Ημέρα της Ευρώπης-Η Διακήρυξη Σουμάν, 9 Μαΐου 1950

Η Δια­κή­ρυ­ξη Σου­μάν, που πα­ρου­σιά­στη­κε από τον Γάλλο υπουρ­γό Εξω­τε­ρι­κών Ρο­μπέρ Σου­μάν στις 9 Μαΐου 1950, πρό­τει­νε τη δη­μιουρ­γία μιας Ευ­ρω­παϊ­κής Κοι­νό­τη­τας Άν­θρα­κα και Χά­λυ­βα, τα μέλη της οποί­ας θα δια­χει­ρί­ζο­νταν από κοι­νού την πα­ρα­γω­γή άν­θρα­κα και χά­λυ­βα.

Η ΕΚΑΧ, της οποί­ας ιδρυ­τι­κά μέλη ήταν η Γαλ­λία, η Δυ­τι­κή Γερ­μα­νία, η Ιτα­λία, οι Κάτω Χώρες, το Βέλ­γιο και το Λου­ξεμ­βούρ­γο, ήταν ο πρώ­τος από μια σειρά υπε­ρε­θνι­κών ευ­ρω­παϊ­κών θε­σμών που τε­λι­κά με­τε­ξε­λί­χθη­καν στη ση­με­ρι­νή “Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση”.

Ιστο­ρι­κό

Το 1950, τα κράτη της Ευ­ρώ­πης προ­σπα­θού­σαν ακόμη να επου­λώ­σουν τις πλη­γές τους από τον Β΄ Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο ο οποί­ος είχε λήξει πέντε χρό­νια πριν.

Απο­φα­σι­σμέ­νες να απο­τρέ­ψουν την επα­νά­λη­ψη ενός τέ­τοιου φρι­κτού πο­λέ­μου, οι ευ­ρω­παϊ­κές κυ­βερ­νή­σεις κα­τέ­λη­ξαν στο ότι η από κοι­νού δια­χεί­ρι­ση της πα­ρα­γω­γής άν­θρα­κα και χά­λυ­βα θα κα­θι­στού­σε στο μέλ­λον έναν πό­λε­μο με­τα­ξύ Γαλ­λί­ας και Γερ­μα­νί­ας – όπως επί λέξει ανα­φέ­ρε­ται στη δια­κή­ρυ­ξη – “όχι μόνον αδια­νό­η­το αλλά και υλικά αδύ­να­το”.

Επι­κρά­τη­σε ο συλ­λο­γι­σμός, και ορθά, ότι η συγ­χώ­νευ­ση οι­κο­νο­μι­κών συμ­φε­ρό­ντων θα βοη­θού­σε στην άνοδο του βιο­τι­κού επι­πέ­δου και θα απο­τε­λού­σε το πρώτο βήμα για την ενο­ποί­η­ση της Ευ­ρώ­πης. Η προ­σχώ­ρη­ση στην ΕΚΑΧ ήταν ανοι­κτή και σε άλλες χώρες.

Ση­μα­ντι­κό­τε­ρα απο­σπά­σμα­τα

“Η πα­γκό­σμια ει­ρή­νη δεν μπο­ρεί να δια­τη­ρη­θεί αν δεν ανα­λη­φθούν δη­μιουρ­γι­κές προ­σπά­θειες ανά­λο­γες των κιν­δύ­νων που την απει­λούν.”

“Η Ευ­ρώ­πη δεν θα δη­μιουρ­γη­θεί δια μιας, ούτε σε ένα συ­νο­λι­κό οι­κο­δό­μη­μα: θα δια­μορ­φω­θεί μέσα από συ­γκε­κρι­μέ­να επι­τεύγ­μα­τα που θα δη­μιουρ­γή­σουν πρώτα μια πραγ­μα­τι­κή αλ­λη­λεγ­γύη.”

“Η από κοι­νού δια­χεί­ρι­ση της πα­ρα­γω­γής άν­θρα­κα και χά­λυ­βα … θα αλ­λά­ξει το πε­πρω­μέ­νο αυτών των πε­ριο­χών που επί μα­κρόν ασχο­λού­νταν με την κα­τα­σκευή όπλων για πο­λέ­μους των οποί­ων υπήρ­ξαν σχε­δόν μο­νί­μως τα θύ­μα­τα.”

Πλή­ρες κεί­με­νο

Αυτό είναι το πλή­ρες κεί­με­νο της πρό­τα­σης που πα­ρου­σί­α­σε ο Γάλ­λος υπουρ­γός εξω­τε­ρι­κών Robert Schuman και η οποία οδή­γη­σε στη δη­μιουρ­γία της ση­με­ρι­νής Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης.

