Οι ευθύνες για το «Norman Atlantic» βούλιαξαν στην Αδριατική

Τι έκα­ναν σωστά και τι λάθος αρ­μό­διες λι­με­νι­κές, ναυ­τι­λια­κές και πο­λι­τι­κές αρχές

Κυ­ρια­κή 28 Δε­κεμ­βρί­ου, στις 05.40 το πρωί, ανοι­χτά των Οθω­νών: με ένα αγω­νιώ­δες τη­λε­φώ­νη­μα αρ­χί­ζει να στή­νε­ται ένα θα­λάσ­σιο σκη­νι­κό τρα­γω­δί­ας που είχε για πρω­τα­γω­νι­στές ένα φλε­γό­με­νο πλοίο, πάνω από 450 επι­βαί­νο­ντες, τις λι­με­νι­κές και πο­λι­τι­κές αρχές σε Ελ­λά­δα και Ιτα­λία και με φόντο την τα­ρα­χώ­δη θά­λασ­σα στα στενά του Οτρά­ντο όπου οι άνε­μοι έφτα­ναν τα 7-8 μπο­φόρ. Μία εβδο­μά­δα μετά, η με­γά­λη φουρ­τού­να κό­πα­σε στη θά­λασ­σα αλλά είχε με­τα­φερ­θεί σε γρα­φεία αρ­μο­δί­ων υπη­ρε­σιών. Σειρά ευ­θυ­νών για έν­στο­λους, πο­λι­τι­κούς αλλά και ναυ­τι­κούς προ­κύ­πτουν για τη σωστή δια­χεί­ρι­ση τόσο του πε­ρι­στα­τι­κού στο επι­βα­τι­κό – οχη­μα­τα­γω­γό «Νorman Atlantic» και όσο της επι­χεί­ρη­σης διά­σω­σης επι­βαι­νό­ντων, ενώ δεν είναι λίγα και τα ερω­τή­μα­τα προς τη ναυ­λώ­τρια εται­ρεία ΑΝΕΚ σχε­τι­κά με τους ακρι­βείς αριθ­μούς των επι­βαι­νό­ντων αλλά και την κα­τά­στα­ση του πλοί­ου.

Η αγω­νία των συγ­γε­νών των αγνο­ου­μέ­νων κο­ρυ­φω­νό­ταν κα­θη­με­ρι­νά καθώς η ενη­μέ­ρω­ση ολί­σθαι­νε σε μια διαρ­κή εναλ­λα­γή στοι­χεί­ων και υπο­θέ­σε­ων. Πλέον χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό είναι ότι ενώ ανα­κοι­νώ­θη­καν τα στοι­χεία του πρώ­του έλ­λη­να νε­κρού, του Γιώρ­γου Δούλη, προς την οι­κο­γέ­νεια του οποί­ου εξέ­φρα­σε τα συλ­λυ­πη­τή­ριά της η πο­λι­τι­κή ηγε­σία της χώρας, την Πρω­το­χρο­νιά οι Ιτα­λοί με έγ­γρα­φο τους αναί­ρε­σαν την ανα­κοί­νω­ση «λόγω λά­θους» (χρη­σι­μο­ποί­η­σαν επί λέξει τη φράση by mistake) θε­ω­ρώ­ντας τον αγνο­ού­με­νο.

Επρε­πε να τα­ξι­δέ­ψει;

Τρα­γι­κές και πα­ράλ­λη­λα απο­κα­λυ­πτι­κές ήταν οι μαρ­τυ­ρί­ες των δια­σω­θέ­ντων για τις πρώ­τες ώρες και για τη στάση του πλη­ρώ­μα­τος μέσα στο σκο­τά­δι, με χα­λά­ζι και με δυ­να­τούς ανέ­μους. Προ­κύ­πτει εύ­λο­γο το βα­σι­κό ερώ­τη­μα εάν έπρε­πε το Λι­με­ναρ­χείο Ηγου­με­νί­τσας να επι­τρέ­ψει τον από­πλου του «Norman Atlantic» – άρ­χι­σε το τα­ξί­δι του το από­γευ­μα του Σαβ­βά­του από την Πάτρα – από τη στιγ­μή που γνώ­ρι­ζαν τις δυ­σμε­νείς και­ρι­κές συν­θή­κες στην Αδρια­τι­κή. Σε αυτό το πεδίο ανα­πτύ­χθη­κε και αντι­πα­ρά­θε­ση με­τα­ξύ ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ και υπουρ­γού Ναυ­τι­λί­ας κ. Μιλ­τιά­δη Βαρ­βι­τσιώ­τη κά­νο­ντας ανα­φο­ρά στην Οδη­γία 2002/59/ΕΚ. Από το Λι­με­νι­κό ση­μεί­ω­ναν πως απα­γό­ρευ­ση από­πλου γί­νε­ται μόνο για τα εσω­τε­ρι­κά δρο­μο­λό­για και όχι για τα διε­θνή. Στην Οδη­γία πά­ντως δεν απο­σα­φη­νί­ζε­ται δί­νο­ντας την εντύ­πω­ση πως η εφαρ­μο­γή της αφορά όλα τα πλοία για οποιον­δή­πο­τε προ­ο­ρι­σμό.

