HRW: Βίαιες πρακτικές της ΕΛ.ΑΣ. κατά ατόμων που ζουν στο περιθώριο

Κα­τα­χρη­στι­κές πρα­κτι­κές της Αστυ­νο­μί­ας κατά αν­θρώ­πων που ζουν στο πε­ρι­θώ­ριο δια­πι­στώ­νει στην έκ­θε­σή του το Πα­ρα­τη­ρη­τή­ριο Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των (HRW). Στο στό­χα­στρο μπαί­νουν κυ­ρί­ως άστε­γοι, χρή­στες ναρ­κω­τι­κών και εκ­δι­δό­με­να άτομα.

Το Πα­ρα­τη­ρη­τή­ριο Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των πήρε συ­νε­ντεύ­ξεις από 44 αν­θρώ­πους από το Μάιο ως το Σε­πτέμ­βριο του 2014 και πρό­σθε­τες συ­νε­ντεύ­ξεις με συμ­με­τέ­χο­ντες σε δρά­σεις δρό­μου. Συ­νο­μί­λη­σε, επί­σης, με έξι άτομα από τις ίδιες ομά­δες τον Απρί­λιο του 2015.

Η Ιω­άν­να, 37 ετών, ορο­θε­τι­κή χρή­στρια ναρ­κω­τι­κών, δή­λω­σε τον Αύ­γου­στο του 2014 ότι είχε χάσει πολ­λές συ­να­ντή­σεις στον ΟΚΑΝΑ λόγω των αστυ­νο­μι­κών ελέγ­χων. «Προ­σπα­θώ να φτιά­ξω τη ζωή μου και (σ.σ. οι αστυ­νο­μι­κοί) δεν με αφή­νουν» είπε, ξε­σπώ­ντας σε κλά­μα­τα.

Δε­κα­πέ­ντε από τους συ­νε­ντευ­ξια­ζό­με­νους πε­ριέ­γρα­ψαν πε­ρι­στα­τι­κά σω­μα­τι­κής κα­κο­ποί­η­σης, πε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων ξυ­λο­δαρ­μών, ενώ σχε­δόν όλοι δια­μαρ­τυ­ρή­θη­καν για κακές πρα­κτι­κές της αστυ­νο­μί­ας και αγενή, προ­σβλη­τι­κή και απει­λη­τι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά.

Ο Ανα­στά­σης, 45 ετών, πρώην αξιω­μα­τι­κός του στρα­τού, ανέ­φε­ρε ότι κάνει εν­δο­φλέ­βια χρήση ηρω­ί­νης τα τε­λευ­ταία 11 χρό­νια για να αντι­με­τω­πί­σει την απώ­λεια της ερ­γα­σί­ας του και τη ζωή στον δρόμο. Θυ­μό­ταν τον εξευ­τε­λι­σμό που υπέ­στη όταν οκτώ αστυ­νο­μι­κοί τον ανά­γκα­σαν να σκύ­ψει στη μέση του δρό­μου για εξέ­τα­ση του ορθού με φακό και στη συ­νέ­χεια τον χτύ­πη­σαν όταν αυτός αρ­νή­θη­κε:

Με κοι­τά­ξα­νε πίσω. Μου είπαν «’Ανοι­ξέ τα ρε» και κοι­τά­ζα­νε κα­νο­νι­κά με φακό. Και έσκυ­ψα έτσι. Και γε­λά­γα­νε… Μου πήρε το κε­φά­λι [ένας από τους αστυ­νο­μι­κούς] και μου το χτύ­πα­γε στα ρολά. Τρώω κάτι κλο­τσιές. Είχα κάτι σύ­νερ­γα, μου τα έσπα­σε. Μου πέ­τα­ξε τα χαρ­τιά μου. Είχα φω­το­τυ­πία την ταυ­τό­τη­τά μου και μου την έσκι­σε γιατί ήταν άκυρη, λέει. Και λέει, “Αν σε ξα­να­βρώ, τον φακό θα στον χώσω μέσα”. Του έλεγα πως είναι χτυ­πη­μέ­νο το πόδι μου και ήταν σαν να του έλεγα “Βάρα το χτυ­πη­μέ­νο πόδι”. Δη­λα­δή όπου έλεγα πως είμαι χτυ­πη­μέ­νος, εκεί με βά­ρα­γε. Και γε­λά­γα­νε».

