Οι μέλισσες, οι μελισσοκόμοι και η μεγάλη αλλαγή στο κλίμα των ελληνικών νησιών

Γρά­φει

ο Νε­κτά­ριος Κα­λο­γή­ρου

Μειω­μέ­νη θα είναι φέτος η πα­ρα­γω­γή με­λιού στη Ρόδο, ως απο­τέ­λε­σμα της πε­ρυ­σι­νής πε­ριό­δου ανομ­βρί­ας. Ωστό­σο, το πρό­βλη­μα δεν εγ­γί­ζει μόνο τους με­λισ­σο­κό­μους, αλλά αφορά γε­νι­κό­τε­ρα τη χλω­ρί­δα του νη­σιού, καθώς τα τε­λευ­ταία χρό­νια η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή γί­νε­ται όλο και πιο αι­σθη­τή.

Η μεί­ω­ση στην πα­ρα­γω­γή με­λιού ανά με­λισ­σο­κό­μο εκτι­μά­ται από 30% έως και 80% σε σύ­γκρι­ση με τα προη­γού­με­να χρό­νια. Η με­γά­λη αυτή από­κλι­ση εξαρ­τά­ται από το πόσο ικα­νός και πόσο εύ­πο­ρος είναι ο πα­ρα­γω­γός. Αν δη­λα­δή, ο τε­λευ­ταί­ος είχε την ικα­νό­τη­τα να με­τα­κι­νεί τα­κτι­κά τα με­λίσ­σια του, αλλά και να πλη­ρώ­νει ση­μα­ντι­κά χρη­μα­τι­κά ποσά για να εξα­σφα­λί­ζει τροφή για τις μέ­λισ­σες, τότε η μεί­ω­ση της πα­ρα­γω­γής του δεν θα ξε­πε­ρά­σει το 30%. Αν όμως δεν είχε την ικα­νό­τη­τα αγο­ράς τρο­φής, ή χει­ρό­τε­ρα αδυ­να­μία με­τα­κί­νη­σης των κυ­ψε­λών, τότε η μεί­ω­ση στην πα­ρα­γω­γή του θα φτά­σει ακόμα και το 80%.

Πρέ­πει να ση­μειω­θεί ότι η με­τα­κί­νη­ση των κυ­ψε­λών γί­νε­ται μόνο στη διάρ­κεια της νύ­χτας και πρό­κει­ται για επί­πο­νη δου­λειά. Το αγρο­τι­κό αυ­το­κί­νη­το προ­σεγ­γί­ζει το βουνό όταν σκο­τει­νιά­σει και φορ­τώ­νο­νται όσο το δυ­να­τόν πε­ρισ­σό­τε­ρες κυ­ψέ­λες. Ακο­λου­θεί πο­ρεία μέσα στα βουνά, σε με­γά­λες απο­στά­σεις εκ­φόρ­τω­ση σε κά­ποια πλα­γιά και ξανά πίσω για την επα­νά­λη­ψη της δια­δι­κα­σί­ας. Ενας μέσος με­λισ­σο­κό­μος, με τη χρήση ενός αγρο­τι­κού αυ­το­κι­νή­του χρειά­ζε­ται του­λά­χι­στον 10 νύ­χτες δου­λειάς για να ολο­κλη­ρώ­σει το έργο του. Το κό­στος του καυ­σί­μου είναι εξί­σου υψηλό με το κό­στος των αγρο­τι­κών χε­ριών. Αυτό ση­μαί­νει πως αν η πα­ρα­γω­γή είναι μικρή, τότε ο με­λισ­σο­κό­μος έχει «μπει μέσα».

Είτε στην κα­λύ­τε­ρη, είτε στη χει­ρό­τε­ρη πε­ρί­πτω­ση, το πρό­βλη­μα για τη συ­γκε­κρι­μέ­νη κα­τη­γο­ρία πα­ρα­γω­γών είναι εξαι­ρε­τι­κά σο­βα­ρό. Δεν είναι μόνο η μεί­ω­ση των εσό­δων για φέτος, αλλά η συ­νέ­χι­ση μιας προ­βλη­μα­τι­κής κα­τά­στα­σης που ξε­κί­νη­σε πριν από τρία χρό­νια. Οι με­γά­λες πε­ρί­ο­δοι ανομ­βρί­ας, οι πε­ριο­ρι­σμέ­νες ημέ­ρες βρο­χής (που έπεσε κα­τα­κλυ­σμιαία), έχουν προ­κα­λέ­σει το εξής φαι­νό­με­νο: Να υπάρ­χουν λου­λού­δια στο νησί, όμως αυτά να είναι φτωχά σε  θρε­πτι­κές ου­σί­ες. Αυτό ση­μαί­νει ότι δεν έχουν τα συ­στα­τι­κά εκεί­να που οι μέ­λισ­σες παίρ­νουν για να φτιά­ξουν το μέλι στις κυ­ψέ­λες. Οι με­γα­λύ­τε­ροι σε ηλι­κία με­λισ­σο­κό­μοι γνω­ρί­ζουν καλά ότι πάντα υπήρ­χαν χρο­νιές που δεν είχαν από­δο­ση «κακές χρο­νιές», όπως και υπήρ­χαν χρο­νιές υπε­ρα­πό­δο­σης. Το πρό­βλη­μα είναι πως οι κακές χρο­νιές είναι συ­νε­χό­με­νες για τη Ρο­δί­τι­κη πα­ρα­γω­γή.

