«Καθώς ο κόσμος γιορτάζει την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, το ρολόι των γυναικείων δικαιωμάτων πηγαίνει πίσω»

Ιστο­ρική ανα­δρομή για την ημερά της γυναί­κας και το μήνυμα του γενικού γραμ­μα­τέα του ΟΗΕ

Η Παγκό­σμια Ημέρα της Γυναί­κας είναι μια μέρα που ξεχω­ρί­ζει, γιατί έρχεται να υπεν­θυ­μί­σει τους αγώνες τους για την ανε­ξαρ­τη­σία τους και την προ­σφορά τους στο κοι­νω­νικό σύνολο.

Δυστυ­χώς όμως το γυναι­κείο φύλο χρειά­ζε­ται να δίνει μάχες ακόμα για τα αυτο­νό­ητα, σε πολλές χώρες του κόσμου.

Η Παγκό­σμια Ημέρα της Γυναί­κας (International Women’s Day) γιορ­τά­ζε­ται κάθε χρόνο στις 8 Μαρτίου. Θεσπί­στηκε για πρώτη φορά το 1977 με απόφαση της γενικής συνέ­λευ­σης του ΟΗΕ για να ανα­δεί­ξει τα προ­βλή­ματα και να προ­ω­θή­σει τα δικαιώ­ματα της γυναί­κας.

Η ιστο­ρική δια­δρομή

Η ιστο­ρική δια­δρομή της Παγκό­σμιας Ημέρας της Γυναί­κας δεν ξεκινά με την υιο­θέ­τησή από τον ΟΗΕ το 1977. Πρω­το­γιορ­τά­στηκε στις 28 Φεβρουα­ρίου 1909 στην Νέα Υόρκη, ως Εθνική Ημέρα της Γυναί­κας, με πρω­το­βου­λία του Σοσια­λι­στι­κού Κόμ­μα­τος των ΗΠΑ, σε ανά­μνηση μιας μεγάλης εκδή­λω­σης δια­μαρ­τυ­ρίας που έγινε στις 8 Μαρτίου 1857 από εργά­τριες κλω­στο­ϋ­φα­ντουρ­γίας στη Νέα Υόρκη, οι οποίες ζητού­σαν καλύ­τε­ρες συν­θή­κες εργα­σίας. Το περι­στα­τικό αυτό αμφι­σβη­τεί­ται σήμερα από μερίδα αμε­ρι­κα­νών ιστο­ρι­κών και χαρα­κτη­ρί­ζε­ται μύθος.

Με αφε­τη­ρία τις ΗΠΑ, ο εορ­τα­σμός διε­θνο­ποι­ή­θηκε τον επόμενο χρόνο, κατά την διάρ­κεια δευ­τέ­ρου συνε­δρίου του γυναι­κείου τμή­μα­τος της Σοσια­λι­στι­κής Διε­θνούς (2η Διεθνής), που έγινε στην Κοπεγ­χάγη (26-27 Αυγού­στου 1910). Οι 100 σύνε­δροι από 17 χώρες υιο­θέ­τη­σαν την πρόταση τριών γερ­μα­νί­δων (Λουίζ Τσιτς, Κλάρα Τσέτκιν και Κέτε Ντούν­κερ) να γιορ­τά­ζε­ται κάθε χρόνο η Παγκό­σμια Ημέρα της Γυναί­κας, ως ένα βήμα για την προ­ώ­θηση της ισό­τη­τας των δύο φύλων, που θα περι­λάμ­βανε και το εκλο­γικό δικαί­ωμα, που ήταν τότε το καθο­λικό ζητού­μενο για τις γυναί­κες όλου του κόσμου.

