Με το βλέμμα στο Καστελλόριζο

Με το βλέμμα στραμ­μένο μετά τις 12 Σεπτεμ­βρίου και το ενδε­χό­μενο επέ­κτα­σης των δρα­στη­ριο­τή­των του «Ορούτς Ρέις» σε από­σταση ανα­πνοής από το Καστελ­λό­ριζο, σε περίοδο λίγο πριν από την προ­γραμ­μα­τι­σμένη, για τις 24 και 25 του μηνός, Σύνοδο Κορυφής, όπου θα τεθούν επί τάπητος πιθανές κυρώ­σεις κατά της Τουρ­κίας, βρί­σκε­ται η Αθήνα.

Πρώτον, να επε­κτα­θεί η υφι­στά­μενη NAVTEX βορειό­τερα, δεσμεύ­ο­ντας περιοχή που θα περι­λαμ­βά­νει μέρος της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας μεταξύ 6 και 12 ν.μ. από το Καστελ­λό­ριζο. Σε αυτή την περί­πτωση, παρότι η Ελλάδα δεν έχει προ­χω­ρή­σει σε επέ­κταση των χωρικών υδάτων της, ούτε όμως και σε ανα­κή­ρυξη ΑΟΖ (ανε­ξάρ­τητα από το αν η υφα­λο­κρη­πίδα ορί­ζε­ται δια­φο­ρε­τικά ως ipso facto και ab initio, δηλαδή αυτο­δι­καίως και εξ υπαρχής), τα περι­θώ­ρια μη επέμ­βα­σης από την ελλη­νική πλευρά είναι εξαι­ρε­τικά περιο­ρι­σμένα.

Δεύ­τε­ρον, να εκδο­θούν άδειες από το τουρ­κικό υπουρ­γείο Ενέρ­γειας για έρευνες της TPAO στις περιο­χές του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου, που θα μπο­ρού­σαν να φέρουν πλοία ακόμα και έξι μίλια ανα­το­λικά της Ρόδου, της Κάσου, της Καρ­πά­θου και της Κρήτης. Σε αυτή την περί­πτωση υπάρχει η πιθα­νό­τητα να αρχί­σουν οι έρευνες από ανα­το­λι­κό­τερα. Ωστόσο, σε κάθε περί­πτωση ολό­κληρη αυτή η ζώνη βρί­σκε­ται δυτικά του 28ου μεσημ­βρι­νού, εφά­πτε­ται με την περιοχή οριο­θέ­τη­σης απο­κλει­στι­κής οικο­νο­μι­κής ζώνης (ΑΟΖ) ανάμεσα σε Ελλάδα και Αίγυπτο, ως εκ τούτου μια τέτοια κίνηση θα ενέ­πλεκε άμεσα και το Κάιρο σε μια διαμάχη που έως τώρα έχει κρα­τη­θεί αυστηρά ελλη­νο­τουρ­κική.

Ενα τέταρτο, προ­φα­νώς προ­βλη­μα­τικό σενάριο, αλλά με μικρό­τερο συντε­λε­στή κλι­μά­κω­σης θα είναι η μετα­κί­νηση του «Ορούτς Ρέις» λίγο βορειό­τερα από τη σημε­ρινή θέση του, κάτι που θα παρα­τεί­νει την αγωνία στην περιοχή και την επι­φυ­λακή των Ενόπλων Δυνά­μεων, δίχως ωστόσο να παρο­ξύ­νει το ενδε­χό­μενο σύγκρου­σης.

Ολα αυτά τα σενάρια στρα­τιω­τι­κής κλι­μά­κω­σης βρί­σκο­νται στο τραπέζι, ενώ παράλ­ληλα εξε­λίσ­σε­ται ένας διπλω­μα­τι­κός μαρα­θώ­νιος με επί­κε­ντρο το Βερο­λίνο, το οποίο κινεί­ται με την εμφανή ενθάρ­ρυνση και της Ουά­σιγ­κτον.

