Σ. Kαραγιάννης: Εμπειρίες από τη φιλοξενία προσφύγων στα παλιά σφαγεία

Κύριε Καρα­γιάννη, μιλήστε μας για την προ­σω­πική σας εμπει­ρία όλα αυτά τα χρόνια, με την εθε­λο­ντική προ­σφορά τόσο την δική σας όσο και των άλλων συμπο­λι­τών μας, για την φιλο­ξε­νία των προ­σφύ­γων και μετα­να­στών που πέρασαν από την Ρόδο.

Ο Δήμος Ρόδου διέθεσε το ακίνητό του, πλήρωνε το ηλε­κτρικό ρεύμα και το νερό και από εκεί και πέρα, ό,τι χρεια­ζό­ταν εκεί, προ­ερ­χό­ταν από καθαρά εθε­λο­ντική προ­σφορά ατόμων και φορέων. Πρέπει να πω ότι η προ­σφορά της ροδια­κής κοι­νω­νίας, των ανώ­νυ­μων ανθρώ­πων, υπήρξε κατα­λυ­τική. Δεδο­μέ­νου ότι είδα με τα μάτια μου, απλές γυναί­κες που δεν τις γνώριζα, να έρχο­νται από διά­φο­ρες συνοι­κίες και δια­κρι­τικά να αφήνουν μισό κιλό ρύζι, ένα πακέτο μακα­ρό­νια, λίγα ρεβίθια, φασόλια, ό,τι είχαν δηλαδή από το περίσ­σευμα ή το υστέ­ρημά τους –τις πιο πολλές φορές. Το ευτύ­χημα για εμάς, ήταν ότι παρά το γεγονός πως φιλο­ξε­νή­σαμε τόσο ταλαι­πω­ρη­μέ­νους (και τόσο πολλούς) ανθρώ­πους κάθε ηλικίας, δεν είχαμε καμία απώλεια σε ανθρώ­πινη ζωή. Είναι πολύ σημα­ντικό αυτό για εμάς. Φρο­ντί­σαμε, ξέρο­ντας ότι αυτοί θα απευ­θυν­θούν σε ευρω­παϊ­κές χώρες –κυρίως στη Γερμανία- να τους εφο­διά­σουμε με τα απα­ραί­τητα πιστο­ποι­η­τικά που χρειά­ζο­νταν. Π.χ. δεν έφυγε από εδώ κανένα παιδί που να μην έχει κάνει πλήρη εμβο­λια­σμό με βάση τα ευρω­παϊκά δεδο­μένα.

Ό,τι εμβόλια κάναμε και στα δικά μας παιδιά, κατα­φέ­ραμε και με την συν­δρομή της συνα­δέλ­φου παι­διά­τρου κας Ντίνας Μαχαι­ρί­δου (που ήταν κι εκείνη εθε­λό­ντρια) και της ‘Ροδαυγής’ που εξα­σφά­λιζε την προ­μή­θειά τους, να τα εμβο­λιά­σουμε όλα. Είναι μεγάλη ικα­νο­ποί­ηση για εμάς, γιατί υπήρξαν και περι­στα­τικά που δεν περι­μέ­ναμε. Μία μέρα ήρθε ένας παππούς και μου έδωσε ένα χαρτί που ανέφερε ότι ένα παιδί 17 ετών, έπασχε από οξεία λευ­χαι­μία. Κατα­λα­βαί­νεις πόσο άσχημα ένιωσα… μέσα σε ένα τέτοιο καταυ­λι­σμό, κάτω από τέτοιες συν­θή­κες να υπάρχει ένα παιδί που βρι­σκό­ταν εκεί. Παρ όλα αυτά, όλα πήγαν καλά και το προ­ω­θή­σαμε στο «Παίδων».

