Η αποκάλυψη της «δ» για το συνέδριο της Σμύρνης άνοιξε νέο κύκλο συζήτησης για τα ελληνοτουρκικά

• Η δια­τύ­πωση των θεμάτων και η επιλογή των συμ­με­τε­χό­ντων δεί­χνουν ότι στόχος είναι να παρου­σια­στεί η Ρόδος και η Κως ως πεδίο μειο­νο­τι­κών αξιώ­σεων, στη βάση επι­χει­ρη­μά­των που έχουν ανα­πτυ­χθεί στα προη­γού­μενα χρόνια από τους Τούρ­κους

Η απο­κά­λυψη της «δημο­κρα­τι­κής» για το συνέ­δριο που θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στις 19 Δεκεμ­βρίου στη Σμύρνη, με θέμα τα «προ­βλή­ματα των Τούρκων της Ρόδου και της Κω», το οποίο οργα­νώ­νε­ται από πανε­πι­στη­μια­κούς και φορείς που δρα­στη­ριο­ποιού­νται συστη­μα­τικά γύρω από ζητή­ματα ταυ­τό­τη­τας στα Δωδε­κά­νησα, προ­κά­λεσε άμεση αντί­δραση και άνοιξε νέο κύκλο συζή­τη­σης στον ελλη­νικό δημόσιο λόγο.

Το πρό­γραμμα του συνε­δρίου περι­λαμ­βά­νει ενό­τη­τες για «ζητή­ματα εκπαί­δευ­σης, πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, θρη­σκευ­τι­κών δικαιω­μά­των και κοι­νω­νι­κής παρου­σίας» των μου­σουλ­μα­νι­κών κοι­νο­τή­των στα δύο νησιά. Η δια­τύ­πωση των θεμάτων και η επιλογή των συμ­με­τε­χό­ντων δεί­χνουν ότι στόχος είναι να παρου­σια­στεί η Ρόδος και η Κως ως πεδίο μειο­νο­τι­κών αξιώ­σεων, στη βάση επι­χει­ρη­μά­των που έχουν ανα­πτυ­χθεί τα προη­γού­μενα χρόνια από τους Τούρ­κους.

Η δημο­σιο­ποί­ηση της υπό­θε­σης ανα­πα­ρή­χθη από μεγάλα ενη­με­ρω­τικά μέσα και άνοιξε μια συζή­τηση που ξεπέ­ρασε τα όρια της τοπικής επι­και­ρό­τη­τας.

Το συνέ­δριο παρου­σιά­στηκε ως μια κίνηση με ευρύ­τερη προ­ο­πτική, καθώς επα­να­φέ­ρει στο προ­σκή­νιο την πολι­τική στό­χευση της Άγκυρας στα ζητή­ματα που αφορούν στη Ρόδο και στην Κω.

Το ενδια­φέ­ρον είναι έντονο όχι μόνο για το περιε­χό­μενο των θεμα­τι­κών αλλά και για το τι μπορεί να σημα­το­δο­τεί αυτή η πρω­το­βου­λία μέσα στο τρέχον κλίμα των ελλη­νο­τουρ­κι­κών ζητη­μά­των.

Η προβολή του θέματος οφεί­λε­ται κυρίως στην εικόνα που δίνει το ίδιο το πρό­γραμμα του συνε­δρίου. Οι ενό­τη­τες που αφορούν στα «προ­βλή­ματα των Τούρκων της Ρόδου και της Κω» λει­τούρ­γη­σαν ως αφορμή για ανα­λύ­σεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία επι­χει­ρεί να δια­μορ­φώ­σει νέο αφήγημα για τα Δωδε­κά­νησα.

Το ζήτημα γρήγορα απέ­κτησε πολι­τική διά­σταση, με συζη­τή­σεις για το αν πρό­κει­ται για μια μεμο­νω­μένη ακα­δη­μαϊκή διορ­γά­νωση ή για κομμάτι μιας πιο οργα­νω­μέ­νης στρα­τη­γι­κής που επι­χει­ρεί να εντάξει τα νησιά σε μειο­νο­τικό πλαίσιο.