Η πα­γκό­σμια ει­ρή­νη δεν μπο­ρεί να δια­φυ­λα­χθεί αν δεν ανα­λη­φθούν δη­μιουρ­γι­κές προ­σπά­θειες ανά­λο­γες των κιν­δύ­νων που την απει­λούν.

Η συμ­βο­λή που μπο­ρεί να έχει μια ορ­γα­νω­μέ­νη και ζω­ντα­νή Ευ­ρώ­πη στον πο­λι­τι­σμό είναι απα­ραί­τη­τη για τη δια­τή­ρη­ση ει­ρη­νι­κών σχέ­σε­ων. Δια­δρα­μα­τί­ζο­ντας για πε­ρισ­σό­τε­ρα από εί­κο­σι χρό­νια το ρόλο πρω­τερ­γά­τη για μια ενω­μέ­νη Ευ­ρώ­πη, η Γαλ­λία είχε πάντα ως ου­σια­στι­κό στόχο να υπη­ρε­τεί την ει­ρή­νη. Επει­δή δεν επι­τεύ­χθη­κε η Ευ­ρώ­πη, εί­χα­με πό­λε­μο.

Η Ευ­ρώ­πη δεν θα δη­μιουρ­γη­θεί δια μιας, ούτε σε ένα συ­νο­λι­κό σχέ­διο : θα οι­κο­δο­μη­θεί μέσα από συ­γκε­κρι­μέ­να επι­τεύγ­μα­τα που κα­τ΄αρ­χάς θα δη­μιουρ­γή­σουν μια πραγ­μα­τι­κή αλ­λη­λεγ­γύη. Η συ­νέ­νω­ση των ευ­ρω­παϊ­κών εθνών απαι­τεί να εξα­λει­φθεί η μα­κραί­ω­νη δια­μά­χη με­τα­ξύ Γαλ­λί­ας και Γερ­μα­νί­ας. Η δράση που θα ανα­λά­βου­με πρέ­πει να αφορά κατά πρώτο λόγο τη Γαλ­λία και τη Γερ­μα­νία.

Για το σκοπό αυτό, η γαλ­λι­κή κυ­βέρ­νη­ση προ­τεί­νει να ανα­λη­φθεί αμέ­σως δράση σε ένα πε­ριο­ρι­σμέ­νης εμ­βέ­λειας αλλά καί­ριο ση­μείο.

Η γαλ­λι­κή κυ­βέρ­νη­ση προ­τεί­νει να τεθεί το σύ­νο­λο της γαλ­λο­γερ­μα­νι­κής πα­ρα­γω­γής άν­θρα­κα και χά­λυ­βα υπό μια κοινή Ανώ­τα­τη Αρχή της οποί­ας η ορ­γά­νω­ση θα δίνει δυ­να­τό­τη­τα συμ­με­το­χής και σε άλλες χώρες της Ευ­ρώ­πης.

Η από κοι­νού δια­χεί­ρι­ση της πα­ρα­γω­γής άν­θρα­κα και χά­λυ­βα θα εξα­σφα­λί­σει αμέ­σως την εγκα­θί­δρυ­ση κοι­νών βά­σε­ων οι­κο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης, πρώτο στά­διο μιας Ευ­ρω­παϊ­κής Ομο­σπον­δί­ας, και θα αλ­λά­ξει το πε­πρω­μέ­νο αυτών των πε­ριο­χών που επί πολλά χρό­νια αφιε­ρώ­θη­καν στην κα­τα­σκευή όπλων για πο­λέ­μους των οποί­ων υπήρ­ξαν πάντα τα πρώτα θύ­μα­τα.

Η αλ­λη­λεγ­γύη κατά την πα­ρα­γω­γή, που θα δια­μορ­φω­θεί με αυτόν τον τρόπο, θα απο­δεί­ξει ότι κάθε πό­λε­μος με­τα­ξύ της Γαλ­λί­ας και της Γερ­μα­νί­ας είναι όχι μόνον αδια­νό­η­τος αλλά και υλικά αδύ­να­τος. Η εγκα­θί­δρυ­ση αυτής της ισχυ­ρής ενό­τη­τας πα­ρα­γω­γής, που θα είναι ανοι­χτή σε όσες χώρες επι­θυ­μούν να συμ­με­τά­σχουν και θα πα­ρά­σχει τε­λι­κά σε όλες τις συμ­με­τέ­χου­σες χώρες τα θε­με­λιώ­δη στοι­χεία της βιο­μη­χα­νι­κής πα­ρα­γω­γής με τις ίδιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις, θα θέσει τα πραγ­μα­τι­κά θε­μέ­λια της οι­κο­νο­μι­κής ενο­ποί­η­σής τους.