Στις 19 Μαρτίου 1911 γιορ­τά­στηκε για πρώτη φορά η Παγκό­σμια Ημέρα της Γυναί­κας στην Αυστρία, την Γερ­μα­νία, την Ελβετία και την Δανία. Κοινός τόπος και στις τέσ­σε­ρις χώρες ήταν η ψήφος στις γυναί­κες και η ανά­δειξη των γυναι­κών σε δημόσια αξιώ­ματα. Οι αμε­ρι­κα­νί­δες συνέ­χι­ζαν να γιορ­τά­ζουν την δική τους εθνική ημέρα την τελευ­ταία Κυριακή του Φεβρουα­ρίου. Το 1914, η Παγκό­σμια Ημέρα της Γυναί­κας γιορ­τά­στηκε στην Γερ­μα­νία στις 8 Μαρτίου – είτε επειδή ήταν Κυριακή είτε σε ανά­μνηση της απερ­γίας του 1857 στην Νέα Υόρκη- και έκτοτε καθιε­ρώ­θηκε η ημε­ρο­μη­νία αυτή για τον εορ­τα­σμό και υιο­θε­τή­θηκε αρκετά χρόνια αργό­τερα από τον ΟΗΕ.

Μια βιώσιμη ανά­καμψη με επί­κε­ντρο τις γυναί­κες

«Η πρόοδος των δικαιω­μά­των των γυναι­κών είναι ζήτημα δικαιο­σύ­νης, ισό­τη­τας, ηθικής και κοινής λογικής», τονίζει σε άρθρο του για την αυριανή Παγκό­σμια Ημέρα της Γυναί­κας 8 Μαρτίου ο γενικός γραμ­μα­τέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκου­τέ­ρες.

Προ­τάσ­σει μάλιστα πως «καθώς κοιτάμε προς το μέλλον, η βιώσιμη και ισότιμη ανά­καμψη για όλους θα γίνει δυνατή εάν είναι μια γυναι­κεία ανά­καμψη που θέτει την πρόοδο για τα κορί­τσια και τις γυναί­κες στο επί­κε­ντρό της». Ειδι­κό­τερα υπο­γραμ­μί­ζει την ανάγκη για οικο­νο­μική πρόοδο μέσα από στο­χευ­μέ­νες επεν­δύ­σεις στην εκπαί­δευση των γυναι­κών, την απα­σχό­ληση, την κατάρ­τιση και την αξιο­πρεπή εργασία. «Οι γυναί­κες πρέπει να βρί­σκο­νται στην πρώτη γραμμή για τα 400 εκα­τομ­μύ­ρια θέσεις εργα­σίας που έχουμε κληθεί να δημιουρ­γή­σουμε μέχρι το 2030» επι­ση­μαί­νει.

Επίσης, ο Αντόνιο Γκου­τέ­ρες ανα­δει­κνύει πως «χρεια­ζό­μα­στε περισ­σό­τε­ρες γυναί­κες σε ηγε­τι­κές θέσεις στις κυβερ­νή­σεις, στις επι­χει­ρή­σεις». Προ­σθέ­τει πως «χρεια­ζό­μα­στε γυναί­κες υπουρ­γούς Οικο­νο­μι­κών και διευ­θύ­νου­σες συμ­βού­λους, που θα ανα­πτύσ­σουν και θα εφαρ­μό­σουν πρά­σι­νες και κοι­νω­νικά προ­ο­δευ­τι­κές πολι­τι­κές προς όφελος όλων». Συνε­χί­ζο­ντας στο ίδιο μήκος κύματος, ανα­φέ­ρει πως «η ύπαρξη περισ­σό­τε­ρων γυναι­κών στα κοι­νο­βού­λια συν­δέ­ε­ται με ισχυ­ρό­τε­ρες δεσμεύ­σεις για το κλίμα και υψη­λό­τερα επίπεδα επεν­δύ­σεων στην ιατρο­φαρ­μα­κευ­τική περί­θαλψη και στην εκπαί­δευση».

Υπό αυτό το πρίσμα, τονίζει την ανάγκη για «πολι­τική πρόοδο μέσα από στο­χευ­μένα μέτρα που εξα­σφα­λί­ζουν την ισότιμη ηγεσία των γυναι­κών και την αντι­προ­σώ­πευση τους σε όλα τα επίπεδα της πολι­τι­κής λήψης απο­φά­σεων, μέσω τολ­μη­ρών ποσο­στώ­σεων φύλου».

