Ακύρωση προστίμου 41.374,26 ευρώ για αυθαίρετη χρήση παραλίας με κρίσιμο ζήτημα τον πραγματικό υπόχρεο

• Το Μο­νο­με­λές Πρω­το­δι­κείο Ρόδου έκρι­νε ότι το πρω­τό­κολ­λο κα­τα­λο­γί­στη­κε σε φυ­σι­κό πρό­σω­πο, ενώ από τα στοι­χεία προ­έ­κυ­πτε ευ­θύ­νη νο­μι­κής οντό­τη­τας, με συ­νέ­πεια την ακύ­ρω­ση και την επι­στρο­φή 8.572,75 ευρώ

Πρό­κει­ται για μια υπό­θε­ση που φω­τί­ζει με έντο­νο τρόπο το πιο ευαί­σθη­το ση­μείο των ελέγ­χων στον αι­για­λό και την πα­ρα­λία, όχι μόνο το αν υπήρ­ξε κα­τά­λη­ψη κοι­νό­χρη­στου χώρου αλλά κυ­ρί­ως ποιος θε­ω­ρεί­ται νό­μι­μα υπεύ­θυ­νος όταν εμπλέ­κο­νται επι­χει­ρή­σεις, δια­χεί­ρι­ση χώρων και δια­φο­ρε­τι­κές νο­μι­κές μορ­φές.

Στη Ρόδο, το Μο­νο­με­λές Πρω­το­δι­κείο κλή­θη­κε να κρί­νει ανα­κο­πή κατά πρω­το­κόλ­λου αυ­θαί­ρε­της χρή­σης δη­μό­σιου κτή­μα­τος για το έτος 2023, με συ­νο­λι­κό κα­τα­λο­γι­σμό 41.374,26 ευρώ, και τε­λι­κά οδη­γή­θη­κε σε ακύ­ρω­ση του πρω­το­κόλ­λου, δια­τάσ­σο­ντας και επι­στρο­φή χρη­μα­τι­κού ποσού που είχε κα­τα­βλη­θεί για το πα­ρα­δε­κτό της δια­δι­κα­σί­ας.

Η υπό­θε­ση και το οι­κο­νο­μι­κό απο­τύ­πω­μα του πρω­το­κόλ­λου

Το επί­δι­κο πρω­τό­κολ­λο αφο­ρού­σε πε­ριο­χή στη Ρόδο, στη ζώνη αι­για­λού και πα­ρα­λί­ας στην πα­ρα­λια­κή θέση Χα­ρά­κι, κοντά στον πο­τα­μό Μάκ­κα­ρη. Κατά το πρω­τό­κολ­λο, κα­τα­λο­γί­στη­κε αυ­θαί­ρε­τη κα­τά­λη­ψη συ­νο­λι­κής έκτα­σης 766,19 τμ, η οποία πε­ρι­γρά­φη­κε σε 3 επι­μέ­ρους τμή­μα­τα. Το πρώτο τμήμα 104,60 τμ, όπου απο­δό­θη­κε κα­τα­σκευή ξύ­λι­νου δα­πέ­δου με μπαρ και ξύ­λι­νη πέρ­γκο­λα. Το δεύ­τε­ρο τμήμα 346,41 τμ, όπου απο­δό­θη­κε κά­λυ­ψη με ξύ­λι­νο διά­δρο­μο. Το τρίτο τμήμα 315,18 τμ, όπου απο­δό­θη­κε το­πο­θέ­τη­ση ομπρε­λών και κα­θι­σμά­των τύπου gazebo. Οι επι­φά­νειες αυτές απο­τυ­πώ­νο­νταν, σύμ­φω­να με το πρω­τό­κολ­λο, σε το­πο­γρα­φι­κό διά­γραμ­μα με ημε­ρο­μη­νία 22/09/2023.

