Τα μνημόνια μετέτρεψαν σε ζούγκλα την αγορά εργασίας

Η «επι­στροφή στη σκληρή πραγ­μα­τι­κό­τητα» της δια­πραγ­μά­τευ­σης για τα εργα­σιακά με τους εκπρο­σώ­πους των θεσμών περι­μέ­νει την κυβέρ­νηση τον Σεπτέμ­βριο.

Το φθι­νό­πωρο προ­δια­γρά­φε­ται δύσκολο καθώς οι δανει­στές – και ιδιαι­τέ­ρως το ΔΝΤ – αφενός θέτουν στο τραπέζι την υλο­ποί­ηση της ειλημ­μέ­νης υπο­χρέ­ω­σης της κυβέρ­νη­σης για αλλαγές στον συν­δι­κα­λι­στικό νόμο, αφε­τέ­ρου προει­δο­ποιούν ότι δεν θα δεχθούν αλλαγές στο υφι­στά­μενο καθε­στώς των συλ­λο­γι­κών συμ­βά­σεων εργα­σίας, ακόμη και μετά τη λήξη του προ­γράμ­μα­τος, τον Αύγου­στο του 2018.

Η κυβέρ­νηση από την πλευρά της θα ήθελε να επα­να­φέ­ρει σε ισχύ ορι­σμέ­νες δια­τά­ξεις των συλ­λο­γι­κών συμ­βά­σεων, έτσι ώστε να εμφα­νι­σθεί ότι επα­να­φέ­ρει το εργα­τικό δίκαιο στην προ των μνη­μο­νίων περίοδο. Αντι­θέ­τως το ΔΝΤ επι­μέ­νει στη δια­τή­ρηση του σημε­ρι­νού status και επι­διώ­κει την απο­μά­κρυνση του ενδε­χό­με­νου επα­να­φο­ράς της δυνα­τό­τη­τας του υπουρ­γείου Εργα­σίας να επε­κτεί­νει σε όλες τις επι­χει­ρή­σεις ενός κλάδου ή επαγ­γέλ­μα­τος μια συλ­λο­γική σύμβαση, όπως η εφαρ­μογή της αρχής της ευνοϊ­κό­τε­ρης ρύθ­μι­σης.

Απα­ξί­ωση

Στο μεταξύ η αγορά εργα­σίας βρί­σκε­ται σε πλήρη απορ­ρύθ­μιση, με απα­ξί­ωση της απα­σχό­λη­σης, φθηνές θέσεις εργα­σίας, έκρηξη της ελα­στι­κής απα­σχό­λη­σης και αμοιβές κάτω από το όριο της φτώ­χειας. Την ίδια στιγμή η κυβέρ­νηση πανη­γυ­ρί­ζει για τα στοι­χεία που εμφα­νί­ζουν μείωση της ανερ­γίας και για την κατα­γραφή θετικού ισο­ζυ­γίου προ­σλή­ψεων – απο­χω­ρή­σεων τον πρώτο πεντά­μηνο του έτους.

Ωστόσο, οι εκπρό­σω­ποι των εργο­δο­τι­κών οργα­νώ­σεων (ΣΕΒ) απο­δί­δουν τη μείωση της ανερ­γίας – κατά 3,9% τα τελευ­ταία τρία έτη – στη μείωση του ενεργού πλη­θυ­σμού και εκτι­μούν ότι «η μείωση της ανερ­γίας θα είναι βασα­νι­στικά αργή».

Ιδιαί­τερα ανη­συ­χη­τικό είναι το στοι­χείο που ανα­φέ­ρε­ται στην ποιό­τητα των θέσεων εργα­σίας που δημιουρ­γού­νται στον ιδιω­τικό τομέα. Για πρώτη φορά, κατά τα τελευ­ταία χρόνια, η μερική και η εκ περι­τρο­πής εργασία ξεπερ­νούν την πλήρη και σταθερή εργασία για μεγάλο χρονικό διά­στημα (Ιανουά­ριος – Μάιος 2017). Σύμφωνα με τα στοι­χεία του πεντα­μή­νου, δημιουρ­γή­θη­καν 924.321 θέσεις εργα­σίας, εκ των οποίων 459.888 πλήρους απα­σχό­λη­σης και464.433 θέσεις αθροι­στικά η μερική (341.104, ποσοστό 36,90%) και η εκ περι­τρο­πής (123.329, ποσοστό 13,35%).

