Θεμιστοκλής Μπάκας: Πώς ακριβώς έχει το στεγαστικό πρόβλημα στην Ελλάδα

• Τα στοι­χεία της Eurostat απο­κα­λύ­πτουν το εύρος του προ­βλή­μα­τος • Περί τους 400.000 νέους από 18-34 ετών, δια­μέ­νουν στο… παι­δι­κό τους δω­μά­τιο • Από τα έσοδα που

φέρ­νει το Airbnb στο δη­μό­σιο, θα μπο­ρού­σαν να είχαν δια­τε­θεί για κα­τα­σκευή 11.000 πε­ρί­που κα­τοι­κιών των 75τ.μ. ή 30.000 κα­τοι­κί­ες των 30τ.μ. για φοι­τη­τές, εν­στό­λους,

εκ­παι­δευ­τι­κούς κ.λπ. • Τα κρα­τι­κά στε­γα­στι­κά προ­γράμ­μα­τα δεν δί­νουν απο­τε­λέ­σμα­τα

Την ώρα που όλοι οι δεί­κτες ανα­φέ­ρουν ότι το «στε­γα­στι­κό πρό­βλη­μα» οξύ­νε­ται συ­νε­χώς στην Ελ­λά­δα από ένα συν­δυα­σμό πα­ρα­γό­ντων: τις συ­νε­χείς αυ­ξή­σεις των τιμών σε οι­κι­στι­κά ακί­νη­τα και στα ενοί­κιά τους, τη φο­ρο­λο­γι­κή επι­βά­ρυν­ση, τα αυ­ξη­μέ­νο λει­τουρ­γι­κό κό­στος (πά­γιοι λο­γα­ρια­σμοί, δό­σεις δα­νεί­ων, συ­ντή­ρη­ση-επι­σκευ­ές κ.λπ.), η κυ­βέρ­νη­ση προ­σπα­θεί να βρει λύ­σεις αλλά με… ασπι­ρί­νες.

Η στε­γα­στι­κή κρίση στην χώρα μας, κο­ρυ­φώ­νε­ται χρόνο με τον χρόνο και απο­τε­λεί ένα με­γά­λο “αγκά­θι” τόσο για όποιον επι­θυ­μεί να βρει ακί­νη­το, όσο και για τους νέους, οι οποί­οι δι­στά­ζουν να κά­νουν ένα βήμα στη ζωή τους αλλά και για τις κοι­νω­νι­κές ομά­δες όπως οι έν­στο­λοι, οι εκ­παι­δευ­τι­κοί, οι φοι­τη­τές κ.ά.

Για το θέμα, μί­λη­σε στη “δη­μο­κρα­τι­κή” ο κ. Θε­μι­στο­κλής Μπά­κας, πρό­ε­δρος του Πα­νελ­λα­δι­κού Δι­κτύ­ου Κτη­μα­το­με­σι­τών της E-RealEstates, ξε­κα­θα­ρί­ζο­ντας πώς έχουν τα πράγ­μα­τα και πώς δια­μορ­φώ­νο­νται οι πα­ρά­γο­ντες και υπό ποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

«Εί­μα­στε μια χώρα η οποία στο σύ­νο­λο των δει­κτών της Eurostat που αφο­ρούν στο στε­γα­στι­κό δι­καί­ω­μα, πραγ­μα­τι­κά ανα­δει­κνύ­ε­ται αυτό που βιώ­νου­με και αντι­με­τω­πί­ζου­με στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τά μας. Συ­γκε­κρι­μέ­να και σύμ­φω­να με τα νέα στοι­χεία της Eurostat: το 42,3% των συ­μπο­λι­τών μας (δη­λα­δή ένας στους δύο Έλ­λη­νες) δια­μέ­νει σε ένα νοι­κο­κυ­ριό, που είτε οφεί­λει τη δόση του στε­γα­στι­κού δα­νεί­ου, είτε οφεί­λει το ενοί­κιό του, είτε οφεί­λει λο­γα­ρια­σμούς ΔΕΚΟ. Την ίδια ώρα, ο Μέσος Όρος της Ε.Ε. βρί­σκε­ται στο 9,3% (δη­λα­δή ένας στους δέκα) ενώ η χώρα με τη 2η χει­ρό­τε­ρη επί­δο­ση είναι η Βουλ­γα­ρία –στο 18,7% (δη­λα­δή δύο στους δέκα πο­λί­τες). Επο­μέ­νως μι­λά­με για έναν ση­μα­ντι­κό δεί­κτη που ανα­δει­κνύ­ει την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα του συ­νό­λου των πο­λι­τών. Πα­ράλ­λη­λα, και πάντα σύμ­φω­να με την Eurostat βλέ­που­με ότι πε­ρί­που εφτά στους δέκα νέους (ηλι­κία από 18-34 ετών –δη­λα­δή 400.000 νέοι άν­θρω­ποι) δια­μέ­νουν στο… παι­δι­κό τους δω­μά­τιο! Αυτό είναι άμεσα συν­δε­δε­μέ­νο με το δη­μο­γρα­φι­κό πρό­βλη­μα και βε­βαί­ως, με την ανα­σφά­λεια που νιώ­θουν οι νέοι για το τι θα κά­νουν στη ζωή τους –κάτι που οφεί­λε­ται και στην ερ­γα­σια­κή ανα­σφά­λεια αλλά και στα χα­μη­λά ει­σο­δή­μα­τα. Επι­πλέ­ον, έχου­με και με­γα­λύ­τε­ρα, ηλι­κια­κά άτομα, τα οποία πα­ρα­μέ­νουν στην κύρια οι­κο­γε­νεια­κή κα­τοι­κία. Αυτό δεί­χνει και μια πίεση στην ψυ­χι­κή υγεία των ενη­λί­κων…».