Στο επί­κε­ντρο αυτής της προ­σπά­θειας βρί­σκε­ται ο Mustafa Kaymakçı. Γεν­νη­μέ­νος στη Ρόδο και βαθιά συν­δε­δε­μέ­νος με το αφήγημα που προ­ω­θεί­ται εδώ και δεκα­ε­τίες, είναι πρό­ε­δρος του Rodos, İstanköy ve Onikiada Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneği (Σύλ­λο­γος Πολι­τι­σμού και Αλλη­λεγ­γύης Τούρκων Ρόδου, Κω και Δωδε­κα­νή­σων). Ο φορέας αυτός έχει σταθερή δράση σε διε­θνείς οργα­νι­σμούς και παράγει συστη­μα­τικά υλικό που στη­ρί­ζει τις θέσεις περί «τουρ­κι­κής ταυ­τό­τη­τας» στα Δωδε­κά­νησα.

Η παρου­σία του Kaymakçı στο συνέ­δριο δεν είναι τυπική. Ανοίγει τις εργα­σίες με την πρώτη ομιλία και συμ­με­τέ­χει στο πάνελ που εξε­τά­ζει απο­κλει­στικά τη Ρόδο και την Κω, τοπο­θε­τώ­ντας τον στην καρδιά της θεμα­το­λο­γίας.

Η δημο­σιό­τητα που πήρε το θέμα στην Ελλάδα σχε­τί­ζε­ται και με το πώς συν­δέ­ε­ται ο συγκε­κρι­μέ­νος ομι­λη­τής με το αφήγημα που ανα­πτύσ­σε­ται στη Σμύρνη. Τα βιβλία και οι παρεμ­βά­σεις του απο­τε­λούν σημείο ανα­φο­ράς για όσους υπο­στη­ρί­ζουν τον ίδιο προ­σα­να­το­λι­σμό, ενώ το προφίλ του αντι­κα­το­πτρί­ζει την κατεύ­θυνση που φαί­νε­ται να επι­διώ­κει η Άγκυρα, δηλαδή τη διε­θνο­ποί­ηση ζητη­μά­των ταυ­τό­τη­τας στα νησιά.

Σε αυτό το πλαίσιο, το συνέ­δριο λει­τούρ­γησε ως αφορμή για να ξανα­τε­θούν ερω­τή­ματα σχετικά με τις προ­θέ­σεις της Τουρ­κίας και το πώς μπορεί να αξιο­ποι­η­θεί η σχετική επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία σε επόμενα βήματα.

Η υπόθεση που ανέ­δειξε η «δημο­κρα­τική» δημιούρ­γησε νέο κύκλο συζή­τη­σης για το περιε­χό­μενο της τουρ­κι­κής στρα­τη­γι­κής, δίνο­ντας σε ένα φαι­νο­με­νικά περιο­ρι­σμένο γεγονός δια­στά­σεις που απα­σχό­λη­σαν πολι­τι­κούς, ανα­λυ­τές και την κοινή γνώμη. Το επόμενο διά­στημα θα δείξει αν το συνέ­δριο θα μείνει σε επίπεδο ακα­δη­μαϊ­κής παρου­σί­α­σης ή αν θα απο­τε­λέ­σει μέρος μιας ευρύ­τε­ρης προ­σπά­θειας παρα­γω­γής επι­χει­ρη­μά­των που μπορούν να αξιο­ποι­η­θούν σε άλλες πλατ­φόρ­μες.

Oταν η Τουρκία αμφι­σβη­τεί και η Eυρώπη «γκρι­ζά­ρει» τα σύνορα!

Δεν είναι μόνο οι επε­κτα­τι­κές βλέψεις της Τουρ­κίας που τα τελευ­ταία χρόνια αμφι­σβη­τούν ανοιχτά την ελλη­νι­κό­τητα των νησιών μέσα από τη ρητο­ρική των γκρίζων ζωνών, το δόγμα της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας» και τις κατά το δοκούν ερμη­νείες των διεθνών συν­θη­κών και του Δικαίου της Θάλασ­σας.

Πλέον, η Ελλάδα καλεί­ται να αντι­με­τω­πί­σει και έναν ακόμη, πιο ύπουλο κίνδυνο. Την άγνοια, την ελα­φρό­τητα ή κατά ορι­σμέ­νους, τη σκο­πι­μό­τητα της ίδιας της Ευρώπης, η οποία με μια απλή «χρω­μα­τική απει­κό­νιση» μπορεί να αλλάζει σύνορα και να «εξα­φα­νί­ζει» νησιά που απο­τε­λούν το ανα­το­λικό άκρο της ενω­μέ­νης Ευρώπης. Η απο­κά­λυψη ήρθε από τον ευρω­βου­λευτή κι επι­κε­φα­λής της ευρω­ο­μά­δας του ΠΑΣΟΚ, Γιάννη Μανιάτη, ο οποίος έφερε στο φως ένα σοβαρό ατόπημα της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής.

