ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Παρακολουθούσαν επί 40 χρόνια τον «ύποπτο» Μάνο Χατζιδάκι

news room 5 λεπτά ανάγνωση
86

«Υπη­ρε­σία Εθνικής Ασφά­λειας. Ατο­μι­κός φάκελος ”Χατζη­δά­κης Εμμα­νουήλ του Γεωρ­γίου”. Αρ. Φακέλου 1/84072». Ενας κίτρι­νος χαρ­το­φύ­λα­κας δια­στά­σεων κόλλας Α4, που εσω­κλείει φωτο­γρα­φίες, πολι­τι­κές πεποι­θή­σεις, ταξίδια, απο­κόμ­ματα εφη­με­ρί­δων, συνα­να­στρο­φές, τη ζωή ολό­κληρη του Μάνου Χατζι­δάκι – έτσι όπως τη «φακέ­λω­σαν» οι μυστι­κές υπη­ρε­σίες.

Το «Εθνος της Κυρια­κής» φέρνει κατ’ απο­κλει­στι­κό­τητα στο φως της δημο­σιό­τη­τας τον φάκελο «πολι­τι­κών φρο­νη­μά­των» του σπου­δαίου συνθέτη. Ενα πολύ­τιμο αρχειακό υλικό, κομμάτι της νεό­τε­ρης ελλη­νι­κής Ιστο­ρίας, που γλίτωσε από την υψι­κά­μινο της «εθνικής συμ­φι­λί­ω­σης» και δημο­σιεύ­ε­ται για πρώτη φορά.

Μέσα από τα έγγραφα προ­κύ­πτει ανά­γλυφα ο τρόπος με τον οποίο λει­τουρ­γούσε το «βαθύ κράτος», την εποχή που μεσου­ρα­νού­σαν «σκο­τει­νές» υπη­ρε­σίες πλη­ρο­φο­ριών και ο χαφιε­δι­σμός.

 Ο Μάνος Χατζι­δά­κις «φακε­λώ­θηκε» για πρώτη φορά όταν ήταν ακόμα νεαρός (μόλις 16 ετών) και συνέ­χισε να παρα­κο­λου­θεί­ται ως εν δυνάμει «απειλή» για τη χώρα επί σχεδόν τέσ­σε­ρις δεκα­ε­τίες! Την 1η Σεπτεμ­βρίου 1941, στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, ο Μάνος Χατζι­δά­κις ανα­ζη­τεί θέση εργα­σίας στο εργο­στά­σιο ΦΙΞ. Για να πάρει τη θέση του υπαλ­λή­λου, συγκε­κρι­μένα ως παγο­πώ­λης, πρέπει να υπάρξει «ειση­γη­τι­κόν σημεί­ωμα» των Αρχών.

Μία φωτο­γρα­φία του νεαρού Μάνου, τα προ­σω­πικά του στοι­χεία, μαζί με «πλη­ρο­φο­ρίαι Αστυ­νο­μι­κών Αρχών τόπου κατα­γω­γής και δια­μο­νής» που τον κατα­χω­ρούν ως «εθνι­κό­φρων, υγιών κοι­νω­νι­κών αρχών, καλής δια­γω­γής, ουδέν επι­βα­ρυ­ντι­κόν» οδηγούν σε «ευμενή εισή­γηση» για την πρό­σληψή του.

Είναι το πρώτο έγγραφο που απο­δει­κνύει ότι εκείνες τις εποχές, στο αγκυ­λω­μένο μυαλό του «οργάνου/φακε­λωτή» των υπη­ρε­σιών υπήρχε ή κομ­μου­νι­στής ή εθνι­κό­φρων – ακόμα για τον 16χρονο Μάνο Χατζι­δάκι από την Ξάνθη. Αλλά και στα χρόνια που ακο­λού­θη­σαν, το «κράτος» εξα­κο­λου­θούσε να «φακε­λώ­νει» με προ­κρού­στεια λογική τα πολι­τικά φρο­νή­ματα του μου­σι­κο­συν­θέτη, ενός ανθρώ­που που εμφο­ρείτο από δημο­κρα­τι­κές απόψεις και που έδωσε σκληρή μάχη ενα­ντίον του «αυρια­νι­σμού». Το 1943 είχε γνω­ρι­στεί με τον Νίκο Γκάτσο, με τον οποίο παρέ­μεινε στενός φίλος σε όλη του τη ζωή. Αργό­τερα, συνα­να­στρέ­φε­ται με καλ­λι­τέ­χνες και δια­νο­ού­με­νους της γενιάς του Μεσο­πο­λέ­μου – Σεφέρη, Ελύτη, Τσα­ρούχη και Σικε­λιανό.

Την εποχή του Εμφυ­λίου, λίγο πριν από την ήττα του Δημο­κρα­τι­κού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ) και συγκε­κρι­μένα τον Ιούλιο του 1949, η περι­βό­ητη Υπο­διεύ­θυν­σις Γενικής Ασφά­λειας ΚΔ’ Παράρ­τημα, απο­στέλ­λει απόρ­ρη­τον έγγρα­φον «περί της δια­γω­γής του Χατζη­δάκη Μάνου». Μερικές ημέρες νωρί­τερα, ο 24χρονος τότε συν­θέ­της ήθελε να μεταβεί για επαγ­γελ­μα­τι­κούς λόγους σε Πάτρα και Βόλο, ενώ είχε προη­γη­θεί η αίτησή του για «απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμόν του ως κομ­μου­νι­στή».

