Μανώλης Κουτσούκος: Το ιστορικό της Ενσωμάτωσης των νησιών μας (7/3/1948)

Τον Μάϊο του 1912 οι Ιταλοί κατέ­λα­βαν τα Δωδ/σα για να απο­κό­ψουν την θαλάσ­σια πρό­σβαση των Τούρκων στην Κυρη­ναϊκή. Η άφιξη των Ιταλών χαι­ρε­τί­στηκε από τον ντόπιο πλη­θυ­σμό ως ελευ­θέ­ρωση από τον τούρ­κικο ζυγό για ένα χρι­στια­νικό Κράτος. Η συνέ­χεια βεβαία είναι γνωστή διότι οι ‘’Ελευθερωτές’’ μετα­βλή­θη­καν σε κατα­κτη­τές.

Γράφει ο Μανώλης  Κου­τσού­κος

Η Ιταλική κατοχή είχε διάρ­κεια μέχρι την άνευ όρων συν­θη­κο­λό­γηση της Ιταλίας (το γνωστό ARMISTIZIO) στις 8/9/1943 και την προ­σχώ­ρηση της Ιταλίας στους συμ­μά­χους.

Η συν­θη­κο­λό­γηση των Ιταλών είχε υπο­γρα­φεί ενω­ρί­τερα (3/9/1943) στις Συρα­κού­σες όταν η στρατιά του Μοντ­γκό­μερυ απο­βι­βά­στηκε στη Σικελία αλλά για λόγους σκο­πι­μό­τη­τας η υπο­γραφή της ανα­κοι­νώ­θηκε στις 8/9/1943 το από­γευμα από τον σταθμό του BBC από τον Αμε­ρι­κανό Στρα­τηγό Αϊζεν­χά­ουερ Ανώτατο Διοι­κητή των Συμ­μα­χι­κών Δυνά­μεων στην Ευρώπη. Η ιδιό­μορφη «νομική κατά­σταση» της Δωδε­κα­νή­σου επειδή πριν από την κήρυξη του Πολέμου ήταν «Ιταλικό» έδαφος (!!) έδωσε την αφορμή και τα επι­χει­ρή­ματα στους Άγγλους «συμ­μά­χους»(;) μας να εκμε­ταλ­λευ­θούν την απε­λευ­θέ­ρωση των νησιών από τα Γερ­μα­νικά στρα­τεύ­ματα τα οποία όπως είναι γνωστό παρα­δό­θη­καν στις 8/5/1945 στη Σύμη και να αρνού­νται να απο­χω­ρή­σουν από τα Δωδε­κά­νησα.

Δηλαδή επα­να­λή­φθηκε το ίδιο ακριβώς σενάριο των Ιταλών ‘’Ελευθερωτών’’ του 1912. Με το επι­χεί­ρημα των Άγγλων ότι πριν από τον Β’ Πόλεμο τα Δωδε­κά­νησα δεν απο­τε­λού­σαν έδαφος Ελλη­νικό αλλά Ιταλικό παρέ­μει­ναν σ’ αυτά θέλο­ντας να επι­βά­λουν στα Δωδε­κά­νησα μία ιδιό­μορφη «αυτο­νο­μία» τύπου Κύπρου με απώτερο σκοπό να κατα­στή­σουν τα Δωδε­κά­νησα επαρχία και προ­τε­κτο­ράτο της Βρε­τα­νι­κής Κοι­νο­πο­λι­τείας. Με το τρόπο αυτό στις 8/5/1945 όταν δηλαδή παρα­δό­θη­καν τα Γερ­μα­νικά στρα­τεύ­ματα άρχισε ουσια­στικά η Αγγλική κατοχή των νησιών μας που κράτησε μέχρι τις 31/3/1947. Και ενώ ολό­κληρη η Ελλάδα πανη­γύ­ριζε την απε­λευ­θέ­ρωση της και ενώ οι κάτοι­κοι των νησιών μας υπο­δέ­χθη­καν τους Άγγλους ως ελευ­θε­ρω­τές εκ των υστέρων κατά­λα­βαν ότι η Γερ­μα­νική Κατοχή αντι­κα­τα­στά­θηκε με την Αγγλική αφού συνε­χί­σθηκε ο περιο­ρι­σμός της ελευ­θε­ρίας, η προ­κλη­τική συμπε­ρι­φορά, η απα­γό­ρευση συνα­θροί­σεων και Εθνικών Εκδη­λώ­σεων, η δια­τή­ρηση της Ιτα­λι­κής φασι­στι­κής Νομο­θε­σίας, η δια­τή­ρηση Ιταλών φασι­στών σε καίριες θέσεις της διοί­κη­σης και η λογο­κρι­σία του τοπικού τύπου. Η συν­διά­σκεψη Ειρήνης των Παρι­σίων άρχισε στις 29/7/1946 και οι εργα­σίες της περα­τώ­θη­καν στις 15/10/1946.

