Τζο Μπάιντεν : Τι σημαίνει η εκλογή του για την Ελλάδα – Οι προσδοκίες και το τρίμηνο «φωτιά»

Μετά την πανη­γυ­ρική εκλογή του Τζο Μπάι­ντεν ως 46ου προ­έ­δρου των ΗΠΑ, η προσοχή πλέον στρέ­φε­ται στην επόμενη ημέρα. Ένα από τα βασικά ερω­τή­ματα που τίθε­νται με την αλλαγή σκυ­τά­λης στον Λευκό Οίκο είναι πώς θα δια­μορ­φω­θεί η εξω­τε­ρική πολι­τική των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών, ευρύ­τερα σε παγκό­σμιο επίπεδο και ειδι­κό­τερα σε σχέση με την Ελλάδα.

Η εκλογή του αμε­ρι­κα­νού προ­έ­δρου επη­ρε­ά­ζει σε μεγάλο βαθμό την πορεία των γεω­πο­λι­τι­κών σχέσεων και τις ευαί­σθη­τες ισορ­ρο­πίες σε αρκετές «καυτές» περιο­χές. Μία εξ’ αυτών είναι αυτή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου, όπου την προη­γού­μενη τετρα­ε­τία ο Ντό­ναλντ Τραμπ χάρη στη «θερμή» σχέση που δια­τη­ρούσε με τον Ταγίπ Ερντο­γάν «έκλεινε τα μάτια» στις τουρ­κι­κές προ­κλή­σεις.

Δεν είναι τυχαίο ότι επί προ­ε­δρίας Τραμπ, για πρώτη φορά δια­με­σο­λα­βι­τικό ρόλο στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές δια­φο­ρές ανέλαβε η Γερ­μα­νία, αντί για τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες, προ­κει­μέ­νου να απο­φευ­χθεί γενι­κευ­μένη σύρραξη που θα ξέφευγε από τον έλεγχο. Εξ’ ου και ενδε­χό­μενη επα­νε­κλογή του Ρεπου­μπλι­κα­νού θα έφερνε ως προς αυτό το κομμάτι σε δυσχερή θέση την χώρα μας.

Δεν απο­τε­λεί μυστικό το γεγονός ότι η ελλη­νική πλευρά είδε με ικα­νο­ποί­ηση αλλά και συγκρα­τη­μένη αισιο­δο­ξία την εκλογή Μπάι­ντεν, με δεδο­μένο ότι ο νέος πρό­ε­δρος είναι βαθύς γνώστης των ζητη­μά­των που μας απα­σχο­λούν. Μάλιστα, ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης ήταν από τους πρώτους ηγέτες διεθνώς που έσπευσε να στείλει τα συγ­χα­ρη­τή­ριά του στον νεο­ε­κλε­γέ­ντα πρόεδρο.

«Ο Τζο Μπάι­ντεν είναι αλη­θι­νός φίλος της Ελλάδας και είμαι βέβαιος πως υπό την προ­ε­δρία του οι σχέσεις μεταξύ των χωρών μας θα κατα­στούν ακόμη ισχυ­ρό­τε­ρες» έγραψε o κ. Μητσο­τά­κης σε σχετική ανάρ­τησή του στο Twitter που συνό­δευε με την ελλη­νική και την αμε­ρι­κα­νική σημαία.

 

Τι να περι­μέ­νει η Ελλάδα από τον Μπάι­ντεν

Σε ό,τι αφορά στα ελλη­νι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος θέματα, ο Μπάι­ντεν εκτι­μά­ται ότι θα είναι πιο παρεμ­βα­τι­κός στην ευρύ­τερη περιοχή σε αντί­θεση με τον Τραμπ.

«Σε αντί­θεση με τον πρόεδρο Τραμπ, ο Τζο θα αντι­δρά­σει στην τουρ­κική συμπε­ρι­φορά που παρα­βιά­ζει το Διεθνές Δίκαιο ή τις συμ­μα­χι­κές δεσμεύ­σεις της στο ΝΑΤΟ, όπως οι τουρ­κι­κές παρα­βιά­σεις του ελλη­νι­κού ενα­έ­ριου χώρου» ανέφερε προ­ε­κλο­γικό κείμενο με τις θέσεις για τα ελλη­νικά ζητή­ματα που εξέδωσε η εκστρα­τεία του Τζο Μπάι­ντεν.