Η απά­ντηση προς την αίτηση του Μάνου ήταν: «Λαμ­βά­νο­μεν την τιμήν, εις εκτέ­λε­σιν της υπ’ άριθ. Υμε­τέ­ρας δια­τα­γής, να υπο­βά­λω­μεν προ­σηρ­τη­μέ­νως ταύτην και να ανα­φέ­ρω­μεν επί του εν τη περι­λή­ψει αντι­κει­μέ­νου, ότι κατά συλ­λε­γεί­σας πλη­ρο­φο­ρίας παρ’ ευυ­πο­λή­πτων και αξιό­πι­στων προ­σώ­πων της περι­φε­ρείας μας ο περί ου πρό­κει­ται για Χατζη­δά­κης Μάνος, ετών 24, εκ Ξάνθης, μου­σι­κός, τέως κάτοι­κος ημε­τέ­ρας περι­φέ­ρειας οδός … και νυν κάτοι­κος της οδού Μάνου αρ. 3, κατά την παρα­μονή του δεν μας απη­σχό­λησε από οιασ­δή­ποτε πλευράς, πλη­ρο­φο­ρίαι φέρο­ντον τον ως εμφο­ρού­με­νον υπό αρι­στε­ρών φρο­νη­μά­των άνευ δράσεως. Οσον αφορά διά την άρση του χαρα­κτη­ρι­σμού του ως κομ­μου­νι­στή, η υπη­ρε­σία δεν δύναται να έχη γνώμη».

Η ΕΠΟΝ

Αξίζει να σημειω­θεί ότι παρόλο που οι υπη­ρε­σίες διέ­θε­ταν ένα τερά­στιο δίκτυο πλη­ρο­φο­ριών από ευυ­πό­λη­πτα και αξιό­πι­στα πρόσωπα για τα φρο­νή­ματα του συνθέτη, δεν κατά­φε­ραν ποτέ να μάθουν πώς γρά­φε­ται το επίθετό του. Είχε προη­γη­θεί του επί­μα­χου σημειώ­μα­τος της Ασφά­λειας η στρα­το­λό­γηση του Χατζι­δάκι στην ΕΠΟΝ για την οποία είχε πει: «Ημουνα στην ΕΠΟΝ, όπως κάθε νέος άνθρω­πος τότε. Ηταν μια εποχή που ο καθένας έδινε τη συμ­με­τοχή του στον αγώνα ενα­ντίον των Γερ­μα­νών».Στις 22 Ιουνίου 1961 έγγραφο της Υπο­διεύ­θυν­σης Γενικής Ασφά­λειας με τίτλο «Δελτίον Δράσεως» ανα­φέ­ρει για τον συνθέτη: «Κατά την Κατοχήν ανε­μί­χθη εις την ΕΠΟΝ. Εις ληφθεί­σαν την 20-7-48 ανωμοτί κατά­θε­σιν του ανα­φέ­ρει ότι εν έτει 1943 παρα­συρ­θείς ανε­μί­χθη εις την ΕΠΟΝ μετά τρι­μή­νον όμως απε­χώ­ρη­σεν, αντι­λη­φθείς τους αντε­θνι­κούς σκοπούς της εν λόγω οργα­νώ­σεως. Την 15-6-49 δι’ αιτή­σεως του ητήσατο τον απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμόν του, δημο­σιεύ­σας άμα βρα­δύ­τε­ρον και δήλωσιν απο­κη­ρύ­ξεως του ΚΚΕ και των εξ αυτού εξαρ­τώ­με­νων κουμ­μου­νι­στι­κών οργα­νώ­σεων εις την ημε­ρή­σιαν εφη­με­ρίδα ”Ακρό­πο­λις” της 23-8-1949. Προ­τά­σει ημών απε­χα­ρα­κτη­ρί­σθη δυνάμει της υπ’ αριθ. Δια­τα­γής του τέως υπουρ­γού. Την 19.6.51 τω εχο­ρη­γήθη πιστο­ποι­η­τι­κόν δι’ απο­δη­μίαν.

Το Κέντρο Αλλο­δα­πών ανέ­φε­ρεν ημίν την 22-8-58 ότι εις τούτον απε­στάλη υπό της ενταύθα Τσε­χο­σλο­βα­κι­κής πρε­σβείας το υπ. Αριθ. 6 τεύχος του μηνός Ιουνίου 1958 της υπό τον τίτλο ”Τσε­χο­σλα­βι­κική Ζωή” επι­θε­ω­ρή­σεως εις Γαλ­λι­κήν γλώσσαν. Εις τούτον απε­στάλη πρό­σκλη­σις υπό του Ελλη­νο­σο­βιε­τι­κού Συν­δέ­σμου προς συμ­με­το­χήν εις την λαβού­σαν χώραν την 20-3-60. Την 17-2-60 διε­βι­βά­σθη σχε­τι­κόν σημεί­ωμα εις το ενταύθα Αμε­ρι­κα­νι­κόν Προ­ξε­νείον».