Η απο­ζη­μί­ω­ση κα­θο­ρί­στη­κε στα 15 ευρώ ανά τμ και προ­σαυ­ξή­θη­κε κατά 20%, με απο­τέ­λε­σμα το ποσό της απο­ζη­μί­ω­σης να ανέλ­θει σε 13.791,42 ευρώ. Πάνω σε αυτό επι­βλή­θη­κε πρό­στι­μο 200% ύψους 27.582,84 ευρώ, και έτσι το συ­νο­λι­κό ποσό που κα­τα­λο­γί­στη­κε δια­μορ­φώ­θη­κε σε 41.374,26 ευρώ. Πρό­κει­ται για ένα ύψος επι­βά­ρυν­σης που στην πράξη συν­δυά­ζει την οι­κο­νο­μι­κή αξί­ω­ση απο­ζη­μί­ω­σης για χρήση και ένα πολ­λα­πλα­σια­στι­κό τι­μω­ρη­τι­κό σκέ­λος, το οποίο λει­τουρ­γεί απο­τρε­πτι­κά αλλά και επι­θε­τι­κά ως προς τη συμ­μόρ­φω­ση.

Η δια­δι­κα­σία της ανα­κο­πής και το κρί­σι­μο στοι­χείο του 20%

Στην πράξη, οι ανα­κο­πές κατά τέ­τοιων πρω­το­κόλ­λων έχουν μια ιδιαι­τε­ρό­τη­τα που κα­θο­ρί­ζει την πρό­σβα­ση στη δι­κα­στι­κή κρίση. Για να θε­ω­ρη­θεί πα­ρα­δε­κτή η ανα­κο­πή, απαι­τεί­ται κα­τα­βο­λή πο­σο­στού 20% επί της κα­θο­ρι­σθεί­σας απο­ζη­μί­ω­σης, με ανώ­τα­το όριο 30.000 ευρώ. Στην υπό­θε­ση αυτή κα­τα­βλή­θη­κε ποσό 8.572,75 ευρώ, το οποίο συν­δέ­θη­κε με το πα­ρα­δε­κτό της ανα­κο­πής και τε­λι­κά, μετά την έκ­βα­ση, δια­τά­χθη­κε να επι­στρα­φεί ατό­κως στον ανα­κό­πτο­ντα.

Η συ­ζή­τη­ση πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε δη­μό­σια στις 9/12/2025, ενώ η υπό­θε­ση είχε αρ­χι­κά ορι­στεί για 5/11/2024 και ανα­βλή­θη­κε. Η εξέ­λι­ξη της δια­δι­κα­σί­ας συν­δέ­θη­κε και με τη θε­σμι­κή με­τα­βο­λή που ακο­λού­θη­σε την κα­τάρ­γη­ση των Ει­ρη­νο­δι­κεί­ων και την ενο­ποί­η­ση του πρώ­του βαθ­μού δι­καιο­δο­σί­ας.

Τι υπο­στή­ρι­ξε η πλευ­ρά που προ­σέ­φυ­γε και πού εστί­α­σε το δι­κα­στή­ριο

Η ανα­κο­πή στη­ρί­χθη­κε, στον πυ­ρή­να της, στην έλ­λει­ψη προ­σω­πι­κής ευ­θύ­νης του φυ­σι­κού προ­σώ­που στο οποίο κα­τα­λο­γί­στη­κε η κα­τά­λη­ψη. Πα­ράλ­λη­λα προ­βλή­θη­κε και λόγος περί αο­ρι­στί­ας, δη­λα­δή ότι δεν τεκ­μη­ριω­νό­ταν επαρ­κώς γιατί ο συ­γκε­κρι­μέ­νος ανα­κό­πτων θε­ω­ρή­θη­κε αυ­θαί­ρε­τος κά­το­χος για το 2023. Υπήρ­ξε και επι­κου­ρι­κή επί­κλη­ση κα­τα­χρη­στι­κό­τη­τας, με αιχμή ότι το συ­νο­λι­κό ύψος του κα­τα­λο­γι­σμού και ο μη­χα­νι­σμός προ­σαύ­ξη­σης λει­τουρ­γούν εξου­θε­νω­τι­κά, ιδίως όταν απαι­τεί­ται και προ­κα­τα­βο­λή χρη­μα­τι­κού ποσού για να συ­ζη­τη­θεί η ανα­κο­πή.

