Το Facebook τροφοδοτεί την πολιτική και ιδεολογική πόλωση

Εμπο­δί­ζει το Facebook -χάρη στους «έξυ­πνους» αλγό­ριθ­μούς του- τους πολυ­πλη­θείς χρήστες του να εκτε­θούν στις γνώμες τελείως δια­φο­ρε­τι­κών πολι­τι­κών πεποι­θή­σεων ή αντί­θετα ενθαρ­ρύ­νει την ιδε­ο­λο­γική και πολι­τική απο­μό­νωση και πόλωση;

Μια νέα επι­στη­μο­νική έρευνα, που για πρώτη φορά επι­χει­ρεί να απα­ντή­σει το ερώτημα, δίνει μια μάλλον μεσο­βέ­ζικη απά­ντηση: Το Facebook μάλλον συντη­ρεί τα δια­χω­ρι­στικά φράγ­ματα, αλλά η πολω­τική επί­δραση των αλγο­ρίθ­μων του δεν είναι μεγάλη και σίγουρα είναι μικρό­τερη από τις απο­φά­σεις των ίδιων των χρηστών για το ποιές ειδή­σεις θα δια­βά­σουν και θα ανταλ­λά­ξουν στο κοι­νω­νικό δίκτυο.

Η έρευνα, που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε από τους ίδιους τους ερευ­νη­τές του Facebook και του Πανε­πι­στη­μίου του Μίσι­γκαν με επι­κε­φα­λής τον δρα Σόλομον Μέσινγκ και δημο­σιεύ­θηκε στο κορυ­φαίο επι­στη­μο­νικό περιο­δικό “Science”, σύμφωνα με το BBC και το Γαλλικό Πρα­κτο­ρείο, ανέλυσε στοι­χεία για 10,1 εκα­τομ­μύ­ρια χρήστες του δικτύου, οι οποίοι είχαν δηλώσει τις πολι­τι­κές προ­τι­μή­σεις στο «προφίλ» τους (π.χ. προ­ο­δευ­τι­κός/φιλε­λεύ­θε­ρος ή συντη­ρη­τι­κός).

Οι ερευ­νη­τές βρήκαν 226.000 ειδή­σεις που είχαν μοι­ρα­σθεί από του­λά­χι­στον 20 χρήστες και χαρα­κτή­ρι­σαν καθε είδηση με μια βαθ­μο­λο­γία πολι­τι­κής από­χρω­σης, ανάλογα με τη δεδη­λω­μένη πολι­τική ιδε­ο­λο­γία των περισ­σό­τε­ρων χρηστών που την είχαν μοι­ρα­σθεί. Στη συνέ­χεια, ερεύ­νη­σαν πόσες ειδή­σεις αντί­θε­της πολι­τι­κής από­χρω­σης ήσαν δια­θέ­σι­μες σε κάθε χρήστη, όπως μετέ­δωσε το Αθη­ναϊκό Πρα­κτο­ρείο.

Σύμφωνα με την μελέτη, περίπου το 80% των φίλων ενός μέσου χρήστη στο Facebook έχουν παρεμ­φε­ρείς πολι­τι­κές πεποι­θή­σεις, ενώ το 20% ανήκουν στο άλλο «στρα­τό­πεδο».

Οι φίλοι αυτοί αντα­λάσ­σουν ειδή­σεις μέσω του δικτύου και οι ειδή­σεις αυτές τείνουν να έχουν παρό­μοιο πολι­τικό «χρώμα». Με αυτό τον τρόπο, μόνο το 29,5% των ειδή­σεων που βλέπει ένας χρήστης, περιέ­χει αντί­θε­τες πολι­τι­κές απόψεις.

Αν δεν παρε­νέ­βαινε το «φίλτρο» των φίλων και ένας χρήστης είχε τυχαία πρό­σβαση στις αναρ­τή­σεις στο Facebook, τότε θα εκτί­θετο στην αντί­θετη άποψη σε πολύ μεγα­λύ­τερο ποσοστό, της τάξης του 40% έως 45%.

