Πού θα καταλήξουν τα χάλκινα αγάλματα της Καλύμνου; Η “κραυγή αγωνίας” των Αρχαιολόγων Δωδεκανήσου

Από το Το­πι­κό Πα­ράρ­τη­μα Δω­δε­κα­νή­σου του Το­πι­κού Πα­ραρ­τή­μα­τος Δω­δε­κα­νή­σου του Συλ­λό­γου Ελ­λή­νων Αρ­χαιο­λό­γων εκ­δό­θη­κε η πα­ρα­κά­τω δια­μαρ­τυ­ρία για την απα­ξί­ω­ση μέσω “δα­νει­σμών” των Πε­ρι­φε­ρεια­κών Μου­σεί­ων της Ακρι­τι­κής Δω­δε­κα­νή­σου.

Μία “κραυ­γή αγω­νί­ας” με ει­δι­κή ανα­φο­ρά στα χάλ­κι­να αγάλ­μα­τα της Κα­λύ­μνου και που θα κα­τα­λή­ξουν τε­λι­κά.

Ανα­φο­ρές που σί­γου­ρα θα πρέ­πει να λη­φθούν σο­βα­ρά από τις Το­πι­κές αρχές της Κα­λύ­μνου για να ενερ­γή­σουν με­θο­δι­κά,αγω­νι­στι­κά, δυ­να­μι­κά και απο­τε­λε­σμα­τι­κά. Οι όποιες αό­ρι­στες υπο­σχέ­σεις δί­νο­νται κατά και­ρούς, δεν είναι αρ­κε­τές και σε καμιά πε­ρί­πτω­ση δεν απο­τε­λούν λόγο για εφη­συ­χα­σμό.

Πα­ρα­θέ­του­με πα­ρα­κά­τω την σχε­τι­κή ανα­κοί­νω­ση:

ΔΙΑ­ΜΑΡ­ΤΥ­ΡΙΑ ΤΟΥ ΤΟ­ΠΙ­ΚΟΥ ΠΑ­ΡΑΡ­ΤΗ­ΜΑ­ΤΟΣ ΔΩ­ΔΕ­ΚΑ­ΝΗ­ΣΟΥ ΤΟΥ ΣΥΛ­ΛΟ­ΓΟΥ ΕΛ­ΛΗ­ΝΩΝ ΑΡ­ΧΑΙΟ­ΛΟ­ΓΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑ­ΞΙΩ­ΣΗ  ΜΕΣΩ ‘ΔΑ­ΝΕΙ­ΣΜΩΝ’ ΤΩΝ ΠΕ­ΡΙ­ΦΕ­ΡΕΙΑ­ΚΩΝ ΜΟΥ­ΣΕΙΩΝ ΤΗΣ ΑΚΡΙ­ΤΙ­ΚΗΣ ΔΩ­ΔΕ­ΚΑ­ΝΗ­ΣΟΥ

Πού θα κα­τα­λή­ξουν τα χάλ­κι­να αγάλ­μα­τα της Κα­λύ­μνου;

Είναι πλέον γε­γο­νός ότι η Μου­σεια­κή πο­λι­τι­κή του ΥΠ.ΠΟ.Α., ύστε­ρα και από τις βα­ρύ­γδου­πες εξαγ­γε­λί­ες για τη με­τα­τρο­πή των πέντε με­γά­λων Μου­σεί­ων της χώρας σε ΝΠΔΔ και τις επι­πτώ­σεις που θα επι­φέ­ρει  στην Αρ­χαιο­λο­γι­κή Υπη­ρε­σία και τα πε­ρι­φε­ρεια­κά Μου­σεία, δη­μιουρ­γεί ένα πρω­τό­γνω­ρο και δυ­σοί­ω­νο μέλ­λον για την προ­στα­σία και την ανά­δει­ξη της πο­λι­τι­στι­κής μας κλη­ρο­νο­μιάς. Σα να μην έφτα­νε η έλ­λει­ψη κον­δυ­λί­ων για τους αρ­χαιο­λο­γι­κούς χώ­ρους και τα Μου­σεία της πε­ρι­φέ­ρειας, έστω και για την στοι­χειώ­δη συ­ντή­ρη­σή τους και    την απα­ραί­τη­τη στε­λέ­χω­σή τους, τε­λευ­ταία με­θο­δεύ­ε­ται ακόμη και η απο­μά­κρυν­ση των πλέον εμ­βλη­μα­τι­κών ευ­ρη­μά­των τους! Εν­δει­κτι­κό πα­ρά­δειγ­μα απο­τε­λεί το αί­τη­μα ιδιω­τι­κού Μου­σεί­ου και συ­γκε­κρι­μέ­να του Μου­σεί­ου Κυ­κλα­δι­κής Τέ­χνης για τον δα­νει­σμό των δύο ση­μα­ντι­κό­τε­ρων εκ­θε­μά­των του Αρ­χαιο­λο­γι­κού Μου­σεί­ου Ρόδου, της πε­ρί­φη­μης Αφρο­δί­της και της κε­φα­λής του Ηλίου, στην ακμή της του­ρι­στι­κής πε­ριό­δου, από ένα Μου­σείο κλει­στό έως πρό­σφα­τα λόγω της παν­δη­μί­ας, προς χάριν μιας έκ­θε­σης που δεν είναι θε­μα­τι­κή, λ.χ. για την Αφρο­δί­τη ή τον Ήλιο ή ακόμη και την ίδια τη Ρόδο, αλλά γε­νι­κού πε­ριε­χο­μέ­νου, με τίτλο το «Κάλ­λος».

Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό αυτής της πο­λι­τι­κής είναι ότι η ίδια η Υπουρ­γός, υπε­ρα­σπι­ζό­με­νη το αί­τη­μα του Μου­σεί­ου Κυ­κλα­δι­κής Τέ­χνης, και μά­λι­στα πριν ακόμη ει­ση­γη­θούν οι αρ­μό­διες Διευ­θύν­σεις και πριν συ­νε­δριά­σει το Κε­ντρι­κό Συμ­βού­λιο Μου­σεί­ων, δη­λώ­νει ότι τα πε­ρι­φε­ρεια­κά Μου­σεία δια­φη­μί­ζο­νται με τον δα­νει­σμό δύο εκ­θε­μά­των, η πραγ­μα­τι­κή αξία των οποί­ων ανα­δει­κνύ­ε­ται όταν βρί­σκο­νται σε συ­νά­φεια με το νησί, μέσα στο Αρ­χαιο­λο­γι­κό Μου­σείο τους, και χά­νε­ται  ανά­με­σα σε πο­λυά­ριθ­μα εκ­θέ­μα­τα από διά­φο­ρα Μου­σεία σε ένα ιδιω­τι­κό ίδρυ­μα στην Αθήνα.  Εντύ­πω­ση προ­κα­λεί μά­λι­στα το γε­γο­νός ότι η Υπουρ­γός επι­κα­λεί­ται ότι δεν υπήρ­ξαν δια­μαρ­τυ­ρί­ες σε άλλη πε­ρί­πτω­ση, όταν γλυ­πτό της Υγεί­ας είχε στα­λεί από το Αρ­χαιο­λο­γι­κό Μου­σείο της Κω σε θε­μα­τι­κή έκ­θε­ση του ίδιου ιδιω­τι­κού Μου­σεί­ου, με τίτλο «Ίασις», απο­σιω­πώ­ντας  ότι το Μου­σείο της Κω ήταν τότε κλει­στό λόγω μα­κρό­χρο­νων επι­σκευών στο κτή­ριο.

Ιδιαί­τε­ρα ανη­συ­χη­τι­κή, ωστό­σο, είναι η προ­γραμ­μα­τι­ζό­με­νη, χωρίς σχε­τι­κή ει­σή­γη­ση της αρ­μό­διας Εφο­ρεί­ας Αρ­χαιο­τή­των Δω­δε­κα­νή­σου, η οποία ου­δέ­πο­τε κλή­θη­κε να κα­τα­θέ­σει τις από­ψεις της, απο­γύ­μνω­ση της αί­θου­σας στο Αρ­χαιο­λο­γι­κό Μου­σείο Κα­λύ­μνου, ενός μι­κρού νη­σιού της πα­ρα­με­θο­ρί­ου που μετά βίας επι­βιώ­νει μετά και την κρίση της παν­δη­μί­ας από την οποία επλή­γη σε μέ­γι­στο βαθμό. Με με­γά­λη μας έκ­πλη­ξη πλη­ρο­φο­ρη­θή­κα­με ότι το αρ­μό­διο Κε­ντρι­κό Συμ­βού­λιο Μου­σεί­ων ενέ­κρι­νε τη μό­νι­μη  έκ­θε­ση της εμ­βλη­μα­τι­κής χάλ­κι­νης κε­φα­λής Ηγε­μό­νος του θω­ρα­κο­φό­ρου κορ­μού και των κάτω άκρων του έφιπ­που αυτού γλυ­πτού με τα πε­ρί­τε­χνα σαν­δά­λια, ενώ, σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, την ίδια τύχη θα έχει πι­θα­νώς η πε­ρί­φη­μη χάλ­κι­νη Κυρά της Κα­λύ­μνου και το χάλ­κι­νο δελ­φί­νι. Τα εκ­θέ­μα­τα αυτά, ανά­με­σα σε άλλες ενά­λιες αρ­χαιό­τη­τες, προ­ο­ρί­ζο­νται για το νέο Μου­σείο Ενα­λί­ων Αρ­χαιο­τή­των του Ορ­γα­νι­σμού Λι­μέ­νος Πει­ραιώς, ένα Μου­σείο που όπως φαί­νε­ται θα έχει τον χα­ρα­κτή­ρα Νο­μι­κού Προ­σώ­που Δη­μο­σί­ου Δι­καί­ου, όταν και εφό­σον υλο­ποι­η­θεί!

