Toυρισμός: Νέος ανταγωνιστής της Ελλάδας η Κροατία

Σε νέο ισχυρό αντα­γω­νι­στή της Ελλάδας στον του­ρι­σμό ανα­δει­κνύ­ε­ται η Κροατία. Τα τελευ­ταία στοι­χεία από τις πανευ­ρω­παϊ­κές δημο­σκο­πή­σεις για τους πλέον δημο­φι­λείς του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς που θέλουν να επι­σκε­φθούν οι Ευρω­παίοι, τις οποίες διε­νερ­γεί η European Travel Commission, δεί­χνουν ότι τον Μάιο η παρά­κτια αυτή χώρα των Δυτικών Βαλ­κα­νίων εκτό­πισε από την πρώτη πεντάδα την Πορ­το­γα­λία. Βρί­σκε­ται πλέον μόλις μία θέση κάτω από την Ελλάδα στις προ­τι­μή­σεις των δυνη­τι­κών ταξι­διω­τών, ενώ σταθερά στην πρώτη τριάδα παρα­μέ­νουν η Ισπανία, η Ιταλία και η Γαλλία.

Η δυνα­μική άνοδος της Κρο­α­τίας τα τελευ­ταία έτη δεν φαί­νε­ται να απο­τε­λεί περι­στα­σιακή εξέλιξη. Κοι­τώ­ντας πίσω τα χρόνια δια­πι­στώ­νει κανείς εύκολα πως ο του­ρι­σμός της μεγε­θύ­νε­ται με στα­θε­ρούς ισχυ­ρούς ετή­σιους ρυθμούς. Και εμφα­νί­ζε­ται πλέον ευθέως αντα­γω­νι­στική της Ελλάδας, διότι δια­θέ­τει και αυτή πολυά­ριθμο νησιω­τικό σύμπλεγμα, φυσική ομορφιά και μεσο­γειακό κλίμα, αλλά και πλούσιο ιστο­ρικό και πολι­τι­στικό περιε­χό­μενο.

Οπως εξηγεί ο Θεό­φι­λος Κυρα­τσού­λης, επι­κε­φα­λής της Mindhaus, της εται­ρείας που πραγ­μα­το­ποιεί τις κυλιό­με­νες δημο­σκο­πή­σεις για την European Travel Commission, η Κροατία εμφα­νί­ζε­ται πλέον ευθέως αντα­γω­νι­στική προς την Ελλάδα όχι τόσο στο καθε­το­ποι­η­μένο μαζικό τμήμα του του­ρι­σμού, δηλαδή αυτό που διε­νερ­γεί­ται μέσω tour operators, αλλά κυρίως στο νευ­ραλ­γικό τμήμα των ελεύ­θε­ρων, ανε­ξάρ­τη­των ταξι­διω­τών οι οποίοι παρά­γουν και τη μεγα­λύ­τερη προ­στι­θέ­μενη αξία για τους προ­ο­ρι­σμούς που επι­σκέ­πτο­νται.

Στο ακριβό τμήμα της ξενο­δο­χεια­κής αγοράς οι τιμές για τα ξενο­δο­χεία πέντε αστέρων της Κρο­α­τίας και της Ελλάδας είναι πλέον σε παρό­μοια επίπεδα, ενώ και η μέση κατά κεφαλήν δαπάνη των ξένων ταξι­διω­τών είναι παρό­μοια. Ωστόσο τα μεγέθη της Κρο­α­τίας είναι σημα­ντικά μικρό­τερα της Ελλάδας: η ακτο­γραμμή της είναι 5.835 χιλιό­με­τρα έναντι 14.800 χιλιο­μέ­τρων της ελλη­νι­κής και ο πλη­θυ­σμός της κινεί­ται κοντά στα 4,3 εκα­τομ­μύ­ρια κατοί­κους έναντι 10,6 εκα­τομ­μυ­ρίων της Ελλάδας. Μεγάλες ξένες ξενο­δο­χεια­κές αλυ­σί­δες που είναι παρού­σες και στην Ελλάδα έχουν μπει ή μπαί­νουν τώρα στην αγορά της Κρο­α­τίας, ενώ δυσα­νά­λογα ισχυρή σε σχέση με τα ευρύ­τερα του­ρι­στικά μεγέθη της είναι η θέση της χώρας στο yachting. Να σημειω­θεί πως η Κροατία δια­θέ­τει περισ­σό­τερα από 1.000 μεγάλα και μικρά νησιά και ανε­πτυγ­μένο σύστημα σύγ­χρο­νων μαρινών.

