί­ζει το κε­φά­λι του σε κρύο νερό για να πα­ρα­μέ­νει ξύ­πνιος. Ερευ­νη­τές του Πα­νε­πι­στη­μί­ου της Νό­τιας Κα­λι­φόρ­νιας υπο­στη­ρί­ζουν τώρα ότι ένοχο για την πά­θη­ση του Μπε­τό­βεν ήταν ένα ελατ­τω­μα­τι­κό γο­νί­διο. Πρό­κει­ται για το γο­νί­διο Nox3 που παί­ζει κρί­σι­μο ρόλο στο πόσο ευά­λω­τος θα είναι κά­ποιος σε πα­θή­σεις της ακοής. Οι ερευ­νη­τές θε­ω­ρούν ότι ο Μπε­τό­βεν διέ­θε­τε μια ελατ­τω­μα­τι­κή εκ­δο­χή του Nox3 και μά­λι­στα πι­θα­νο­λο­γούν ότι το ίδιο ακρι­βώς συμ­βαί­νει και με πολ­λούς διά­ση­μους ση­με­ρι­νούς καλ­λι­τέ­χνες που αντι­με­τω­πί­ζουν προ­βλή­μα­τα ακοής, όπως ο Φιλ Κό­λινς και ο Ερικ Κλά­πτον.

Ο Ρι­χάρ­δος Γ’

Τον Σε­πτέμ­βριο του 2012 ομάδα αρ­χαιο­λό­γων από το Πα­νε­πι­στή­μιο του Λέ­στερ εντό­πι­σε σε ανα­σκα­φή λεί­ψα­να που θε­ω­ρή­θη­κε ότι ανή­κουν στον βρε­τα­νό βα­σι­λιά Ρι­χάρ­δο Γ’. Αμέ­σως μετά έγι­ναν κά­ποιες εξε­τά­σεις DNA οι οποί­ες απέ­δει­ξαν ότι τα λεί­ψα­να όντως ανή­κουν στον Ρι­χάρ­δο. Από τότε γί­νο­νται συ­νε­χώς με­λέ­τες και ανα­λύ­σεις τους από τις οποί­ες προ­κύ­πτουν διά­φο­ρα εν­δια­φέ­ρο­ντα στοι­χεία για τον θρυ­λι­κό βα­σι­λιά που έγινε ευ­ρύ­τε­ρα γνω­στός επει­δή έγρα­ψε για αυτόν ο Σαίξ­πηρ.

Ο Ρι­χάρ­δος Γ’ ανα­φέ­ρε­ται συ­νή­θως και ως «κα­μπού­ρης» αφού οι πε­ρι­γρα­φές τον θέ­λουν να πά­σχει από σο­βα­ρή κύ­φω­ση και να κι­νεί­ται με μπα­στού­νι. Μια νέα με­λέ­τη δεί­χνει ότι είχε μεν ένα σο­βα­ρό ανα­το­μι­κό πρό­βλη­μα αλλά δεν ήταν κα­μπού­ρης και επι­πλέ­ον το πρό­βλη­μά του δεν τον εμπό­δι­ζε να κι­νεί­ται κα­νο­νι­κά, να ανε­βαί­νει σε άλογα κ.λπ.