Η συν­διά­σκεψη αυτή απο­τέ­λεσε τον προ­θά­λαμο της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων της 10/2/1947. Σ’ αυτήν έλαβαν μέρος οι υπουρ­γοί εξω­τε­ρι­κών των ΗΠΑ, της ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, της Μ. ΒΡΕΤΑΝΙΑΣ και της ΓΑΛΛΙΑΣ. Σ’ αυτήν παρου­σιά­στηκε η Ελλάδα με πολυ­πρό­σωπη διπλω­μα­τική αντι­προ­σω­πεία με επι­κε­φα­λής τον πρω­θυ­πουργό Κων/νο Τσαλ­δάρη για να θέσει τις νόμιμες αξιώ­σεις της αφού η χώρα μας βρέθηκε στην πλευρά των νικητών. Η συν­διά­σκεψη αυτή ασχο­λή­θηκε με τις μετα­πο­λε­μι­κές εδα­φι­κές εκκρε­μό­τη­τες μεταξύ νικητών και ηττη­μέ­νων του Β’ Παγκο­σμίου Πολέμου. Η Ελλη­νική αντι­προ­σω­πεία έθεσε 4 εδαφικά θέματα στη συν­διά­σκεψη και συγκε­κρι­μένα την ένταξη των Δωδε­κα­νή­σων, της Β. Ηπείρου και της Κύπρου στη Ελλη­νική Επι­κρά­τεια και την ρύθμιση των συνόρων μας με τη Βουλ­γα­ρία. Λόγω της αντί­δρα­σης κυρίως της Αγγλίας το μονα­δικό αίτημα της Ελλη­νι­κής αντι­προ­σω­πείας που ικα­νο­ποι­ή­θηκε ήταν η ενσω­μά­τωση των Δωδε­κα­νή­σων. Όμως ο διπλω­μα­τι­κός αγώνας της Ελλη­νι­κής Κυβέρ­νη­σης που προη­γή­θηκε για την ενσω­μά­τωση της Δωδε­κα­νή­σου είχε τερά­στια εμπόδια και δυσκο­λίες λόγω των Πολι­τι­κών και Οικο­νο­μι­κών συμ­φε­ρό­ντων των μεγάλων δυνά­μεων και κυρίως των Άγγλων οι οποίοι με νομι­κί­στικα επι­χει­ρή­ματα και αόρι­στες υπο­σχέ­σεις υπο­νό­μευαν συνεχώς τις Ελλη­νι­κές προ­σπά­θειες συσχε­τί­ζο­ντας το πρό­βλημα των νησιών μας με το άσχετο θέμα των στενών του Ελλή­σπο­ντου και των πρώην Ιτα­λι­κών κτήσεων.

