Έκθεση – κόλαφος από το Ελεγκτικό Συνέδριο για τις απευθείας αναθέσεις – Πρωταθλητές τα νοσοκομεία

Πεδίο δόξης λαμπρό εξα­κο­λου­θούν να απο­τε­λούν οι απευ­θείας ανα­θέ­σεις για τον δημόσιο τομέα αλλά και τους δήμους καθώς για πολλούς φορείς -και με το πρό­σχημα της παν­δη­μίας τα προη­γού­μενα χρόνια- συνε­χί­ζουν να απο­τε­λούν τον κανόνα αντί για την εξαί­ρεση.

Το μείζον αυτό ζήτημα εκτός του ότι γεννά ερω­τη­μα­τικά ανα­φο­ρικά με τη δια­φά­νεια και την ακε­ραιό­τητα της δια­δι­κα­σίας, φαί­νε­ται ότι συνήθως κοστί­ζει και ακρι­βό­τερα στον φορο­λού­μενο. Αυτό προ­κύ­πτει και από την ειδική έκθεση – κόλαφο του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου, η οποία δημο­σιο­ποι­ή­θηκε πριν λίγες ημέρες και κατα­λή­γει σε επτά προ­βλή­ματα και επτά συστά­σεις.

Όπως προ­κύ­πτει από τα απο­τε­λέ­σματα της έρευνας, η οποία διε­νερ­γή­θηκε ύστερα από έλεγχο 64 δημό­σιων φορέων σε δείγμα 5.073 συμ­βά­σεων που είχαν συνα­φθεί από δημό­σιους φορείς κατά το χρονικό διά­στημα από 1.1.2021 έως 30.4.2022 με τη δια­δι­κα­σία της απευ­θείας ανά­θε­σης ή της δια­δι­κα­σίας με δια­πραγ­μά­τευση, σε «πρω­τα­θλη­τές» στο… άθλημα των απευ­θείας ανα­θέ­σεων ανα­δει­κνύ­ο­νται τα νοσο­κο­μεία και οι ΥΠΕ. Συγκε­κρι­μένα, στα 7 νοσο­κο­μεία και τις 2 ΥΠΕ που ελέγ­χθη­καν, δια­πι­στώ­θηκε ότι οι απευ­θείας ανα­θέ­σεις λόγω ποσού ή κατόπιν δια­πραγ­μά­τευ­σης είναι το βασικό εργα­λείο που χρη­σι­μο­ποιεί­ται τόσο για τις προ­μή­θειες όσο και για τις υπη­ρε­σίες, καθώς το ποσοστό τους επί του συνόλου των ανα­θέ­σεων των ανωτέρω φορέων ανέρ­χε­ται κατά μέσο όρο σε 84,32%!

Εάν μάλιστα συνυ­πο­λο­γι­σθούν και οι συμ­βά­σεις ήσσονος αξίας το ποσοστό των απευ­θείας ανα­θέ­σεων επί του συνόλου των ανα­θέ­σεων κυμάν­θηκε από 41,91% έως 96,85% με τον μέσο όρο να ανέρ­χε­ται σε 87,88%!

Συνο­λικά ελέγ­χθη­καν 31 ΟΤΑ α΄ βαθμού, 4 ΟΤΑ β΄ βαθμού και 2 νομικά πρόσωπα, 9 νομικά πρόσωπα δημο­σίου δικαίου, 7 νοσο­κο­μεία και 2 ΥΠΕ, 3 ανώτατα εκπαι­δευ­τικά ιδρύ­ματα και 6 Υπουρ­γεία. Από τα απο­τε­λέ­σματα προ­έ­κυψε ότι το ποσοστό των απευ­θείας ανα­θέ­σεων επί του συνόλου των συμ­βά­σεων ανά ΟΤΑ α΄ βαθμού (το μεγα­λύ­τερο μέρος του δείγ­μα­τος) κυμάν­θηκε από 9,19% έως 98,73% , ενώ σε 5 εξ αυτών υπερ­βαί­νει το 80%, ανά νοσο­κο­μείο από 31,91% έως 80,50%, ανά ΑΕΙ από 6,45% έως 13,69%, ανά ΟΤΑ β΄ βαθμού από 3,65% έως 19,19%, ανά νπδδ από 9,53% έως 100,00% (σε ένα δια­δη­μο­τικό λιμε­νικό ταμείο) και ανά Υπουρ­γείο από 7,93% έως 86,05%.