Μι­λώ­ντας στο «Βήμα» αξιω­μα­τι­κοί του Λι­με­νι­κού θε­ω­ρούν την επα­νε­ξέ­τα­ση της ευ­ρω­παϊ­κής πο­λι­τι­κής για τα δρο­μο­λό­για ως ένα από τα δύο κομ­βι­κά ση­μεία. Οπως τό­νι­ζαν πά­ντως, ανε­ξαρ­τή­τως του εάν το Λι­με­ναρ­χείο ενη­μέ­ρω­σε τον κα­πε­τά­νιο, ο ίδιος έχει στα χέρια του το δελ­τίο και­ρού αρ­κε­τές ώρες πριν από την ανα­χώ­ρη­ση, οπότε εκεί­νος κρί­νει αν θα απο­πλεύ­σει ή όχι.

Πα­ράλ­λη­λα αντι­κρού­ε­ται η κα­ταγ­γε­λία ότι το πλοίο απέ­πλευ­σε παρά τις πα­ρα­τη­ρή­σεις σε συ­στή­μα­τα πυ­ρα­σφά­λειας, με το αι­τιο­λο­γι­κό ότι ήταν ήσ­σο­νος ση­μα­σί­ας και δεν έθε­ταν θέμα αξιό­πλο­ου – ανα­μέ­νε­ται ωστό­σο να απο­τε­λέ­σουν αντι­κεί­με­νο της έρευ­νας.

Ως δεύ­τε­ρο κομ­βι­κό ση­μείο αξιω­μα­τι­κοί του Λι­με­νι­κού θε­ω­ρούν τη συ­μπε­ρι­φο­ρά του πλη­ρώ­μα­τος με βάση τις μαρ­τυ­ρί­ες των επι­βα­τών. Ση­μεί­ω­ναν χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ότι «όπως λέμε εάν μέσα σε 15 λεπτά δεν έχει κα­τα­φέ­ρει το πλή­ρω­μα με τα μέσα πυ­ρό­σβε­σης που δια­θέ­τει το πλοίο να ελέγ­ξει και να σβή­σει τη φωτιά, τότε δεν υπάρ­χει δρό­μος επι­στρο­φής».

Πυ­ρό­σβε­ση και διά­σω­ση

Οπως ανέ­φε­ραν επι­βά­τες, η φωτιά φαί­νε­ται πως εκ­δη­λώ­θη­κε με­τα­ξύ 04.00 και 04.30 ενώ το πλοίο βρι­σκό­ταν εν πλω προς την Ιτα­λία. Αρ­κε­τοί κα­ταγ­γέλ­λουν ότι ου­δείς τους ει­δο­ποί­η­σε από το πλή­ρω­μα ενώ δεν ήχησε και κά­ποιος συ­να­γερ­μός ούτε υπήρ­ξε κά­ποια ανα­κοί­νω­ση. Κα­νείς δεν είναι σε θέση να βε­βαιώ­σει αν τα συ­στή­μα­τα πυ­ρό­σβε­σης λει­τούρ­γη­σαν άμεσα. Με βάση ιτα­λι­κά μέσα ενη­μέ­ρω­σης, ο κα­πε­τά­νιος φέ­ρε­ται να υπο­στή­ρι­ξε ότι το σύ­στη­μα πυ­ρα­νί­χνευ­σης λει­τούρ­γη­σε και ενη­με­ρώ­θη­κε άμεσα η γέ­φυ­ρα του πλοί­ου ωστό­σο δεν ενη­μέ­ρω­σαν τους επι­βά­τες για να μην επέλ­θει πα­νι­κός.

