«Παράθυρο» για να κριθεί αντισυνταγματικός ο ΕΝΦΙΑ του 2016

Σε τροχιά κατάρ­ρευ­σης παρα­μέ­νει ο ΕΝΦΙΑ που κατα­βάλ­λε­ται σε δόσεις για το τρέχον έτος παρά την προ­σπά­θεια του Δημο­σίου να «κλείσει» τις σχε­τι­κές δίκες, ενώ με ακα­τά­παυ­στο ρυθμό συνε­χί­ζε­ται το «μπαράζ» προ­σφυ­γών και αγωγών στα δικα­στή­ρια όλης της χώρας από ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των δια­φό­ρων περιο­χών, που επι­διώ­κουν να κριθεί αντι­συ­νταγ­μα­τι­κός και να ακυ­ρω­θεί και ο νέος τρόπος υπο­λο­γι­σμού του επί­μα­χου φόρου, θεω­ρώ­ντας ότι εξα­κο­λου­θούν παρά­νομα να είναι «φου­σκω­μέ­νες» οι αντι­κει­με­νι­κές αξίες, σε σύγκριση με την πραγ­μα­τική αγοραία (εμπο­ρική) τιμή, με συνέ­πεια την υπέρ­με­τρη φορο­λο­γική τους επι­βά­ρυνση.

Το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας με σειρά απο­φά­σεών του ανάβει «πράσινο φως» για να προ­χω­ρή­σει στην ουσία των σχε­τι­κών προ­σφυ­γών και να εξε­τά­σει τους λόγους αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας που προ­βάλ­λουν οι ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των, δίνο­ντάς τους ταυ­τό­χρονα μια «δεύτερη ευκαι­ρία» για να διορ­θώ­σουν τυπικά κενά και παρα­λεί­ψεις των αρχικών προ­σφυ­γών τους, σε νέο γύρο δικών που θα διε­ξα­χθούν τον επόμενο μήνα.

Η θέση του Δημο­σίου

Απο­κρού­ο­ντας την προ­σπά­θεια του Δημο­σίου να απορ­ρι­φθούν ομα­δι­κές και ατο­μι­κές προ­σφυ­γές και να «κλεί­σουν» όλες οι σχε­τι­κές δίκες για τυπι­κούς λόγους (με επι­χεί­ρημα ότι δεν έχουν έννομο συμ­φέ­ρον να ζητούν την ανα­τροπή του φόρου ιδιο­κτή­τες, δήμοι κ.λπ., περίπου όπως επι­διώ­χθηκε και στην περί­πτωση των τηλε­ο­πτι­κών αδειών), το ΣτΕ έκρινε (2066-9/16), αντί­θετα, ότι ασφαλώς και έχουν οι ιδιο­κτή­τες δικαί­ωμα και έννομο συμ­φέ­ρον να συνε­χί­σουν τις δίκες, αφού τυχόν ακύρωση της τελευ­ταίας υπουρ­γι­κής από­φα­σης που καθό­ρισε νέες τιμές ζώνης θα εξα­νά­γκαζε ουσια­στικά την πολι­τεία να τις ξανα­κα­θο­ρί­σει νόμιμα και πιθανόν (με βάση την κατά­σταση της αγοράς) σε χαμη­λό­τε­ρες τιμές εκκί­νη­σης (οδη­γώ­ντας επο­μέ­νως και σε μικρό­τερο φόρο).

Αντί­θετα προς τις προσ­δο­κίες του Δημο­σίου να μπουν «στο συρτάρι» όλες οι σχε­τι­κές προ­σφυ­γές, το Β’ (φορο­λο­γικό) Τμήμα ΣτΕ τις κράτησε «ζωντα­νές» για να ερευ­νη­θούν στην ουσία τους και να κριθεί αν παρα­μέ­νουν αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές και άδικες (ή όχι) και οι νέες αντι­κει­με­νι­κές αξίες του 2016 (και συνεπώς η φορο­λο­γική τους επι­βά­ρυνση, όπως ισχυ­ρί­ζο­νται οι ιδιο­κτή­τες), αφού παρά τις «υπο­δεί­ξεις» της Ολο­μέ­λειας ΣτΕ πέρυσι για ανα­προσ­διο­ρι­σμό τιμών «προς τα κάτω», η μείωση (έως 20% και η συγκρά­τηση κάποιες φορές στα ίδια επίπεδα τιμών) εξα­κο­λού­θησε να δημιουρ­γεί αδικίες, αφού οι αντι­κει­με­νι­κές παρέ­μει­ναν πολύ υψη­λό­τε­ρες από την πραγ­μα­τική εικόνα της αγοράς ακι­νή­των και τις κατα­βα­ρα­θρω­μέ­νες εμπο­ρι­κές τιμές.

Ωστόσο, την ίδια στιγμή «κλείνει η πόρτα» -όπως φαίνεται- για την εκ των υστέρων διεκ­δί­κηση από τους ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των των χρη­μα­τι­κών δια­φο­ρών που υπήρχαν για παλαιό­τερα οικο­νο­μικά έτη (προ του 2015) από τις «φου­σκω­μέ­νες» (σε σύγκριση με τις εμπο­ρι­κές τιμές) αντι­κει­με­νι­κές αξίες.