Κα­νέ­νας από τους συ­νε­ντευ­ξια­ζό­με­νους δεν ανέ­φε­ρε τα πε­ρι­στα­τι­κά βίας στις αρχές. Η Νι­κί­τα και η Ει­ρή­νη ανέ­φε­ραν ότι θα ήθε­λαν να υπο­βά­λουν κα­ταγ­γε­λία σε βάρος των αστυ­νο­μι­κών, αλλά δεν πρό­κει­ται να το πρά­ξουν, επει­δή δεν εμπι­στεύ­ο­νται την αστυ­νο­μία. Η Ει­ρή­νη φο­βό­ταν ότι θα κα­τέ­λη­γε να κα­τη­γο­ρη­θεί για αντί­στα­ση κατά της αρχής, ενώ η Νι­κί­τα πί­στευε ότι η κα­ταγ­γε­λία δεν θα είχε κα­νέ­να απο­τέ­λε­σμα.

Σύμ­φω­να με τους ερω­τη­θέ­ντες, απώ­τε­ρος σκο­πός των προ­σα­γω­γών είναι η απο­μά­κρυν­σή τους από το κέ­ντρο της Αθή­νας, καθώς πολ­λές φορές ακόμα και μετά την ταυ­το­ποί­η­ση των στοι­χεί­ων τους και την επι­βε­βαί­ω­ση πως δεν εκ­κρε­μεί σε βάρος τους κά­ποιο ένταλ­μα, οδη­γού­νταν σε αστυ­νο­μι­κά τμή­μα­τα μα­κριά από το κέ­ντρο, όπως στο Ελ­λη­νι­κό, τον Ασπρό­πυρ­γο, την Αμυ­γδα­λέ­ζα, την Ελευ­σί­να.

Σε ερώ­τη­ση της Γε­ωρ­γί­ας, 33 χρο­νών, που κρα­τού­νταν για ώρες σε δυο δια­φο­ρε­τι­κά τμή­μα­τα, γιατί το κά­νουν αυτό, η απά­ντη­ση που πήρε ήταν «για να μην είσαι στην Αθήνα…». Στην αντί­στοι­χη ερώ­τη­ση που έθεσε η Ει­ρή­νη, 39 χρο­νών, πρώην χρή­στρια ναρ­κω­τι­κών, ο αστυ­νο­μι­κός από το τμήμα Ομο­νοί­ας της απο­κρί­θη­κε «θα πάτε ένα τα­ξι­δά­κι για να μά­θε­τε να μην περ­νά­τε από την Αθήνα», της έδωσε μια μπου­νιά και η Ει­ρή­νη έχασε δυο δό­ντια.

Σύμ­φω­να με την έκ­θε­ση, 21 άτομα πε­ριέ­γρα­ψαν κα­τα­στά­σεις στις οποί­ες οι αστυ­νο­μι­κοί έλεγ­χοι είχαν άμεσο ή έμ­με­σο αρ­νη­τι­κό αντί­κτυ­πο στο δι­καί­ω­μά τους στην υγεία, πε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της πα­ρε­μπό­δι­σης της πρό­σβα­σής τους σε ιατρό και σε απα­ραί­τη­τη φαρ­μα­κευ­τι­κή αγωγή, καθώς και σε υπη­ρε­σί­ες και ενη­μέ­ρω­ση σχε­τι­κά με την πρό­λη­ψη του HIV, σε με­θα­δό­νη και άλλα συ­ντα­γο­γρα­φού­με­να φάρ­μα­κα, κατά την εί­σο­δο ή έξοδό τους από κέ­ντρα σί­τι­σης, προ­γράμ­μα­τα απο­το­ξί­νω­σης, κλπ.

Η ‘Αννα, ορο­θε­τι­κή που δή­λω­σε ότι εκ­δι­δό­ταν για να εξα­σφα­λί­σει τη δόση της, ανέ­φε­ρε ότι στις 9 Ιου­νί­ου 2014 δεν πρό­λα­βε να πάρει το χάπι της αντι­ρε­τροϊ­κής αγω­γής της, καθώς την στα­μά­τη­σαν αστυ­νο­μι­κοί κοντά στην πλα­τεία Ομο­νοί­ας στις 8.30 μ.μ. και την έθε­σαν υπό κρά­τη­ση για πε­ρί­που δύο ώρες, πρώτα στην Ομό­νοια και μετά στον Πει­ραιά, σε από­στα­ση 11 χι­λιο­μέ­τρων.