Αυτή η πα­ρα­γω­γή θα προ­σφερ­θεί σε όλον τον κόσμο χωρίς δια­κρί­σεις ούτε εξαι­ρέ­σεις, ώστε να συμ­βά­λου­με στην άνοδο του βιο­τι­κού επι­πέ­δου και στην ανά­πτυ­ξη ει­ρη­νι­κών έργων. Με αυ­ξη­μέ­νους πό­ρους, η Ευ­ρώ­πη θα μπο­ρέ­σει να επι­διώ­ξει την εκ­πλή­ρω­ση ενός από τα κύρια κα­θή­κο­ντά της: την ανά­πτυ­ξη της αφρι­κα­νι­κής ηπεί­ρου.

Έτσι θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί απλά και γρή­γο­ρα η συγ­χώ­νευ­ση των συμ­φε­ρό­ντων που είναι ανα­γκαία για την εγκα­θί­δρυ­ση μιας οι­κο­νο­μι­κής κοι­νό­τη­τας, και θα δη­μιουρ­γη­θεί η “μαγιά” μιας ευ­ρύ­τε­ρης και βα­θύ­τε­ρης κοι­νό­τη­τας με­τα­ξύ των χωρών που για με­γά­λο διά­στη­μα τις χώ­ρι­ζαν αι­μα­τη­ρές διε­νέ­ξεις.

Με την κοινή δια­χεί­ρι­ση της βα­σι­κής πα­ρα­γω­γής και τη θέ­σπι­ση μιας νέας Ανώ­τα­της Αρχής της οποί­ας οι απο­φά­σεις θα δε­σμεύ­ουν τη Γαλ­λία, τη Γερ­μα­νία και τις άλλες χώρες που θα προ­σχω­ρή­σουν σε αυτή την κοι­νό­τη­τα, η πρό­τα­ση αυτή θα οδη­γή­σει στη δη­μιουρ­γία των πρώ­των συ­γκε­κρι­μέ­νων θε­με­λί­ων μιας Ευ­ρω­παϊ­κής Ομο­σπον­δί­ας που είναι απα­ραί­τη­τη για τη δια­τή­ρη­ση της ει­ρή­νης.

Για να επι­τύ­χει τους ανω­τέ­ρω στό­χους, η γαλ­λι­κή κυ­βέρ­νη­ση είναι έτοι­μη να ξε­κι­νή­σει δια­πραγ­μα­τεύ­σεις στις εξής βά­σεις.

Ανα­τί­θε­ται στην κοινή Ανώ­τα­τη Αρχή να εξα­σφα­λί­σει το συ­ντο­μό­τε­ρο δυ­να­τό τον εκ­συγ­χρο­νι­σμό της πα­ρα­γω­γής και τη βελ­τί­ω­ση της ποιό­τη­τάς της· την προ­μή­θεια, υπό τις ίδιες συν­θή­κες, του άν­θρα­κα και του χά­λυ­βα στη γαλ­λι­κή και τη γερ­μα­νι­κή αγορά καθώς και στις αγο­ρές των χωρών που θα προ­σχω­ρή­σουν στην κοι­νό­τη­τα· την ανά­πτυ­ξη κοι­νών εξα­γω­γών προς τις άλλες χώρες· την εξί­σω­ση προς το κα­λύ­τε­ρο του βιο­τι­κού επι­πέ­δου του ερ­γα­τι­κού δυ­να­μι­κού αυτών των βιο­μη­χα­νιών.

Προ­κει­μέ­νου να επι­τευ­χθούν αυτοί οι στό­χοι ξε­κι­νώ­ντας από τις πολύ ανο­μοιο­γε­νείς συν­θή­κες υπό τις οποί­ες λει­τουρ­γεί σή­με­ρα η πα­ρα­γω­γή των χωρών που θα προ­σχω­ρή­σουν στην κοι­νό­τη­τα, πρέ­πει να λη­φθούν ορι­σμέ­να με­τα­βα­τι­κά μέτρα, όπως η εφαρ­μο­γή σχε­δί­ου πα­ρα­γω­γής και επεν­δύ­σε­ων, η κα­θιέ­ρω­ση μη­χα­νι­σμών εξί­σω­σης των τιμών και η δη­μιουρ­γία τα­μεί­ου με­τα­τρο­πής που θα διευ­κο­λύ­νει την ορ­θο­λο­γι­κή ορ­γά­νω­ση της πα­ρα­γω­γής. Η κυ­κλο­φο­ρία του άν­θρα­κα και του χά­λυ­βα με­τα­ξύ των χωρών της κοι­νό­τη­τας θα απαλ­λα­χθεί αμέ­σως από κάθε τε­λω­νεια­κό δασμό και δεν θα μπο­ρεί να επη­ρε­ά­ζε­ται από δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­να τι­μο­λό­για με­τα­φο­ρών. Στα­δια­κά θα δια­μορ­φω­θούν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις που θα δια­σφα­λί­ζουν αυ­τό­μα­τα την πλέον ορ­θο­λο­γι­κή κα­τα­νο­μή της πα­ρα­γω­γής στο υψη­λό­τε­ρο επί­πε­δο πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας.