Ανα­κα­λύ­πτο­ντας την Ευρώπη

Στην τελευ­ταία έκδοση, του Δεκεμ­βρίου 2024, της επί­ση­μης ευρω­παϊ­κής έκδοσης «Ανα­κα­λύ­πτο­ντας την Ευρώπη», που δια­νέ­με­ται σε δεκάδες χιλιά­δες αντί­τυπα σε ολό­κληρο τον κόσμο, τα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου και τα Δωδε­κά­νησα απει­κο­νί­ζο­νται με το χρώμα της Τουρ­κίας αντί της Ελλάδας.

Το γεγονός, από μόνο του, προ­κα­λεί σοκ. Όμως ακόμη μεγα­λύ­τερη ανη­συ­χία προ­κα­λεί η επι­σή­μανση ότι στην αντί­στοιχη έκδοση του 2020, τα ίδια νησιά απει­κο­νί­ζο­νταν κανο­νικά ως ελλη­νικά. Κάτι λοιπόν άλλαξε στην επίσημη χαρ­το­γρα­φική «ματιά» της Ευρώπης στο διά­στημα μεταξύ 2021 και 2024.

Ο κ. Μανιά­της κατέ­θεσε άμεσα επίσημη ερώτηση προς την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή ζητώ­ντας εξη­γή­σεις, επα­νόρ­θωση και δια­βε­βαιώ­σεις ότι τέτοια «λάθη» δεν πρό­κει­ται να επα­να­λη­φθούν. Την ίδια ώρα, δεκάδες πολίτες αντέ­δρα­σαν με αγα­νά­κτηση κάτω από την ανάρ­τησή του, εκφρά­ζο­ντας ανοιχτά τον φόβο ότι τέτοιου τύπου απει­κο­νί­σεις δεν είναι ούτε τυχαίες ούτε αθώες. Και πράγ­ματι, σε μια περίοδο όπου η Άγκυρα επα­να­φέ­ρει διαρκώς τη θεωρία των γκρίζων ζωνών, προ­βάλ­λει με επιμονή τη «Γαλάζια Πατρίδα» και επι­χει­ρεί να κατα­στή­σει λόγο διε­θνούς δια­πραγ­μά­τευ­σης την ελλη­νική κυριαρ­χία στο Αιγαίο, τέτοιου είδους ευρω­παϊκά «ολι­σθή­ματα» απο­κτούν ιδιαί­τερο βάρος. Οι χάρτες δεν είναι δια­κο­σμη­τικά στοι­χεία. Απο­τε­λούν πολι­τικά εργα­λεία, σημείο ανα­φο­ράς σε διε­θνείς συζη­τή­σεις και, πολλές φορές, πρό­πλα­σμα μελ­λο­ντι­κών διεκ­δι­κή­σεων.

Τα Δωδε­κά­νησα, η Ρόδος, το Καστελ­λό­ριζο και τα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου δεν είναι απλώς ελλη­νικά σύνορα.

Είναι σύνορα της ίδιας της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Όταν αυτά αλλοιώ­νο­νται, έστω και «κατά λάθος», δεν πλήτ­τε­ται μόνο η εθνική κυριαρ­χία της Ελλάδας. Πλήτ­τε­ται η θεσμική αξιο­πι­στία της ίδιας της Ευρώπης, η οποία εμφα­νί­ζε­ται ανή­μπορη να υπε­ρα­σπι­στεί ακόμη και τη δική της γεω­γρα­φική υπό­σταση. Το συμπέ­ρα­σμα που προ­κύ­πτει είναι ανη­συ­χη­τικό και ξεκά­θαρο.

Η Ελλάδα δεν βρί­σκε­ται αντι­μέ­τωπη μόνο με έναν ανα­θε­ω­ρη­τικό γείτονα που εργα­λειο­ποιεί το Διεθνές Δίκαιο και αμφι­σβη­τεί ευθέως την ελλη­νι­κό­τητα των νησιών, βρί­σκε­ται αντι­μέ­τωπη και με μια Ευρώπη που συχνά μοιάζει να υποτιμά τις συνέ­πειες των πράξεών της, επι­τρέ­πο­ντας, με αμέλεια ή ιδιο­τέ­λεια, να «γκρι­ζά­ρουν» στον χάρτη τα σύνορα της κοινής ευρω­παϊ­κής επι­κρά­τειας.