Ερευ­νη­τές από το Πα­νε­πι­στή­μιο του Λέ­στερ σε συ­νερ­γα­σία με ει­δι­κούς από το Πα­νε­πι­στή­μιο του Κέι­μπριτζ διε­ξή­γα­γαν αξο­νι­κές το­μο­γρα­φί­ες στον σκε­λε­τό του βρε­τα­νού βα­σι­λιά και στη συ­νέ­χεια πραγ­μα­το­ποί­η­σαν προ­σο­μοιώ­σεις οι οποί­ες έδει­ξαν ότι ο Ρι­χάρ­δος είχε οξεία σκο­λί­ω­ση η οποία του δη­μιούρ­γη­σε ανα­το­μι­κό πρό­βλη­μα που εκ­δη­λώ­θη­κε στην παι­δι­κή του ηλι­κία. Σύμ­φω­να με τους ερευ­νη­τές, η πά­θη­ση προ­κά­λε­σε κύρ­τω­ση στη σπον­δυ­λι­κή στήλη που είχε ως απο­τέ­λε­σμα να «κο­ντύ­νει» ο κορ­μός του ενώ ταυ­τό­χρο­να ο ένας του ώμος βρι­σκό­ταν πιο ψηλά από τον άλλο. Οι ερευ­νη­τές χρη­σι­μο­ποί­η­σαν μά­λι­στα έναν εκτυ­πω­τή 3D και δη­μιούρ­γη­σαν ένα αντί­γρα­φο της σπον­δυ­λι­κής στή­λης του βα­σι­λιά.

Οι επι­στή­μο­νες κα­τέ­λη­ξαν στο συ­μπέ­ρα­σμα ότι η δυ­σμορ­φία του Ρι­χάρ­δου μπο­ρού­σε σχε­τι­κά εύ­κο­λα να «κρυ­φτεί» στα εν­δύ­μα­τα ή στην πα­νο­πλία που φο­ρού­σε και πι­θα­νό­τα­τα το εύρος της διο­γκώ­θη­κε από τον Σαίξ­πηρ. Επί­σης υπο­στη­ρί­ζουν ότι σε καμία πε­ρί­πτω­ση ο Ρι­χάρ­δος Γ’ δεν είχε κι­νη­τι­κά προ­βλή­μα­τα τέ­τοια που να τον υπο­χρε­ώ­νουν να χρη­σι­μο­ποιεί μπα­στού­νι αλλά αντί­θε­τα μπο­ρού­σε άνετα να ιπ­πεύ­ει και να συμ­με­τέ­χει ενερ­γά στις μάχες. Η με­λέ­τη δη­μο­σιεύ­θη­κε στην ια­τρι­κή επι­θε­ώ­ρη­ση «The Lancet».

Ο Του­ταγ­χα­μών

Από την ανα­κά­λυ­ψη του σχε­δόν άθι­κτου τάφου του Του­ταγ­χα­μών το 1922 ως σή­με­ρα, τα αίτια του θα­νά­του του έφη­βου φαραώ απο­τε­λούν αντι­κεί­με­νο δια­μά­χης με­τα­ξύ των ει­δι­κών. Με­τα­ξύ των θε­ω­ριών που έχουν δια­τυ­πω­θεί κά­ποιες κά­νουν λόγο για δο­λο­φο­νία ή για τσί­μπη­μα φι­διού το οποίο του στοί­χι­σε τη ζωή, ενώ άλλες για λέπρα, φυ­μα­τί­ω­ση, ελο­νο­σία ή δρε­πα­νο­κυτ­τα­ρι­κή αναι­μία. Μια από τις τε­λευ­ταί­ες με­λέ­τες που έγι­ναν στα λεί­ψα­νά του οδή­γη­σε τους ερευ­νη­τές στην ανά­πτυ­ξη μιας ακόμη θε­ω­ρί­ας η οποία απο­δί­δει τον θά­να­το του Του­ταγ­χα­μών σε πτώση από το άρμα του.

Ομάδα ει­δι­κών με­λέ­τη­σε ωστό­σο δύο χι­λιά­δες το­μο­γρα­φί­ες που έχουν γίνει στα λεί­ψα­να του Του­ταγ­χα­μών αλλά και τις γε­νε­τι­κές ανα­λύ­σεις που έχουν γίνει στον νεαρό φαραώ και στους κο­ντι­νούς συγ­γε­νείς του. Τα συ­μπε­ρά­σμα­τα της «ει­κο­νι­κής νε­κρο­ψί­ας», όπως τη χα­ρα­κτη­ρί­ζουν οι ερευ­νη­τές, πα­ρου­σιά­στη­καν σε ντο­κι­μα­ντέρ που γυ­ρί­στη­κε για λο­γα­ρια­σμό του BBC.

