Ανησυχητική η κλιμάκωση της διαφθοράς στην Ελλάδα – Ετοιμος να «λαδώσει» ένας στους 3!

Στην Ελ­λά­δα, το πο­σο­στό αυτό είναι ανη­συ­χη­τι­κά υψηλό, καθώς δια­μορ­φώ­νε­ται στο 81%, το τρίτο υψη­λό­τε­ρο στην κα­τά­τα­ξη μετά την Ου­κρα­νία (88%) και την Κύπρο (82%) και πάνω από χώρες όπως η Κένυα (79%), η Ινδία (78%), η Αί­γυ­πτος (75%) και η Νι­γη­ρία (73%). Η επί­δο­ση αυτή σε ευ­ρω­παϊ­κό επί­πε­δο συ­γκρί­νε­ται μόνο με της Σλο­βα­κί­ας (81%), της Κρο­α­τί­ας (79%) και της Ουγ­γα­ρί­ας (78%). Είναι αξιο­ση­μεί­ω­το, δε, ότι στη γει­το­νιά μας, η Βουλ­γα­ρία, με 68%, και η Τουρ­κία, με 67%, είναι αρ­κε­τά χα­μη­λό­τε­ρα από την Ελ­λά­δα, ενώ η Ρου­μα­νία, με 31%, κι­νεί­ται σε δυ­τι­κο­ευ­ρω­παϊ­κά επί­πε­δα.

Ση­μα­ντι­κό είναι, επί­σης, το γε­γο­νός ότι το 58% του συ­νό­λου του δείγ­μα­τος και το 63% των Ελ­λή­νων θε­ω­ρούν τους χα­μη­λό­τε­ρους από τους ανα­με­νό­με­νους ρυθ­μούς ανά­πτυ­ξης στη χώρα τους ως τη με­γα­λύ­τε­ρη απει­λή για την ανά­πτυ­ξη ή την επι­τυ­χία της επι­χεί­ρη­σής τους.

Σύμ­φω­να με την έρευ­να, τα ανώ­τε­ρα διευ­θυ­ντι­κά στε­λέ­χη στην πε­ριο­χή EMEIA δεν έχουν κα­τορ­θώ­σει να υιο­θε­τή­σουν μια κουλ­τού­ρα δε­ο­ντο­λο­γι­κής συ­μπε­ρι­φο­ράς. Το 77% των μελών διοι­κη­τι­κών συμ­βου­λί­ων και των ανώ­τε­ρων διευ­θυ­ντι­κών στε­λε­χών δη­λώ­νει ότι θα ήταν πρό­θυ­μο να δι­καιο­λο­γή­σει κά­ποια μορφή ανή­θι­κης συ­μπε­ρι­φο­ράς για να βοη­θή­σει μια επι­χεί­ρη­ση να επι­βιώ­σει. Πα­ράλ­λη­λα, το 17% των ερω­τη­θέ­ντων στην πε­ριο­χή EMEIA και ένα στα τρία μέλη διοι­κη­τι­κών συμ­βου­λί­ων και ανώ­τε­ρων διευ­θυ­ντι­κών στε­λε­χών δη­λώ­νουν πρό­θυ­μα να δω­ρο­δο­κή­σουν με με­τρη­τά για να εξα­σφα­λί­σουν ή να δια­τη­ρή­σουν μια εμπο­ρι­κή συμ­φω­νία που θα βοη­θή­σει την επι­χεί­ρη­σή τους να επι­βιώ­σει. Στην ίδια ερώ­τη­ση, ένα 29% των Ελ­λή­νων συμ­με­τε­χό­ντων ασπά­στη­κε αυτή την άποψη, πο­σο­στό αι­σθη­τά υψη­λό­τε­ρο από τον μέσο όρο.