Όλες οι διε­θνείς συμ­φω­νίες που προ­έ­κυ­ψαν από τη συν­διά­σκεψη αυτή επι­ση­μο­ποι­ή­θη­καν στις 10/2/1947 με την υπο­γραφή της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων στην οποία απο­φα­σί­σθηκε επι­τέ­λους η απόδοση των Δωδε­κα­νή­σων στην Ελλάδα. Η τέλετη παρά­δο­σης των Δωδε­κα­νή­σων από τους Βρετ­τα­νούς πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στις 31/3/1947. Την ημέρα εκείνη έγινε η επίσημη τελετή υπο­στο­λής της Αγγλι­κής σημαίας και αμέσως μετά η έπαρση της Ελλη­νι­κής στο Διοι­κη­τή­ριο ενώ όλος ο κόσμος έκλαιγε γονα­τι­στός από χαρά. Δηλαδή η απε­λευ­θέ­ρωση των νησιών μας έγινε στις 31/3/1947 ημέρα κατά την οποία ο Άγγλος Ταξί­αρ­χος PARKER υπέ­γραψε το πρω­τό­κολλο παρά­δο­σης της Δωδε­κα­νή­σου στον Έλληνα Στρα­τιω­τικό Διοι­κητή Αντι­ναύ­αρχο Περικλή Ιωαν­νίδη.

Στις 22/10/1947 δηλαδή (8) μήνες αργό­τερα επι­κυ­ρώ­θηκε η διμερής Συνθήκη Ελλάδος – Ιταλίας ενώ στις 9/1/1948 δημο­σιεύ­θηκε ο Ν. 518/1948 (ΦΕΚ 7/9-1-1948) «περί προ­σαρ­τή­σεως της Δωδε­κα­νή­σου εις την Ελλάδα» με ένα και μόνο άρθρο στο οποίο ανα­φέ­ρε­ται ότι τα Δωδε­κά­νησα και οι παρα­κεί­με­νες αυτών νησίδες «είναι προ­σαρ­τη­μέ­ναι εις το Ελλη­νικό Κράτος από τις 28/10/1947». Η 28η Οκτω­βρίου ως ημέρα προ­σάρ­τη­σης (και μάλιστα ανα­δρο­μικά) επελέγη για λόγους καθαρά συναι­σθη­μα­τι­κούς ώστε να συμπέ­σει με την επέτειο της έναρξης του νικη­φό­ρου Ελλη­νοϊ­τα­λι­κού Πολέμου. Συνεπώς ουσια­στικά η ενσω­μά­τωση έγινε στις 22/10/1947, με την κύρωση της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων της 10/2/1947 (Ν.Δ. 423/1947) νομικά στις 9/1/1948 με τη δημο­σί­ευση του Ν. 518/1948, συναι­σθη­μα­τικά στις 28/10/1947 και συμ­βα­τικά στις 7/3/1948.

Η υπο­γραφή του Πρω­το­κόλ­λου παρά­δο­σης των νησιών στις 31/9/1947 δεν ήταν κεραυ­νός εν αιθρία διότι είχε προη­γη­θεί η υπο­γραφή της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων στις 10/2/1947 μεταξύ των «Συμ­μά­χων και των Συνη­σπι­σμέ­νων Δυνά­μεων» από τη μία πλευρά και της Ιταλίας από την άλλη. Με τον ειδικό όρο (14) της συν­θή­κης αυτής η Ιταλία (ως ηττη­θείσα χώρα) εκχώ­ρησε στην Ελλάδα «εν πλήρει κυριαρ­χία» τα Δωδε­κά­νησα και τας «παρα­κεί­με­νας νησίδας» ενώ με απαί­τηση της Αγγλίας προ­στέ­θηκε στον όρο αυτό ειδική παρά­γρα­φος σύμφωνα με την οποία «αι δια­τυ­πώ­σεις και οι τεχνι­κοί όροι της μετα­βι­βά­σεως των νήσων τούτων εις την Ελλάδα θέλουσι καθο­ρι­σθή δια συμ­φω­νίας μεταξύ του Ηνω­μέ­νου Βασι­λείου και της Ελλάδος» και αυτό διότι η συνθήκη προ­έ­βλεπε ότι όλα τα ξένα στρα­τεύ­ματα θα έπρεπε να απο­χω­ρή­σουν από τα Δωδε­κά­νησα το βρα­δύ­τε­ρον (90) ημέρες από την υπο­γραφή της Συν­θή­κης δηλαδή μέχρι τις 10/5/1947. Η Συνθήκη Ειρήνης των Παρι­σίων κυρώ­θηκε από την πλευρά της Ελλάδας με το Ν.Δ. 423/1947 (ΦΕΚ Α’ 226/22-10-1947).