Ο Δη­μή­τρης, 58 ετών, ο οποί­ος αντι­με­τω­πί­ζει προ­βλή­μα­τα ψυ­χι­κής υγεί­ας, έχει εντα­χθεί σε πρό­γραμ­μα με­θα­δό­νης και ζει στον δρόμο, ανέ­φε­ρε ότι δύο αστυ­νο­μι­κοί τον στα­μά­τη­σαν για έλεγ­χο στην οδό Στα­δί­ου στο κέ­ντρο της Αθή­νας στις 31 Ιου­λί­ου 2014 και κα­τέ­στρε­ψαν τα υπνω­τι­κά χάπια τα οποία του είχε συ­ντα­γο­γρα­φή­σει ια­τρός του ΟΚΑΝΑ. Από τότε, ο Δη­μή­τρης έχει επάνω του ένα ση­μεί­ω­μα από τον για­τρό του που ανα­φέ­ρει ότι τα χάπια έχουν χο­ρη­γη­θεί νό­μι­μα με ια­τρι­κή συ­ντα­γή.

Ο Νεμίρ, 40χρο­νος με­τα­νά­στης χωρίς έγ­γρα­φα από το Ιράκ, ο οποί­ος είναι ορο­θε­τι­κός άστε­γος χρή­στης ναρ­κω­τι­κών, δή­λω­σε τον Ιού­λιο του 2014 ότι δύο μήνες πριν από τη συ­νο­μι­λία μας τον στα­μά­τη­σε η αστυ­νο­μία καθώς πή­γαι­νε για ια­τρι­κή εξέ­τα­ση. Τον έθε­σαν υπό κρά­τη­ση σε δύο αστυ­νο­μι­κά τμή­μα­τα για πάνω από 12 ώρες και κα­τέ­στρε­ψαν τις κα­θα­ρές βε­λό­νες του. «Σύ­ριγ­γες, επει­δή είμαι ορο­θε­τι­κός, έχω τις δικές μου, για να μην κολ­λή­σω κα­νέ­ναν. Και αυτοί για σπά­σι­μο τις πήραν και μου τις έσπα­σαν».

Ο Γιάν­νης, ο οποί­ος αντι­με­τω­πί­ζει σο­βα­ρά προ­βλή­μα­τα υγεί­ας και ζει στον δρόμο, δή­λω­σε στις 31 Ιου­λί­ου ότι την προη­γού­με­νη ημέρα ο αστυ­νο­μι­κός έλεγ­χος τον εμπό­δι­σε να πάει σε ρα­ντε­βού που είχε για χει­ρουρ­γι­κή επέμ­βα­ση λόγω σο­βα­ρού απο­στή­μα­τος στο χέρι του. “Σου χα­λά­νε όλη την ημέρα, όλο το πρό­γραμ­μα, την υγεία… Λέω [στον αστυ­νο­μι­κό] «Με έχεις πάρει δε­κα­πέ­ντε φορές εσύ ο ίδιος. Ξέ­ρεις ότι είμαι εγώ. Δεν εκ­κρε­μεί ούτε από­φα­ση ούτε τί­πο­τα ενα­ντί­ον μου. Σε πα­ρα­κα­λώ άφησέ με να πάω να κάνω την εγ­χεί­ρη­σή μου, έχω ρα­ντε­βού με τον χει­ρούρ­γο». Λέω, «έχω πρό­βλη­μα και μά­λι­στα σο­βα­ρό» και τους το δεί­χνω… Δεν το έλαβε υπόψη του. «Κάτσε εκεί», μου λέει. Και έχασα την εγ­χεί­ρη­ση. Εγώ να πε­θαί­νω από τον πόνο… Προ­σπά­θη­σα να τους πω εκατό φορές «Ρε παι­διά, σας πα­ρα­κα­λώ, έχω πρό­βλη­μα». Τί­πο­τα, δεν το λάμ­βα­νε κα­νέ­νας υπόψη. Το ρα­ντε­βού ήταν στις δέκα το πρωί. Μετά έγινε η εξα­κρί­βω­ση και με άφη­σαν, και πήγα [στο νο­σο­κο­μείο] και ο χει­ρούρ­γος δεν ήταν πια εκεί, είχε φύγει… Και ξέ­ρε­τε τι έκανα από την απελ­πι­σία μου; ‘Ανοι­ξα το από­στη­μα μόνος μου».