Το 2019, τελευ­ταίο έτος πριν από την παν­δη­μία, ο αριθμός των ξένων που επι­σκέ­φθη­καν την Κροατία ανήλθε στα 12 εκα­τομ­μύ­ρια, σύμφωνα με τον Κρο­α­τικό Οργα­νι­σμό Του­ρι­σμού, έναντι περίπου 30 εκα­τομ­μυ­ρίων στην Ελλάδα. Οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις της Κρο­α­τίας όμως δια­μορ­φώ­θη­καν το 2019 στα 12 δισ. ευρώ έναντι 18,2 δισ. στην Ελλάδα.

Μεγέθη που παρα­πέ­μπουν σε υψηλή μέση κατά κεφαλήν δαπάνη. Υψη­λό­τερη από αυτή στην Ελλάδα.

Το Ντου­μπρόβ­νικ απο­τε­λεί πλέον διεθνές παρά­δειγμα βέλ­τι­στης πρα­κτι­κής για τη δια­χεί­ριση της κρουα­ζιέ­ρας.

Σύμφωνα με κύκλους της ελλη­νι­κής του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νίας, το προφίλ των επι­σκε­πτών και των αγορών στις οποίες είναι δημο­φι­λής και απευ­θύ­νε­ται η Κροατία είναι παρό­μοιο με αυτό της Ελλάδας. Μάλιστα, η άμεση εξάρ­τησή της από τον του­ρι­σμό εμφα­νί­ζε­ται στο 20% του ΑΕΠ και εκτι­μά­ται από την Παγκό­σμια Τράπεζα ότι είναι μεγα­λύ­τερη από αυτήν της Ελλάδας.

Πώς λοιπόν η Κροατία κατά­φερε να αναρ­ρι­χη­θεί στο top 5 των αγα­πη­μέ­νων προ­ο­ρι­σμών των Ευρω­παίων και να αντα­γω­νί­ζε­ται πλέον ευθέως την Ελλάδα; Τόσο η Παγκό­σμια Τράπεζα όσο και συμ­βου­λευ­τι­κοί οργα­νι­σμοί του κλάδου, όπως η Mabrian και η Mindhaus, αλλά και Ελληνες ξενο­δό­χοι ξεχω­ρί­ζουν, πέραν της φυσικής ομορ­φιάς του κλί­μα­τος και του νησιω­τι­κού χαρα­κτήρα της, μια σειρά πρό­σθε­των σημα­ντι­κό­τα­των παρα­μέ­τρων.

Κατ’ αρχήν η Κροατία έχει δια­κρι­θεί τα τελευ­ταία χρόνια για τις στο­χευ­μέ­νες ποιο­τι­κές και απο­τε­λε­σμα­τι­κές εκστρα­τείες προ­ώ­θη­σης των προ­ο­ρι­σμών της διεθνώς. Εκστρα­τείες που γίνο­νται τόσο κεντρικά όσο και από τους τοπι­κούς οργα­νι­σμούς δια­χεί­ρι­σης προ­ο­ρι­σμών. Αυτοί οι τελευ­ταίοι, η Destination Management Organizations ή απλά DMO, είναι φορείς που δια­σφα­λί­ζουν τη σωστή λει­τουρ­γία των προ­ο­ρι­σμών ακόμα και στις περιό­δους αιχμής, απο­φεύ­γο­ντας ή θερα­πεύ­ο­ντας τα φαι­νό­μενα υπερ-τουρισμού αλλά και των δαι­δα­λω­δών γρα­φειο­κρα­τι­κών δια­δι­κα­σιών για όλους τους κρίκους της του­ρι­στι­κής αλυ­σί­δας, όπως είναι οι αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες, οι εται­ρείες κρουα­ζιέ­ρας, τα ξενο­δο­χεία, οι tour operators και η δια­θέ­σιμη πλη­ρο­φό­ρηση προς τους δυνη­τι­κούς επι­σκέ­πτες.

Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό πως το Ντου­μπρόβ­νικ απο­τε­λεί πλέον διεθνές παρά­δειγμα βέλ­τι­στης πρα­κτι­κής για τη δια­χεί­ριση των του­ρι­στι­κών ροών της κρουα­ζιέ­ρας, και όχι μόνο, οι οποίες όπως και στη Βενετία απεί­λη­σαν ναι αλλοιώ­σουν το προφίλ του προ­ο­ρι­σμού.