Στην ανα­κοί­νωση του εκλο­γι­κού του επι­τε­λείου που είχε τίτλο «το όραμα του Τζο Μπάι­ντεν για τους Ελλη­νο­α­με­ρι­κα­νούς και τις σχέσεις ΗΠΑ-Ελλάδας» γινόταν μάλιστα ανα­λυ­τική αναφορά στους μακρο­χρό­νιους δεσμούς του αμε­ρι­κα­νού αντι­προ­έ­δρου με την ελλη­νο­α­με­ρι­κα­νική κοι­νό­τητα.

Ειδι­κό­τερα, σύμφωνα με τις θέσεις για τα ελλη­νικά ζητή­ματα που εξέδωσε η προ­ε­κλο­γική εκστρα­τεία του Τζο Μπάι­ντεν:

• Θα συνερ­γα­στεί με τον στενό σύμμαχό μας στην Ελλάδα για την προ­ώ­θηση της στα­θε­ρό­τη­τας στην ανα­το­λική Μεσό­γειο.
• Θα αντι­δρά­σει στην τουρ­κική συμπε­ρι­φορά που παρα­βιά­ζει το Διεθνές Δίκαιο ή τις συμ­μα­χι­κές δεσμεύ­σεις της στο ΝΑΤΟ, όπως οι τουρ­κι­κές παρα­βιά­σεις του ελλη­νι­κού ενα­έ­ριου χώρου.
• Θα εργα­στεί διπλω­μα­τικά για να δώσει λύση στο Κυπριακό.
• Θα συνε­χί­σει να είναι μια ισχυρή φωνή για τη θρη­σκευ­τική ελευ­θε­ρία παγκο­σμίως, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των δικαιω­μά­των της Ελλη­νι­κής Ορθό­δο­ξης Εκκλη­σίας.

Κανείς ωστόσο δεν πρέπει να περι­μέ­νει κάποια θεα­μα­τική αλλαγή στην πολι­τική των ΗΠΑ υπέρ των ελλη­νι­κών συμ­φε­ρό­ντων, όποιος και να είναι ο νέος πρό­ε­δρος, καθώς η Τουρκία παρα­μέ­νει σημα­ντική για τους αμε­ρι­κα­νι­κούς σχε­δια­σμούς στην περιοχή.

Η αμε­ρι­κα­νική διπλω­μα­τία κινεί­ται εν πολλοίς σταθερά και ανε­ξάρ­τητα από τους ευκαι­ρια­κούς στόχους της εκά­στοτε πολι­τι­κής ηγεσίας. Ενδει­κτικά, οι στα­θε­ρές αυτές  είναι:

• Η δια­τή­ρηση της αμε­ρι­κα­νι­κής στρα­τιω­τι­κής παρου­σίας στην Ελλάδα.
• Η ανα­χαί­τιση της ρωσικής επιρ­ροής
• Η αποφυγή γενι­κευ­μέ­νης ελλη­νο­τουρ­κι­κής σύρ­ρα­ξης

Την εκτί­μηση ότι στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο θα υπάρξει μεγα­λύ­τερη εμπλοκή από τις ΗΠΑ, «αλλά όχι πλήρη επι­στροφή της Ουά­σιγ­κτον στο τραπέζι ως δια­πραγ­μα­τευ­τι­κός εταίρος» εξέ­φρασε ο διευ­θυ­ντής Ευρώπης της Eurasia, Εμρέ Πεκέρ.

Όπως εκτί­μησε, μιλώ­ντας στον ΣΚΑΙ, «θα δούμε στην αμε­ρι­κα­νική εξω­τε­ρική πολι­τική μια επι­στροφή στην κανο­νι­κό­τητα. Περισ­σό­τερη σιγου­ριά, μεγα­λύ­τερη δέσμευση στους διε­θνείς οργα­νι­σμούς, επα­να­βε­βαί­ωση της ηγεσίας στο ΝΑΤΟ και των δια­τλα­ντι­κών δεσμών, απο­κα­τά­σταση εμπο­ρι­κών δεσμών με την ΕΕ, πιθανώς με απα­λοιφή ορι­σμέ­νων δασμών, επι­στροφή στη συμ­φω­νία των Παρι­σίων για το κλίμα και ίσως μια προ­σπά­θεια για επα­νεκ­κί­νηση των επαφών με το Ιράν για τη Συμ­φω­νία για τα Πυρη­νικά». 