Στις ευ­θύ­νες του πλη­ρώ­μα­τος κα­τα­λο­γί­ζε­ται το ότι, όπως κα­τήγ­γει­λαν δια­σω­θέ­ντες οδη­γοί φορ­τη­γών, συ­νά­δελ­φοί τους κοι­μού­νταν στις κα­μπί­νες των οχη­μά­των τους. Ενα ακόμη ερώ­τη­μα που χρή­ζει απά­ντη­σης είναι γιατί επε­κτά­θη­κε η φωτιά από τον χώρο του γκα­ράζ σε άλ­λους και επο­μέ­νως αν οι πόρ­τες πυ­ρα­σφα­λεί­ας έκλει­σαν άμεσα ή όχι.

Πολ­λές και οι κα­ταγ­γε­λί­ες για απου­σία συ­ντο­νι­σμού των επι­βα­τών από τα μέλη του πλη­ρώ­μα­τος, άλλοι μες στον πα­νι­κό βού­τη­ξαν στη θά­λασ­σα και υπάρ­χουν επι­κρί­σεις για τα σω­στι­κά μέσα που είχαν στη διά­θε­σή τους. Εκεί­νες τις πρώ­τες ώρες ου­δείς βε­βαιώ­νει αν το πλή­ρω­μα έκανε κα­τα­μέ­τρη­ση των επι­βα­τών που ανέ­βη­καν στο κα­τά­στρω­μα και φό­ρε­σαν σω­σί­βια, επο­μέ­νως να εξα­κρι­βω­θεί αν υπήρ­χαν αγνο­ού­με­νοι. Και για πολ­λές ώρες μετά το πε­ρι­στα­τι­κό στε­λέ­χη του Λι­με­νι­κού δή­λω­ναν άγνοια πα­ρα­πέ­μπο­ντας στις ανα­φο­ρές του πλοιάρ­χου.

Μά­λι­στα, κατά τα ιτα­λι­κά μέσα ενη­μέ­ρω­σης, οι ει­σαγ­γε­λι­κές αρχές του Μπάρι που διε­ρευ­νούν την υπό­θε­ση δεν έχουν πει­στεί από τις εξη­γή­σεις που έδω­σαν μέλη του πλη­ρώ­μα­τος ότι ο δυ­να­τός άνε­μος εμπό­δι­σε να δια­χει­ρι­στούν πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κά την εξά­πλω­ση της πυρ­κα­γιάς.

Ως τις 10.00 το πρωί το πλοίο βρι­σκό­ταν στα ελ­λη­νι­κά χω­ρι­κά ύδατα και η Αθήνα είχε την ευ­θύ­νη έρευ­νας και διά­σω­σης. Με βάση όσα ισχυ­ρί­ζο­νται στε­λέ­χη του Λι­με­νι­κού, από την πρώτη στιγ­μή κι­νη­το­ποι­ή­θη­κε ο προ­βλε­πό­με­νος μη­χα­νι­σμός και δε­σμεύ­τη­καν τα πα­ρα­πλέ­ο­ντα πλοία.

Τα ίδια στε­λέ­χη συ­μπλη­ρώ­νουν ότι οι δυ­σμε­νείς και­ρι­κές συν­θή­κες δεν ευ­νό­η­σαν την άμεση άφιξη πλω­τών αλλά και ενα­έ­ριων μέσων στην πε­ριο­χή. Αυτό το «μπλα­κά­ουτ» δι­ήρ­κε­σε πε­ντέ­μι­σι ώρες… Ου­σια­στι­κά είχαν σπεύ­σει εμπο­ρι­κά πλοία χωρίς δυ­να­τό­τη­τα άμε­σης επέμ­βα­σης καθώς χρειά­ζο­νταν τους έμπει­ρους δια­σώ­στες που ήταν εγκλω­βι­σμέ­νοι λόγω και­ρού.

Την ίδια στιγ­μή ερω­τη­μα­τι­κά προ­κά­λε­σε και η στάση του υπουρ­γού Ναυ­τι­λί­ας ο οποί­ος ενώ από τα ξη­με­ρώ­μα­τα είχε ένα φλε­γό­με­νο πλοίο με εκα­το­ντά­δες επι­βά­τες σε ελ­λη­νι­κό χώρο ευ­θύ­νης, αντί να βρί­σκε­ται πα­ρα­κο­λου­θεί τις εξε­λί­ξεις από τον Θά­λα­μο Επι­χει­ρή­σε­ων του Λι­με­νι­κού προ­τί­μη­σε τα τη­λε­ο­πτι­κά πάνελ με θέμα τις προ­σε­χείς εκλο­γές – και να ενη­με­ρώ­νε­ται τη­λε­φω­νι­κά – και στη συ­νέ­χεια κα­τευ­θύν­θη­κε στο υπουρ­γείο για να έχει άμεση ενη­μέ­ρω­ση.