Τα συ­μπε­ρά­σμα­τα της έκ­θε­σης

Σύμ­φω­να με την έκ­θε­ση, η αστυ­νο­μία στην Αθήνα προ­βαί­νει συχνά σε πα­ρε­νό­χλη­ση, κα­τα­χρη­στι­κές ενέρ­γειες και άσκη­ση βίας κατά αν­θρώ­πων που ζουν ή βρί­σκο­νται για με­γά­λα χρο­νι­κά δια­στή­μα­τα στους δρό­μους του κέ­ντρου της πόλης.

Όπως δια­πί­στω­σε το Πα­ρα­τη­ρη­τή­ριο, η Αστυ­νο­μία ελέγ­χει και θέτει υπό κρά­τη­ση αν­θρώ­πους που περ­πα­τούν στον δρόμο, πε­ρι­μέ­νουν το λε­ω­φο­ρείο ή επι­σκέ­πτο­νται ένα κέ­ντρο ημέ­ρας όπου μπο­ρούν να σι­τι­στούν, να πλυ­θούν ή να λά­βουν στή­ρι­ξη. Εκτός από τη σω­μα­τι­κή και λε­κτι­κή κα­κο­ποί­η­ση που τους ασκούν, τους στε­ρούν την πρό­σβα­ση στις δομές υγεί­ας.

Εν­δει­κτι­κό είναι, όπως ση­μειώ­νει η ορ­γά­νω­ση, πως η αστυ­νο­μία έχει στα­μα­τή­σει αρ­κε­τές φορές για έλεγ­χο συμ­με­τέ­χο­ντες σε δρά­σεις δρό­μου του Athens Checkpoint, ενός κέ­ντρου πρό­λη­ψης του HIV, καθώς και μια ερευ­νή­τρια της Human Rights Watch, ενώ στο πλαί­σιο ελέγ­χου έθεσε υπό κρά­τη­ση και υπέ­βα­λε τα μέλη της ομά­δας δρό­μου σε σω­μα­τι­κή έρευ­να.

Από τότε που ανέ­λα­βε κα­θή­κο­ντα η νέα κυ­βέρ­νη­ση, συ­νε­χί­ζει η έκ­θε­ση, η πρα­κτι­κή της με­τα­γω­γής ατό­μων σε αστυ­νο­μι­κά τμή­μα­τα μα­κριά από το κέ­ντρο της πόλης, την οποία κα­νείς ανώ­τε­ρος αστυ­νο­μι­κός δεν πα­ρα­δέ­χτη­κε ποτέ επι­σή­μως, φαί­νε­ται να έχει στα­μα­τή­σει, όμως οι κα­τα­χρη­στι­κές πρα­κτι­κές δεν έχουν πάψει.

«Η νέα κυ­βέρ­νη­ση έχει ανα­λά­βει ση­μα­ντι­κές δε­σμεύ­σεις να αλ­λά­ξει την προ­σέγ­γι­σή της όσον αφορά την αστυ­νό­μευ­ση στο κέ­ντρο της Αθή­νας· ωστό­σο, απαι­τού­νται συ­γκε­κρι­μέ­νες νο­μι­κές και πο­λι­τι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις για να στα­μα­τή­σουν αυτές οι κα­τα­χρη­στι­κές πρα­κτι­κές» δή­λω­σε η Εύα Κιοσ­σέ, ει­δι­κή επί θε­μά­των που αφο­ρούν την Ελ­λά­δα στο Πα­ρα­τη­ρη­τή­ριο Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των.

Το σχέ­διο της νέας κυ­βέρ­νη­σης για την αστυ­νο­μία, το Ει­δι­κό Επι­χει­ρη­σια­κό Σχέ­διο Αστυ­νό­μευ­σης για τον Δήμο της Αθή­νας, δεν αντι­με­τω­πί­ζει συ­γκε­κρι­μέ­να τις εν λόγω πρα­κτι­κές, γε­γο­νός που εγεί­ρει ανη­συ­χί­ες ότι οι κα­τα­χρη­στι­κές ενέρ­γειες εν­δέ­χε­ται να συ­νε­χι­στούν, επι­ση­μαί­νει η έκ­θε­ση.

