Απόψεις των μελών του παραρτήματος Δωδεκανήσου του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων σχετικά με την περιβαλλοντική αδειοδότηση υδατοδρομίου στο Μανδράκι

Με αφορμή το δημο­σί­ευμα της Εφη­με­ρί­δας Δημο­κρα­τική στο φύλλο της 27ης Φεβρουά­ριου 2024 με τίτλο: «Απε­γκλω­βί­ζε­ται από το Κεντρικό Συμ­βού­λιο Νεο­τέ­ρων Μνη­μείων το έργο του υδα­το­δρο­μίου στο Μαν­δράκι της Ρόδου» και ανα­μέ­νο­ντας την έκδοση της σχε­τι­κής Υπουρ­γι­κής Από­φα­σης μετά από την εξέταση, στις 22/2/2024, της Ιεραρ­χι­κής Προ­σφυ­γής που ασκή­θηκε από τον Περι­φε­ρειάρχη Ν. Αιγαίου κατά της υπ. αρ. 245445/27-07-2023 αρνη­τι­κής Από­φα­σης της Υπη­ρε­σίας Νεο­τέ­ρων Μνη­μείων και Τεχνι­κών Έργων Δωδε­κά­νη­σου, θα θέλαμε, ως μέλη του Παραρ­τή­μα­τος Δωδε­κά­νη­σου του Συλ­λό­γου Ελλήνων Αρχαιο­λό­γων, να σας γνω­ρί­σουμε τα παρα­κάτω:

Σύμφωνα με την υπο­βλη­θείσα πρόταση του Δημο­τι­κού Λιμε­νι­κού Ταμείου Νότιας Δωδε­κά­νη­σου για την έγκριση της σχε­τι­κής περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης, το επίμαχο υδα­το­δρό­μιο εγκα­θί­στα­ται εντός του κηρυγ­μέ­νου αρχαιο­λο­γι­κού χώρου της πόλης της Ρόδου, στην περιοχή του ΝΟΡ, στο κεντρικό λιμάνι του Μαν­δρα­κίου, σε μια περιοχή που παρου­σιά­ζει μεγάλη συγκέ­ντρωση κηρυγ­μέ­νων ιστο­ρι­κών μνη­μείων της περιό­δου της ιτα­λο­κρα­τίας, και σε από­σταση μόλις δια­κο­σίων μέτρων (200 μ.) από το κηρυγ­μένο ως ιστο­ρικά δια­τη­ρη­τέο μνημείο του μεσαιω­νι­κού φρου­ρίου του Αγ. Νικο­λάου. Η πρόσ­δεση του υδρο­πλά­νου και ο χώρος ανα­μο­νής και ελέγχου επι­βα­τών και απο­σκευών τοπο­θε­τού­νται στον βόρειο λιμε­νο­βρα­χί­ονα του αρχαίου πολε­μι­κού λιμένα του Μαν­δρα­κίου, στην προ­βλήτα που μέχρι πρό­σφατα χρη­σι­μο­ποιού­νταν από τον Ναυτικό Όμιλο Ρόδου και σε άμεση γειτ­νί­αση με το κηρυγ­μένο κτίριο του ΝΟΡ, ενώ ο διά­δρο­μος διέ­λευ­σης του υδρο­πλά­νου, το άνοιγμα των φτερών του οποίου υπο­λο­γί­ζε­ται στα είκοσι περίπου μέτρα ((20μ.), ορί­ζε­ται σε από­σταση μόλις πενήντα μέτρων (50μ.) από το μεσαιω­νικό οχυρό του Αγ. Νικο­λάου, μνημείο που βρί­σκε­ται εντός του κηρυγ­μέ­νου αρχαιο­λο­γι­κού της μεσαιω­νι­κής πόλης και εντός της χωρικής κήρυξης της UNESCO και στο οποίο εκτε­λού­νται έργα του Ταμείου Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας.