Κι αυτό την ώρα που σύμφωνα με το ευρω­βα­ρό­με­τρο για τη δια­φθορά, το 51% των πολιτών στην Ελλάδα πιστεύ­ουν πως το να καταγ­γεί­λουν υπο­θέ­σεις δια­φθο­ράς είναι άσκοπο, καθώς οι υπαί­τιοι δεν θα τιμω­ρη­θούν (ο Μ.Ο. στην ΕΕ είναι: 30%) και το 17. 41% των πολιτών στην Ελλάδα πιστεύ­ουν πως όλοι γνω­ρί­ζουν για υπο­θέ­σεις δια­φθο­ράς αλλά κανείς δεν καταγ­γέλ­λει τίποτα (ο Μ.Ο. στην Ε.Ε. είναι: 21%).

Βάσει της έκθεσης του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου, οι δημό­σιοι φορείς στη χώρα μας εξα­κο­λου­θούν να μην προ­γραμ­μα­τί­ζουν εγκαί­ρως την κάλυψη των αναγκών τους, και να … μπερ­δεύ­ουν τον απρό­βλε­πτο με τον επεί­γο­ντα χαρα­κτήρα τους, δύο δια­φο­ρε­τι­κές πρου­πο­θέ­σεις του νόμου, οι οποίες όμως πρέπει να υφί­στα­νται σωρευ­τικά προ­κει­μέ­νου να ανάψει το πράσινο φως για μια απευ­θείας ανάθεση, δηλαδή χωρίς τη διε­νέρ­γεια δια­γω­νι­σμού, ενώ παράλ­ληλα απο­φεύ­γουν τις δια­γω­νι­στι­κές δια­δι­κα­σίες ακόμα και όταν αυτές δικαιο­λο­γού­νται και προ­σαρ­μό­ζουν τους προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς των συμ­βά­σεων στα όρια των απευ­θείας ανα­θέ­σεων.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι η δια­δι­κα­σία με δια­πραγ­μά­τευση χωρίς προη­γού­μενη δημο­σί­ευση προ­κή­ρυ­ξης ακο­λου­θεί­ται στις εξής περι­πτώ­σεις:

Όταν προη­γού­με­νος δια­γω­νι­σμός με ανοικτή ή κλειστή δια­δι­κα­σία απέβη άγονος,

όταν τα έργα, τα αγαθά ή οι υπη­ρε­σίες μπορούν να παρα­σχε­θούν μόνον από έναν συγκε­κρι­μένο οικο­νο­μικό φορέα

στο μέτρο που είναι απο­λύ­τως απα­ραί­τητο, όταν λόγω κατε­πεί­γου­σας ανάγκης οφει­λό­με­νης σε γεγο­νότα απρό­βλε­πτα για την ανα­θέ­τουσα αρχή, δεν είναι δυνατή η τήρηση των προ­θε­σμιών που προ­βλέ­πο­νται για τις ανοι­κτές, κλει­στές ή αντα­γω­νι­στι­κές δια­δι­κα­σίες με δια­πραγ­μά­τευση. Η τελευ­ταία αυτή περί­πτωση είναι εκείνη που επι­κα­λού­νται πιο συχνά οι ανα­θέ­του­σες αρχές για την προ­σφυγή στην εν λόγω δια­δι­κα­σία.