Επί­σης. οι εκ­δι­δό­με­νες γυ­ναί­κες συ­νε­χί­ζουν να βρί­σκο­νται στο στό­χα­στρο, πα­ρό­τι το επάγ­γελ­μα των εκ­δι­δό­με­νων επ’ αμοι­βή προ­σώ­πων δεν είναι πα­ρά­νο­μο, το­νί­ζει η ορ­γά­νω­ση. Η κυ­βέρ­νη­ση πρέ­πει να εντεί­νει τις προ­σπά­θειές της, προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πί­σει το πρό­βλη­μα της έλ­λει­ψης στέ­γης στο κέ­ντρο της Αθή­νας, δια­σφα­λί­ζο­ντας ότι τα άτομα που είναι χρή­στες ναρ­κω­τι­κών δεν απο­κλεί­ο­νται από τους κρα­τι­κούς ή δη­μο­τι­κούς ξε­νώ­νες, υπο­στη­ρί­ζει το Πα­ρα­τη­ρη­τή­ριο Αν­θρω­πί­νων Δι­καιω­μά­των.

Η κα­θο­λι­κή απα­γό­ρευ­ση πρό­σβα­σης για τους ενερ­γούς χρή­στες ναρ­κω­τι­κών στους ξε­νώ­νες αστέ­γων, καθώς και η μη πα­ρο­χή εναλ­λα­κτι­κών επι­λο­γών, έχει οξύ­νει το πρό­βλη­μα και έχει απο­δει­χθεί αντι­πα­ρα­γω­γι­κή.

Διε­θνείς φο­ρείς αν­θρω­πί­νων δι­καιω­μά­των έχουν επι­κρί­νει κατά και­ρούς την Ελ­λά­δα επει­δή δεν ανα­γνω­ρί­ζει ότι η κα­κο­με­τα­χεί­ρι­ση εκ μέ­ρους της αστυ­νο­μί­ας απο­τε­λεί σο­βα­ρό πρό­βλη­μα και έχουν προ­τεί­νει επα­νει­λημ­μέ­να να συ­γκρο­τη­θεί ένας αξιό­πι­στος, ανε­ξάρ­τη­τος και απο­τε­λε­σμα­τι­κός μη­χα­νι­σμός κα­ταγ­γε­λιών για τη διε­ρεύ­νη­ση ισχυ­ρι­σμών περί κα­τα­χρη­στι­κών πρα­κτι­κών της αστυ­νο­μί­ας.

Το υπουρ­γείο Δη­μό­σιας Τάξης και Προ­στα­σί­ας του Πο­λί­τη συ­νέ­στη­σε το 2011 ένα γρα­φείο αντι­με­τώ­πι­σης πε­ρι­στα­τι­κών αυ­θαι­ρε­σί­ας της αστυ­νο­μί­ας, αλλά το γρα­φείο δεν έχει ακόμη αρ­χί­σει να λει­τουρ­γεί και δια­θέ­τει πε­ριο­ρι­σμέ­νη εντο­λή, με δυ­να­τό­τη­τα να απο­φαί­νε­ται μόνον επί του πα­ρα­δε­κτού των κα­ταγ­γε­λιών.

Οι κα­ταγ­γε­λί­ες πε­ρι­στα­τι­κών που κρί­νο­νται πα­ρα­δε­κτές θα δια­βι­βά­ζο­νται στα αρ­μό­δια πει­θαρ­χι­κά όρ­γα­να των σω­μά­των ασφα­λεί­ας για πε­ραι­τέ­ρω διε­ρεύ­νη­ση, γε­γο­νός που εγεί­ρει ανη­συ­χί­ες σχε­τι­κά με την ανε­ξαρ­τη­σία των εν λόγω ερευ­νών. Στις αρχές Απρι­λί­ου, ο Γιάν­νης Πα­νού­σης, ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Προ­στα­σί­ας του Πο­λί­τη, δή­λω­σε ότι το γρα­φείο κα­ταγ­γε­λιών θα αρ­χί­σει να λει­τουρ­γεί σύ­ντο­μα, αλλά δεν ανα­κοί­νω­σε αλ­λα­γές όσον αφορά την πε­ριο­ρι­σμέ­νη εντο­λή του.