Αν οι επαφές της Αγκελα Μέρκελ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν οδη­γή­σουν σε κάποιο απο­τέ­λε­σμα ή η Αγκυρα επι­λέ­ξει να τρα­βή­ξει κι άλλο το σχοινί, πρα­κτικά ασκώ­ντας περαι­τέρω πίεση στην Ευρω­παϊκή Ενωση, αυτό είναι ακόμα άδηλο.

Η Αγκυρα και οι αξιω­μα­τού­χοι της κυβέρ­νη­σης Ερντο­γάν παρου­σιά­ζουν μια διπλή τακτική. Προς το εσω­τε­ρικό χρη­σι­μο­ποιούν μια σκληρή ρητο­ρική, επεν­δύ­ο­ντας στα εθνι­κι­στικά αντα­να­κλα­στικά των Τούρκων ψηφο­φό­ρων, ενώ προς το εξω­τε­ρικό, και ειδικά προς την Ευρώπη, επι­χει­ρούν να επι­δεί­ξουν ένα πρόσωπο συν­διαλ­λα­γής και επι­θυ­μίας δια­λό­γου.

Ολα αυτά απο­φεύ­γο­ντας, βέβαια, να ανα­δεί­ξουν το γεγονός ότι ζητούν διάλογο, ενώ το «Ορούτς Ρέις» εξα­κο­λου­θεί να δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στην ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα. Κάτι τέτοιο έγινε προ­φα­νές και κατά τις αντι­δρά­σεις μετά τη δημόσια πρόταση του γενικού γραμ­μα­τέα του ΝΑΤΟ Γενς Στόλ­τεν­μπεργκ. Η Αθήνα εξέ­φρασε την πάγια θέση της περί δια­λό­γου, αφού απο­χω­ρή­σει από την περιοχή το τουρ­κικό ερευ­νη­τικό. Μπορεί επί της ουσίας η ελλη­νική θέση να ήταν απο­λύ­τως ευκρι­νής και αιτιο­λο­γη­μένη, ωστόσο η ταχεία αντί­δραση της Αθήνας ερμη­νεύ­θηκε από την Αγκυρα ως άρνηση του δια­λό­γου.

Ετσι, επι­τρά­πηκε στους υπουρ­γούς Εξω­τε­ρι­κών και Εθνικής Αμυνας, Μεβλούτ Τσα­βού­σο­γλου και Χου­λουσί Ακάρ, να ισχυ­ρι­στούν ότι η Αθήνα δεν επι­θυ­μεί τον διάλογο. Ουσια­στικά, πάντως, ο Ελληνας και ο Τούρκος στρα­τιω­τι­κός αντι­πρό­σω­πος παρέ­λα­βαν ένα έγγραφο προ­τά­σεων του κ. Στόλ­τεν­μπεργκ και, σε δεύτερο στάδιο, επρό­κειτο να γίνει συζή­τηση περί του αν μπορεί να συγκρο­τη­θεί και μια ολι­γο­με­λής ομάδα για τεχνι­κές επαφές. Το θέμα θα τεθεί στο Βορειο­α­τλα­ντικό Συμ­βού­λιο (NAC) αυτή την Τετάρτη, ωστόσο, ήδη πριν από τη σύγχυση που δημιουρ­γή­θηκε την περα­σμένη Πέμπτη, ήταν σαφές πως το ΝΑΤΟ μπήκε σε αυτή τη δια­δι­κα­σία επι­κου­ρικά προς τη γερ­μα­νική μεσο­λά­βηση, λίγες ημέρες μετά τη συνά­ντηση των Μέρκελ και Στόλ­τεν­μπεργκ στο Βερο­λίνο.

Οποια­δή­ποτε και αν είναι η πορεία των εξε­λί­ξεων στο εξής, είναι απο­λύ­τως σαφές σε κάθε έμπειρο παρα­τη­ρητή όλων όσων συμ­βαί­νουν τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες, ειδικά στο εσω­τε­ρικό της Τουρ­κίας, ότι ο κ. Ερντο­γάν χρειά­ζε­ται μια νίκη. Εκτι­μά­ται ότι αν τελικά συμ­βι­βα­στεί με κάποιον τύπο δια­λό­γου με την Ελλάδα, τότε ίσως στρέψει την κοινή γνώμη στην Κύπρο.