Επίσης, ως χώρα που κέρδισε την ανε­ξαρ­τη­σία της από τη Γιου­γκο­σλα­βία πριν από τρεις μόλις δεκα­ε­τίες, προ­χώ­ρησε με σχέδιο την ανά­πτυξη των κατάλ­λη­λων υπο­δο­μών και υπη­ρε­σιών, σημειώ­νει η Παγκό­σμια Τράπεζα. Σημα­ντικά δημόσια έργα και βελ­τί­ωση των δια­δι­κα­σιών λήψης απο­φά­σεων ανα­φέ­ρο­νται μεταξύ των πολι­τι­κών που μετα­τρέ­πουν την Κροατία σε του­ρι­στική δύναμη στη Μεσό­γειο αλλά και διεθνώς. Η χώρα εκτι­μά­ται ότι είναι πλέον μέσα στους 15 δημο­φι­λέ­στε­ρους προ­ο­ρι­σμούς στον κόσμο.

Πρό­σθετη παρά­με­τρος που ενι­σχύει τις του­ρι­στι­κές ροές προς την Κροατία είναι βεβαίως και η εγγύ­τητά της με τις μεγάλες αγορές της Κεντρι­κής Ευρώπης και ειδικά τη Γερ­μα­νία, την Αυστρία και την Πολωνία. Η δυνα­μική της ανά­καμ­ψης που κατα­γρά­φει μετά την παν­δη­μία η Κροατία εξη­γεί­ται και από αυτήν ακριβώς την εύκολη οδική πρό­σβαση την οποία έχει από την κεντρική Ευρώπη, καθώς τα ταξίδια με τα μαζικά μέσα μετα­φο­ράς όπως το αερο­πλάνο θεω­ρή­θη­καν την προη­γού­μενη διετία υψη­λό­τε­ρου ρίσκου, ανα­φέ­ρουν Ελληνες ξενο­δό­χοι.

Πρέπει λοιπόν η Ελλάδα να ανη­συ­χεί από την άνοδο της Κρο­α­τίας; Ο πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων Γιάννης Ρέτσος είναι σαφής: «Θέλουμε καλό και υγιή αντα­γω­νι­σμό γιατί μας βοηθάει να γίνουμε κι εμείς καλύ­τε­ροι αλλά και να διευ­ρυν­θεί η διεθνής απήχηση της ευρύ­τε­ρης περι­φέ­ρειας της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου διεθνώς. Εμείς πρέπει να κάνουμε αυτό που ξέρουμε να κάνουμε καλά, δηλαδή να συνε­χί­σουμε να βελ­τιώ­νουμε τις υπο­δο­μές μας και τις υπη­ρε­σίες μας και να διορ­θώ­νουμε τις αδυ­να­μίες μας», σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά.

Ελλειμμα πολυ­τε­λών ξενο­δο­χείων και σύγ­χρο­νων υπο­δο­μών στην Ελλάδα

Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός και ειδι­κό­τερα η ξενο­δο­χία βιώνει τεκτο­νι­κές αλλαγές, χωρίς ωστόσο να γίνο­νται αντι­λη­πτές από όλους τους συμ­με­τέ­χο­ντες στην αγορά.

Κατ’ αρχάς, η Ελλάδα πλέον έχοντας φτάσει κοντά ή και παρα­πάνω από τη φέρουσα ικα­νό­τητα των περισ­σό­τε­ρων ανα­πτυγ­μέ­νων προ­ο­ρι­σμών της, τείνει να απευ­θύ­νε­ται σε υψη­λό­τε­ρου εισο­δή­μα­τος ξένους ταξι­διώ­τες και να αντα­γω­νί­ζε­ται έτσι ευθέως μεσο­γεια­κές χώρες – κολοσ­σούς στον κλάδο, όπως η Ισπανία και η Ιταλία.

Ωστόσο, δεν δια­θέ­τουν όλοι οι ελλη­νι­κοί προ­ο­ρι­σμοί τις απα­ραί­τη­τες υπο­δο­μές, δημό­σιες και ιδιω­τι­κές, για να μπο­ρέ­σουν –παρά τη φυσική ομορφιά τους– να κατα­στή­σουν εύκολα όσους ταξι­διώ­τες υψηλής προ­στι­θέ­με­νης αξίας έρχο­νται στη χώρα επα­να­λαμ­βα­νό­με­νους επι­σκέ­πτες. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό πως οι μονάδες πέντε αστέρων είναι μόλις 651 σε σύνολο 10.052, σύμφωνα με το Ξενο­δο­χειακό Επι­με­λη­τή­ριο Ελλάδος. Παράλ­ληλα οι δημό­σιες υπο­δο­μές πρό­σβα­σης, όπως τα αερο­δρό­μια, έχουν εκσυγ­χρο­νι­στεί σε μόνο 16 από τα συνο­λικά 40 αερο­δρό­μια διε­θνούς ενδια­φέ­ρο­ντος.