Έπειτα από αυτό το πρώτο σημα­ντικό «φίλτρο» των φίλων, το ίδιο το Facebook «φιλ­τρά­ρει» ποιές ειδή­σεις βλέπει κάθε χρήστης, επειδή παρεμ­βαί­νουν οι πολύ­πλο­κοι, εμπι­στευ­τι­κοί και επί­μα­χοι «κοι­νω­νι­κοί» αλγό­ριθ­μοί του, που επι­λέ­γουν μόνοι τους τι νομί­ζουν ότι θα ήθελε να δει ο χρήστης. Αυτοί οι αλγό­ριθ­μοι μειώ­νουν μεν αλλά ελαφρά (στο 28,9%) -και σίγουρα πολύ λιγό­τερο από το φίλτρο των φίλων- το ποσοστό των πολι­τι­κών ειδή­σεων δια­φο­ρε­τι­κής πολι­τι­κής ιδε­ο­λο­γίας που μπορεί να δει ένας χρήστης. Τελικά, όταν ο μέσος χρήστης κάνει «κλικ» για να δια­βά­σει ειδή­σεις, μόνο το ένα τέταρτο από αυτές (24,9%) υπερ­βαί­νουν την πολιτικο-ιδεολογική σφαίρα του.

Το αρχικό συμπέ­ρα­σμα – αλλά χρειά­ζε­ται περαι­τέρω διερεύνηση- είναι ότι τα κοι­νω­νικά δίκτυα, όπως το Facebook, συμ­βάλ­λουν με τους «κοι­νω­νι­κούς» αλγό­ριθ­μούς τους, αλλά λίγο, στο να απο­μο­νω­θεί ένας άνθρω­πος από την άποψη του «άλλου». Πιο σημα­ντικό είναι όμως ότι δημιουρ­γούν κοι­νό­τη­τες ατόμων με παρό­μοιες αντι­λή­ψεις και έτσι τους «προ­στα­τεύ­ουν» (με ό,τι θετικό ή αρνη­τικό έχει αυτό) από τις αντί­θε­τες απόψεις.

Όπως δήλωσε ο ερευ­νη­τής, οι προ­σω­πι­κές επι­λο­γές του κάθε χρήστη μετρούν πολύ περισ­σό­τερο από τις επι­λο­γές του αλγό­ριθ­μου. Αυτό που «κάνει τη διαφορά», είναι η επιλογή των online φίλων.

To ίδιο το Facebook, σχο­λιά­ζο­ντας την έρευνα, ανέφερε πως δείχνει ότι οι χρήστες του εκτί­θε­νται σε μια ποι­κι­λία απόψεων. «Βρήκαμε πως οι περισ­σό­τε­ροι άνθρω­ποι έχουν φίλους με αντί­θετη πολι­τική ιδε­ο­λο­γία και αυτό αντα­να­κλά­ται στις ειδή­σεις που ανταλ­λάσ­σουν», επε­σή­μανε το δίκτυο.

Το μεγάλο ερώτημα πάντως, σύμφωνα με πολλούς ανα­λυ­τές, είναι αν είναι καλύ­τερο για τη δημο­κρα­τία να ενη­με­ρώ­νε­ται κανείς για το τι συμ­βαί­νει στον κόσμο, μέσω του Facebook ή απευ­θείας μέσω των ποι­κί­λων μέσων ενη­μέ­ρω­σης.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι, όπως έχουν δείξει άλλες μελέτες, γενι­κό­τερα οι άνθρω­ποι τείνουν να δια­βά­ζουν ειδή­σεις από πηγές με τις οποίες συμ­φω­νούν πολι­τικά, ανα­τρο­φο­δο­τώ­ντας έτσι τις πεποι­θή­σεις τους.

Το ζήτημα είναι πως το Facebook φαί­νε­ται να ενι­σχύει περαι­τέρω αυτή τη δια­δι­κα­σία, κυρίως μέσω του φίλτρου της επι­λο­γής φίλων και λιγό­τερο μέσω του φίλτρου των αλγό­ριθ­μών του.

real.gr