Παγκόσμια Ημέρα Γυναίκας 2023: Η Ενεργειακή Φτώχεια είναι (κυρίως) γένους θηλυκού

Συ­ντά­κτης άρ­θρου: Ομάδα του Προ­γράμ­μα­τος “Σχο­λεία – Πρέ­σβεις του Ευ­ρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λί­ου” του ΓΕΛ Κρε­μα­στής

Η Ισό­τη­τα των Φύλων απο­τε­λεί βα­σι­κή αξία και βα­σι­κή πο­λι­τι­κή προ­τε­ραιό­τη­τα της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης. Φέτος, με την ευ­και­ρία της Πα­γκό­σμιας Ημέ­ρας της Γυ­ναί­κας 2023 διορ­γα­νώ­θη­κε την 1η Μαρ­τί­ου στις Βρυ­ξέλ­λες Δια­κοι­νο­βου­λευ­τι­κή Συ­νε­δρί­α­ση της Επι­τρο­πής του Ευ­ρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λί­ου για τα Δι­καιώ­μα­τα των Γυ­ναι­κών και την Ισό­τη­τα των Φύλων (FEMM) με θέμα «Οι έμ­φυ­λες πτυ­χές της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας».

Το πρό­βλη­μα της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας οξύν­θη­κε μετά τον πό­λε­μο στην Ου­κρα­νία και την ενερ­γεια­κή κρίση που έχει προ­κα­λέ­σει. Ολο­έ­να και πε­ρισ­σό­τε­ροι/ες αδυ­να­τούν να κα­λύ­ψουν τις ενερ­γεια­κές τους ανά­γκες και υπο­χρε­ώ­νο­νται να ζουν ή να ερ­γά­ζο­νται σε ακα­τάλ­λη­λο πε­ρι­βάλ­λον. Αν και η έρευ­να, σχε­τι­κά με την διά­στα­ση του φύλου στην ενερ­γεια­κή φτώ­χεια στην ΕΕ, βρί­σκε­ται ακόμη σε εξέ­λι­ξη, φαί­νε­ται ότι οι γυ­ναί­κες βρί­σκο­νται σε μειο­νε­κτι­κό­τε­ρη θέση.

Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της Eurostat, το 6,9% του συ­νό­λου των νοι­κο­κυ­ριών στην ΕΕ είχαν κα­θυ­στε­ρή­σει την εξό­φλη­ση λο­γα­ρια­σμών κοι­νής ωφε­λεί­ας το 2021 και το 6,4% δή­λω­σαν ότι δεν ήταν σε θέση να κρα­τή­σουν τα σπί­τια τους ζεστά. Για την Ελ­λά­δα, το πο­σο­στό ανε­βαί­νει στο 26,3% , το υψη­λό­τε­ρο που κα­τα­γρά­φε­ται σε χώρα της ΕΕ. Τα μο­νο­γο­νεϊ­κά νοι­κο­κυ­ριά με παι­διά είναι αυτά που δέ­χτη­καν το με­γα­λύ­τε­ρο πλήγ­μα από την αύ­ξη­ση των τιμών της ενέρ­γειας. Το 83% των μο­νο­γο­νεϊ­κών αυτών νοι­κο­κυ­ριών έχουν γυ­ναί­κες επι­κε­φα­λής σύμ­φω­να με τα στα­τι­στι­κά στοι­χεία της Eurostat για το 2021. Πρό­σφα­τη έρευ­να του Eurofound δια­πί­στω­σε ότι το πο­σο­στό των γυ­ναι­κών που κα­θυ­στε­ρού­σαν να πλη­ρώ­σουν τους λο­γα­ρια­σμούς ενέρ­γειας αυ­ξή­θη­κε ρα­γδαία την άνοι­ξη του 2022 και ότι το 50% των μη­τέ­ρων σε μο­νο­γο­νεϊ­κές οι­κο­γέ­νειες και το 1/3 των γυ­ναι­κών που ζουν μόνες ήταν πιο πι­θα­νό να δυ­σκο­λευ­θούν να πλη­ρώ­σουν τους λο­γα­ρια­σμούς ενέρ­γειας.

Οι δυ­σκο­λί­ες που αντι­με­τω­πί­ζουν οι γυ­ναί­κες οφεί­λο­νται στις υφι­στά­με­νες ανι­σό­τη­τες με­τα­ξύ αν­δρών και γυ­ναι­κών, ιδιαί­τε­ρα εκεί­νες που σχε­τί­ζο­νται με το ει­σό­δη­μα. Το 2020 το μι­σθο­λο­γι­κό χάσμα με­τα­ξύ των φύλων στην ΕΕ ανερ­χό­ταν στο 13%. Αυτό ση­μαί­νει ότι οι γυ­ναί­κες κερ­δί­ζουν κατά μέσο όρο 13% λι­γό­τε­ρο από τους άν­δρες ανά ώρα. Άλλοι πα­ρά­γο­ντες είναι το συ­ντα­ξιο­δο­τι­κό χάσμα με­τα­ξύ των φύλων αλλά και οι πε­ριο­ρι­σμέ­νες δυ­να­τό­τη­τες για ερ­γα­σία που δια­θέ­τουν οι γυ­ναί­κες σε σύ­γκρι­ση με τους άν­δρες, λόγω του δυ­σα­νά­λο­γου χρό­νου που αφιε­ρώ­νουν για τη φρο­ντί­δα των παι­διών. Οι γυ­ναί­κες, τέλος, έχουν χα­μη­λό­τε­ρα μέσα ει­σο­δή­μα­τα, καθώς υπε­ρεκ­προ­σω­πού­νται σε το­μείς χα­μη­λά αμει­βό­με­νης ερ­γα­σί­ας, όπως η πα­ρο­χή φρο­ντί­δας, η υγεία και η εκ­παί­δευ­ση, καθώς και στην ερ­γα­σία με­ρι­κής ή επι­σφα­λούς απα­σχό­λη­σης.