Αν και τα στε­λέ­χη εμ­φα­νί­ζο­νται να ανα­γνω­ρί­ζουν τα επί­πε­δα δια­φθο­ράς στην επι­χεί­ρη­σή τους, μόλις το 12% του συ­νό­λου του δείγ­μα­τος έχει πα­ραι­τη­θεί από τη θέση του για ζη­τή­μα­τα ανή­θι­κης συ­μπε­ρι­φο­ράς. Εντύ­πω­ση προ­κα­λεί ότι το ίδιο πο­σο­στό για την Ελ­λά­δα δια­μορ­φώ­νε­ται στο 2%, μειω­μέ­νο κατά 10 πο­σο­στιαί­ες μο­νά­δες ένα­ντι του συ­νό­λου των ερω­τη­θέ­ντων. Την ίδια ώρα, το 51% των ερω­τη­θέ­ντων στην EMEIA και ένα συ­ντρι­πτι­κό 72% στην Ελ­λά­δα δη­λώ­νουν ότι δεν θα επέ­λε­γαν την πα­ραί­τη­ση για ζη­τή­μα­τα ηθι­κής, ενώ το 37% στην EMEIA και το 27% στη χώρα μας ανα­φέ­ρουν ότι σκέ­φτη­καν την πα­ραί­τη­ση αλλά τε­λι­κά πα­ρέ­μει­ναν στην επι­χεί­ρη­ση.

Ο κ. Πα­να­γιώ­της Πα­πά­ζο­γλου, Διευ­θύ­νων Σύμ­βου­λος της ΕΥ Ελ­λά­δος, πα­ρα­τη­ρεί: «Τα ευ­ρή­μα­τα της έρευ­νας για τη χώρα μας πε­ριέ­χουν θε­τι­κά και αρ­νη­τι­κά στοι­χεία. Όμως, είναι εξό­χως ανη­συ­χη­τι­κή η κα­τα­γρα­φό­με­νη ρα­γδαία αύ­ξη­ση του πο­σο­στού των στε­λε­χών στην Ελ­λά­δα που θε­ω­ρούν δια­δε­δο­μέ­να τα φαι­νό­με­να δω­ρο­δο­κί­ας και δια­φθο­ράς στη χώρα μας, παρά τη στα­θε­ρή μεί­ω­ση που είχε κα­τα­γρα­φεί στις προη­γού­με­νες έρευ­νες της ΕΥ. Η αντί­λη­ψη ότι ανή­θι­κες πρα­κτι­κές μπο­ρούν να στη­ρί­ξουν την ανά­πτυ­ξη μιας επι­χεί­ρη­σης έχει δια­ψευ­σθεί στην πράξη προ πολ­λού. Είναι επι­τα­κτι­κή ανά­γκη οι ελ­λη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις και τα στε­λέ­χη τους να γυ­ρί­σουν σε­λί­δα και να ακο­λου­θή­σουν τα υψηλά ηθικά πρό­τυ­πα που θα τους οδη­γή­σουν στον δρόμο της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης. Καλώ όλους τους θε­σμι­κούς πα­ρά­γο­ντες να προ­βλη­μα­τι­στούν με την απο­γοη­τευ­τι­κή τάση που κα­τα­γρά­φη­κε στην έρευ­να αυτή και να ανα­λά­βουν άμεση δράση για την αντι­στρο­φή του κλί­μα­τος».

Απο­τρο­πή: Διώ­ξεις κατά στε­λε­χών και κα­ταγ­γε­λί­ες αντι­δε­ο­ντο­λο­γι­κών συ­μπε­ρι­φο­ρών

Πε­ρισ­σό­τε­ρα από τρία στα τέσ­σε­ρα στε­λέ­χη (77%) απο­δέ­χο­νται την ανά­γκη για ποι­νι­κές διώ­ξεις των εμπλε­κό­με­νων στε­λε­χών ως απα­ραί­τη­τη προ­ϋ­πό­θε­ση για την απο­τρο­πή μελ­λο­ντι­κών φαι­νο­μέ­νων απά­της, δια­φθο­ράς και δω­ρο­δο­κί­ας. Το αντί­στοι­χο πο­σο­στό στην Ελ­λά­δα είναι 79%, αυ­ξη­μέ­νο κατά πέντε μο­νά­δες ένα­ντι της πα­γκό­σμιας έρευ­νας του 2016. Το εύ­ρη­μα αυτό ση­μα­το­δο­τεί μια ξε­κά­θα­ρη ενί­σχυ­ση της άπο­ψης ότι, σε πε­ρι­στα­τι­κά επι­χει­ρη­μα­τι­κής απά­της και δια­φθο­ράς, η ατο­μι­κή ευ­θύ­νη είναι και αυτή ση­μα­ντι­κή και θα πρέ­πει να απο­δί­δε­ται.