Τα σενάρια ανοίγ­μα­τος των Βαρω­σίων υπό τουρ­κο­κυ­πριακή διοί­κηση έχουν ανα­θερ­μά­νει σε αρκε­τούς κύκλους τα σενάρια περί δυνα­μι­κό­τε­ρης παρέμ­βα­σης στα Κατε­χό­μενα, αφενός για να εξα­σφα­λί­σουν ότι ο Μου­σταφά Ακιντζί θα είναι όσο πιο απο­δυ­να­μω­μέ­νος γίνεται στις επερ­χό­με­νες απο­κα­λού­με­νες «εκλογές» στο ψευ­δο­κρά­τος, αφε­τέ­ρου για να εντεί­νουν το στρα­τιω­τικό απο­τύ­πωμα ως απά­ντηση στη συνερ­γα­σία της Λευ­κω­σίας με παίκτες όπως η Γαλλία.

ΗΠΑ με Τραμπ ή με Μπάι­ντεν

Η εκκρε­μό­τητα των αμε­ρι­κα­νι­κών εκλογών έχει εύλογα μετα­κι­νή­σει το ενδια­φέ­ρον στο Βερο­λίνο, παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ έχουν στη­ρί­ξει τη συμ­φω­νία Ελλάδας – Αιγύ­πτου, ενώ έγινε και ένα βήμα προς την άρση του εμπάρ­γκο αμε­ρι­κα­νι­κών όπλων προς την Κυπριακή Δημο­κρα­τία. Μέχρι στιγμής, ο γερ­μα­νι­κός ρόλος είναι αδιαμ­φι­σβή­τητα ο πιο ισχυρός, ωστόσο είναι σαφές ότι λόγω της πολυ­πλο­κό­τη­τας της κρίσης, το Βερο­λίνο προ­σπα­θεί περισ­σό­τερο να τη δια­χει­ρι­στεί ώστε να μην εκτρο­χια­στεί και λιγό­τερο να βρει έδαφος επί­λυ­σής της, κάτι που εκ των πραγ­μά­των θα ήταν ουτο­πικό υπό τις παρού­σες συν­θή­κες. Σύμφωνα με ορι­σμέ­νες απόψεις, ο κ. Ερντο­γάν εκμε­ταλ­λεύ­ε­ται την ευρω­παϊκή αδυ­να­μία έκφρα­σης μιας κοινής άποψης και προωθεί την ατζέντα του, εκτι­μώ­ντας ότι η Ουά­σιγ­κτον θα μείνει εκτός συζή­τη­σης λόγω της προ­σω­πι­κής σχέσης που έχει καλ­λιερ­γή­σει με τον Ντό­ναλντ Τραμπ. Κατ’ αυτή την άποψη ο κ. Ερντο­γάν έχει επεν­δύ­σει δυσα­νά­λογα στη σχέση του με τον Αμε­ρι­κανό πρόεδρο, εκτι­μώ­ντας ότι αν κερ­δί­σει τις εκλογές, τότε έχει εξα­σφα­λί­σει «λευκή κάρτα» για την Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Οποιο και αν είναι το απο­τέ­λε­σμα των εκλογών, η Ουά­σιγ­κτον θα παρα­μεί­νει «κλειδί» για τη διευ­θέ­τηση της κρίσης, δίχως πολι­τικό πρόσημο. Η επα­νε­κλογή Τραμπ δεν σημαί­νει αυτό­ματη νομι­μο­ποί­ηση της πολι­τι­κής Ερντο­γάν στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, όπως και η ανά­δειξη του Τζο Μπάι­ντεν δεν θα σημάνει περι­θω­ριο­ποί­ηση της Τουρ­κίας από τις ΗΠΑ και τροχιά σύγκρου­σης με την Αγκυρα.

Πηγή: kathimerini.gr

Βασίλης Νέδος