Το πιο εν­δια­φέ­ρον εύ­ρη­μα της νέας με­λέ­της ήταν ότι οι γο­νείς του Του­ταγ­χα­μών ήταν αδέλ­φια! Με απλά λόγια ο φαραώ, που εκτι­μά­ται ότι πέ­θα­νε το 1323 π.Χ. σε ηλι­κία 18-19 ετών, ήταν προ­ϊ­όν αι­μο­μι­ξί­ας. Μια ακόμη εν­δια­φέ­ρου­σα απο­κά­λυ­ψη ήταν ότι για άγνω­στο λόγο το ένα του πόδι ήταν «στρα­βό», για αυτό και χρεια­ζό­ταν τη βο­ή­θεια μπα­στου­νιού για να περ­πα­τή­σει (να ση­μειω­θεί εδώ ότι στον τάφο του Του­ταγ­χα­μών έχουν βρε­θεί 130 αντι­κεί­με­να που μοιά­ζουν με μπα­στού­νια υπο­στή­ρι­ξης για περ­πά­τη­μα). Αν πρό­κει­ται για γε­νε­τι­κή ανω­μα­λία ενι­σχύ­ε­ται πα­ράλ­λη­λα και το σε­νά­ριο της αι­μο­μι­ξί­ας.

Ταυ­τό­χρο­να αν πράγ­μα­τι ο Του­ταγ­χα­μών είχε τόσο σο­βα­ρό πρό­βλη­μα κί­νη­σης, αυτό ση­μαί­νει ότι ήταν εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λο – αν όχι αδύ­να­τον – να παίρ­νει μέρος σε αρ­μα­το­δρο­μί­ες, κάτι το οποίο απο­δυ­να­μώ­νει τη θε­ω­ρία ότι σε μία από αυτές έπεσε από το άρμα και τα τραύ­μα­τά του ήταν τέ­τοια που τον οδή­γη­σαν τε­λι­κά στον θά­να­το.

Μέγας Αλέ­ξαν­δρος

Ανά­με­σα στις διά­φο­ρες θε­ω­ρί­ες που έχουν δει κατά και­ρούς το φως της δη­μο­σιό­τη­τας σχε­τι­κά με τον μυ­στη­ριώ­δη θά­να­το του Με­γά­λου Αλε­ξάν­δρου είναι ότι ο με­γά­λος στρα­τη­λά­της έπεσε θύμα δη­λη­τη­ρί­α­σης. Πολ­λοί ει­δι­κοί έχουν προ­τεί­νει διά­φο­ρες ου­σί­ες που πι­θα­νώς χρη­σι­μο­ποί­η­σαν οι εχθροί του Αλέ­ξαν­δρου για τον εξο­ντώ­σουν. Ο νε­ο­ζη­λαν­δός το­ξι­κο­λό­γος Λίο Σκεπ, που θε­ω­ρεί­ται από τους κο­ρυ­φαί­ους του κλά­δου, έριξε πρό­σφα­τα στο τρα­πέ­ζι μια νέα θε­ω­ρία ή κα­λύ­τε­ρα ένα νέο δη­λη­τή­ριο που δεν είχε ανα­φερ­θεί στο πα­ρελ­θόν.

Ο Μέγας Αλέ­ξαν­δρος άφησε την τε­λευ­ταία του πνοή το 323 π.Χ. στο πα­λά­τι του Να­βου­χο­δο­νό­σο­ρα Β’ στη Βα­βυ­λώ­να. Σύμ­φω­να με τον αρ­χαίο ιστο­ρι­κό Διό­δω­ρο όλα ξε­κί­νη­σαν όταν ο Αλέ­ξαν­δρος ήπιε άκρα­τον οίνο προς τιμήν του Ηρα­κλή. Λίγο μετά άρ­χι­σε να πονά και ασθέ­νη­σε.