Ο ρόλος του Airbnb

στη στε­γα­στι­κή κρίση

Ερω­τη­θείς σχε­τι­κά με τον ρόλο του Airbnb στη στε­γα­στι­κή κρίση, ο κ. Μπά­κας δή­λω­σε τα εξής:

«Δεν μπο­ρού­με, σε έναν κλάδο της οι­κο­νο­μί­ας, ο οποί­ος επι­φέ­ρει 973 εκ. ευρώ δη­μο­σιο­νο­μι­κό έσοδο –μόνον για το 2025- να ανα­φέ­ρου­με ότι ευ­θύ­νε­ται για το στε­γα­στι­κό πρό­βλη­μα στην Ελ­λά­δα. Είναι πάρα πολύ εύ­κο­λο να βά­ζου­με απέ­να­ντι δύο κοι­νω­νι­κές ομά­δες: δη­λα­δή τους ιδιο­κτή­τες που χρη­σι­μο­ποιούν το ακί­νη­τό τους για βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση κι εκεί­νους που τους κα­τη­γο­ρούν γι’ αυτό. Ο κλά­δος των βρα­χυ­χρό­νιων μι­σθώ­σε­ων, μπο­ρεί να φέρει ένα με­ρί­διο της ευ­θύ­νης στο πρό­βλη­μα, αλλά δεν είναι ο συ­νο­λι­κός πα­ρά­γο­ντας. Ακόμη κι αν απο­δε­χτού­με ότι είναι η μο­να­δι­κή αιτία της στε­γα­στι­κής κρί­σης, εφό­σον φέρ­νει τόσα υψηλά ει­σο­δή­μα­τα κάθε χρόνο, θα μπο­ρού­σαν να είχαν δια­τε­θεί για κα­τα­σκευή 11.000 πε­ρί­που κα­τοι­κιών των 75τ.μ. του ελ­λη­νι­κού δη­μο­σί­ου ή γύρω στις 30.000 κα­τοι­κί­ες των 30τ.μ. για φοι­τη­τές, εν­στό­λους, εκ­παι­δευ­τι­κούς κ.λπ.

Συ­νε­πώς, απαι­τεί­ται ανα­κα­τεύ­θυν­ση των εσό­δων από αυτό τον κλάδο».

Όπως διευ­κρί­νι­σε, ο πε­ρί­φη­μος “κό­φτης – πλα­φόν” στη βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση (σύμ­φω­να με τις σχε­τι­κές εξαγ­γε­λί­ες του πρω­θυ­πουρ­γού κ. Κ. Μη­τσο­τά­κη) μόνον για την Αθήνα, ση­μειώ­θη­κε αύ­ξη­ση της δυ­να­μι­κής: «Το 2026, συ­ζη­τά­με για μία αύ­ξη­ση της βρα­χυ­χρό­νιας μί­σθω­σης στον Δήμο Αθη­ναί­ων, κατά 12-13%. Επο­μέ­νως, οι πε­ριο­χές που είναι στο “κόκ­κι­νο” πα­ρα­μέ­νουν με αυ­ξη­μέ­νη δυ­να­μι­κή ενώ, πα­ράλ­λη­λα, δεν μειώ­νο­νται τα ενοί­κια, ούτε αυ­ξά­νε­ται η δια­θε­σι­μό­τη­τα κα­τοι­κιών» -ανέ­φε­ρε ο πρό­ε­δρος του Πα­νελ­λα­δι­κού Δι­κτύ­ου Κτη­μα­το­με­σι­τών της E-RealEstates.

Επι­πρό­σθε­τα, σε άλλες χώρες αυτό το μέτρο του “κόφτη” το είχε εφαρ­μό­σει η Πορ­το­γα­λία –χωρίς απο­τέ­λε­σμα με συ­νέ­πεια να ανα­γκά­ζε­ται η κυ­βέρ­νη­ση της χώρας, να άρει το μέτρο! Το ίδιο και στην Νέα Υόρκη, το 2023 που απα­γο­ρεύ­τη­κε η βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση, το απο­τέ­λε­σμα ήταν να αυ­ξά­νο­νται τόσο τα ενοί­κια, όσο και το μέσο κό­στος σε δια­νυ­κτέ­ρευ­ση των ξε­νο­δο­χεί­ων πό­λε­ως (city hotels).