Σε επίπεδο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, το ανώτατο όριο της εκτι­μώ­με­νης δαπάνης μέχρι του οποίου μπορεί να συνα­φθεί σύμβαση με απευ­θείας ανάθεση αυξή­θηκε το 2021 από τα 20.000 ευρώ στα 30.000 ευρώ για τις συμ­βά­σεις προ­μη­θειών και γενικών υπη­ρε­σιών και σε 60.000 ευρώ για τις δημό­σιες συμ­βά­σεις έργων ή κοι­νω­νι­κών και άλλων ειδικών υπη­ρε­σιών καθώς και έργων Τεχνο­λο­γίας Πλη­ρο­φο­ρι­κής και Επι­κοι­νω­νιών.

Τα επτά ευρή­ματα του ελέγχου

Οι δημό­σιοι φορείς δεν προ­γραμ­μα­τί­ζουν εγκαί­ρως και ορθο­λο­γικά την κάλυψη των αναγκών τους. Προ­σαρ­μό­ζουν τις ανάγκες τους στο όριο των απευ­θείας ανα­θέ­σεων καλύ­πτο­ντας αυτές απο­σπα­σμα­τικά και προ­βαί­νο­ντας σε κατα­τμή­σεις.

Οι ελεγ­κτές σημειώ­νουν πως είναι ανα­γκαίο να υπάρχει ένα αξιό­πι­στο σύστημα κατα­γρα­φής των αναγκών και προ­τε­ραιο­ποί­η­σής τους βάσει κρι­τη­ρίων εκ των προ­τέ­ρων καθο­ρι­σμέ­νων, δια­φα­νών και ει δυνατόν καθο­λι­κής απο­δο­χής. «Από τον έλεγχο δεν προ­έ­κυψε η ύπαρξη τέτοιου συστή­μα­τος. Αντι­θέ­τως, αυτό που δια­πι­στώ­θηκε είναι ότι σε πλεί­στες περι­πτώ­σεις ο προ­γραμ­μα­τι­σμός, όπως αυτός απο­τυ­πώ­νε­ται στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του φορέα (αρχικό και μετά από ανα­μορ­φώ­σεις), είναι απο­σπα­σμα­τι­κός, ότι οι ανάγκες προ­σαρ­μό­ζο­νται στις δια­θέ­σι­μες πιστώ­σεις χωρίς να καλύ­πτο­νται πλήρως και ότι οι δαπάνες προ­ϋ­πο­λο­γί­ζο­νται με τέτοιο τρόπο ώστε να προ­σαρ­μό­ζο­νται στο επι­τρε­πό­μενο από τον νόμο όριο της απευ­θείας ανά­θε­σης, δηλαδή εγγρά­φο­νται πιστώ­σεις στο όριο των απευ­θείας ανα­θέ­σεων, προ­κει­μέ­νου ο φορέας να επω­φε­λη­θεί από την ευε­λι­ξία που παρέ­χε­ται από τις οικείες δια­τά­ξεις, χωρίς, όμως, ταυ­τό­χρονα να ικα­νο­ποιού­νται πλήρως οι ανάγκες του», τονί­ζε­ται στην ειδική έκθεση.

Μεγάλο μέρος των απευ­θείας ανα­θέ­σεων αφορά κάλυψη αναγκών οι οποίες δεν είχαν συμπε­ρι­λη­φθεί στον αρχικό προ­γραμ­μα­τι­σμό του φορέα, όπως αυτός απο­τυ­πώ­νε­ται στον αρχικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, αν και ανα­κύ­πτουν παγίως κάθε έτος.

Επι­πλέον προ­κύ­πτει ότι ακόμα και στις περι­πτώ­σεις που μπορούν να εφαρ­μο­στούν οι δια­τά­ξεις περί δια­γω­νι­στι­κών δια­δι­κα­σιών, παρα­τη­ρή­θηκε ότι οι ελεγ­χό­με­νοι επι­λέ­γουν να προ­σφύ­γουν σε απο­σπα­σμα­τική κάλυψη των αναγκών τους με απευ­θείας ανα­θέ­σεις απο­φεύ­γο­ντας τις δια­γω­νι­στι­κές δια­δι­κα­σίες και ενδε­χο­μέ­νως και τον προ­συμ­βα­τικό έλεγχο προ­βαί­νο­ντας σε κατα­τμή­σεις ομοει­δών δαπανών.