Στον αντί­πο­δα διε­θνών καρ­τέλ που επι­διώ­κουν να κα­τα­νέ­μουν και να εκ­με­ταλ­λεύ­ο­νται τις εθνι­κές αγο­ρές με πε­ριο­ρι­στι­κές πρα­κτι­κές και να δια­τη­ρούν υψηλά κέρδη, η προ­βλε­πό­με­νη ορ­γά­νω­ση θα εξα­σφα­λί­σει τη συγ­χώ­νευ­ση των αγο­ρών και την επέ­κτα­ση της πα­ρα­γω­γής.

Οι βα­σι­κές αρχές και δε­σμεύ­σεις που κα­θο­ρί­στη­καν ανω­τέ­ρω θα απο­τε­λέ­σουν αντι­κεί­με­νο συν­θή­κης που θα υπο­γρα­φεί από τα κράτη και θα κυ­ρω­θεί από τα κοι­νο­βού­λιά τους. Οι απα­ραί­τη­τες δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για τον ακρι­βή κα­θο­ρι­σμό των μέ­τρων εφαρ­μο­γής θα συ­νε­χι­στούν με τη βο­ή­θεια διαι­τη­τή που θα ορι­στεί με κοινή συμ­φω­νία. Έργο του θα είναι να με­ρι­μνά ώστε οι συμ­φω­νί­ες να εναρ­μο­νί­ζο­νται με τις αρχές και, στην πε­ρί­πτω­ση ανε­πί­λυ­της δια­φο­ράς, να απο­φα­σί­ζει για τη λύση που θα υιο­θε­τη­θεί.

Η κοινή Ανώ­τα­τη Αρχή, που θα είναι επι­φορ­τι­σμέ­νη με τη λει­τουρ­γία του συ­στή­μα­τος συ­νο­λι­κά, θα απο­τε­λεί­ται από ανε­ξάρ­τη­τες προ­σω­πι­κό­τη­τες που θα διο­ρι­στούν ισο­με­ρώς από τις κυ­βερ­νή­σεις. Με κοινή συμ­φω­νία των κυ­βερ­νή­σε­ων θα επι­λε­χθεί ένας πρό­ε­δρος, οι απο­φά­σεις του οποί­ου θα είναι εκτε­λε­στές στη Γαλ­λία, στη Γερ­μα­νία και στις άλλες χώρες που θα προ­σχω­ρή­σουν στην κοι­νό­τη­τα. Οι κα­τάλ­λη­λες δια­τά­ξεις θα εξα­σφα­λί­σουν τα ανα­γκαία έν­δι­κα μέσα κατά των απο­φά­σε­ων της Ανώ­τα­της Αρχής.

Ένας αντι­πρό­σω­πος των Ηνω­μέ­νων Εθνών θα συμ­με­τέ­χει στην εν λόγω αρχή και θα είναι επι­φορ­τι­σμέ­νος με τη σύ­ντα­ξη, δύο φορές ετη­σί­ως, δη­μό­σιας έκ­θε­σης στον ΟΗΕ, όπου θα πα­ρου­σιά­ζε­ται η λει­τουρ­γία του νέου ορ­γα­νι­σμού, ιδίως όσον αφορά τη δια­φύ­λα­ξη των ει­ρη­νι­κών στό­χων του.

Η εγκα­θί­δρυ­ση της Ανώ­τα­της Αρχής δεν προ­δι­κά­ζει με κα­νέ­ναν τρόπο το κα­θε­στώς ιδιο­κτη­σί­ας των επι­χει­ρή­σε­ων. Κατά την άσκη­ση της απο­στο­λής της, η Ανώ­τα­τη Αρχή θα λάβει υπόψη τις εξου­σί­ες που έχουν πα­ρα­χω­ρη­θεί στη διε­θνή αρχή της πε­ριο­χής Ruhr και τις κάθε εί­δους υπο­χρε­ώ­σεις που έχουν επι­βλη­θεί στη Γερ­μα­νία, όσο αυτές θα υφί­στα­νται.

europa.eu