Η σχέση με τον Ερντο­γάν

Το κομμάτι στο οποίο ανα­μέ­νε­ται να δούμε κάποια διαφορά σε σχέση με τον Τραμπ αφορά στην προ­σω­πική αντι­με­τώ­πιση του Ταγίπ Ερντο­γάν. Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, υπάρ­χουν κάποιοι βασικοί άξονες πάνω στους οποίους η σχέση Μπάι­ντεν – Ερντο­γάν ακρο­βα­τεί και θεω­ρεί­ται δεδο­μένο πως δεν θα κατα­φέ­ρει να ισορ­ρο­πή­σει.

Όπως επι­ση­μαί­νουν πολι­τι­κοί ανα­λυ­τές, η εκλογή Μπάι­ντεν θα ενερ­γο­ποι­ή­σει τις απειλές για κυρώ­σεις των ΗΠΑ κατά της Άγκυρας εξαι­τίας της αγοράς των πυραύ­λων S-400 από τη Ρωσία.

Το δεύτερο σκέλος έχει να κάνει με τα ανοικτά μέτωπα της Τουρ­κίας κοντά στα σύνορά της. Ο Ερντο­γάν είχε εκμε­ταλ­λευ­τεί τις καλές σχέσεις με τον Τραμπ για να προ­χω­ρή­σει στις κινή­σεις του σε Συρία, Λιβύη, Ανα­το­λική Μεσό­γειο και εσχάτως το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, καλύ­πτο­ντας ουσια­στικά τον χώρο που άφησαν οι ΗΠΑ στις περιο­χές τα τελευ­ταία χρόνια.

Ο δημο­κρα­τι­κός υπο­ψή­φιος έχει εξαγ­γεί­λει ήδη από τον περα­σμένο Δεκέμ­βριο μια νέα προ­σέγ­γιση στον Ερντο­γάν, ανη­συ­χώ­ντας για την τουρ­κική συνερ­γα­σία με τη Ρωσία. 

Σύμφωνα με τον ανα­πλη­ρωτή υπουργό μετα­νά­στευ­σης, Γιώργο Κου­μου­τσάκο, η δια­προ­σω­πική σχέση του απερ­χό­με­νου προ­έ­δρου Τραμπ με τον Ερντο­γάν του έδινε δυνα­τό­τητα να αισθά­νε­ται ότι μπορεί προ­χω­ράει σε κινή­σεις που δημιουρ­γού­σαν ένταση και αβε­βαιό­τητα στην περιοχή. Ωστόσο, υπουρ­γείο Άμυνας ΗΠΑ, Κογκρέσο και Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ ήταν πολύ πιο επι­φυ­λα­κτι­κοί απέ­να­ντι στους Τούρ­κους. Κατά την διάρ­κεια της θητείας Τραμπ ελή­φθη­σαν απο­φά­σεις που ήταν εξαι­ρε­τικά ενο­χλη­τι­κές υπο­γράμ­μισε μεταξύ άλλων.

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο καθη­γη­τής Διε­θνούς Δικαίου και Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής στο Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο, Άγγελος Συρίγος. Ο ίδιος επε­σή­μανε πως η εκλογή του Μπάι­ντεν σημαί­νει επι­στροφή στην άσκηση μιας πολύ πιο παρα­δο­σια­κής αμε­ρι­κα­νι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής και απόλυτη συνεν­νό­ηση με την γρα­φειο­κρα­τία του υπουρ­γείων Εξω­τε­ρι­κών και Άμυνας. «Δηλαδή δεν θα μπορεί πλέον ο Ερντο­γάν να πάρει στο τηλέ­φωνο τον αμε­ρι­κανό πρόεδρο και να ανα­τρέ­ψει τις προ­τά­σεις της γρα­φειο­κρα­τίας αυτών των υπουρ­γείων» σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά μιλώ­ντας στον ΣΚΑΙ.