Ήταν γενικώς, μια περί­εργη εμπει­ρία, πρω­τό­γνωρη για μένα. Άλλο είναι να έχεις να κάνεις με μέλη μιας οργα­νω­μέ­νης κοι­νω­νίας και άλλο να έχεις να κάνεις με άτομα που είναι ξερι­ζω­μένα από τον τόπο τους και κάτω από πολύ άσχημες συν­θή­κες, να προ­σπα­θούν να βρουν ένα καλύ­τερο μέλλον για τους ίδιους και τα παιδιά τους. Θα μείνει πάντως, βαθιά χαραγ­μένη αυτή η εμπει­ρία τόσο σ’ εμένα όσο και στους φίλους: τον Ντίνο Μαντικό, τον καπετάν-Παντελή Παπα­οι­κο­νό­μου από την Κρε­μα­στή, που κατέ­βαινε κάθε μέρα, την Σοφία την μαγεί­ρισσά μας, η οποία αδια­μαρ­τύ­ρητα είχε ανοίξει τις πόρτες της κου­ζί­νας σε καθη­με­ρινή βάση… Νομίζω ότι αυτό που μπο­ρού­σαμε να κάνουμε, το προ­σφέ­ραμε με τον καλύ­τερο δυνατό τρόπο ώστε να μην έχουμε προ­βλή­ματα, όπως σε άλλες περιο­χές που σημειώ­θη­καν ατυ­χή­ματα ή απώ­λειες.

Πάντως, πέρασαν πάρα πολλοί άνθρω­ποι αυτά τα 4,5 περίπου χρόνια, από την Ρόδο.

Πάνω από 20.000! Το αξιο­ση­μεί­ωτο είναι ότι πέρασαν τόσοι πολλοί είτε απλοί αγρότες είτε ακόμη και καθη­γη­τές πανε­πι­στη­μίου. Μου έκανε φοβερή εντύ­πωση αυτό διότι ακόμη κι εκείνοι που είχαν κάποια επι­φά­νεια, κοι­νω­νική, επαγ­γελ­μα­τική και οικο­νο­μική στον τόπο τους, δεν δίστα­σαν να μπουν σε αυτή την ταλαι­πω­ρία και να θέσουν σε κίνδυνο την ζωή τους, προ­κει­μέ­νου να ξεφύ­γουν από αυτό που συμ­βαί­νει ακόμη και σήμερα.

Ήταν εύκολη η επαφή που είχατε μαζί τους όλο αυτό το διά­στημα;

Κι όμως, δεν ήταν! Στην αρχή ήταν κάπως δύσκολο αλλά σιγά σιγά, μας εμπι­στεύ­τη­καν. Κατά­λα­βαν ότι μπο­ρού­σαν να μας πλη­σιά­σουν γι’ αυτό και για οτι­δή­ποτε τους συνέ­βαινε, ή ήθελαν κάποια πλη­ρο­φό­ρηση, έρχο­νταν σ’ εμάς. Είχε ανοίξει ένας δίαυλος ειλι­κρι­νούς επι­κοι­νω­νίας, μεταξύ μας (γιατί ποτέ δεν κρύψαμε την αλήθεια).

Περι­γρά­ψατε την ανθρω­πι­στική προ­σέγ­γιση. Υπήρχαν και κάποιες στιγμές, που εσείς φοβη­θή­κατε ή θεω­ρή­σατε ότι έπρεπε να φοβη­θείτε;

Ποτέ. Ειλι­κρινά, όχι. Από την πρώτη στιγμή δια­πί­στωσα ότι δεν υπήρχαν άνθρω­ποι που θα μπο­ρού­σαν να δημιουρ­γή­σουν κάποιο ιδιαί­τερο πρό­βλημα. Είτε σαν σύνολο συνύ­παρ­ξης εκεί είτε μεμο­νω­μένα. Ήταν άνθρω­ποι οι οποίοι προ­σπα­θού­σαν να επι­βιώ­σουν. Υπήρξαν και περι­πτώ­σεις που κάποιοι είχαν αντι­δι­κίες για κάποιους λόγους και δημιουρ­γή­θη­καν διε­νέ­ξεις. Προ­σπα­θή­σαμε να τους απο­μα­κρύ­νουμε αλλά δεν σημειώ­θη­καν ποτέ σοβαρά περι­στα­τικά.