Δεν αιτιο­λο­γεί­ται επαρκώς ο απρό­βλε­πτος και επείγων χαρα­κτή­ρας των αναγκών που καλύ­πτο­νται με προ­σφυγή στη δια­δι­κα­σία με δια­πραγ­μά­τευση. Οι ανα­θέ­το­ντες φορείς ταυ­τί­ζουν το «απρό­βλε­πτο» με το «επείγον».

Το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο παρα­τη­ρεί ότι οι ανα­θέ­του­σες αρχές ταυ­τί­ζουν το επείγον με το απρό­βλε­πτο, παρά το γεγονός ότι κατά τον έλεγχο δια­πι­στώ­θηκε ότι μεγάλο μέρος των ανα­θέ­σεων με τη δια­δι­κα­σία του κατε­πεί­γο­ντος μπο­ρού­σαν να προ­βλε­φθούν και να συμπε­ρι­λη­φθούν στον τακτικό προ­γραμ­μα­τι­σμό του φορέα και να ανα­τε­θούν μέσω των νόμιμων προ­βλε­πό­με­νων δια­γω­νι­στι­κών δια­δι­κα­σιών. Η συνη­θέ­στερη περί­πτωση «απρο­βλέ­πτου» για τις ανα­θέ­του­σες αρχές, όπως προ­κύ­πτει από και από τον προ­συμ­βα­τικό έλεγχο του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου, είναι τα έντονα καιρικά φαι­νό­μενα. Ωστόσο το Ελεγ­κτικό Συμ­βού­λιο σημειώ­νει πως με τις δια­στά­σεις που έχει λάβει η κλι­μα­τική αλλαγή και τη συχνό­τητα των φαι­νο­μέ­νων είναι «αμφί­βολο αν τέτοιου είδους εργα­σίες μπορούν στο σύνολό τους να θεω­ρη­θούν απρό­βλε­πτες, όπως για παρά­δειγμα περι­πτώ­σεις που εντο­πί­στη­καν στις συμ­βά­σεις του ελεγ­χό­με­νου δείγ­μα­τος και αφορούν καθα­ρι­σμό χει­μάρ­ρων, καθα­ρι­σμό δασών και απο­κο­μιδή ογκωδών αντι­κει­μέ­νων».

Σημα­ντικά περι­θώ­ρια ενί­σχυ­σης υφί­στα­νται στην ουσια­στική συμ­με­τοχή των διοι­κη­τι­κών υπη­ρε­σιών του φορέα κατά τη δια­δι­κα­σία που προη­γεί­ται της τελικής από­φα­σης ώστε να μην δημιουρ­γού­νται υπό­νοιες αυθαι­ρε­σίας και αδια­φά­νειας.

Στην πράξη εντο­πί­στη­καν περι­πτώ­σεις στις οποίες στάδια της δια­δι­κα­σίας παρα­λεί­πο­νται με απο­τέ­λε­σμα να έχει προ­χω­ρή­σει ανάθεση χωρίς να έχει συντα­χθεί τεχνική έκθεση και χωρίς να έχουν προσ­διο­ρι­στεί τα τεχνικά χαρα­κτη­ρι­στικά των προ­μη­θευό­με­νων ειδών. Σε άλλη περί­πτωση η πρό­σκληση και η απόφαση ανά­θε­σης διε­νερ­γή­θη­καν πριν τη σύνταξη της τεχνι­κής έκθεσης ή ειση­γή­σεις, μελέτες, ή τεχνι­κές περι­γρα­φές δεν είχαν ημε­ρο­μη­νία ώστε να προ­κύ­πτει ότι προη­γού­νται της ανά­θε­σης. Εντο­πί­στηκε μάλιστα περί­πτωση που η περι­γραφή των υπό προ­μή­θεια ειδών στις τεχνι­κές μελέτες που προη­γή­θη­καν των ανα­θέ­σεων ενσω­μά­τωνε τις τεχνι­κές προ­δια­γρα­φές του… ανα­δό­χου καθώς το κείμενο των μελετών ταυ­τι­ζό­ταν απο­λύ­τως με το κείμενο των προ­σφο­ρών και των τεχνι­κών προ­δια­γρα­φών του υπο­ψη­φίου ανα­δό­χου.

