Γ. Κακούλης: «Ο ρόλος των μνημείων στη ζωή της Ρόδου»

Οι θέσεις που κατέ­θεσε στο Ευρω­παϊκό Θερινό Σχολείο

Στη συμ­με­τοχή του Δήμου Ρόδου για την προ­στα­σία της Μεσαιω­νι­κής Πόλης και των μνη­μείων του νησιού, ανα­φέρ­θηκε διε­ξο­δι­κώς, σε ομι­λία του στο Ευρω­παϊκό Θερινό Σχολείο ITN-DCH  που διε­ξά­γε­ται  στη ΡΟΔΟ από 1η εως 7 Ιουνίου 2015, ο αντι­δή­μαρ­χος Ρόδου κ. Γιώργος Κακού­λης.

Το Θερινό Σχολείο με θέμα «Ολο­κλη­ρω­μένη Τεκ­μη­ρί­ωση για την προ­στα­σία της Μεσαιω­νι­κής Πόλης και των μνη­μείων της Ρόδου», στο πλαίσιο του Ευρω­παϊ­κού Προ­γράμ­μα­τος ITN-DCH “Initial Training Network for Digital Cultural Heritage”, συν­διορ­γα­νώ­νουν   το Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο, η Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου, ο Δήμος Ροδίων και η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου

Ανα­φε­ρό­με­νος συγκε­κρι­μένα στο ρόλο των μνη­μείων στη ζωή της Ρόδου ο αντι­δή­μαρ­χος είπε μεταξύ άλλων και τα εξής:

«Για ένα μεγάλο μέρος του γηγε­νούς πλη­θυ­σμού, τα μνημεία είναι ο χώρος που συν­θέ­τει το σκηνικό της προ­σω­πι­κής τους δια­δρο­μής. Πέρασαν τα παιδικά τους χρόνια στην Παλιά Πόλη ή στα νεο­κλα­σικά των μαρα­σιών, δού­λε­ψαν για χρόνια στην Παλιά Αγορά (όπως ονο­μά­ζαμε μέχρι πριν από την επι­κρά­τηση του του­ρι­σμού την Παλιά Πόλη) ή τη Νέα Αγορά, το Ταχυ­δρο­μείο και τα άλλα κτήρια του ιστο­ρι­κού κέντρου. Μάλιστα οι παλαιό­τε­ροι  που ζουν ακόμα ανάμεσά μας, ανα­κα­λούν συχνά μνήμες από τότε που χτι­ζό­ταν το «Καστέλλο», το Θέατρο «Puccini», ή το Δημαρ­χείο… Απο­τε­λούν πηγή ιστο­ρι­κής γνώσης, μας βοηθούν στην κατα­νό­ηση της οργά­νω­σης, των σχέσεων, των συνη­θειών και του καθη­με­ρι­νού βίου των προ­γε­νέ­στε­ρων κοι­νω­νιών. Απο­τε­λούν ανα­πό­σπα­στο στοι­χείο της ιστο­ρι­κής μας κλη­ρο­νο­μιάς και της πολι­τι­σμι­κής μας φυσιο­γνω­μίας. Για τους περισ­σό­τε­ρους από εμάς ο σεβα­σμός και το ενδια­φέ­ρον για την προ­στα­σία και τη διάσωσή τους, είναι αυτο­νό­η­τος».

Επε­σή­μανε παρα­πέρα ότι η Ρόδος θεω­ρεί­ται πρω­το­πόρα στην απο­κα­τά­σταση των μνη­μείων της στον ελλα­δικό χώρο, για ολό­κληρο το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα…

«Η επι­κά­θηση των δια­φο­ρε­τι­κών φάσεων κατα­σκευής, η μια πάνω στην άλλη,  συντέ­λεσε τόσο στη διάσωση των μνη­μείων στο διάβα των αιώνων, μιας και η συνεχής χρήση των κτι­σμά­των εμπό­διζε την κατα­στροφή τους, αλλά συντέ­λεσε και στην καλ­λιέρ­γεια του σεβα­σμού στο δια­φο­ρε­τικό και την πολυ­πο­λι­τι­σμι­κό­τητα».

Ανα­φέρ­θηκε σε δύο παρα­δείγ­ματα. Το πρώτο αφορά στην τοπο­θέ­τηση το 1947 μιας νέας “ανα­θη­μα­τι­κής” πλάκας στην είσοδο του παλα­τιού του Μεγάλου Μαγί­στρου, δίπλα σ’ αυτήν που είχαν αναρ­τή­σει οι Ιταλοί κατα­κτη­τές το 1940 αμέσως μετά την απε­λευ­θέ­ρωση. Το 1947 όμως, λίγους μήνες μετά τη λήξη ενός δύσκο­λου πολέμου και με νωπές τις μνήμες των κακου­χιών, είναι δείγμα ηθικού πολι­τι­σμού και κουλ­τού­ρας.