Κι αυτό γιατί το ΣτΕ απέρ­ριψε σχε­τι­κές προ­σφυ­γές (1898, 2131/16) και δέχθηκε ότι η απόφαση της Ολο­μέ­λειας (4416/15) που διέταξε ανα­κα­θο­ρι­σμό των αντι­κει­με­νι­κών αξιών έχει μεν εφαρ­μογή για όλους τους πολίτες (και για όσους δεν συμ­με­τεί­χαν ως διά­δι­κοι στη συγκε­κρι­μένη δίκη), αλλά αυτό ισχύει και ως προς το δυσμε­νές για αυτούς χρονικό «πλαφόν» που έθεσε το δικα­στή­ριο σχετικά με την αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τητα, όταν αρνή­θηκε να επι­τρέ­ψει την ανα­δρο­μική εφαρ­μογή της, για να μην υποστεί η χώρα ένα νέο δημο­σιο­νο­μικό σοκ, με την υπο­χρέ­ωση να επι­στρέ­ψει ανα­δρο­μικά τερά­στια κον­δύ­λια στους πολίτες από τον διο­γκω­μένο ΕΝΦΙΑ, που έχει προ­ϋ­πο­λο­γι­στεί να απο­δώ­σει και φέτος έσοδα 2,65 δισ. ευρώ.

Το ΣτΕ δέχθηκε ότι πράγ­ματι τα στοι­χεία που προ­σκό­μι­σαν όλοι οι ιδιο­κτή­τες σε δια­φο­ρε­τι­κές δίκες (και για δια­φο­ρε­τι­κές περιο­χές της χώρας) δεν αρκούν για να στη­ρί­ξουν το έννομο συμ­φέ­ρον τους, καθώς η κυριό­τητά τους επί των ακι­νή­των (ή άλλα δικαιώ­ματα, όπως επι­καρ­πίας, γονικής παροχής κ.λπ.), δεν απο­δει­κνύ­ε­ται μόνο με τα σχετικά συμ­βό­λαια (αγοράς κ.λπ. ή με παλαιό­τε­ρες βεβαιώ­σεις του Κτη­μα­το­λο­γίου ή παλαιό­τερα εκκα­θα­ρι­στικά της Εφορίας).

Το σκε­πτικό

Ωστόσο το δικα­στή­ριο έκρινε ότι αν απέρ­ρι­πτε τις προ­σφυ­γές γι’ αυτό τον λόγο ως απα­ρά­δε­κτες, θα παρα­βί­αζε ουσια­στικά το συνταγ­μα­τικό δικαί­ωμα των ιδιο­κτη­τών για παροχή δικα­στι­κής προ­στα­σίας και έτσι προ­τί­μησε να τους δώσει τη δυνα­τό­τητα (με αιτιο­λο­γη­μέ­νες δικα­στι­κές απο­φά­σεις για σύντομη αναβολή των υπο­θέ­σεων), να επι­στρέ­ψουν και να συνε­χί­σουν τις σχε­τι­κές δίκες σε νέες συνε­δριά­σεις του ΣτΕ τον επόμενο μήνα, για να διορ­θώ­σουν τις ελλεί­ψεις αυτές, με «πρό­σφορα και επί­καιρα στοι­χεία» που να βεβαιώ­νουν ότι παρέ­μει­ναν ιδιο­κτή­τες και το 2016 (π.χ. με εκκα­θα­ρι­στικό του τελευ­ταίου ΕΝΦΙΑ κ.λπ.).

Το Δημόσιο επέ­μεινε ότι οι προ­σφυ­γές πρέπει να απορ­ρι­φθούν, γιατί ακόμα και αν ακυ­ρω­θεί ο νέος καθο­ρι­σμός της τιμής ζώνης, θα ισχύσει η παλιό­τερη τιμή, που είναι ίδια ή υψη­λό­τερη και συνεπώς δεν δικαιο­λο­γεί­ται έννομο συμ­φέ­ρον τους να ζητούν ακύρωση της υπουρ­γι­κής από­φα­σης.

Ομως το ΣτΕ έκρινε ότι εάν ακυ­ρω­θεί η τελευ­ταία υπουρ­γική απόφαση, τότε ?εν όψει και όσων δέχθηκε η Ολο­μέ­λεια ΣτΕ- δεν θα εφαρ­μο­στεί η παλαιό­τερη τιμή ζώνης (που ήταν «ξεχα­σμένη» στα επίπεδα του 2007), αλλά θα πρέπει να καθο­ρι­στεί νέα τιμή εκκί­νη­σης, ενδε­χο­μέ­νως χαμη­λό­τερη, αφή­νο­ντας έτσι «ορθά­νοι­χτη την πόρτα» σε πιθανή δικαί­ωση των ιδιο­κτη­τών, που θα σημάνει μελ­λο­ντική επι­στροφή μεγάλων κον­δυ­λίων.

Αλέ­ξαν­δρος Αυλωνίτης-ΕΘΝΟΣ