Κατά την τρέ­χου­σα πε­ρί­ο­δο οι με­λισ­σο­κό­μοι «με­τρούν» τον καιρό και κά­νουν εκτι­μή­σεις για την πο­ρεία της φε­τι­νής δου­λειάς και της πα­ρα­γω­γής που θα δρο­μο­λο­γη­θεί για φέτος και για του χρό­νου. Οι κλι­μα­τι­κές συν­θή­κες που κα­τα­γρά­φο­νται ομοιά­ζουν με εκεί­νες που υπήρ­χαν πέ­ρυ­σι και προ πέ­ρυ­σι. Θερμή άνοι­ξη, που μπο­ρεί όμως να οδη­γή­σει σε νέα πε­ρί­ο­δο ανομ­βρί­ας, με ό,τι αυτό συ­νε­πά­γε­ται για την πα­ρα­γω­γή.

Για την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή στα νησιά του Αι­γαί­ου εκ­πο­νού­νται σο­βα­ρές με­λέ­τες από διε­θνείς ορ­γα­νι­σμούς. Ενας από αυ­τούς είναι το Ιν­στι­τού­το Ευ­ρω­παϊ­κής Πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής Πο­λι­τι­κής, που έχει έδρα το Λον­δί­νο, διε­νερ­γεί με­τρή­σεις σε πέντε νη­σιω­τι­κές πε­ριο­χές του πλα­νή­τη (όπως φαί­νε­ται και από το χάρτη που δη­μο­σιεύ­ει σή­με­ρα η «δη­μο­κρα­τι­κή») προ­κει­μέ­νου να κάνει προ­βλέ­ψεις για την πο­ρεία της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής στα χρό­νια που ακο­λου­θούν και τις επι­πτώ­σεις που θα προ­κύ­ψουν για τις πε­ριο­χές με­λέ­της. Μία από τις πέντε πε­ριο­χές της με­λέ­της είναι τα ελ­λη­νι­κά νησιά και στο final report γί­νε­ται εκτε­νής ανά­λυ­ση όλων εκεί­νων των σε­να­ρί­ων που θα μπο­ρού­σαν να γί­νουν πράξη μέχρι το τέλος του αιώνα. Η ανά­λυ­ση πε­ρι­λαμ­βά­νει 146 σε­λί­δες με με­τρή­σεις, στοι­χεία, πί­να­κες και επι­στη­μο­νι­κές πα­ρα­τη­ρή­σεις.

Όλα τα στοι­χεία συμ­φω­νούν με τη δια­πί­στω­ση ότι η θερ­μο­κρα­σία στα νησιά μας θα αυ­ξά­νει αργά, αλλά στα­δια­κά, γε­γο­νός που θα έχει επί­πτω­ση στη φύση, αλλά και στους νη­σιώ­τες. Η ζωή για όλους θα γίνει πιο δύ­σκο­λη εξαι­τί­ας των υψη­λών θερ­μο­κρα­σιών που θα επι­κρα­τούν. Αυτές θα έχουν επί­πτω­ση και στην ει­κό­να του φυ­σι­κού το­πί­ου. Το στοι­χείο αυτό από μόνο του είναι εξαι­ρε­τι­κά δρα­μα­τι­κό, όμως γί­νε­ται ακόμα χει­ρό­τε­ρο από την πρό­βλε­ψη ότι ορι­σμέ­να νησιά θα βρε­θούν αντι­μέ­τω­πα με άνοδο της στάθ­μης της θά­λασ­σας κατά 1 μέτρο. Οι ει­κό­νες που δη­μο­σιεύ­ει η «δη­μο­κρα­τι­κή» απο­τε­λούν απο­σπά­σμα­τα του τε­λι­κού κει­μέ­νου των 146 σε­λί­δων και απο­τυ­πώ­νουν ξε­κά­θα­ρα τις κακές προ­βλέ­ψεις.

Η ανα­τρο­πή αυτής της πο­ρεί­ας βρί­σκε­ται στην ανά­γκη αλ­λα­γής της κλι­μα­τι­κής πο­λι­τι­κής όλων των κρα­τών, στον πε­ριο­ρι­σμό της εκ­πο­μπής ρύπων και στην υιο­θέ­τη­ση μέ­τρων που θ’ ανα­κου­φί­σουν τον πλα­νή­τη από τη διαρ­κή επι­βά­ρυν­ση. Προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση οφεί­λουν να δου­λέ­ψουν όλοι, διότι σε αντί­θε­τη πε­ρί­πτω­ση, δεν θα είναι μόνο η ρο­δί­τι­κη μέ­λισ­σα και ο το­πι­κός πα­ρα­γω­γός με­λιού που θα έχουν το πρό­βλη­μα.