Ο πρό­ε­δρος της επι­τρο­πής για τα Δι­καιώ­μα­τα των Γυ­ναι­κών και την Ισό­τη­τα των Φύλων (FEMM), Robert Biedroń, τό­νι­σε ότι η ΕΕ έρ­χε­ται αντι­μέ­τω­πη με την πρό­κλη­ση της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας η οποία επη­ρε­ά­ζει 125 εκατ. πο­λί­τες της. Η αύ­ξη­ση του κό­στους ζωής επη­ρε­ά­ζει αρ­νη­τι­κά την κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κή έντα­ξη των γυ­ναι­κών και την υγεία τους, ενώ θέτει σε κίν­δυ­νο τα θε­με­λιώ­δη δι­καιώ­μα­τά τους. Αυ­ξά­νει μά­λι­στα τις πι­θα­νό­τη­τες εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, καθώς οι γυ­ναί­κες που έχουν

χα­μη­λό­τε­ρα ή μη­δε­νι­κά ει­σο­δή­μα­τα κι εξαρ­τώ­νται οι­κο­νο­μι­κά από τους συ­ντρό­φους τους έχουν λι­γό­τε­ρες εξό­δους δια­φυ­γής από την εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κή βία ή κα­κο­ποί­η­ση.

Ο κ. Πα­πα­δη­μού­λης, αντι­πρό­ε­δρος του Ευ­ρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λί­ου και πρό­ε­δρος της ομά­δας υψη­λού επι­πέ­δου για την Ισό­τη­τα των Φύλων και τη Δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τα ανέ­φε­ρε ότι χρειά­ζο­νται νέα ερ­γα­λεία για την αντι­με­τώ­πι­ση της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας, υπεν­θυ­μί­ζο­ντας ότι στην πε­ρί­πτω­ση της παν­δη­μί­ας η Ευ­ρώ­πη αντέ­δρα­σε δη­μιουρ­γώ­ντας το πρό­γραμ­μα NextGenerationEU.

Το Ευ­ρω­παϊ­κό Κοι­νο­βού­λιο, εκτός από τα μέτρα που λαμ­βά­νει για την αντι­με­τώ­πι­ση των υφι­στά­με­νων ανι­σο­τή­των με­τα­ξύ γυ­ναι­κών και αν­δρών, ει­δι­κά όσον αφορά το ει­σό­δη­μα, ερ­γά­ζε­ται για τη δη­μιουρ­γία ενός Κοι­νω­νι­κού Τα­μεί­ου για το Κλίμα προ­κει­μέ­νου να δια­σφα­λί­σει ότι όλοι οι Ευ­ρω­παί­οι, ει­δι­κά οι ευά­λω­τοι, έχουν πρό­σβα­ση σε οι­κο­νο­μι­κά προ­σι­τή ενέρ­γεια. Το Κοι­νω­νι­κό Τα­μείο θα χρη­μα­το­δο­τή­σει βρα­χυ­πρό­θε­σμα και μα­κρο­πρό­θε­σμα μέτρα για την αντι­με­τώ­πι­ση της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας. Η εν­σω­μά­τω­ση της διά­στα­σης του φύλου στη χρη­μα­το­δό­τη­ση της ΕΕ, απο­τε­λεί έναν ση­μα­ντι­κό άξονα δρά­σης. Πα­ρά­δειγ­μα απο­τε­λεί το έργο EmpowerMed (Εν­δυ­νά­μω­ση των γυ­ναι­κών για την ανά­λη­ψη δρά­σης κατά της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας, 2019-2023), με στόχο την αντι­με­τώ­πι­ση της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας στις πα­ρά­κτιες με­σο­γεια­κές πε­ριο­χές της ΕΕ.

Ασφα­λώς, έχου­με πολύ δρόμο μπρο­στά μας. Όπως επε­σή­μα­νε όμως ο κ. Πα­πα­δη­μού­λης στην Δια­κοι­νο­βου­λευ­τι­κή Συ­νε­δρί­α­ση της Επι­τρο­πής του Ευ­ρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λί­ου «δεν είναι δυ­να­τόν να πε­ρι­μέ­νου­με πε­ρισ­σό­τε­ρο -η Ιστο­ρία δεν θα μας συγ­χω­ρή­σει αν δεν ανα­λά­βου­με δράση».

Πηγές

Eurofound (2022), The cost-of-living crisis and energy poverty in the EU: Social impact and policy responses – Background paper, Eurofound, Dublin.

Eurostat (last update: 04/03/2023), Arrears on utility bills, EU-SILC survey (online data code: ILC_MDES07 ILC_MDES07 )

Zamfir Ionel (Φε­βρουά­ριος 2023), Έμ­φυ­λες πτυ­χές της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας, Υπη­ρε­σία Έρευ­νας για τους Βου­λευ­τές.