Με δεδο­μένο ότι η επι­στη­μο­νική μας ιδιό­τητα είναι άρρηκτα συν­δε­δε­μένη με την προ­στα­σία των μνη­μείων και εν γένει της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς του τόπου, θεω­ρούμε καθήκον να επι­ση­μά­νουμε τους κιν­δύ­νους που θα αντι­με­τω­πί­σουν τα μνημεία της περιο­χής από την χωρο­θέ­τηση της συγκε­κρι­μέ­νης δρα­στη­ριό­τη­τας στην περιοχή του ΝΟΡ. Χωρίς να παρα­γνω­ρί­ζουμε το γεγονός ότι το υδρο­πλάνο, γενικά ως μέσο συγκοι­νω­νίας, είναι ικανό να συμ­βά­λει θετικά στη σύνδεση της Ρόδου με τα άλλα νησιά του δωδε­κα­νη­σια­κού συμπλέγ­μα­τος στο πλαίσιο προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νων πτήσεων και δια­κο­μι­δής περι­στα­τι­κών πρώτων βοη­θειών ή οποιοσ­δή­ποτε άλλης έκτα­κτης ανάγκης, εντού­τοις, προ­βλη­μα­τι­ζό­μα­στε για την εγκα­τά­στασή του σε μια περιοχή εξαι­ρε­τικά βεβα­ρυμ­μένη, στην καρδιά της πόλης, την στιγμή μάλιστα που αντί­στοιχη πρό­βλεψη για την χωρο­θέ­τηση και λει­τουρ­γία υδα­το­δρο­μίου έχει εγκρι­θεί, με την σύμφωνη γνώμη του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, σε από­σταση μόλις δύο χιλιο­μέ­τρων (2χλμ) και όχι 66 χλμ., όπως προ­φα­νώς από παρα­δρομή ανα­φέρ­θηκε στο δημο­σί­ευμα της Δημο­κρα­τι­κής της 271,ς Φεβρουά­ριου, στη Νέα Μαρίνα της Ρόδου.

Το επι­χεί­ρημα ότι η λει­τουρ­γία του υδα­το­δρο­μίου στο κέντρο της πόλης θα ενι­σχύ­σει περαι­τέρω την οικο­νο­μία, τον του­ρι­σμό, και κατ’ επέ­κταση την επι­σκε­ψι­μό­τητα των μνη­μείων και των μου­σείων της, θεω­ρούμε ότι στε­ρεί­ται ισχυρής βάσης, καθώς ένας απλός υπο­λο­γι­σμός του αριθμού των επι­βα­τών των δεκα­τριών (13) ημε­ρή­σιων πτήσεων που προ βλέ­πε­ται να εκτε­λού­νται από το υδρο­πλάνο, οδηγεί σ’ έναν αριθμό της τάξης των 250 περίπου επι­βα­τών ημε­ρη­σίως. Ένας αριθμός ομο­λο­γου­μέ­νως ασή­μα­ντος μπροστά στις χιλιά­δες των επι­βα­τών των κρουα­ζιε­ρό­πλοιων και των πτήσεων charters που υπο­δέ­χε­ται καθη­με­ρινά το νησί, και επο­μέ­νως αδύ­να­μος να προσ­δώ­σει το επι­κα­λού­μενο θετικό πρόσημο

στην συγκε­κρι­μένη παρέμ­βαση. Αντί­θετα, θεω­ρούμε ότι το όποιο όφελος προ­κό­ψει για την τοπική οικο­νο­μία και την επι­χει­ρη­μα­τική δρα­στη­ριό­τητα της πόλης, θα είναι αντι­στρό­φως ανάλογο σε σχέση με τους κιν­δύ­νους και τις φθορές από τους κρα­δα­σμούς, τις ριπές των ανέμων, τα κύματα, την ρύπανση, την αισθη­τική και την ηχητική όχληση που θα προ­κλη­θούν στο μεσαιω­νικό φρούριο του Αγ. Νικο­λάου, αλλά και στα υπό­λοιπα μιημεία της ήδη κορε­σμέ­νης, από του­ρι­στι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, παρα­λια­κής ζώνης. Στο σημείο αυτό αξίζει να ανα­φερ­θεί  ότι σύμφωνα  με        την       αρ.       πρωτ. ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΠΚ/ΒΔΜΑ/ΤΑΧΜΑΕ/66965/41208/2193/824/13-03-2024 (ΑΔΑ: ΒΙΞΠΓ- ΜΞΡ) Υπουρ­γική Απόφαση έγκρι­σης της Ανα­θε­ω­ρη­μέ­νης Πολε­ο­δο­μι­κής Μελέτης για την Μεσαιω­νική πόλη της Ρόδου (Α’φάση), προ­βλέ­πε­ται η στα­διακή απο­συμ­φό­ρηση του λιμένα Μαν­δρα­κίου, γεγονός που δεν συνάδει με την προ­τει­νό­μενη χωρο­θέ­τηση. η οποία ανα­πό­φευ­κτα θα προ­κα­λέ­σει επι­πρό­σθετη συμ­φό­ρηση στον ήδη κορε­σμένο χώρο.