Την ίδια ώρα, παρά το γε­γο­νός ότι οι ει­δι­κές τη­λε­φω­νι­κές γραμ­μές κα­ταγ­γε­λιών φαι­νο­μέ­νων δια­φθο­ράς (whistleblowing hotline) θε­ω­ρού­νται πλέον ση­μα­ντι­κό μέρος του προ­γράμ­μα­τος συμ­μόρ­φω­σης μιας εται­ρεί­ας, μόνο το 21% των ερω­τη­θέ­ντων στην πε­ριο­χή EMEIA και το 22% στην Ελ­λά­δα γνω­ρί­ζουν ότι η εται­ρεία τους δια­θέ­τει αυτό το μέσο.

Ως προς τους πα­ρά­γο­ντες εκεί­νους που θα μπο­ρού­σαν να απο­τρέ­ψουν τα στε­λέ­χη στην πε­ριο­χή EMEIA να ανα­φέ­ρουν ένα πε­ρι­στα­τι­κό απά­της, δω­ρο­δο­κί­ας ή δια­φθο­ράς, ση­μα­ντι­κό­τε­ρος φαί­νε­ται να είναι ο φόβος για την προ­σω­πι­κή τους ασφά­λεια (46%), η ανη­συ­χία για την εξέ­λι­ξή τους μέσα στην εται­ρεία (40%), ή σε άλλη εται­ρεία στο μέλ­λον (27%), η αλ­λη­λεγ­γύη στους συ­να­δέλ­φους (30%) και η αφο­σί­ω­ση στην επι­χεί­ρη­ση (24%). Είναι εν­δια­φέ­ρον ότι στην Ελ­λά­δα οι τρεις πρώ­τοι πα­ρά­γο­ντες που αφο­ρούν στην ασφά­λεια και την εξέ­λι­ξη των ιδίων των ερ­γα­ζο­μέ­νων συ­γκε­ντρώ­νουν ακόμη υψη­λό­τε­ρες προ­τι­μή­σεις (53%, 42% και 28% αντί­στοι­χα), ενώ οι τε­λευ­ταί­οι δύο που αφο­ρούν στην επι­χεί­ρη­ση (18%) και τους συ­να­δέλ­φους (19%) είναι αι­σθη­τά χα­μη­λό­τε­ροι.

Τα ευ­ρή­μα­τα αυτά δεν απο­τε­λούν και τόσο με­γά­λη έκ­πλη­ξη, αν ανα­λο­γι­στεί κα­νείς ότι ένας στους πέντε Έλ­λη­νες του δείγ­μα­τος -και ένας στους τέσ­σε­ρις στην πε­ριο­χή EMEIA- ανα­φέ­ρουν ότι έχουν δε­χτεί εσω­τε­ρι­κές πιέ­σεις ώστε να μην απο­κα­λύ­ψουν πλη­ρο­φο­ρί­ες ή ανη­συ­χί­ες σχε­τι­κά με φαι­νό­με­να ανάρ­μο­στης συ­μπε­ρι­φο­ράς.

Προ­βλη­μα­τί­ζουν τα στε­λέ­χη τα εγκλή­μα­τα στον κυ­βερ­νο­χώ­ρο

Τα στε­λέ­χη που με­τεί­χαν στην έρευ­να ανη­συ­χούν για την εξά­πλω­ση των επι­θέ­σε­ων στον κυ­βερ­νο­χώ­ρο. Το 59% (61% για την Ελ­λά­δα) πι­στεύ­ει ότι η εται­ρεία του θα έπρε­πε να έχει ένα ισχυ­ρό σχέ­διο αντί­δρα­σης, ενώ μόνο το 37% (50% για την Ελ­λά­δα) εκτι­μά ότι η εται­ρεία του δια­θέ­τει ήδη ένα τέ­τοιο σχέ­διο. Δεν είναι σαφές αν το σχε­τι­κά υψηλό πο­σο­στό αυ­το­πε­ποί­θη­σης των στε­λε­χών στην Ελ­λά­δα αντα­να­κλά τον πραγ­μα­τι­κό βαθμό ετοι­μό­τη­τας των ελ­λη­νι­κών επι­χει­ρή­σε­ων ή αν πρέ­πει να απο­δο­θεί σε άγνοια κιν­δύ­νου.