«Μία πρό­σφα­τη έρευ­να ανα­φέ­ρει ότι μόλις το 0.4% έως 2% του οι­κι­στι­κού απο­θέ­μα­τος της χώρα μας, είναι στη βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση, ενώ, το 85-85% των ακι­νή­των δια­χει­ρί­ζε­ται από τους ιδιο­κτή­τες τους –ως μο­να­δι­κό τους ει­σό­δη­μα. Τε­λι­κά, φαί­νε­ται ότι η βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση δεν είναι το πρό­βλη­μα –αλλά κά­ποιους βο­λεύ­ει να το επι­κα­λού­νται. Ακόμη και σε του­ρι­στι­κές πε­ριο­χές και νησιά, όπου η βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση φέρ­νει με­γά­λα έσοδα, μπο­ρεί να γίνει ανα­κα­τεύ­θυν­ση εσό­δων και να δια­τε­θούν για κα­τα­σκευή νέων κα­τοι­κιών».

Τα κρα­τι­κά στε­γα­στι­κά προ­γράμ­μα­τα

Από την άλλη, ση­μειώ­νε­ται πως οι χώρες οι οποί­ες επι­δο­τούν το ενοί­κιο και τα στε­γα­στι­κά δά­νεια (όπως το “Σπίτι μου Ι” και το Σπίτι μου ΙΙ” σστην Ελ­λά­δα) δεν συμ­βάλ­λουν στην κα­τα­πο­λέ­μη­ση της στε­γα­στι­κής κρί­σης, αλλά την οξύ­νουν.

Ανα­λυ­τι­κό­τε­ρα:

-Το πρό­γραμ­μα «Σπίτι μου 1» είναι ένα κρα­τι­κό στε­γα­στι­κό πρό­γραμ­μα για νέους και νέα ζευ­γά­ρια (25-39 ετών) για αγορά 1ης κα­τοι­κί­ας, προ­σφέ­ρο­ντας χα­μη­λό­το­κα ή άτοκα δά­νεια (έως 150.000€) (75% άτοκα, 25% με ευ­νοϊ­κό επι­τό­κιο) με απο­πλη­ρω­μή έως 30 χρό­νια, μέσω συ­νερ­γα­ζό­με­νων τρα­πε­ζών, με στόχο την άρση του στε­γα­στι­κού προ­βλή­μα­τος, την ενί­σχυ­ση της πρώ­της κα­τοι­κί­ας, και την αντι­με­τώ­πι­ση του δη­μο­γρα­φι­κού. Χρη­μα­το­δο­τεί­ται από τη ΔΥΠΑ και πε­ρι­λαμ­βά­νει ει­δι­κά προ­νό­μια όπως απαλ­λα­γή από ει­σφο­ρά 0,12% και κά­λυ­ψη εξό­δων φα­κέ­λου.

-Το πρό­γραμ­μα «Σπίτι μου II», με έναρ­ξη τον Ια­νουά­ριο 2025 και συ­νο­λι­κό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 2 δισ. €, πα­ρέ­χει χα­μη­λό­το­κα στε­γα­στι­κά δά­νεια για αγορά πρώ­της κα­τοι­κί­ας σε νέους 25-50 ετών. Το 50% του δα­νεί­ου είναι άτοκο (μέσω ΤΑΑ) και το υπό­λοι­πο 50% έντο­κο, ενώ για τρί­τε­κνους/πο­λύ­τε­κνους το 75% είναι άτοκο. Το μέ­γι­στο ποσό δα­νεί­ου φτά­νει τις 190.000€ για κα­τοι­κί­ες αξίας έως 250.000€, με μέ­γι­στη διάρ­κεια 30 έτη.

Όπως υπο­γραμ­μί­ζει ο κ. Μπά­κας γι αυτά τα προ­γράμ­μα­τα: «Όλοι οι πα­ρά­γο­ντες της αγο­ράς, είχαν το­πο­θε­τη­θεί εξ αρχής λέ­γο­ντας πως αυτά τα προ­γράμ­μα­τα δεν έχουν κοι­νω­νι­κό απο­τύ­πω­μα. Δεν μπο­ρούν να εντα­χθούν όλοι αφού απο­κλεί­ο­νται οι ευά­λω­τες ομά­δες που δεν έχουν πρό­σβα­ση στον τρα­πε­ζι­κό δα­νει­σμό. Επι­πλέ­ον, αυ­ξά­νο­νται οι τιμές και οξύ­νε­ται το στε­γα­στι­κό πρό­βλη­μα. Συ­νε­πώς, δεν έχουν απο­τέ­λε­σμα…».