Σε μια εποχή που ο προ­βλη­μα­τι­σμός της παγκό­σμιας επι­στη­μο­νι­κής κοι­νό­τη­τας σε θέματα προ­στα­σίας και δια­χεί­ρι­σης μνη­μείων επι­κε­ντρώ­νε­ται στη δια­φύ­λαξη του πολι­τι­στι­κού απο­θέ­μα­τος των ιστο­ρι­κών πόλεων, στον έλεγχο των του­ρι­στι­κών ροών και στην εξεύ­ρεση λύσεων, ικανών να απο­συμ­φο­ρί­σουν μνημεία και οικι­στικά σύνολα από επι­βα­ρυ­ντι­κούς παρά­γο­ντες, μετρή­σι­μους στους περιο­δι­κούς ελέγ­χους για τα μνημεία Παγκό­σμιας Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς από την UNESCO, θεω­ρούμε ότι ο απε­γκλω­βι­σμός από το Κεντρικό Συμ­βού­λιο Νεο­τέ­ρων Μνη­μείων του έργου για το υδα­το­δρό­μιο στο Μαν­δράκι της Ρόδου, μάλλον προ­βλη­μα­τι­σμό, παρά ανα­κού­φιση, θα πρέπει να προ­κα­λέ­σει.

Η επι­χει­ρού­μενη σύνδεση του έργου με ανα­πτυ­ξιακά οφέλη, στο πλαίσιο μιας ρομα­ντι­κής ανα­βί­ω­σης των πτήσεων της περιό­δου της ιτα­λο­κρα­τίας, σε συν­δυα­σμό με την στο­χευ­μένη επιλογή της θέσης, σε σημείο καθ’ όλα κρίσιμο για το πολι­τι­στικό απόθεμα της πόλης, πιστεύ­ουμε ότι δεν συνά­δουν με το σύγ­χρονο καθε­στώς προ­στα­σίας μνη­μείων και ιστο­ρι­κών τόπων και ανα­μέ­νε­ται να δημιουρ­γή­σουν περισ­σό­τερα προ­βλή­ματα από αυτά που επι­κα­λού­νται ότι προ­τί­θε­νται να επι­λύ­σουν. Η προ­βλε­πό­μενη υλο­ποί­ηση του έργου στην περιοχή του ΝΟΡ είναι αναμ­φί­βολο ότι θα έχει δυσμε­νείς συνέ­πειες για τα ιστο­ρικά μνημεία της περιο­χής, η ακε­ραιό­τητα και η αυθε­ντι­κό­τητα των οποίων θα τεθούν σε βέβαιο κίνδυνο, ενώ παράλ­ληλα δεν θα απο­τρα­πεί, παρά τις αρχικές δεσμεύ­σεις, και η γενι­κό­τερη αλλοί­ωση της φυσιο­γνω­μίας της παρα­λια­κής ζώνης της πόλης, η λει­τουρ­γία της οποίας θα επι­βα­ρυν­θεί σημα­ντικά από επι­πρό­σθε­τες δρα­στη­ριό­τη­τες που θα επι­βά­λει η ασφαλής λει­τουρ­γία του έργου. Η ήδη προ­βλη­μα­τική κατά­σταση του δημό­σιου χώρου κρί­νουμε ότι θα επι­δει­νω­θεί περαι­τέρω, με συρ­ρί­κνωση της κοι­νό­χρη­στης χρήσης και επιβολή περιο­ρι­στι­κών μέτρων προ­σέγ­γι­σής του από πολίτες και επι­σκέ­πτες.

Τα παρα­πάνω εκφρά­ζουν τις απόψεις των μελών του Τοπικού Παραρ­τή­μα­τος του Συλ­λό­γου Ελλήνων Αρχαιο­λό­γων.-

Το Προ­ε­δρείο του Τοπικού Παραρ­τή­μα­τος Δωδε­κα­νή­σου του Συλ­λό­γου Ελλήνων Αρχαιο­λό­γων

Η πρό­ε­δρος

Ψαρρή Πανα­γιώτα

Η γραμ­μα­τέας

Ψαρο­λο­γάκη Ανα­στα­σία

Το μέλος

Χρι­στο­δου­λί­δης Νίκος