Ση­μα­ντι­κή η πα­ρα­κο­λού­θη­ση των δε­δο­μέ­νων των ερ­γα­ζο­μέ­νων για την απο­τρο­πή αντι­δε­ο­ντο­λο­γι­κών συ­μπε­ρι­φο­ρών

Η έρευ­να ανα­δει­κνύ­ει, επί­σης, μια έντο­νη αντί­φα­ση. Αφε­νός, υπάρ­χει η ευ­ρέ­ως δια­δε­δο­μέ­νη άποψη ότι οι επι­χει­ρή­σεις πρέ­πει να πα­ρα­κο­λου­θούν διά­φο­ρες πηγές πλη­ρο­φό­ρη­σης για να μειώ­σουν τον κίν­δυ­νο απά­της, δω­ρο­δο­κί­ας και δια­φθο­ράς.

Αφε­τέ­ρου, όμως, οι ερω­τη­θέ­ντες αντι­δρούν στην πα­ρα­κο­λού­θη­ση αυτών των μέσων στο πλαί­σιο της προ­στα­σί­ας της ιδιω­τι­κό­τη­τας και των προ­σω­πι­κών δε­δο­μέ­νων.

Έτσι, το 75% των ερω­τη­θέ­ντων στην πε­ριο­χή EMEIA και το 69% στην Ελ­λά­δα πι­στεύ­ουν ότι οι εται­ρεί­ες τους θα πρέ­πει να πα­ρα­κο­λου­θούν διά­φο­ρες πηγές πλη­ρο­φό­ρη­σης, όπως τα ποι­νι­κά μη­τρώα, τα μη­νύ­μα­τα ηλε­κτρο­νι­κού τα­χυ­δρο­μεί­ου, τις τη­λε­φω­νι­κές συ­νο­μι­λί­ες, τις υπη­ρε­σί­ες ανταλ­λα­γής μη­νυ­μά­των σε πραγ­μα­τι­κό χρόνο, και άλλες. Ωστό­σο, το 89% στην EMEIA και το 90% στη χώρα μας αι­σθά­νο­νται ότι η πα­ρα­κο­λού­θη­ση τέ­τοιων δε­δο­μέ­νων θα συ­νι­στού­σε πα­ρα­βί­α­ση της ιδιω­τι­κό­τη­τάς τους. Είναι προ­φα­νές, λοι­πόν, πως πα­ρό­μοια συ­στή­μα­τα πα­ρα­κο­λού­θη­σης προ­ϋ­πο­θέ­τουν, με τη σειρά τους, τις κα­τάλ­λη­λες δια­δι­κα­σί­ες και ερ­γα­λεία ελέγ­χου και, κυ­ρί­ως, τη σαφή δέ­σμευ­ση της διοί­κη­σης σε ηθι­κούς κα­νό­νες.

Ο κ. Γιάν­νης Δρα­κού­λης, επι­κε­φα­λής του τμή­μα­τος Ερευ­νών Οι­κο­νο­μι­κής Απά­της και Εται­ρι­κών Αντι­δι­κιών της ΕΥ Ελ­λά­δος, σχο­λιά­ζει: «Είναι σαφές ότι τα ανώ­τε­ρα διευ­θυ­ντι­κά στε­λέ­χη δεν έχουν κα­τα­φέ­ρει να θέ­σουν τον πήχη στα ζη­τή­μα­τα της δια­φθο­ράς όσο ψηλά χρειά­ζε­ται. Είναι ευ­θύ­νη της ηγε­σί­ας των επι­χει­ρή­σε­ων να με­τα­φέ­ρει την πε­ποί­θη­ση ότι η ηθική συ­μπε­ρι­φο­ρά είναι προς το συμ­φέ­ρον τόσο των ίδιων των ερ­γα­ζο­μέ­νων, όσο και της επι­χεί­ρη­σης, αλλά και να εφαρ­μό­σει τα απα­ραί­τη­τα μέτρα για την απο­τρο­πή φαι­νο­μέ­νων δια­φθο­ράς και απά­της. Η έρευ­νά μας ανα­δει­κνύ­ει μια σειρά από τέ­τοια μέτρα, όπως οι διώ­ξεις κατά των εμπλε­κό­με­νων στε­λε­χών, η αξιο­ποί­η­ση χρή­σι­μων πηγών πλη­ρο­φό­ρη­σης, η κα­θιέ­ρω­ση και γνω­στο­ποί­η­ση ύπαρ­ξης τη­λε­φω­νι­κής γραμ­μής κα­ταγ­γε­λιών, και η αντι­με­τώ­πι­ση των πα­ρα­γό­ντων που απο­θαρ­ρύ­νουν τις κα­ταγ­γε­λί­ες ανή­θι­κων πρα­κτι­κών».