Μελέτη των στοι­χείων της πλήρους απα­σχό­λη­σης δείχνει ότι «πάνω από το 70% των θέσεων πλήρους απα­σχό­λη­σης που δημιουρ­γή­θη­καν αμεί­βο­νται λίγο πάνω ή λίγο κάτω από τον βασικό μισθό (586 ευρώ μεικτά)».

Επειτα από επτά χρόνια εφαρ­μο­γής των μνη­μο­νίων, έχουν παγιω­θεί οι συν­θή­κες ζού­γκλας στην αγορά εργα­σίας. Στη μελέτη σημειώ­νε­ται ότι σε αυτό συνέ­βα­λαν η παρα­τε­τα­μένη ύφεση,  η υψηλή ανεργία και η βίαιη ανα­τροπή των εργα­σια­κών σχέσεων που βίωσε η ελλη­νική οικο­νο­μία τα τελευ­ταία χρόνια.

Στο μεταξύ το υπουρ­γείο Εργα­σίας σε μια προ­σπά­θεια να ελέγξει την απορ­ρύθ­μιση της αγοράς εξέδωσε εγκύ­κλιο με την οποία επι­ση­μαί­νει ότι η μονο­με­ρής απόφαση των εργο­δο­τών για εφαρ­μογή της εκ περι­τρο­πής εργα­σίας επι­τρέ­πε­ται μόνο υπό την προ­ϋ­πό­θεση του απο­δε­δειγ­μέ­νου περιο­ρι­σμού της δρα­στη­ριό­τη­τας της επι­χεί­ρη­σης και εφόσον προη­γη­θεί δια­βού­λευση με τους εργα­ζο­μέ­νους.

Μεταξύ άλλων η εγκύ­κλιος προ­βλέ­πει:

Η εκ περι­τρο­πής εργασία εφαρ­μό­ζε­ται μόνο με πλήρες ημε­ρή­σιο ωράριο.

Η συμ­φω­νία εργο­δότη – εργα­ζο­μέ­νων για παροχή εκ περι­τρο­πής εργα­σίας πρέπει να κοι­νο­ποιεί­ται εντός οκτώ ημερών στην αρμόδια Επι­θε­ώ­ρηση Εργα­σίας.

Η μη γνω­στο­ποί­ηση της συμ­φω­νίας εκ περι­τρο­πής εργα­σίας κατά την κατάρ­τιση της σύμ­βα­σης εργα­σίας συνε­πά­γε­ται την κατά τεκ­μή­ριο ύπαρξη σχέσης εργα­σίας πλήρους απα­σχό­λη­σης.

Η μη γνω­στο­ποί­ηση της συμ­φω­νίας εκ περι­τρο­πής εργα­σίας κατά τη διάρ­κεια της σύμ­βα­σης εργα­σίας τεκ­μαί­ρε­ται ότι καλύ­πτει σχέση εργα­σίας με τους ίδιους όρους και συμ­φω­νίες που ίσχυαν πριν από την κατάρ­τισή της.

Είναι ανε­πί­τρε­πτη η εφαρ­μογή της εκ περι­τρο­πής εργα­σίας επι­λε­κτικά σε συγκε­κρι­μέ­νους μόνο εργα­ζο­μέ­νους.

Η εφαρ­μογή εκ περι­τρο­πής εργα­σίας με μονο­μερή απόφαση του εργο­δότη, η οποία δεν τηρεί τις απαι­τού­με­νες προ­ϋ­πο­θέ­σεις, συνιστά μονο­μερή βλα­πτική μετα­βολή των όρων εργα­σίας του συνόλου των εργα­ζο­μέ­νων που αφορά.

Μονο­με­ρής βλα­πτική μετα­βολή των όρων εργα­σίας υπάρχει και όταν η εκ περι­τρο­πής εργασία εφαρ­μό­ζε­ται με τρόπο που συνιστά κατα­χρη­στική άσκηση δικαιώ­μα­τος εκ μέρους του εργο­δότη.