Σε πολλές περι­πτώ­σεις δεν καθο­ρί­ζε­ται με σαφή­νεια το αντι­κεί­μενο της σύμ­βα­σης ούτε προ­κύ­πτει ο τρόπος υπο­λο­γι­σμού της εκτι­μώ­με­νης δαπάνης. Δεν απο­δει­κνύ­ε­ται προη­γού­μενη έρευνα αγοράς.

Δια­πι­στώ­θηκε ότι κατά κανόνα δεν τεκ­μη­ριώ­νο­νται οι ποσό­τη­τες των προς ανάθεση εργα­σιών, υπη­ρε­σιών ή προ­μη­θειών. Ο καθο­ρι­σμός του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού των ανα­θέ­σεων γίνεται “κατ’ αποκοπή” χωρίς τον ακριβή προσ­διο­ρι­σμό του είδους και της ποσό­τη­τας του αντι­κει­μέ­νου της σύμ­βα­σης. Η ασάφεια του αντι­κει­μέ­νου της σύμ­βα­σης επη­ρε­ά­ζει όχι μόνο την κοστο­λό­γησή της αλλά και την παρα­κο­λού­θηση και την ορθή εκτέ­λεσή της, ιδίως στις συμ­βά­σεις παροχής υπη­ρε­σιών όταν δεν καθί­στα­ται σαφές τι ακριβώς πρέπει να παρά­σχει ο ανά­δο­χος και τι να παρα­λά­βει απ’ αυτόν ο φορέας.

Στις ανα­θέ­σεις με δια­πραγ­μά­τευση εντο­πί­στη­καν μάλιστα περι­πτώ­σεις που η ανάθεση ή η υπο­γραφή της σύμ­βα­σης… έπεται της εκτέ­λε­σης των εργα­σιών.

«Στην πλειο­νό­τητα των συμ­βά­σεων που ελέγ­χθη­καν, αν και οι φορείς ισχυ­ρί­ζο­νται ότι διε­νερ­γούν έρευνα αγοράς, ο ισχυ­ρι­σμός αυτός δεν μπορεί να επα­λη­θευ­τεί καθόσον τέτοια στοι­χεία δεν υπάρ­χουν», ανα­φέ­ρε­ται στην έκθεση, στην οποία τονί­ζε­ται ότι παρα­τη­ρή­θηκε επίσης το φαι­νό­μενο αύξησης του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της συμ­βα­τι­κής αξίας στο νέο, υψη­λό­τερο όριο της απευ­θείας ανά­θε­σης χωρίς αυτό να αιτιο­λο­γεί­ται από αντί­στοιχη αύξηση των αναγκών του φορέα.

Δεν παρέ­χο­νται εχέγγυα δια­φά­νειας ως προς την επιλογή του ανα­δό­χου και τον καθο­ρι­σμό του τιμή­μα­τος ιδίως όταν διε­νερ­γού­νται επα­νει­λημ­μέ­νες ανα­θέ­σεις στον ίδιο ανάδοχο. Δεν υφί­στα­νται προ­κα­θο­ρι­σμένα και επο­μέ­νως επα­λη­θεύ­σιμα κρι­τή­ρια επι­λο­γής όσων καλού­νται να υπο­βά­λουν προ­σφορά. Δεν γίνεται δια­πραγ­μά­τευση του τιμή­μα­τος. Προ­σφέ­ρο­νται χαμηλά έως μηδε­νικά ποσοστά έκπτω­σης. Συστή­ματα ηλε­κτρο­νι­κής αγοράς δεν εφαρ­μό­ζο­νται ευρέως.

Από τον έλεγχο προ­έ­κυψε ότι υπάρ­χουν συμ­βά­σεις που απαι­τούν επαγ­γελ­μα­τι­κές άδειες συγκε­κρι­μέ­νης κατη­γο­ρίας και πιστο­ποι­η­τικά τεχνι­κής ικα­νό­τη­τας τα οποία δεν προ­σκο­μί­ζο­νται.