Επι­πλέον, ο κ. Συρίγος υπο­γράμ­μισε πως εκείνο που πρέπει να έχουμε υπόψη μας είναι ότι ο Μπάι­ντεν χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από έντονη αντί­θεση προς την Ρωσία και μέσα από το πρίσμα της Ρωσίας θα προ­σεγ­γί­σει την Τουρκία. «Η ενερ­γο­ποί­ηση των πυραύ­λων S400 από την Άγκυρα λίγες ημέρες πριν τις εκλογές θα επι­φέ­ρει με βεβαιό­τητα κυρώ­σεις και οποια­δή­ποτε κίνηση προς Ρωσία θα αντι­με­τω­πί­ζε­ται με αυστη­ρό­τητα. Αυτό σημαί­νει πως, αν η Τουρκία απο­φα­σί­σει να εγκα­τα­λεί­ψει την Ρωσία, η Αμερική θα το δεχτεί».

Το τρίμηνο – φωτιά

Πάντως, το βασικό ζήτημα αυτή τη στιγμή -ανεξαρτήτως της προ­σέγ­γι­σης Μπάιντεν- είναι πώς θα λει­τουρ­γή­σει ο «σουλ­τά­νος» μέχρι να παρα­δώ­σει την εξουσία ο Ντό­ναλντ Τραμπ. Σημειώ­νε­ται πως μεσο­λα­βούν δυόμισι μήνες μέχρι την 2οή Ιανουα­ρίου όταν και γίνεται η παρά­δοση – παρα­λαβή στον Λευκό Οίκο.

Το διά­στημα αυτό ελλο­χεύει ο κίν­δυ­νος ο Ερντο­γάν προβεί σε άνευ ορίων πρό­κληση, λαμ­βά­νο­ντας υπόψιν ότι ίσως απο­τε­λεί και την τελευ­ταία ευκαι­ρία του προ­κει­μέ­νου να ανα­τρέ­ψει τα δεδο­μένα και να επι­βάλ­λει τετε­λε­σμένα στην περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου. 

Ανα­λυ­τές που παρα­κο­λου­θούν τις εξε­λί­ξεις θεωρούν ότι αυτή απο­τε­λεί την πιο επι­κίν­δυνη περίοδο στα ελλη­νο­τουρ­κικά, με τον κίνδυνο θερμού επει­σο­δίου να αυξά­νε­ται μέχρι του­λά­χι­στον να εγκα­τα­στα­θεί και επίσημα ο νέος πρό­ε­δρος στο Λευκό Οίκο.

Σύμφωνα με τον καθη­γητή Άγγελο Συρίγο, θα ακο­λου­θή­σει ένα τρίμηνο στο οποίο «ο Ερντο­γάν πιθανόν να κάνει βήματα μέσα στην γεω­πο­λι­τική μας σκα­κιέρα, να κρα­τή­σει κάποιες θέσεις, ούτως ώστε όταν έρθει ο Μπάι­ντεν που θα είναι θεω­ρη­τι­κός απέ­να­ντί του σε πολλά πράγ­ματα, ο Ερντο­γάν να έχει προ­χω­ρή­σει τις θέσεις του».

Ο κ. Κου­μου­τσά­κος εκτιμά δε, πως ο Ερντο­γάν μπορεί να επι­χει­ρή­σει να δια­μορ­φώ­σει μια κρίσιμη μάζα εξε­λί­ξεων τέτοιων ώστε η νέα διοί­κηση Μπάι­ντεν να βρεθεί μπροστά σε δια­μορ­φω­μέ­νες κατα­στά­σεις. «Αυτό το τρίμηνο που μένει μέχρι την ανάληψη των καθη­κό­ντων του νέου προ­έ­δρου απαι­τεί­ται μεγα­λύ­τερη εγρή­γορση από πλευράς Αθήνας και Λευ­κω­σίας διότι είναι ένα τρίμηνο που ξέρει ο Ερντο­γάν ότι είναι ευκαι­ρία δια­μόρ­φω­σης τετε­λε­σμέ­νων που δημιουρ­γεί μια δέσμευση στην νέα αμε­ρι­κα­νική διοί­κηση».

Πηγή: in.gr

Κων­στα­ντί­νος Χασαν­δρι­νός