Έλεγ­χοι βάσει δια­κρί­σε­ων και αυ­θαί­ρε­τη κρά­τη­ση

Τριά­ντα έξι από τους συ­νε­ντευ­ξια­ζό­με­νους δή­λω­σαν ότι η αστυ­νο­μία τούς στα­μα­τού­σε σχε­δόν κα­θη­με­ρι­νά, ενώ 25 εξ αυτών ανέ­φε­ραν ότι τους είχαν στα­μα­τή­σει για εξα­κρί­βω­ση στοι­χεί­ων πάνω από μία φορά την ίδια ημέρα.

Τα στα­τι­στι­κά στοι­χεία που πα­ρεί­χε η Ελ­λη­νι­κή Αστυ­νο­μία στη Human Rights Watch σχε­τι­κά με την επι­χεί­ρη­ση «Θη­σέ­ας», η οποία ξε­κί­νη­σε τον Ιού­λιο του 2014 με στόχο την κα­τα­πο­λέ­μη­ση της εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας και αντι­κα­τα­στά­θη­κε την 1η Απρι­λί­ου από το νέο σχέ­διο αστυ­νό­μευ­σης, υπο­δη­λώ­νουν ότι οι έλεγ­χοι εξα­κρί­βω­σης στοι­χεί­ων απο­τε­λούν ένα αμβλύ και εν πολ­λοίς ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό ερ­γα­λείο. Από τα μέσα Ιου­λί­ου έως τον Δε­κέμ­βριο του 2014, η αστυ­νο­μία προ­έ­βη σε προ­σα­γω­γές 42.454 ατό­μων στο πλαί­σιο της επι­χεί­ρη­σης «Θη­σέ­ας». Στη συ­νέ­χεια, από όλα τα άτομα που προ­σή­χθη­σαν, η αστυ­νο­μία προ­έ­βη σε μόλις έξι συλ­λή­ψεις για επαι­τεία, 365 συλ­λή­ψεις για αδι­κή­μα­τα σχε­τι­κά με την πορ­νεία και 194 συλ­λή­ψεις για πα­ρα­βά­σεις των νόμων περί ναρ­κω­τι­κών.

Το γε­γο­νός ότι πο­σο­στό μι­κρό­τε­ρο από 1,5% των προ­σα­γω­γών οδή­γη­σαν σε επί­ση­μη σύλ­λη­ψη εγεί­ρει ανη­συ­χί­ες ότι η αστυ­νο­μία εν­δέ­χε­ται να προ­βαί­νει σε δια­κρι­τι­κή αντι­με­τώ­πι­ση ατό­μων βάσει συ­γκε­κρι­μέ­νων χα­ρα­κτη­ρι­στι­κών, ανα­φέ­ρει η έκ­θε­ση. Δε­δο­μέ­νου ότι στα στα­τι­στι­κά στοι­χεία της αστυ­νο­μί­ας δεν πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται τα πολλά άτομα που στα­μα­τού­νται για έναν γρή­γο­ρο έλεγ­χο εξα­κρί­βω­σης στοι­χεί­ων στον δρόμο και αφή­νο­νται ελεύ­θε­ρα επι­τό­που, το συ­νο­λι­κό πο­σο­στό εντο­πι­σμού είναι πι­θα­νό να είναι ακόμη χα­μη­λό­τε­ρο.

«Η ζωή στους δρό­μους είναι αρ­κε­τά δύ­σκο­λη και χωρίς τις κα­τα­χρη­στι­κές πρα­κτι­κές της αστυ­νο­μί­ας», υπο­γραμ­μί­ζει η κ. Κιοσ­σέ. «Αντί η αστυ­νο­μία να πα­ρε­νο­χλεί και να θέτει υπό κρά­τη­ση άπο­ρους αν­θρώ­πους που ζουν στο πε­ρι­θώ­ριο της κοι­νω­νί­ας, η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση θα έπρε­πε να βοη­θή­σει τους αν­θρώ­πους αυ­τούς να λά­βουν τις υπη­ρε­σί­ες και τη φρο­ντί­δα που χρειά­ζο­νται».

Πα­ρε­μπό­δι­ση των συμ­με­τε­χό­ντων σε δρά­σεις δρό­μου

Σε πέντε πε­ρι­πτώ­σεις, στο διά­στη­μα από τις 28 Μαΐου έως τις 26 Ιου­νί­ου 2014, μια ερευ­νή­τρια της Human Rights Watch έγινε μάρ­τυ­ρας πε­ρι­στα­τι­κών κατά τα οποία η αστυ­νο­μία στα­μά­τη­σε τους συμ­με­τέ­χο­ντες σε δρά­σεις δρό­μου του Athens Checkpoint, ενός κέ­ντρου πρό­λη­ψης του HIV, εμπο­δί­ζο­ντάς τους να δια­νεί­μουν προ­φυ­λα­κτι­κά στο κέ­ντρο της Αθή­νας.