Το δεύτερο παρά­δειγμα, η πρό­σφατη απο­κα­τά­σταση από τις Υπη­ρε­σίες του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού τριών μινα­ρέ­δων στην οδό Σωκρά­τους με όλα τα δια­κρι­τικά στοι­χεία της οθω­μα­νι­κής αρχι­τε­κτο­νι­κής, γεγονός που όχι μόνο δεν σχο­λιά­στηκε αρνη­τικά από την τοπική κοι­νω­νία, αλλά έγινε δεκτό ως αυτο­νό­ητο χρέος απο­κα­τά­στα­σης της δικής μας τοπικής πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Ανα­φέρ­θηκε εξάλλου και στο πρό­βλημα της υπε­ρεκ­με­τάλ­λευ­σης και της αθέ­τη­σης των κανο­νι­σμών που ισχύουν ιδίως στη Μεσαιω­νική Πόλη, σε σχέση με τα τρα­πε­ζο­κα­θί­σματα, την έκθεση εμπο­ρευ­μά­των και εν γένει την εμφά­νιση της πόλης, που έρχεται, όπως τόνισε «να κατα­δεί­ξει ένα σημα­ντικό έλλειμμα παι­δείας που καλ­λιερ­γή­θηκε τα τελευ­ταία 10-15 χρόνια, με ευθύνη του κεντρι­κού κράτους, των εκά­στοτε τοπικών αρχών αλλά και των πολιτών που δρα­στη­ριο­ποιού­νται επι­χει­ρη­μα­τικά εντός των τειχών. Και είναι πρό­βλημα παι­δείας γιατί η διεθνής εμπει­ρία απο­δει­κνύει, ότι από τις δράσεις αυτές κερ­δι­σμέ­νοι μπορούν να βγουν και οι δύο, και οι επι­χει­ρη­μα­τίες και τα μνημεία».

Εκανε λόγο παρα­πέρα για την ανάγκη συγκρό­τη­σης ολο­κλη­ρω­μέ­νου σχεδίου δράσης, που ως ένα βαθμό υλο­ποι­ή­θηκε με την ολο­κλή­ρωση της πολε­ο­δο­μι­κής μελέτης της Μεσαιω­νι­κής Πόλης από το Δήμο Ρόδου και πρέπει να συνε­χι­στεί.

Ανα­γκαία χαρα­κτή­ρισε την σύσταση ενιαίου φορέα δια­χεί­ρι­σης με το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού να έχει κυρί­αρχο ρόλο και τους Οργα­νι­σμούς Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης (το Δήμο και την Περι­φέ­ρεια), να συνε­πι­κου­ρούν με αυστηρά καθο­ρι­σμέ­νες αρμο­διό­τη­τες.

«Η πιστή εφαρ­μογή των κανόνων και ταυ­τό­χρονα η ανα­βάθ­μιση των προ­δια­γρα­φών και των προ­σφε­ρό­με­νων Υπη­ρε­σιών από κρα­τι­κούς φορείς (π.χ. η προ­σφορά κινή­τρων εκ μέρους της πολι­τείας στους νομο­τα­γείς πολίτες ή επεν­δυ­τές, η δια­φά­νεια στη διάθεση κοι­νό­χρη­στων χώρων μέσω ηλε­κτρο­νι­κών συστη­μά­των δια­χεί­ρι­σης, η ορθο­λο­γική δια­χεί­ριση των ακι­νή­των του δημο­σίου κλπ) που θα δώσει το στίγμα της νέας εποχής και θα ανα­γκά­σει τον ιδιώτη να αντα­πο­κρι­θεί σε ανάλογο επίπεδο.

Η εισα­γωγή της έννοιας της αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τας σε τομείς της δια­χεί­ρι­σης των δημο­σίων πραγ­μά­των, με σύνεση και προ­γραμ­μα­τι­σμό και μάλιστα από και προς τις δράσεις εκείνες που συνει­σφέ­ρουν περισ­σό­τερο στον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό. Για παρά­δειγμα, δεν μπορεί οι επι­χει­ρη­μα­τίες να κερ­δί­ζουν χρη­σι­μο­ποιώ­ντας την υπε­ρα­ξία της Μεσαιω­νι­κής Πόλης και να μην αντα­πο­δί­δουν στο ελά­χι­στο, αλλά αντί­θετα πολλές φορές να πλη­γώ­νουν την εικόνα της πόλης. Όπως επίσης δεν είναι λογικό η Ρόδος να επαιτεί για την απο­κα­τά­σταση του τερά­στιου μνη­μεια­κού απο­θέ­μα­τός της, όταν τα μουσεία και οι αρχαιο­λο­γι­κοί της χώροι είναι από τους κορυ­φαί­ους σε επι­σκε­ψι­μό­τητα. Πανελ­λα­δικά, και ορι­σμέ­νοι εξ αυτών στε­ρού­νται απα­ραί­τη­των έργων υπο­δο­μής (όπως φιλική πρό­σβαση στο κοινό, χώρους υγιει­νής, πωλη­τή­ρια ενθυ­μη­μά­των, ανα­ψυ­κτή­ρια κλπ)».