Επι­πλέον «οι επα­νει­λημ­μέ­νες ανα­θέ­σεις στον ίδιο ανάδοχο επί σειρά ετών δημιουρ­γούν αμφι­σβη­τή­σεις ως προς την αμε­ρο­λη­ψία και για το λόγο αυτό η ανάγκη αιτιο­λό­γη­σης της επι­λο­γής του καθί­στα­ται επι­τα­κτι­κό­τερη», όπως υπο­γραμ­μί­ζε­ται.

Στην πλειο­νό­τητα των περι­πτώ­σεων δεν απο­δει­κνύ­ε­ται ότι οι φορείς δια­πραγ­μα­τεύ­ο­νται το τίμημα με τον ανάδοχο που επι­λέ­χθηκε, ενώ το ποσοστό έκπτω­σης σε σχέση με την προ­ϋ­πο­λο­γι­ζό­μενη δαπάνη είναι ιδιαί­τερα χαμηλό. Όταν καλεί­ται ένας μόνος ανά­δο­χος το προ­σφε­ρό­μενο ποσοστό έκπτω­σης είναι είτε μηδε­νικό είτε περί το 1%, πολύ χαμη­λό­τερο σε σχέση με αυτό που επι­τυγ­χά­νε­ται στις δια­γω­νι­στι­κές δια­δι­κα­σίες.

Οι δημό­σιοι φορείς δεν δια­θέ­τουν σύστημα αξιο­λό­γη­σης των καταγ­γε­λιών και αξιο­ποί­η­σης αυτών για τη βελ­τί­ωση της ακε­ραιό­τη­τας της δια­δι­κα­σίας των απευ­θείας ανα­θέ­σεων.

Κατά τον έλεγχο δια­πι­στώ­θηκε είτε ότι δεν υπάρχει στους φορείς όργανο ή υπη­ρε­σία που να παρα­κο­λου­θεί και να αξιο­λο­γεί τις καταγ­γε­λίες (υπάρ­χουν φορείς που ακόμα δεν έχουν συστή­σει μονάδες εσω­τε­ρι­κού ελέγχου) είτε ότι, ακόμα και σε περι­πτώ­σεις που από τον οργα­νι­σμό εσω­τε­ρι­κής υπη­ρε­σίας του φορέα προ­βλέ­πε­ται η λει­τουρ­γία Γρα­φείου Εσω­τε­ρι­κών Ερευνών και Διε­ρεύ­νη­σης Καταγ­γε­λιών αυτό δεν είναι επαρκώς στε­λε­χω­μένο. Περαι­τέρω από τις απα­ντή­σεις που δόθηκαν προ­κύ­πτει ότι οι φορείς θεωρούν ότι η υπο­χρέ­ωσή τους εξα­ντλεί­ται στη σύσταση του εν λόγω γρα­φείου, αφού σε κανέναν από τους ελεγ­χό­με­νους δεν δια­πι­στώ­θηκε η υιο­θέ­τηση συστή­μα­τος εσω­τε­ρι­κής δια­χεί­ρι­σης των καταγ­γε­λιών δηλαδή θέσπι­σης κρι­τη­ρίων αξιο­λό­γη­σης αυτών και περαι­τέρω αξιο­ποί­η­σής τους προ­κει­μέ­νου.