Στις 28 Μαΐου 2014, δια­φο­ρε­τι­κοί αστυ­νο­μι­κοί στα­μά­τη­σαν δύο συμ­με­τέ­χο­ντες σε δρά­σεις δρό­μου συ­νο­δευό­με­νους από την ερευ­νή­τρια της Human Rights Watch δύο φορές σε διά­στη­μα 10 λε­πτών. Κατά τη διάρ­κεια του δεύ­τε­ρου ελέγ­χου και της σω­μα­τι­κής έρευ­νας, οι αστυ­νο­μι­κοί βρή­καν ένα χάπι αντι­ρε­τροϊ­κής αγω­γής στα προ­σω­πι­κά αντι­κεί­με­να ενός ορο­θε­τι­κού μέ­λους της ομά­δας δρό­μου. Ένας από τους αστυ­νο­μι­κούς φώ­να­ζε επι­θε­τι­κά «Ποιος έχει AIDS, ποιος έχει AIDS; Εσύ;» στη μέση του δρό­μου. Όταν τα μέλη της ομά­δας δια­μαρ­τυ­ρή­θη­καν για τη συ­μπε­ρι­φο­ρά του αστυ­νο­μι­κού, η ερευ­νή­τρια της Human Rights Watch και η ομάδα δρό­μου προ­σή­χθη­σαν στο αστυ­νο­μι­κό τμήμα Ακρό­πο­λης για εξα­κρί­βω­ση των στοι­χεί­ων ταυ­τό­τη­τάς τους.

Ο Στέρ­γιος Μάτης, ένας από τους συμ­με­τέ­χο­ντες στις δρά­σεις δρό­μου του κέ­ντρου Athens Checkpoint πε­ριέ­γρα­ψε το πε­ρι­στα­τι­κό:

«Εξη­γή­σα­με ποιοι εί­μα­στε. Ότι μας είχαν στα­μα­τή­σει και ελέγ­ξει μόλις πριν από πέντε λεπτά μπρο­στά από το αστυ­νο­μι­κό τμήμα της Ομό­νοιας. Μετά προ­σπα­θή­σα­με να τους εξη­γή­σου­με ότι μας κα­θυ­στε­ρού­σαν από το έργο μας και ότι εί­χα­με να επι­τε­λέ­σου­με ένα συ­γκε­κρι­μέ­νο κα­θή­κον ως εθε­λο­ντές, και αυτοί δεν μπο­ρού­σαν να το κα­τα­λά­βουν αυτό… Όταν αντι­δρά­σα­με, οι αστυ­νο­μι­κοί απά­ντη­σαν ότι θα μας πάνε στο τμήμα, έτσι «για να δείτε τι θα πά­θε­τε, τι μπο­ρού­με να σας κά­νου­με». Πή­γα­με στο αστυ­νο­μι­κό τμήμα, μας έγδυ­σαν, μας ανά­γκα­σαν να κά­τσου­με…να σκύ­ψου­με για να δουν αν έχου­με ναρ­κω­τι­κά. Ήξε­ραν ότι εί­μα­στε κα­θα­ροί, επει­δή ήξε­ραν ποιοι εί­μα­στε και τι κά­νου­με. Το έκα­ναν απλώς για επί­δει­ξη ισχύ­ος».

Η ερευ­νή­τρια της Human Rights Watch δεν υπο­βλή­θη­κε σε σω­μα­τι­κή έρευ­να.