Τα στε­λέ­χη του Λι­με­νι­κού πά­ντως κα­τη­γο­ρούν τον 62χρονο κα­πε­τά­νιο του πλοί­ου διότι μι­λού­σε μόνο ιτα­λι­κά και δεν μπο­ρού­σε να με­τα­φέ­ρει ξε­κά­θα­ρη ει­κό­να για την κα­τά­στα­ση ενώ δεν ήταν σε θέση να κα­τα­νο­ή­σει τις οδη­γί­ες που του έδι­ναν στα αγ­γλι­κά. Αμεση επι­κοι­νω­νάι με τον ίδιο είχαν τρεις ώρες μετά την εκ­δή­λω­ση πυρ­κα­γιάς.

Μετά τις 10.00 απο­φα­σί­στη­κε η Ρώμη να έχει την ευ­θύ­νη της έρευ­νας και διά­σω­σης καθώς το «Νorman Atlantic» είχε πε­ρά­σει σε χώρο ευ­θύ­νης της Ιτα­λί­ας – μια κα­τά­στα­ση που βό­λευε με κάθε τρόπο καθώς, όπως ακού­στη­κε, η προ­σέγ­γι­ση από Βορρά λόγω και­ρι­κών συν­θη­κών ήταν ευ­κο­λό­τε­ρη. Ολο­κλη­ρώ­θη­κε το με­ση­μέ­ρι της Δευ­τέ­ρας, με πολ­λούς δια­σω­θέ­ντες να κα­ταγ­γέλ­λουν την ελά­χι­στη συμ­βο­λή σε υλικό για να αντι­με­τω­πί­σουν την υπο­θερ­μία προ­τού με­τα­φερ­θούν με τα ελι­κό­πτε­ρα.

Στη συ­νέ­χεια φά­νη­κε η έλ­λει­ψη επι­κοι­νω­νί­ας και συ­νερ­γα­σί­ας με­τα­ξύ ελ­λη­νι­κών και ιτα­λι­κών αρχών. Αρ­χι­κά η Αθήνα ανα­γκά­στη­κε να στεί­λει τον Γε­νι­κό Επι­θε­ω­ρη­τή Λι­με­νι­κού για κα­λύ­τε­ρη συ­νεν­νό­η­ση ενώ οι Ιτα­λοί αρ­νού­νταν, σύμ­φω­να με τις ελ­λη­νι­κές αρχές, κάθε επι­πρό­σθε­τη βο­ή­θεια προ­τάσ­σο­ντας διαρ­κώς το ότι «έχου­με επάρ­κεια μέσων και προ­σω­πι­κού». Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή είναι επί­σης η επι­κοι­νω­νία με­τα­ξύ του κ. Βαρ­βι­τσιώ­τη και του ιτα­λού υπουρ­γού Με­τα­φο­ρών κ. Mαου­ρί­τσιο Λούπι τη Δευ­τέ­ρα το πρωί, όταν στη συ­νέ­χεια ο δεύ­τε­ρος δεν αντα­πο­κρί­θη­κε άμεσα στο αί­τη­μα του έλ­λη­να ομο­λό­γου του για απο­στο­λή της λί­στας δια­σω­θέ­ντων και αγνο­ου­μέ­νων Ελ­λή­νων.

Ακο­λού­θη­σε το απί­στευ­το αλα­λούμ με τις λί­στες επι­βαι­νό­ντων, δια­σω­θέ­ντων και θυ­μά­των. Οι επί­ση­μα ταυ­το­ποι­η­μέ­νοι Ελ­λη­νες που έχα­σαν τη ζωή τους από ένας έγι­ναν τρεις και μετά δύο, ενώ και οι αγνο­ού­με­νοι από εννέα έφτα­σαν τους έν­δε­κα και στη συ­νέ­χεια τους δέκα. Μετά τις εκα­τέ­ρω­θεν δια­φω­νί­ες για τους αριθ­μούς, αφή­νο­ντας πολλά υπο­νο­ού­με­να είτε για υπερ­φόρ­τω­ση είτε για αδυ­να­μία κα­τα­γρα­φής, εντο­πί­στη­καν δι­πλο­εγ­γρα­φές στη λίστα των 485 επι­βαι­νό­ντων που εστά­λη τε­λι­κά την Πα­ρα­σκευή από τους Ιτα­λούς. Μια από αυτές αφορά τα στοι­χεία συ­νο­δού που επρό­κει­το να πα­ρα­λά­βει ασθε­νή και είχε δη­λω­θεί ως επι­βά­της του πλοί­ου.