Επί χούντας

Τρία χρόνια αργό­τερα, στον φάκελο του απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμέ­νου Μάνου -ο οποίος φυσικά συνε­χί­ζε­ται να παρα­κο­λου­θεί­ται από τις υπη­ρε­σίες πληροφοριών- εντάσ­σε­ται το εξής σημεί­ωμα: «Ούτος εμφο­ρεί­ται υπό υγιών κοι­νω­νι­κών φρο­νη­μά­των». Το 1966 ο Μάνος Χατζι­δά­κις επι­σκέ­πτε­ται την Αμερική προ­κει­μέ­νου να ανε­βά­σει στο Broadway με τον Ζυλ Ντασσέν και τη Μελίνα Μερ­κούρη τη θεα­τρική δια­σκευή του «Ποτέ την Κυριακή» με τον τίτλο «Illya Darling». Κατά την παρα­μονή του στην Αμερική ηχο­γρα­φεί και «Το Χαμό­γελο της Τζο­κό­ντας».

Επί χούντας, την 21η Απρι­λίου 1973, απόρ­ρη­τον σήμα προς την Υ.Γ.Α. Αθηνών για να ενερ­γή­σει «ωλο­κλη­ρω­μέ­νην έρευναν προς εξα­κρί­βω­σιν του ποιού και εν γένει δια­γω­γής του εν θέματι, επε­κτεί­νο­ντες ειδι­κώ­τε­ρον την έρευναν και επί των κάτωθι, το δυνατόν ταχύ­τε­ρον, προς ενη­μέ­ρω­σιν της ΚΥΠ. 1) α. Την αξιο­πρέ­πειαν, το ήθος και τας κοι­νω­νι­κάς του σχέσεις. β. Την εθνικήν ή αντε­θνι­κήν δράσιν κατά τας περιό­δους: ι) Κατοχής ιι) Συμ­μο­ρι­το­πό­λε­μου ιιι) 1950 μέχρι Επα­να­στά­σεως 21-4-67 ιv) μετά την Επα­νά­στα­σιν και μέχρι σήμερον. γ) Τα κοι­νω­νικά του φρο­νή­ματα. δ) Την πίστιν εις την Επα­νά­στα­σιν ή την αντί­θε­σιν προς ταύτην. ε) Εάν επη­ρε­ά­ζη­ται κατά την εκτέ­λε­σιν της υπη­ρε­σίας του υπό ατο­μι­κών συμ­φε­ρό­ντων ή πολι­τι­κών παρα­γό­ντων στ) Παν έτερον στοι­χείον ικανόν να απει­κο­νίση την προ­σω­πι­κό­τητά του. 2) Εάν ο ειρη­μέ­νος με ουδέν βαρύ­νη­ται και εμφο­ρή­ται υπό υγιών κοι­νω­νι­κών φρο­νη­μά­των, δέον να γνω­ρί­σητε λεπτο­με­ρώς τα ως άνω στοι­χεία απ’ ευθείας εις την ΚΥΠ».

Η απά­ντηση των υπη­ρε­σιών ήταν η ίδια με το Δελτίον Δράσεων του 1961 και εξαι­ρε­τικά πιο συνο­πτική.Το φακέ­λωμα του μου­σι­κο­συν­θέτη δεν στα­μά­τησε ποτέ, καμία περίοδο και παρέ­μεινε ενεργός για 40 χρόνια. Από τις τελευ­ταίες κατα­χω­ρί­σεις στον φάκελο του Μάνου Χατζι­δάκι είναι επί των ημερών του στο Τρίτο Πρό­γραμμα της ΕΡΤ.

Οταν στις 18-4-1980 μετα­δό­θηκε από το κρατικό ραδιό­φωνο το μυθι­στό­ρημα του Νίκου Χου­λιαρά «Ο Λούσιας» και ακού­γο­νται κάποιες ελευ­θε­ρο­στο­μίες, η Υπη­ρε­σία Πλη­ρο­φο­ριών απο­στέλ­λει έγγραφο προς τον εισαγ­γε­λέα ανα­φέ­ρο­ντας ότι ο «διευ­θυ­ντής του Τρίτου Προ­γράμ­μα­τος της ΕΡΤ επέ­τρεψε να μετα­δοθή, από Ραδιο­φώ­νου, εκπομπή, άσεμνου περιε­χο­μέ­νου […] κατά παρά­βα­σιν […]».

Τότε, είχε ξεσπά­σει μεγάλη κρίση με αρκε­τούς να τάσ­σο­νται υπέρ του συνθέτη, ωστόσο, ο Χατζι­δά­κις απο­χώ­ρησε έπειτα από επτά, σπου­δαία χρόνια από τη διεύ­θυνση του ραδιο­φώ­νου. Το 1975 είχε αρχίσει η χρυσή εποχή του «Τρίτου»…

ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΜΠΙΝΤΕΛΑΣ -ΕΘΝΟΣ

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.