Υστε­ρα από μάχη 12 ημε­ρών, κατά την οποία κά­ποια στιγ­μή δεν μπο­ρού­σε ούτε να μι­λή­σει ούτε να περ­πα­τή­σει, ο Αλέ­ξαν­δρος τε­λι­κά πέ­θα­νε. Ανά­με­σα στα συμ­πτώ­μα­τα που έχουν ανα­φερ­θεί ότι πα­ρου­σί­α­σε κατά τη διάρ­κεια της ασθέ­νειας που τον οδή­γη­σε τε­λι­κά στον θά­να­το ήταν γα­στρι­κοί πόνοι, ναυ­τία, εμε­τοί, βρα­δυ­καρ­δία, υπό­τα­ση και σο­βα­ρή μυϊκή αδυ­να­μία.

Το BBC πλη­σί­α­σε το 2003 τον Λίο Σκεπ που ερ­γά­ζε­ται στο Εθνι­κό Κέ­ντρο Δη­λη­τη­ρί­ων της Νέας Ζη­λαν­δί­ας και ζή­τη­σε τη γνώμη του για τις συν­θή­κες θα­νά­του του Με­γά­λου Αλε­ξάν­δρου στο πλαί­σιο ενός σχε­τι­κού ντο­κι­μα­ντέρ που ετοί­μα­ζε. Ο Σκεπ απο­δέ­χτη­κε με εν­θου­σια­σμό την πρό­τα­ση συ­νερ­γα­σί­ας αλλά χρειά­στη­κε τε­λι­κά μια δε­κα­ε­τία για να κα­τα­λή­ξει μαζί με τους συ­νερ­γά­τες του σε μια απά­ντη­ση.

Οι ερευ­νη­τές με­λέ­τη­σαν τις ιστο­ρι­κές και άλλες ανα­φο­ρές που υπάρ­χουν για τον θά­να­το του Με­γά­λου Αλε­ξάν­δρου. Κα­τέ­λη­ξαν στο συ­μπέ­ρα­σμα ότι για τον θά­να­το του Αλε­ξάν­δρου δεν μπο­ρεί να ευ­θύ­νε­ται κά­ποιο γνω­στό δη­λη­τή­ριο, όπως το αρ­σε­νι­κό ή η στρυ­χνί­νη, τα οποία έχουν προ­τα­θεί στο πα­ρελ­θόν ως «δο­λο­φό­νοι» του μα­κε­δό­να βα­σι­λιά. Αυτά τα δη­λη­τή­ρια, σύμ­φω­να με τους ερευ­νη­τές, θα είχαν δρά­σει πολύ πιο επι­θε­τι­κά και κυ­ρί­ως πολύ πιο γρή­γο­ρα από ό,τι συ­νέ­βη στην πε­ρί­πτω­ση του Με­γά­λου Αλε­ξάν­δρου.

Θε­ω­ρούν ως πιο πι­θα­νό ένοχο ένα δη­λη­τη­ριώ­δες φυτό με την επι­στη­μο­νι­κή ονο­μα­σία Veratrum album, που ανή­κει στην οι­κο­γέ­νεια των κρί­νων και είναι γνω­στό ως λευ­κός ελ­λέ­βο­ρος. Οι ερευ­νη­τές πι­θα­νο­λο­γούν ότι ο Αλέ­ξαν­δρος ήπιε οίνο που πε­ριεί­χε το εν λόγω φυτό το οποίο του προ­κά­λε­σε έναν αργό και επώ­δυ­νο θά­να­το. Τον ελ­λέ­βο­ρο χρη­σι­μο­ποιού­σαν συχνά οι αρ­χαί­οι Ελ­λη­νες ως βό­τα­νο κατά του εμε­τού και σύμ­φω­να με τους ερευ­νη­τές το φυτό ήταν σε θέση να επι­φέ­ρει τον θά­να­το, και μά­λι­στα με τα ίδια χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά (π.χ. αργή δράση) και τα συμ­πτώ­μα­τα που είχε ο Μέγας Αλέ­ξαν­δρος.

Το ΒΗΜΑ