Οι συστά­σεις του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου

Οι δημό­σιοι φορείς οφεί­λουν να παρα­κο­λου­θούν συστη­μα­τικά τα απο­θέ­ματά τους και την εκτέ­λεση των τρε­χου­σών συμ­βά­σεων ώστε να είναι σε θέση να γνω­ρί­ζουν τις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες τους και να προ­γραμ­μα­τί­ζουν εγκαί­ρως την κάλυψή τους με την κατάλ­ληλη δια­δι­κα­σία. Οφεί­λουν να εγκα­τα­στή­σουν σύστημα κατα­γρα­φής των αναγκών τους αξιο­ποιώ­ντας και τις δυνα­τό­τη­τες που πλέον παρέ­χο­νται από τα πλη­ρο­φο­ριακά συστή­ματα. Για πάγιες, περιο­δι­κές και επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες συμ­βά­σεις, θα μπο­ρούσε να εξε­τα­σθεί η λύση του δια­γω­νι­σμού με ορί­ζο­ντα υλο­ποί­η­σης πέραν του ενός οικο­νο­μι­κού έτους. Θα μπο­ρού­σαν επίσης να αξιο­ποι­η­θούν τα συστή­ματα ηλε­κτρο­νι­κών αγορών και η δυνα­τό­τητα σύναψης συμ­φω­νιών – πλαίσιο.

Η προ­κή­ρυξη των δια­γω­νι­σμών πρέπει να γίνεται προ ευλόγου χρο­νι­κού δια­στή­μα­τος ανάλογα με τον μέσο όρο διάρ­κειας αντί­στοι­χων δια­γω­νι­σμών στο παρελ­θόν, ώστε να κατα­λεί­πε­ται ο ανα­γκαίος χρόνος για την ολο­κλή­ρωσή τους. Οι καθυ­στε­ρή­σεις που οφεί­λο­νταν σε δικα­στι­κές προ­σφυ­γές πρέπει να λαμ­βά­νο­νται υπόψιν.

Να ακο­λου­θού­νται αυστηρά οι εσω­τε­ρι­κές δια­δι­κα­σίες για την ολο­κλή­ρωση της σύμ­βα­σης και να τηρεί­ται ο δια­κρι­τός ρόλος κάθε οργάνου. Να ανα­τί­θε­νται στο υπη­ρε­τούν προ­σω­πικό δια­κριτά και συγκε­κρι­μένα καθή­κο­ντα κατά τρόπο ώστε να μην εμπλέ­κε­ται με όλα τα αντι­κεί­μενα εργα­σίας το ίδιο πρόσωπο. Γενικώς επι­βάλ­λε­ται να ενσω­μα­τώ­νο­νται στο σύστημα θεσμικά αντί­βαρα που να απο­κλεί­ουν την κυριαρ­χία επί της όλης δια­δι­κα­σίας από ένα και μόνο πρόσωπο.

Να λαμ­βά­νε­ται μέριμνα για τη διαρκή ενη­μέ­ρωση και εκπαί­δευση του αρμό­διου προ­σω­πι­κού σε θέματα που άπτο­νται των δημο­σίων συμ­βά­σεων με συστη­μα­τική παρα­κο­λού­θηση της νομο­λο­γίας του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου και έμφαση στις έννοιες του «απρο­βλέ­πτου και του επεί­γο­ντος».

Να καθο­ρί­ζο­νται εκ των προ­τέ­ρων σαφή και αντι­κει­με­νικά κρι­τή­ρια για την επιλογή του ανα­δό­χου ανάλογα με τη φύση της σύμ­βα­σης και να απο­δει­κνύ­ε­ται ότι η επιλογή έγινε βάσει των κρι­τη­ρίων αυτών.

Να αιτιο­λο­γεί­ται ειδικώς η εκτι­μώ­μενη δαπάνη της σύμ­βα­σης και να τεκ­μη­ριώ­νε­ται η προη­γού­μενη διε­νέρ­γεια έρευνας αγοράς. Να υφί­στα­ται δια­κριτή φάση δια­πραγ­μά­τευ­σης ως προς το τίμημα και να φυλάσ­σο­νται τα σχετικά στοι­χεία.

Να ανα­πτυ­χθεί σύστημα ενδο­γε­νούς ελέγχου εντός του οποίου θα αξιο­ποιού­νται και τυχόν καταγ­γε­λίες και να υιο­θε­τη­θούν οι ασφα­λι­στι­κές δικλί­δες για την ακε­ραιό­τητα της δια­δι­κα­σίας των απευ­θείας ανα­θέ­σεων.

Πηγή ethnos.gr