Αμέσως μετά την υπο­γραφή της Συν­θή­κης των Παρι­σίων (10/2/1947) είχε συμ­φω­νη­θεί μεταξύ Αγγλίας και Ελλάδος η υπο­γραφή του σχε­τι­κού Πρω­το­κόλ­λου παρά­δο­σης των νησιών να γίνει στις 31/3/1947. Για τον σκοπό αυτό άρχισαν οι προ­ε­τοι­μα­σίες της Ελλη­νι­κής Κυβέρ­νη­σης για την πανη­γυ­ρική εκδή­λωση στην οποία θα έπρεπε να παρα­στα­θεί όλη η Πολι­τική και Πολι­τειακή ηγεσία με πρώτο και καλύ­τερο τον Βασιλιά Γεώργιο τον Β’. Όμως η συνεχής επι­δεί­νωση και η μη ανα­στρέ­ψιμη κατά­σταση της υγείας του Βασιλιά Γεώρ­γιου του Β’ (είχε σοβαρό καρ­διακό πρό­βλημα) ματαί­ωσε τελικά τα σχέδια και τις προ­ε­τοι­μα­σίες για την πανη­γυ­ρική αυτή εκδή­λωση διότι στις 31/3/1947 απε­βί­ωσε ο Βασι­λιάς Γεώρ­γιος Β’, ο θάνατος του οποίου επι­σή­μως ανα­κοι­νώ­θηκε την επόμενη ημέρα 1/4/1947 ώστε να προη­γη­θεί η ορκω­μο­σία του αδελφού του Παύλου μετέ­πειτα Βασιλέα. Με την υπ’αριθμ. 161/27-3-1947 πράξη του Υπουρ­γι­κού Συμ­βου­λίου διο­ρί­σθηκε ως στρα­τιω­τι­κός Διοι­κη­τής Δωδε­κα­νή­σου ο Αντι­ναύ­αρ­χος ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ για να δια­δε­χθεί τον Άγγλο Διοι­κητή. Στην πράξη αυτή του Υπουρ­γι­κού Συμ­βου­λίου επειδή ήταν διάχυτη η αρνη­τική στάση των κατοί­κων της Ρόδου και γενι­κό­τερα των Δωδε­κα­νη­σίων απέ­να­ντι στους Άγγλους κατα­κτη­τές και λόγω του βάσιμου φόβου πρό­κλη­σης επει­σο­δίων το Υπουρ­γικό Συμ­βού­λιο στην παρα­πάνω πράξη έθεσε την παρά­γραφο (10) η οποία κατά λέξη ανέφερε τα εξής: «Κατά την υπο­στο­λήν της Αγγλι­κής σημαίας και την έπαρσιν της Ελλη­νι­κής να γίνει σεμνή στρα­τιω­τική τελετή άνευ ουδε­μίας άλλης πανη­γυ­ρι­κής εκδη­λώ­σεως». Από την παρα­πάνω παρά­γραφο προ­κύ­πτει ότι ήταν έκδηλος ο φόβος ταραχών και διπλω­μα­τι­κού επει­σο­δίου κατά την απο­χώ­ρηση των Άγγλων η συμπε­ρι­φορά των οποίων υπήρξε απα­ρά­δε­κτη. Ευτυχώς ο κόσμος την ημέρα εκείνη μέσα στην χαρά και τη συγκί­νηση που είχε απέφυγε τις ακρό­τη­τες σε βάρος των Άγγλων η κατοχή των οποίων υπήρξε ανέλ­πι­στα σκληρή απέ­να­ντι στους κατοί­κους των νησιών μας.