Η στάση της ΑΝΕΚ

Στη σύγ­χυ­ση με­γά­λη συμ­βο­λή έχει και η ΑΝΕΚ Lines, που ως ναυ­λώ­τρια εται­ρεία λά­μπει διά της απου­σί­ας της προ­τι­μώ­ντας να μιλά μέσω ανα­κοι­νώ­σε­ων – χωρίς να δίνει ου­σια­στι­κά απα­ντή­σεις σε μια σειρά από καυτά ερω­τή­μα­τα. Οπως δια­πι­στώ­θη­κε, δεν είχε ακρι­βή ει­κό­να για τον αριθ­μό των επι­βαι­νό­ντων και τα στοι­χεία τους.

Η πρώτη ανα­κοί­νω­ση στις 11.30 το πρωί της Κυ­ρια­κής έκανε λόγο για 478 επι­βά­τες εκ των οποί­ων 56 μέλη πλη­ρώ­μα­τος. Στις 15.45 ενη­μέ­ρω­νε ότι «η δια­δι­κα­σία εκ­κέ­νω­σης του πλοί­ου συ­νε­χί­ζε­ται ομαλά και η επι­χεί­ρη­ση βαί­νει καλώς και με στα­θε­ρό ρυθμό σε συ­νερ­γα­σία με όλες τις αρ­μό­διες αρχές», αν και υπήρ­χαν αγνο­ού­με­νοι! Η τε­λευ­ταία ανα­κοί­νω­ση – ως το βράδυ της Πα­ρα­σκευ­ής – έκανε λόγο για 474 επι­βά­τες και πα­ρα­δό­θη­κε ημέ­ρες μετά το συμ­βάν.

Στο εν­διά­με­σο εξέ­δω­σε και μια ανα­κοί­νω­ση προ­φα­νώς για τις χρη­μα­τι­στη­ρια­κές αρχές, προ­κα­λώ­ντας πολ­λές συ­ζη­τή­σεις με την ανα­φο­ρά σε «κέρδη» και «ασφά­λειες».

Το πε­ρι­στα­τι­κό ανέ­δει­ξε και τις μειω­μέ­νες, σύμ­φω­να με συν­δι­κα­λι­στές ναυ­τι­κούς, ορ­γα­νι­κές συν­θέ­σεις στα πλοία της γραμ­μής Ελ­λά­δας – Ιτα­λί­ας. Στε­λέ­χη του υπουρ­γεί­ου Ναυ­τι­λί­ας πα­ρέ­πε­μπαν σε όσα ανα­φέ­ρο­νται στην ιτα­λι­κή νο­μο­θε­σία καθώς, όπως έλε­γαν, επρό­κει­το για πλοίο που ανή­κει σε ιτα­λι­κή εται­ρεία και φέρει ιτα­λι­κή ση­μαία.

Εκ­πρό­σω­πος της ΑΝΕΚ ανέ­φε­ρε ότι το πλοίο είχε νοι­κια­στεί βάσει ναυ­λω­συμ­φώ­νου με το πλή­ρω­μα από την εται­ρεία Visemar di Navigazione SRl. Στο ίδιο ναυ­λο­σύμ­φω­νο είχε ζη­τη­θεί να υπάρ­χουν στο πλή­ρω­μα και κά­ποιοι Ελ­λη­νες ως βοη­θη­τι­κό προ­σω­πι­κό τους οποί­ους ωστό­σο πλή­ρω­νε η ΑΝΕΚ. Οπως υπο­στη­ρί­ζει, σε ό,τι αφορά θέ­μα­τα ασφα­λεί­ας και πλη­ρώ­μα­τος ήταν αρ­μο­διό­τη­τας της ιτα­λι­κής εται­ρεί­ας και το πλοίο βάσει νόμου έπρε­πε να έχει πλή­ρω­μα 35 άτομα και είχε 56.

Την ίδια στιγ­μή ιτα­λι­κά μέσα επιρ­ρί­πτουν ευ­θύ­νες στην εται­ρεία για υπε­ρά­ριθ­μο φορ­τίο. Λι­με­νι­κοί εξη­γούν ότι διε­νερ­γούν δειγ­μα­το­λη­πτι­κό έλεγ­χο σε επι­βά­τες για πλα­στά έγ­γρα­φα, την ευ­θύ­νη για την εί­σο­δο στο λι­μά­νι έχουν οι αρχές του Ορ­γα­νι­σμού Λι­μέ­νος, ενώ για το φορ­τίο και τους επι­βά­τες του πλοί­ου έχει ο κα­πε­τά­νιος.

Το ΒΗΜΑ