«Το ρολόι των γυναι­κείων δικαιω­μά­των πηγαί­νει πίσω»

Εισα­γω­γικά στο άρθρο του ο γενικός γραμ­μα­τέας του ΟΗΕ ανα­φέ­ρει πως «καθώς ο κόσμος γιορ­τά­ζει την Παγκό­σμια Ημέρα της Γυναί­κας, το ρολόι των γυναι­κείων δικαιω­μά­των πηγαί­νει πίσω».

Σε αυτό το πλαίσιο, υπο­γραμ­μί­ζει πως οι καται­γι­στι­κές κρίσεις των τελευ­ταίων ετών έχουν υπο­γραμ­μί­σει το πόσο ο ηγε­τι­κός ρόλος των γυναι­κών είναι κρι­σι­μό­τε­ρος από ποτέ. «Οι γυναί­κες έχουν αντι­με­τω­πί­σει με ηρωικό τρόπο την παν­δη­μία COVID-19 ως γιατροί, νοσο­κό­μες, ως εργα­ζό­με­νες στη δημόσια υγεία και την κοι­νω­νική περί­θαλψη. Την ίδια στιγμή όμως, τα κορί­τσια και οι γυναί­κες είναι οι πρώτες που χάνουν τις δου­λειές τους ή εγκα­τα­λεί­πουν το σχολείο, ασχο­λού­με­νες περισ­σό­τερο σε μη αμει­βό­με­νες εργα­σίες φρο­ντί­δας, αντι­με­τω­πί­ζο­ντας υψη­λό­τατα επίπεδα οικια­κής και ψηφια­κής κακο­ποί­η­σης και παι­δι­κών γάμων» παρα­τη­ρεί.

Επι­προ­σθέ­τως, ανα­φέ­ρει πως η παν­δη­μία έχει υπο­γραμ­μί­σει ακόμα περισ­σό­τερο μία πανάρ­χαια αλήθεια. «Οι ρίζες της πατριαρ­χίας είναι βαθιές. Ζούμε ακόμα σε έναν κόσμο όπου κυριαρ­χούν οι άντρες με μια κουλ­τούρα ανδρι­κής κυριαρ­χίας» εξηγεί και επι­ση­μαί­νει ότι ως απο­τέ­λε­σμα, στις καλές και στις κακές εποχές, οι γυναί­κες είναι πιθα­νό­τερο να ζήσουν στη φτώχεια, η υγεία τους θυσιά­ζε­ται, η εκπαί­δευση και οι ευκαι­ρίες τους περιο­ρί­ζο­νται.

Ειδική αναφορά κάνει ο Αντόνιο Γκου­τέ­ρες στις γυναί­κες που βρί­σκο­νται σε χώρες οι οποίες είναι σε εμπό­λεμη κατά­σταση, όπως η Αιθιο­πία, το Αφγα­νι­στάν και η Ουκρα­νία, σημειώ­νο­ντας ότι «είναι οι πιο ευά­λω­τες».

Σε ό,τι αφορά τις πρω­το­βου­λίες του ΟΗΕ, ο γενικός γραμ­μα­τέας του επι­ση­μαί­νει πως «έχουμε κατα­φέ­ρει – για πρώτη φορά στην ιστορία του Οργα­νι­σμού – την ισότητα των φύλων σε υψηλές θέσεις διοί­κη­σης στην έδρα μας και σε όλο τον κόσμο». Αυτό, όπως δια­πι­στώ­νει, έχει αυξήσει θεα­μα­τικά «την ικα­νό­τητα μας να εκφρά­ζουμε και να εκπρο­σω­πούμε τον κόσμο που υπη­ρε­τούμε».

Ολο­κλη­ρώ­νο­ντας το άρθρο του, ο Αντόνιο Γκου­τέ­ρες εκφρά­ζει την πεποί­θηση πως όταν ο κόσμος επεν­δύει στις ευκαι­ρίες για τις γυναί­κες και τα κορί­τσια, το σύνολο της ανθρω­πό­τη­τας κερ­δί­ζει.