Μάλιστα αμέσως μετά την τελετή ο κόσμος κατευ­θύν­θηκε στο Κοι­μη­τή­ριο του ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ για να ανα­κοι­νώ­σει στους νεκρούς την απε­λευ­θέ­ρωση των νησιών. Όμως η πολυ­πό­θητη ημέρα της απε­λευ­θέ­ρω­σης είχε έντονο διπλω­μα­τικό παρα­σκή­νιο το οποίο άρχισε το έτος 2019 όταν στις 29/7/19 υπε­γράφη η συμ­φω­νία Ιταλίας και Ελλάδος η γνωστή ως «ΣΥΜΦΩΝΟ ΤΙΤΟΝΙ – ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ». Η διμερής αυτή συμ­φω­νία υπο­γρά­φτηκε στην πόλη SEVRE της Γαλλίας στα πλαίσια της τότε συν­διά­σκε­ψης Ειρήνης των Παρι­σίων μεταξύ των νικη­τριών δυνά­μεων του Α’ Παγκο­σμίου Πολέμου και της ηττη­μέ­νης Γερ­μα­νίας (1919). Το σύμφωνο αυτό προ­έ­βλεπε την απόδοση στην Ελλάδα των Δωδε­κα­νή­σων πλην της Ρόδου για την οποία κάτω από προ­ϋ­πο­θέ­σεις θα γινόταν δημο­ψή­φι­σμα. Το Σύμφωνο TITONI – ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ καταγ­γέλ­θηκε (3) χρόνια μετά από την επόμενη Ιταλική Κυβέρ­νηση του GIOVANNI GIOLITTI στις 24/8/1922 κάνο­ντας χρήση ειδικού όρου του Συμ­φώ­νου που προ­έ­βλεπε δικαί­ωμα μονο­με­ρούς καταγ­γε­λίας από την πλευρά της Ιταλίας η οποία στο μεταξύ λόγω της Μικρα­σια­τι­κής κατα­στρο­φής είχε αλλάξει στάση απέ­να­ντι στην Ελλάδα.

Στις 23/9/1928 ο Μου­σο­λίνι και ο Ελ. Βενι­ζέ­λος υπέ­γρα­ψαν στη Ρώμη το περί­φημο ΕΛΛΗΝΟΪΤΑΛΙΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΦΙΛΙΑΣ με αντι­κεί­μενο τις δια­συ­νο­ρια­κές δια­φο­ρές που είχε η Ιταλία αλλά και η Ελλάδα με την Γιου­γκο­σλα­βία σχετικά με τη χρήση του λιμένα Θεσ­σα­λο­νί­κης. Στο σύμφωνο αυτό παρα­δό­ξως δεν έγινε καμία απο­λύ­τως νύξη για το φλέγον Δωδε­κα­νη­σιακό ζήτημα με απο­τέ­λε­σμα την απο­γο­ή­τευση των κατοί­κων των νησιών μας. Μάλιστα στη συνέ­ντευξη τύπου που ακο­λού­θησε ο Βενι­ζέ­λος αμέσως μετά την υπο­γραφή του Συμ­φώ­νου και σε σχετική ερώτηση του Δωδε­κα­νή­σιου δημο­σιο­γρά­φου από την Κω Ιωάννη Γκίκα αν τέθηκε στον Μου­σο­λίνι το καυτό θέμα της Δωδε­κα­νή­σου ο Βενι­ζέ­λος προς γενική κατά­πληξη απά­ντησε ότι «Δωδε­κα­νη­σια­κόν ζήτημα δεν υφί­στα­ται μεταξύ της Ελλάδος και της Ιταλίας».