Το δι­κα­στή­ριο, σύμ­φω­να με το σκε­πτι­κό της από­φα­σης, απέρ­ρι­ψε τον λόγο περί αο­ρι­στί­ας ως νόμω αβά­σι­μο, κρί­νο­ντας ότι για την αι­τιο­λό­γη­ση ενός τέ­τοιου πρω­το­κόλ­λου αρκεί η ανα­φο­ρά του εί­δους του χώρου, της θέσης, της έκτα­σης, της μι­σθω­τι­κής αξίας ανά τμ και του χρο­νι­κού δια­στή­μα­τος στο οποίο αφορά η απο­ζη­μί­ω­ση. Πα­ράλ­λη­λα, έκρι­νε και τον επι­κου­ρι­κό ισχυ­ρι­σμό περί κα­τα­χρη­στι­κό­τη­τας ως νόμω αβά­σι­μο, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι το ύψος του προ­στί­μου και η κα­τα­βο­λή του 20% προ­βλέ­πο­νται από το ισχύ­ον πλαί­σιο και δεν συ­νι­στούν από μόνα τους κα­τα­χρη­στι­κή άσκη­ση δι­καιώ­μα­τος.

Εκεί που κρί­θη­κε η υπό­θε­ση ήταν αλλού. Στο ποιος είναι ο πραγ­μα­τι­κός υπό­χρε­ος.

Η ουσία της κρί­σης: άλλο το φυ­σι­κό πρό­σω­πο και άλλο η νο­μι­κή οντό­τη­τα

Από την απο­δει­κτι­κή δια­δι­κα­σία, όπως κα­τα­γρά­φε­ται, προ­έ­κυ­ψε ότι το μπαρ και τα ομπρε­λο­κα­θί­σμα­τα εξυ­πη­ρε­τού­σαν πα­ρα­κεί­με­νη επι­χει­ρη­μα­τι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα. Το δι­κα­στή­ριο κα­τέ­γρα­ψε ότι η επι­χει­ρη­μα­τι­κή εκ­με­τάλ­λευ­ση συν­δε­ό­ταν με νο­μι­κή οντό­τη­τα με αυ­το­τε­λές ΑΦΜ, δια­φο­ρε­τι­κό από εκεί­νο του φυ­σι­κού προ­σώ­που στο οποίο επι­βλή­θη­κε ο κα­τα­λο­γι­σμός. Σε αυτό το ση­μείο η από­φα­ση έδωσε ιδιαί­τε­ρο βάρος στο στοι­χείο της αυ­το­τέ­λειας του νο­μι­κού προ­σώ­που και στο ότι, ακόμη και αν υπο­τε­θεί συμ­με­το­χή ή δια­χεί­ρι­ση από το φυ­σι­κό πρό­σω­πο, υπό­χρεη πα­ρα­μέ­νει κατά κα­νό­να η εται­ρία ως νο­μι­κό πρό­σω­πο.

Με αυτό το κλει­δί, ο βα­σι­κός λόγος της ανα­κο­πής κρί­θη­κε ου­σια­στι­κά βά­σι­μος. Και από τη στιγ­μή που η ευ­θύ­νη απο­δό­θη­κε σε λάθος υπο­κεί­με­νο, το απο­τέ­λε­σμα ήταν κα­θο­ρι­στι­κό.

Ακύ­ρω­ση του πρω­το­κόλ­λου και επι­στρο­φή χρη­μά­των

Το δι­κα­στή­ριο δέ­χθη­κε την ανα­κο­πή και ακύ­ρω­σε το πρω­τό­κολ­λο κα­θο­ρι­σμού απο­ζη­μί­ω­σης αυ­θαί­ρε­της χρή­σης δη­μό­σιου κτή­μα­τος με αριθ­μό 1829/11-10-2023. Πα­ράλ­λη­λα, διέ­τα­ξε την από­δο­ση στον ανα­κό­πτο­ντα του ποσού 8.572,75 ευρώ που είχε κα­τα­βλη­θεί για το πα­ρα­δε­κτό της ανα­κο­πής, ατό­κως. Τέλος, επι­βλή­θη­καν δι­κα­στι­κά έξοδα σε βάρος του Δη­μο­σί­ου, τα οποία ορί­στη­καν σε 200 ευρώ.

Την υπό­θε­ση χει­ρί­στη­κε η δι­κη­γό­ρος κ. Αν­δριάν­να Μπα­φί­τη.