Είναι αλήθεια ότι και το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου, παρείχε βοήθεια με τις φοι­τή­τριες να προ­σπα­θούν να διδά­ξουν τα προ­σφυ­γό­πουλα.

Είχαμε κατα­φέ­ρει να δημιουρ­γή­σουμε μια μικρή αίθουσα διδα­σκα­λίας όπου το πρωί δίδα­σκαν Σύροι εκπαι­δευ­τι­κοί (και είχαμε αρκε­τούς) ενώ έρχο­νταν και από το Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου να διδά­ξουν ελλη­νικά. Ήταν μια καλή ευκαι­ρία για τα παιδιά να απα­σχο­λού­νται –όσο μπο­ρού­σαν.

Πιστεύ­ετε ότι στην Ρόδο θα έπρεπε να έχουμε μια δομή hotspot όπως στα άλλα νησιά;

Απο­δεί­χθηκε ότι η Ρόδος δεν χρειά­στηκε κάτι τέτοιο και δεν το χρειά­ζε­ται, πιστεύω. Μία τέτοια δομή, δημιουρ­γεί πολλά προ­βλή­ματα. Νομίζω ότι αυτή η άτυπη δομή στα παλαιά σφαγεία από την οποία πέρασαν πάνω από 20.000 πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες, απο­δεί­χθηκε ότι ήταν καλύ­τερη επιλογή. Η παρου­σία τους τόσα χρόνια, δεν ενό­χλησε κανέναν παρά το γεγονός πως η Ρόδος είναι μια μεγάλη του­ρι­στική περιοχή και τα παλιά σφαγεία βρί­σκο­νται στο κέντρο της πόλης, δίπλα στο του­ρι­στικό λιμάνι!

Πάντως, κύριε Καρα­γιάννη είναι ενδει­κτικό και συγκι­νη­τικό το γεγονός πως όλα αυτά τα χρόνια, η τερά­στια αυτή προ­σπά­θεια στη­ρί­χθηκε στον εθε­λο­ντι­σμό αλλά κυρίως στην αντα­πό­κριση της ροδια­κής κοι­νω­νίας.

Πρέπει να πω ότι η συμ­με­τοχή της ροδια­κής κοι­νω­νίας ήταν διαρκής και επίμονη! Καθη­με­ρινά, έρχο­νταν άνθρω­ποι να δώσουν από το υστέ­ρημά τους κάτι που μας συγκι­νούσε. Η κοι­νω­νία προ­σέ­φερε αυτό που μπο­ρούσε και με το παρα­πάνω.

Πώς ήταν η συνερ­γα­σία σας με τον ιατρικό κόσμο, τους συνα­δέλ­φους σας, τους φαρ­μα­κο­ποιούς, το νοσο­κο­μείο;

Απο­λύ­τως καλή. Πάντα ήταν πρό­θυ­μοι όλοι να μας βοη­θή­σουν από την απλή ασπι­ρίνη έως το αντι­βιο­τικό. Δεν μπο­ρούσα από μόνος μου να καλύψω όλες αυτές τις ανάγκες. Όλοι αντα­πο­κρί­νο­νταν. Ήταν μια συνο­λική συμ­με­τοχή στην προ­σπά­θεια αυτή.

Οι πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες, δέχο­νταν να κάνουν εξε­τά­σεις;

Βεβαίως. Πολλές φορές, μας το ζητού­σαν εάν υπήρχε κάποιο περι­στα­τικό.

Ποια προ­βλή­ματα υγείας είχαν, αφού πέρασαν πολλά άτομα από πολλές και δια­φο­ρε­τι­κές χώρες;

Τίποτε το ιδιαί­τερο. Το πιο έκτακτο περι­στα­τικό που μου έτυχε, ήταν το παιδί με την οξεία λευ­χαι­μία. Νομίζω ότι θα μπο­ρούσε να συμβεί στον καθένα.

Τι θα πρέπει να γίνει με την δομή;

Το μόνο που ξέρω είναι ότι η νέα δημο­τική αρχή, την δια­τή­ρησε μέχρι πρό­τι­νος. Τώρα, έκλεισε. Θα δούμε τι θα κάνουν αργό­τερα…