Η μη ανα­με­νό­μενη αυτή απά­ντηση από τα επίσημα χείλη του Έλληνα Πρω­θυ­πουρ­γού προ­κά­λεσε τη δυσφο­ρία και την απο­γο­ή­τευση όλων των Δωδε­κα­νη­σίων και των Δωδε­κα­νη­σια­κών Οργα­νώ­σεων που πίεζαν συνεχώς τις Μεγάλες Δυνά­μεις για να επι­στρέ­ψουν τα Δωδε­κά­νησα στην Ελλάδα. Τη δικαιο­λο­γη­μένη ανη­συ­χία και ανα­στά­τωση που προ­κά­λεσε η ατυχής αυτή δήλωση του Βενι­ζέ­λου προ­σπά­θησε να την περι­σώ­σει ο παρι­στά­με­νος στη συνέ­ντευξη Έλληνας Πρε­σβευ­τής Ιωάννης Πολίτης κάνο­ντας παρέμ­βαση οπότε ο Βενι­ζέ­λος έντονα ανή­συ­χος και ταραγ­μέ­νος όταν αντι­λή­φθηκε την γκάφα του ζήτησε η δήλωσή του να θεω­ρη­θεί ως μη γενό­μενη!! Μετά το πιο πάνω Ιτα­λο­ελ­λη­νικό Σύμφωνο ακο­λού­θησε η Ιτα­λο­του­ρική Συνθήκη του 1932 που υπε­γράφη στην Άγκυρα σε δύο φάσεις στις 4/1/1932 και στις 28/12/1932. Με τη συνθήκη αυτή η Τουρκία παραι­τή­θηκε όλων των δικαιω­μά­των της υπέρ της Ιταλίας σε όλα τα νησιά των Δωδε­κα­νή­σων και παράλ­ληλα οριο­θε­τή­θη­καν ορι­στικά τα θαλάσ­σια σύνορα και οι βρα­χο­νη­σί­δες που υπήρχαν ανάμεσα στις τουρ­κι­κές ακτές και στα Δωδε­κά­νησα με σαφέ­στατο χάρτη της Γεω­γρα­φι­κής Υπη­ρε­σίας του Ιτα­λι­κού στρατού τον οποίο συνυ­πέ­γράψε για λογα­ρια­σμό της Τουρ­κίας ο Ισμέτ Ινονού.

Αυτή τη συμ­φω­νία την αμφι­σβη­τεί μέχρι σήμερα η τουρ­κική πλευρά διότι οι συνημ­μέ­νοι χάρτες ανα­τρέ­πουν τους όψιμους τουρ­κι­κούς ισχυ­ρι­σμούς για δήθεν γκρίζες ζώνες. Όμως η Τουρκία και η Ιταλία απέ­φυ­γαν σκόπιμα να κατα­θέ­σουν (ως όφειλαν) αντί­γραφο της συμ­φω­νίας αυτής στην τότε Κοι­νω­νία των Εθνών δηλαδή στον πρό­δρομο του σημε­ρι­νού ΟΗΕ προ­φα­νώς για να μπορούν μελ­λο­ντικά να ελι­χθούν. Θα πρέπει επίσης να σημειω­θεί ότι κατά την υπο­γραφή της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων στις 10/2/1947 ο Ιταλός εκπρό­σω­πος όταν ήλθε για συζή­τηση το θέμα για την απόδοση των Δωδε­κα­νή­σων στην Ελλάδα εντελώς υπο­κρι­τικά εδήλωσε ότι το πρω­τό­τυπο κείμενο της Ιτα­λο­τουρ­κι­κής Συν­θή­κης του 1932 είχε τάχα χαθεί (!!) στη δίνη του πολέμου εκφρά­ζο­ντας υπο­κρι­τικά τη λύπη του που δεν μπο­ρούσε τάχα να το κατα­θέ­σει. Όμως ο Έλληνας Πρω­θυ­πουρ­γός που ήταν προ­ε­τοι­μα­σμέ­νος για τη στάση αυτή του Ιταλού Εκπρο­σώ­που εμφά­νισε στη διά­σκεψη το τρίτο αντί­γραφο της συν­θή­κης το οποίο φυλασ­σό­ταν στη Ρόδο και το οποίο κατά τρόπο μυθι­στο­ρη­μα­τικό εξα­σφά­λισε ο Διοι­κη­τής της Στρα­τιω­τι­κής Απο­στο­λής στα Δωδε­κά­νησα Χρι­στό­δου­λος Τσι­γά­ντες και το είχε έγκαιρα προ­ω­θή­σει στον Πρω­θυ­πουργό πριν αυτός ανα­χω­ρή­σει για τη διά­σκεψη στο Παρίσι.