Νομο­σχέ­διο για αδήλωτη και καθυ­στε­ρή­σεις πλη­ρω­μών 

Νομο­σχέ­διο για την αντι­με­τώ­πιση της αδή­λω­της εργα­σίας αλλά και την καθυ­στέ­ρηση πλη­ρω­μής των δεδου­λευ­μέ­νων – φαι­νό­μενο που έχει λάβει δια­στά­σεις επι­δη­μίας – προ­τί­θε­ται να φέρει προς ψήφιση στη Βουλή εντός του Σεπτεμ­βρίου η υπουρ­γός Εργα­σίας κυρία Εφη Αχτσιό­γλου.

Το στοι­χείο αυτό έγινε γνωστό κατά τη συζή­τηση στη Βουλή της τρο­πο­λο­γίας του ΚΚΕ με την οποία – μεταξύ των άλλων – ζητούσε να θεω­ρεί­ται μονο­με­ρής βλα­πτική μετα­βολή των όρων εργα­σίας η αξιό­λογη καθυ­στέ­ρηση κατα­βο­λής των δεδου­λευ­μέ­νων απο­δο­χών του εργα­ζο­μέ­νου από τον εργο­δότη, ανε­ξαρ­τή­τως της αιτίας της καθυ­στέ­ρη­σης.

Η υπουρ­γός δεν έκανε δεκτό το μέρος αυτό της τρο­πο­λο­γίας σημειώ­νο­ντας ότι η μη κατα­βολή δεδου­λευ­μέ­νων συνιστά ποινικό αδίκημα (με ανα­γκα­στικό νόμο του 1945) και προς τούτο προ­βλέ­πε­ται και αυτό­φωρη δια­δι­κα­σία.

Πάντως η υπουρ­γός δέχθηκε ότι θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για την ανά­σχεση του φαι­νο­μέ­νου και για τον λόγο αυτόν φέρει σχετικό νομο­σχέ­διο στη Βουλή.

Η εικόνα που παρου­σιά­ζει η αγορά εργα­σίας είναι άκρως απο­γοη­τευ­τική. Η απλή­ρωτη εργασία απο­τε­λεί – πλέον – την πεπα­τη­μένη πρα­κτική στην αγορά, με απο­τέ­λε­σμα να είναι καθε­στώς στην πλειο­νό­τητα των επι­χει­ρή­σεων.

Σύμφωνα με εκτι­μή­σεις των συν­δι­κα­λι­στι­κών οργα­νώ­σεων 1,5 εκα­τομ­μύ­ρια εργα­ζό­με­νοι δου­λεύ­ουν απλή­ρω­τοι για διά­στημα από έναν έως έξι μήνες.

Το «καθε­στώς της καθυ­στέ­ρη­σης των πλη­ρω­μών» είναι ο κανόνας στην αγορά εργα­σίας ενώ οι τακτι­κές αμοιβές θεω­ρού­νται «επι­πλέον προσόν» μιας επι­χεί­ρη­σης, το οποίο προ­βάλ­λουν οι εργο­δό­τες.

Πέραν τούτου, ορι­σμέ­νοι «εφευ­ρε­τι­κοί εργο­δό­τες» εφευ­ρί­σκουν νέους τρόπους να φορο­δια­φεύ­γουν και να εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται τους εργα­ζο­μέ­νους, πλη­ρώ­νο­ντάς τους με κου­πό­νια και κάρτες!

Μεγάλες εται­ρείες αντι­κα­θι­στούν παρα­νό­μως μέρος της μισθο­δο­σίας των εργα­ζο­μέ­νων τους με δια­τα­κτι­κές γευ­μά­των και αγορών στα σου­περ­μάρ­κετ. Μάλιστα δια­τεί­νο­νται ότι με τον τρόπο αυτόν στο­χεύ­ουν τάχα «στη βελ­τί­ωση της ποιό­τη­τας της ζωής των εργα­ζο­μέ­νων και την ενί­σχυση της απο­δο­τι­κό­τη­τάς τους».

Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα υπο­κα­θι­στούν μέρος της μισθο­δο­σίας, κυρίως έκτα­κτες απο­δο­χές (νυχτε­ρινά, αργίες, υπε­ρω­ρίες κ.λπ.) υπο­χρε­ώ­νο­ντας τους εργα­ζο­μέ­νους τους να λαμ­βά­νουν αντί απο­δο­χών, για την πρό­σθετη ή και την κανο­νική εργασία, τα εκπτω­τικά κου­πό­νια.

Το ΒΗΜΑ