Οι αστυ­νο­μι­κοί απεί­λη­σαν να υπο­βά­λουν έγκλη­ση για «εξύ­βρι­ση αρχής» κατά των μελών της ομά­δας επει­δή απο­κά­λε­σαν τους αστυ­νο­μι­κούς «ανεκ­παί­δευ­τους» λόγω της έλ­λει­ψης πλη­ρο­φό­ρη­σής τους για τον HIV, τα δε μέλη της ομά­δας απεί­λη­σαν να ανα­φέ­ρουν το πε­ρι­στα­τι­κό στα μέσα ενη­μέ­ρω­σης και να υπο­βά­λουν κα­ταγ­γε­λία για πα­ρα­βί­α­ση ιδιω­τι­κό­τη­τας. Εντέ­λει, τόσο ο αξιω­μα­τι­κός υπη­ρε­σί­ας του αστυ­νο­μι­κού τμή­μα­τος -ο οποί­ος δεν είχε εμπλα­κεί στον έλεγ­χο- όσο και ο άμε­σος προϊ­στά­με­νος των αστυ­νο­μι­κών ανα­γνώ­ρι­σαν την έλ­λει­ψη ενη­μέ­ρω­σης που επι­κρα­τεί στην αστυ­νο­μία σχε­τι­κά με τον HIV και υπο­σχέ­θη­καν να αρ­χί­σουν συ­ζη­τή­σεις με το κέ­ντρο Athens Checkpoint για πι­θα­νή εκ­παί­δευ­ση σχε­τι­κά με τον HIV. Μετά από μία ώρα, η ομάδα αφέ­θη­κε ελεύ­θε­ρη.

Στις 25 Ιου­νί­ου 2014, μια ομάδα αστυ­νο­μι­κών, εκ των οποί­ων ορι­σμέ­νοι ήταν έν­στο­λοι και άλλοι φο­ρού­σαν πο­λι­τι­κά, στα­μά­τη­σε τρεις συμ­με­τέ­χο­ντες σε δρά­σεις δρό­μου του Athens Checkpoint και μία ερευ­νή­τρια της Human Rights Watch στην οδό Σα­τω­βριάν­δου έξω από ξε­νο­δο­χεία όπου η εν λόγω ομάδα δρό­μου είχε μόλις δια­νεί­μει προ­φυ­λα­κτι­κά. Ένας από τους αστυ­νο­μι­κούς ήταν με­τα­ξύ εκεί­νων που τους είχαν στα­μα­τή­σει ξανά στις 18 Ιου­νί­ου 2014. Μόλις οι συμ­με­τέ­χο­ντες στην ομάδα δρό­μου πέ­ρα­σαν μπρο­στά από τους αστυ­νο­μι­κούς, ο αστυ­νο­μι­κός που τους είχε ανα­κρί­νει την προη­γού­με­νη εβδο­μά­δα είπε με επι­θε­τι­κό ύφος: «Παι­διά, για ελάτε λίγο εδώ, όπως εί­σα­στε τις ταυ­τό­τη­τές σας όλοι! Όλοι!» Ένα από τα μέλη της ομά­δας δρό­μου δια­μαρ­τυ­ρή­θη­κε λέ­γο­ντας «Κάθε βδο­μά­δα το ίδιο πράγ­μα». Ο αστυ­νο­μι­κός απά­ντη­σε «Ναι, κάθε βδο­μά­δα, κάθε μέρα, κάθε ώρα, κάθε στιγ­μή».

Τα μέλη της ομά­δας έδω­σαν τα στοι­χεία τους λέ­γο­ντας ότι είναι από το Athens Checkpoint, και η ερευ­νή­τρια της Human Rights Watch έδωσε επί­σης τα στοι­χεία της. Ο αστυ­νο­μι­κός απεί­λη­σε με προ­σα­γω­γή όλων στο αστυ­νο­μι­κό τμήμα. Ζή­τη­σε επί­ση­μο έγ­γρα­φο με σφρα­γί­δα από το Athens Checkpoint ως απο­δει­κτι­κό της ερ­γα­σί­ας τους. Ένα μέλος της ομά­δας δρό­μου ξα­να­εί­πε, «κάθε βδο­μά­δα κά­νε­τε το ίδιο πράγ­μα» και ο αστυ­νο­μι­κός απά­ντη­σε, «και θα συ­νε­χί­σω να το κάνω μέχρι να διευ­θε­τη­θεί».

Οι αστυ­νο­μι­κοί άφη­σαν ελεύ­θε­ρη την ομάδα μετά από πέντε λεπτά, όταν ένα από τα μέλη της ομά­δας ανέ­φε­ρε το όνομα υψη­λό­βαθ­μου αστυ­νο­μι­κού ο οποί­ος είχε συμ­βου­λεύ­σει τους συμ­με­τέ­χο­ντες σε δρά­σεις δρό­μου να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν το όνομά του σε πε­ρί­πτω­ση που τους στα­μα­τού­σε η αστυ­νο­μία.

Το ΒΗΜΑ