Η εμφά­νιση του κει­μέ­νου της Συν­θή­κης αυτής όχι μόνο αιφ­νι­δί­ασε τον Ιταλό εκπρό­σωπο αλλά και στε­νο­χώ­ρησε έντονα την Αγγλική Αντι­προ­σω­πεία. Η τύχη των νησιών μας διέ­τρεξε επίσης μεγάλο κίνδυνο πριν από τον πόλεμο όταν ο Τσώρ­τσιλ και ο Μολότωφ επα­νει­λημ­μένα προ­σπά­θη­σαν να πείσουν την ‘’ΟΥΔΕΤΕΡΗ’’ Τουρκία να εισέλ­θει στον πόλεμο στο πλευρό των Συμ­μά­χων ή να τηρήσει του­λά­χι­στον αυστηρή ουδε­τε­ρό­τητα υπο­σχό­με­νοι στον Ισμέτ Πασά τον γνωστό Ινονού να παρα­χω­ρη­θούν ως αντάλ­λαγμα στην Τουρκία τα Δωδε­κά­νησα. Ο Ισμέτ Ινονού αρνή­θηκε επειδή είχε ανα­λά­βει δεσμεύ­σεις με την Χιτλε­ρική Γερ­μα­νία στην οποία την εποχή εκείνη η Τουρκία έκανε μεγάλες εξα­γω­γές χρωμίου και αντλούσε μεγάλη οικο­νο­μική βοήθεια και οπλισμό. Και ενώ η Ελλάδα εισήλθε στο Β’ Παγκό­σμιο Πόλεμο το 1940 και ελάμ­βανε επαί­νους από τους Συμ­μά­χους της για την πρώτη νίκη κατά του Άξονα (ο Τσώρ­τσιλ έλεγε ότι οι ήρωες πολε­μούν σαν Έλληνες) ωστόσο όταν στις 6/4/1941 οι Γερ­μα­νοί εισήλ­θαν και κατέ­λα­βαν την Ελλάδα μέσω Βουλ­γα­ρίας τόσο η Αγγλία όσο και η Σοβιε­τική Ένωση επα­νήλ­θαν και πίεσαν ξανά την Τουρκία να εισέλ­θει στον πόλεμο στο πλευρό των Συμ­μά­χων με ‘’αντάλλαγμα’’ τα Δωδε­κά­νησα!! Και αυτή τη φορά (ευτυχώς) ο Τούρκος Υπουρ­γός των εξω­τε­ρι­κών ΣΟΥΚΡΟΥ ΣΑΡΑΤΟΓΛΟΥ αρνή­θηκε κάθε συζή­τηση γιατί πίστευε ότι η Γερ­μα­νία θα ήταν η τελική νική­τρια του πολέμου από την οποία θα απο­κό­μιζε περισ­σό­τερα ανταλ­λάγ­ματα. Έτσι η Τουρκία στις 18/6/1941 υπέ­γραψε σύμφωνο φιλίας και μη επί­θε­σης με τη Γερ­μα­νία η οποία υπο­σχέ­θηκε στην Τουρκία ότι μετά τη λήξη του πολέμου θα της παρα­χω­ρούσε πέραν των άλλων και τα Δωδε­κά­νησα.