Η Κυρά της Κα­λύ­μνου και το δελ­φί­νι, εντυ­πω­σια­κά έργα χαλ­κο­πλα­στι­κής από τη θα­λάσ­σια πε­ριο­χή της Κα­λύ­μνου, όπως η κε­φα­λή και τα πόδια του θω­ρα­κο­φό­ρου, απο­τε­λούν πο­λύ­τι­μα εκ­θέ­μα­τα του Αρ­χαιο­λο­γι­κού Μου­σεί­ου του νη­σιού, απαρ­τί­ζο­ντας ένα εντυ­πω­σια­κό σύ­νο­λο χάλ­κι­νων γλυ­πτών, που μαζί με τα μαρ­μά­ρι­να γλυ­πτά από το ιερό του Δα­λί­ου Απόλ­λω­νος κα­θι­στούν το Μου­σείο της Κα­λύ­μνου ένα από τα σπου­δαιό­τε­ρα του Αι­γαί­ου.  Και ενώ η Κυρά της Κα­λύ­μνου και το δελ­φί­νι προ­βάλ­λο­νται ακόμη στην ξυ­λό­στε­γη αί­θου­σα του Αρ­χαιο­λο­γι­κού Μου­σεί­ου Κα­λύ­μνου, η κε­φα­λή  του Ηγε­μό­νος και τα σαν­δα­λο­φό­ρα άκρα που ήταν εκτε­θει­μέ­να σε ει­δι­κών προ­δια­γρα­φών προ­θή­κες, λεί­πουν από το Μου­σείο. Η ση­μα­σία μά­λι­στα του Ηγε­μό­να δια­φαί­νε­ται από τη δη­μο­φι­λία του για τις ανά­γκες μιας σει­ράς  θε­μα­τι­κών εκ­θέ­σε­ων. Έτσι στις 25 Φε­βρουα­ρί­ου 2015 ο Ηγε­μό­νας εκό­σμη­σε  την έκ­θε­ση “Power and Pathos. Bronze Sculpture of the Hellenistic Worlds”, στο Palazzo Strozzi στη Φλω­ρε­ντία (14/03/2015 – 21/06/2015), για να απο­στα­λεί στη συ­νέ­χεια στο Los Angeles στο Μου­σείο J.P. Getty (28/07/2015 – 01/11/2015) και στην Εθνι­κή Πι­να­κο­θή­κη στην Ουά­σινγ­κτον (06/12/2015 – 30/03/2016), ενώ χωρίς να επι­στρέ­ψει στην Ελ­λά­δα, εστά­λη στο Μη­τρο­πο­λι­τι­κό Μου­σείο Νέας Υόρ­κης για την πε­ριο­δι­κή έκ­θε­ση “Pergamon and the Art of the Hellenistic Kingdoms”  (05/04/2016 – 10/07/2016), απ’ όπου πριν τη λήξη της έκ­θε­σης απε­στά­λη στην Ια­πω­νία για τις ανά­γκες της πε­ριο­δι­κής έκ­θε­σης “A Journey to the Land of Immortals – 4.000 Years of Greek Treasures”, η οποία πα­ρου­σιά­στη­κε σε τρία ια­πω­νι­κά Μου­σεία, συ­νο­λι­κά από τις 21/06/2016 έως τις 02/04/2017. Έκτο­τε, δη­λα­δή  εδώ και 6 χρό­νια, δεν επέ­στρε­ψε ποτέ στην Κά­λυ­μνο!