Δεύ­τε­ρον, ο υπερ­του­ρι­σμός και η υψηλή επο­χι­κό­τητα παρα­μέ­νουν σημα­ντικά προ­βλή­ματα, που δεν έχουν αντι­με­τω­πι­στεί επαρκώς με την ανά­πτυξη νέων προ­ο­ρι­σμών από τους εκα­το­ντά­δες που δια­θέ­τει η Ελλάδα, ειδικά εκτός καλο­και­ρι­νής περιό­δου (του­ρι­σμός σε ορεινές περιο­χές, αγρο­του­ρι­σμός, ιατρι­κός του­ρι­σμός, οικο­του­ρι­σμός).

Το «ήλιος και θάλασσα» παρα­μέ­νει μακράν το βασικό προϊόν της χώρας, που δια­θέ­τει ωστόσο τερά­στια πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά και εξαι­ρε­τι­κούς ορει­νούς προ­ο­ρι­σμούς. Ακόμα και στην κατη­γο­ρία του «ήλιος και θάλασσα», όμως, νησιά που έχουν όλες τις φυσικές προ­δια­γρα­φές να προ­σελ­κύ­σουν μεγά­λους αριθ­μούς του­ρι­στών, όπως για παρά­δειγμα η Θάσος ή η Λήμνος παρα­μέ­νουν εκτός χάρτη αγοράς λόγω απου­σίας υπο­δο­μών και προ­ω­θη­τι­κών ενερ­γειών.

Παράλ­ληλα η συμπε­ρι­φορά των ταξι­διω­τών πλέον και τα κρι­τή­ρια επι­λο­γής προ­ο­ρι­σμών έχουν μετα­βλη­θεί δρα­στικά. Παρά­με­τροι όπως η βιω­σι­μό­τητα παίζουν καθο­ρι­στικό ρόλο στην επιλογή των δια­κο­πών τους, όπως βεβαίως και η ανα­ζή­τηση μονα­δι­κών, εξα­το­μι­κευ­μέ­νων εμπει­ριών.

Ο μαζικός του­ρι­σμός των all inclusive «πακέτων δια­κο­πών» που μετα­κι­νεί­ται με πούλμαν χάνει καθη­με­ρινά συγκρι­τικά με τους ανε­ξάρ­τη­τους ιδιώτες ταξι­διώ­τες, που θέλουν δια­κο­πές κομ­μέ­νες και ραμ­μέ­νες στα δικά τους ενδια­φέ­ρο­ντα.

Νέα ταξι­διω­τικά πρότυπα τα οποία συν­δέ­ο­νται με την ευε­λι­ξία στην αγορά εργα­σίας, όπως οι μακρο­χρό­νιες άδειες, τα sabbaticals, η τηλερ­γα­σία αλλά και με τη γήρανση του πλη­θυ­σμού, η οποία δημιουρ­γεί προ­ο­πτι­κές για την ανά­πτυξη νέων αγορών στον του­ρι­στικό τομέα, μεταλ­λάσ­σουν επίσης τη ζήτηση, δια­πι­στώ­νει πρό­σφατη μελέτη της Διεύ­θυν­σης Οικο­νο­μι­κών Μελετών της Alpha Bank.

Επι­πλέον, η ίδια η φύση της φιλο­ξε­νίας που ανα­ζη­τούν οι Δυτικοί ταξι­διώ­τες στην Ελλάδα έχει αρχίσει να δια­φο­ρο­ποιεί­ται και να οδηγεί και προς τις βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις, που παρέ­χουν την εμπει­ρία τού «ζήσε σαν τον ντόπιο» και να απο­μα­κρύ­νε­ται από τα mega ξενο­δο­χεία των 1.000 και πλέον κλινών. Αυτή η τάση των εξα­το­μι­κευ­μέ­νων με γεμάτες ιδιαί­τε­ρες εμπει­ρίες δια­κο­πών δεν μπορούν ακόμα να καλυ­φθούν από το κυρί­αρχο μοντέλο της ελλη­νι­κής ξενο­δο­χίας, παρά μόνον με μικρές εξαι­ρέ­σεις επι­χει­ρή­σεων που έχουν ανα­πτύ­ξει τον τομέα αυτό σημα­ντικά.