Όμως τα παζα­ρέ­ματα και οι υπο­σχέ­σεις των «συμ­μά­χων» μας με την Τουρκία δεν στα­μά­τη­σαν ποτέ. Συγκε­κρι­μένα στις 10/1/1942 ο Έλληνας Πρέσβης στην Άγκυρα Ρ. ΡΑΦΑΗΛ έστειλε απόρ­ρητο τηλε­γρά­φημα στον τότε Πρω­θυ­πουργό Εμμα­νουήλ Τσου­δέρο με το οποίο τον ενη­μέ­ρωνε ότι η Αγγλική διπλω­μα­τία βολι­δο­σκο­πεί την Τουρ­κική Κυβέρ­νηση να εισέλ­θει στον πόλεμο με αντάλ­λαγμα όπως πάντα τα Δωδε­κά­νησα!! Στις 2/8/1944 ο Πρω­θυ­πουρ­γός Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ όταν αντε­λή­φθη τα σχέδια των Άγγλων και των Σοβιε­τι­κών με κατε­πεί­γουσα επι­στολή του στους Πρε­σβευ­τές της Μ. Βρε­τα­νίας και των ΗΠΑ στην Αθήνα δια­μαρ­τυ­ρή­θηκε έντονα διότι λόγω της επερ­χό­με­νης βέβαιης κατάρ­ρευ­σης της Χιτλε­ρι­κής Γερ­μα­νίας υπήρχε σχε­δια­σμός από τους συμ­μά­χους να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν και τουρ­κικά στρα­τεύ­ματα στις πολε­μι­κές επι­χει­ρή­σεις στα νησιά του Αιγαίου.

Θα πρέπει επίσης να τονι­σθεί ότι η Τουρκία στο τέλος Φεβρουα­ρίου του 1945 όταν δηλαδή ήταν πλέον ορατή η ήττα της Γερ­μα­νίας και παρά το σύμφωνο φιλίας που είχε υπο­γρά­ψει στις 18/6/1941 με απύθ­μενο θράσος κήρυξε τον πόλεμο ενα­ντίον της Γερ­μα­νίας για να καθίσει στο ίδιο τραπέζι με τους νικητές και να διεκ­δι­κή­σει μεταξύ άλλων και τα Δωδε­κά­νησα. Ορθά χαρα­κτη­ρί­σθηκε η Τουρκία από τους ιστο­ρι­κούς ως «επι­τή­δειος» ουδέ­τε­ρος. Δυστυ­χώς όλη αυτή η περι­πέ­τεια των νησιών μας και ο κίν­δυ­νος που δια­τρέ­ξαμε να χαθούν τα Δωδε­κά­νησα στην σκα­κιέρα των συμ­φε­ρό­ντων των δήθεν συμ­μά­χων μας δεν έγινε μάθημα σε όσους μας κυβερ­νούν και κυρίως στους εκπαι­δευ­τι­κούς μας διότι φθάσαμε στο σημείο οι νέες γενιές να αγνοούν την ιστορία του τόπου τους και να μην γνω­ρί­ζουν τι ακριβώς γιορ­τά­ζουμε στις 7 Μαρτίου με απο­τέ­λε­σμα σήμερα πολλά παιδιά να συγ­χέ­ουν τον πόλεμο του 1940 με την ενσω­μά­τωση!!

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Όταν το 1945 έγινε εκδή­λωση στην Μόσχα για τα (50) χρόνια από την νίκη των συμ­μά­χων οι οικο­δε­σπό­τες υπο­δέ­χθη­καν με ακα­τα­νό­η­τες τιμές την τότε πρω­θυ­πουργό της Τουρ­κίας ΤΣΙΛΕΡ ενώ η υποδοχή του τότε Προ­έ­δρου της Δημο­κρα­τίας Κωστή ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΥ ήταν χλιαρή έως απα­ξιω­τική γεγονός που υπο­χρέ­ωσε τον πρόεδρο μας να απο­χω­ρή­σει πριν από την λήξη της εκδή­λω­σης.