Σή­με­ρα, 12 χρό­νια μετά τα λα­μπρά εγκαί­νια, το Αρ­χαιο­λο­γι­κό Μου­σείο Κα­λύ­μνου, με ελά­χι­στο προ­σω­πι­κό και με κενές τις προ­θή­κες  των εμ­βλη­μα­τι­κών χάλ­κι­νων γλυ­πτών του, βιώ­νει την απα­ξί­ω­ση των πε­ρι­φε­ρεια­κών Μου­σεί­ων, τα οποία οι κε­ντρι­κές υπη­ρε­σί­ες θυ­μού­νται για προ­σω­ρι­νό ή μό­νι­μο δα­νει­σμό όταν γί­νο­νται πε­ριο­δι­κές εκ­θέ­σεις. Με την Από­φα­ση του Κε­ντρι­κού Συμ­βου­λί­ου για εμπλου­τι­σμό του νέου Μου­σεί­ου για τις Ενά­λιες αρ­χαιό­τη­τες στο ΟΛΠ με τα χάλ­κι­να γλυ­πτά της Κα­λύ­μνου δια­φαί­νε­ται μη πι­θα­νή η επι­στρο­φή της  Κε­φα­λής του Ηγε­μό­νος και των άκρων του στις κενές προ­θή­κες του Μου­σεί­ου της Κα­λύ­μνου, προ­ε­τοι­μά­ζο­ντας ίσως το έδα­φος για με­τα­φο­ρά και της  με­γά­λης  Κυράς  της Κα­λύ­μνου αλλά και του χάλ­κι­νου δελ­φι­νιού.

Το γε­γο­νός αυτό δεν απα­ξιώ­νει μόνον το Μου­σείο Κα­λύ­μνου αλλά  εν τέλει το ίδιο το νησί και όλη την ελ­λη­νι­κή πε­ρι­φέ­ρεια, με ό, τι αυτό ση­μαί­νει για την οι­κο­νο­μία της, σε σχέση με τον του­ρι­σμό και  την προ­βο­λή της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Πα­γιώ­νε­ται επί­σης  μία  απα­ρά­δε­κτη με­θό­δευ­ση που αγνο­εί την Εφο­ρεία που ορ­γά­νω­σε αυτό το Μου­σείο, σύμ­φω­να με εγκε­κρι­μέ­νες Μου­σειο­λο­γι­κές και Μου­σειο­γρα­φι­κές Με­λέ­τες, ακυ­ρώ­νο­ντας  τόσο αυτές όσο και τα Γε­νι­κά Συμ­βού­λια που τις ενέ­κρι­ναν.

Το Τ. Π. Δω­δε­κα­νή­σου, εν μέσω της αγω­νί­ας του Συλ­λό­γου των Ελ­λή­νων Αρ­χαιο­λό­γων αλλά και του επι­στη­μο­νι­κού κό­σμου για το μέλ­λον των Δη­μο­σί­ων Μου­σεί­ων, θα διεκ­δι­κή­σει  με κάθε νό­μι­μο μέσον και κι­νη­το­ποι­ή­σεις να στα­μα­τή­σει η απα­ξί­ω­ση του Αρ­χαιο­λο­γι­κού Μου­σεί­ου Κα­λύ­μνου και των Μου­σεί­ων άλλων ακρι­τι­κών νη­σιών της πε­ριο­χής αρ­μο­διό­τη­τας της Εφο­ρεί­ας Αρ­χαιο­τή­των Δω­δε­κα­νή­σου, ζη­τώ­ντας την επι­στρο­φή και την πα­ρα­μο­νή των ση­μα­ντι­κών και εμ­βλη­μα­τι­κών εκ­θε­μά­των των Μου­σεί­ων στις μό­νι­μες εκ­θέ­σεις τους, σύμ­φω­να με τον αρ­χι­κό προ­γραμ­μα­τι­σμό και τις εγκρί­σεις, προς το συμ­φέ­ρον των το­πι­κών κοι­νω­νιών  και του πε­ρι­βάλ­λο­ντός τους, γιατί μόνον στην άμεση συ­νά­φεια με τον τόπο εύ­ρε­σής τους ανα­δει­κνύ­ε­ται η πραγ­μα­τι­κή τους ση­μα­σία και η με­γά­λη τους αξία.

Oι δα­νει­σμοί αυτοί απο­τε­λούν όψεις της ίδιας κα­τα­στρο­φι­κής πο­λι­τι­κής που οδη­γεί στην απο­δυ­νά­μω­ση των πε­ρι­φε­ρεια­κών Μου­σεί­ων. Σε μία πε­ρί­ο­δο που απει­λού­νται κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τα επι­βάλ­λε­ται για ανα­πτυ­ξια­κούς και εθνι­κούς λό­γους η ενί­σχυ­ση και στε­λέ­χω­ση των πε­ρι­φε­ρεια­κών Μου­σεί­ων και δη των Μου­σεί­ων στα νησιά της πα­ρα­με­θο­ρί­ου.

Toπικό Πα­ράρ­τη­μα Συλ­λό­γου Ελ­λή­νων Αρ­χαιο­λό­γων Δω­δε­κα­νή­σου

Ρόδος, 3-6-2021