Και ενόσω ο υψηλής προ­στι­θέ­με­νης αξίας ταξι­διώ­της ανα­ζη­τεί όλα τα παρα­πάνω, που πλέον τα βρίσκει και σε νέες αντα­γω­νί­στριες χώρες όπως η Κροατία, ο χαμη­λό­τε­ρου εισο­δη­μα­τι­κού επι­πέ­δου επι­σκέ­πτης έχει πλέον να δια­λέ­ξει πολύ φθη­νό­τε­ρες δια­κο­πές σε χώρες με τις οποίες η Ελλάδα βρι­σκό­ταν στην ίδια κατη­γο­ρία πριν από μερικά χρόνια, όπως η Τουρκία ή η Αίγυ­πτος. Χώρες που κερ­δί­ζουν ξανά φέτος χαμένα μερίδια από τη διεθνή του­ρι­στική αγορά.

Ανα­κάμ­πτει δυνα­μικά ο του­ρι­σμός στην Τουρκία λόγω φθηνής λίρας

Ο αριθμός των ξένων που επι­σκέ­φθη­καν την Τουρκία τον περα­σμένο μήνα υπερ­τρι­πλα­σιά­στηκε σε σχέση με ένα χρόνο νωρί­τερα, σύμφωνα με τα τελευ­ταία στοι­χεία, ενι­σχύ­ο­ντας τις προσ­δο­κίες ότι ο αριθμός των του­ρι­στών φέτος θα επι­στρέ­ψει στα επίπεδα του 2019 παρά τις επι­πτώ­σεις από τον πόλεμο στην Ουκρα­νία.

Η Τουρκία έχει γίνει ξανά ένας πολύ ελκυ­στι­κός προ­ο­ρι­σμός λόγω της φθηνής λίρας. Η αξία του τουρ­κι­κού νομί­σμα­τος έχει μειωθεί κατά το ήμισυ τον τελευ­ταίο χρόνο, προ­σελ­κύ­ο­ντας την προσοχή από χώρες που προη­γου­μέ­νως ήταν μόνο μικρές πηγές τουρ­κι­κού του­ρι­σμού. Ο Piotr Henicz, πρό­ε­δρος του μεγα­λύ­τε­ρου πολω­νι­κού tour operator, Itaka, απο­κά­λυψε ότι οι κρα­τή­σεις για Τουρκία τρι­πλα­σιά­στη­καν από πέρυσι. «Με μια λέξη: εξαι­ρε­τική σχέση ποιό­τη­τας – τιμής», σημειώ­νει.

Πέρυσι, τα έσοδα της Τουρ­κίας από τον του­ρι­σμό διπλα­σιά­στη­καν σε σχεδόν 25 δισ. δολάρια – ακόμα κάτω από τα 34,5 δισ. δολάρια του 2019, όταν 45,1 εκα­τομ­μύ­ρια ξένοι επι­σκέ­φθη­καν την Τουρκία.

Σύμφωνα με έκθεση του Παγκό­σμιου Συμ­βου­λίου Ταξι­διών και Του­ρι­σμού, η Τουρκία πρό­κει­ται να είναι ο τέταρ­τος πιο δημο­φι­λής ευρω­παϊ­κός προ­ο­ρι­σμός αυτό το καλο­καίρι για επι­σκέ­πτες από όλη την υφήλιο. Και αυτό παρά την απουσία των Ρώσων και των Ουκρα­νών που ήταν η πρώτη και η τρίτη μεγα­λύ­τερη πηγή επι­σκε­πτών της χώρας, αντί­στοιχα. Ωστόσο, ο διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος της Nirvana Hotels, Korhan Alsan, δήλωσε πριν από λίγες ημέρες στο Reuters ότι κρα­τή­σεις από όλες τις άλλες χώρες έρχο­νται και η Τουρκία θα μπο­ρέ­σει να φτάσει τα επίπεδα του 2019. «Υπο­λο­γίζω ότι η Τουρκία θα λάβει έσοδα από τον του­ρι­σμό αξίας 32 δισ. δολα­ρίων και θα φιλο­ξε­νή­σει 39 εκατ. του­ρί­στες», είπε χαρα­κτη­ρι­στικά.

Πηγή kathimerini.gr