Οι Έλληνες κόβουν εστιατόρια, ψώνια για ρούχα και ταξίδια

Τον ίδιο όγκο προ­ϊ­ό­ντων αγο­ρά­ζουν τα τε­λευ­ταία 20 χρό­νια στην Ελ­λά­δα οι κα­τα­να­λω­τές, σε μια μέση τιμή όμως υψη­λό­τε­ρη κατά 30% σε σύ­γκρι­ση με 20 χρό­νια πριν, σύμ­φω­να με τα στοι­χεία που πα­ρου­σί­α­σε πρό­σφα­τα η NielsenIQ στο ετή­σιο συ­νέ­δριό της «Shopper Trends».

Αν και οι τιμές υπο­χώ­ρη­σαν στη διάρ­κεια της προη­γού­με­νης δε­κα­ε­τί­ας, οι δια­δο­χι­κές κρί­σεις από τα μέσα του 2021 (εφο­δια­στι­κή, ενερ­γεια­κή – πλη­θω­ρι­στι­κή κρίση λόγω πο­λέ­μου στην Ου­κρα­νία και η νέα κρίση τώρα) εκτό­ξευ­σαν τις τιμές των βα­σι­κών ειδών σού­περ μάρ­κετ και συ­νο­λι­κά το κό­στος ζωής στα ύψη. Μόνο σε σχέση με το 2022, όταν ξέ­σπα­σε ο πό­λε­μος στην Ου­κρα­νία, οι τιμές των τρο­φί­μων είναι υψη­λό­τε­ρες, με βάση τα στοι­χεία της ΕΛ­ΣΤΑΤ, κατά 22%, ενώ σε σύ­γκρι­ση με το 2020 είναι υψη­λό­τε­ρες κατά 37,81%.

Το πα­ρα­πά­νω άλ­λω­στε εξη­γεί εν πολ­λοίς –και παρά το γε­γο­νός της υπο­δή­λω­σης των πραγ­μα­τι­κών ει­σο­δη­μά­των– γιατί η Ελ­λά­δα βρέ­θη­κε το 2025 στην τε­λευ­ταία θέση μαζί με τη Βουλ­γα­ρία με­τα­ξύ των χωρών της Ευ­ρω­παϊ­κής Ενω­σης σε ό,τι αφορά το κατά κε­φα­λήν ΑΕΠ σε μο­νά­δες αγο­ρα­στι­κής δύ­να­μης και δη στο 68% του μέσου ευ­ρω­παϊ­κού όρου. Δεν είναι τυ­χαίο, εξάλ­λου, ότι σύμ­φω­να με τα στοι­χεία που ανα­κοί­νω­σε πρό­σφα­τα η Ελ­λη­νι­κή Στα­τι­στι­κή Αρχή (ΕΛ­ΣΤΑΤ) το πο­σο­στό του πλη­θυ­σμού με σο­βα­ρές υλι­κές και κοι­νω­νι­κές στε­ρή­σεις ανήλ­θε το 2025 (με έτος ανα­φο­ράς ει­σο­δή­μα­τος το 2024) σε 14,9% από 14% το 2024, ισο­φα­ρί­ζο­ντας το υψηλό πε­ντα­ε­τί­ας που είχε κα­τα­γρα­φεί το 2020. Με­τα­ξύ των χωρών της Ευ­ρω­παϊ­κής Ενω­σης, η Ελ­λά­δα μαζί με τη Ρου­μα­νία και τη Βουλ­γα­ρία είναι οι τρεις χώρες με δι­ψή­φιο πο­σο­στό πλη­θυ­σμού σε υλική ή κοι­νω­νι­κή στέ­ρη­ση.

Αύ­ξη­ση για δεύ­τε­ρη συ­νε­χή χρο­νιά ση­μεί­ω­σε και το πο­σο­στό του πλη­θυ­σμού σε κίν­δυ­νο φτώ­χειας, φτά­νο­ντας στο 27,5% το 2025 από 26,9% το 2024 και απο­τε­λώ­ντας το δεύ­τε­ρο υψη­λό­τε­ρο στην Ε.Ε. μετά τη Βουλ­γα­ρία (30%). Το πο­σο­στό φτώ­χειας, μετά τις κοι­νω­νι­κές με­τα­βι­βά­σεις (συ­ντά­ξεις, επι­δό­μα­τα κ.ο.κ.), πα­ρέ­μει­νε στα επί­πε­δα του 2024 και το 2025, 19,6%, από 18,9% το 2023.

Δε­δο­μέ­νων των πα­ρα­πά­νω η λι­τό­τη­τα, σύμ­φω­να με έρευ­να που διε­νήρ­γη­σε η εται­ρεία Circana, γί­νε­ται τρό­πος ζωής για με­γά­λη με­ρί­δα των νοι­κο­κυ­ριών στην Ελ­λά­δα. Ποιες είναι οι στρα­τη­γι­κές αντι­με­τώ­πι­σης του κό­στους ζωής; Το 84% επι­σκέ­πτε­ται λι­γό­τε­ρο συχνά τα εστια­τό­ρια, κάτι άλ­λω­στε που κα­τα­γρά­φη­κε και στον μειω­μέ­νο τζίρο της εστί­α­σης το 2025. Επί­σης, το 84% δα­πα­νά λι­γό­τε­ρα χρή­μα­τα για είδη έν­δυ­σης – υπό­δη­σης, το οποίο επί­σης απο­τυ­πώ­θη­κε στον τζίρο του πα­ρα­δο­σια­κού λια­νε­μπο­ρί­ου την προη­γού­με­νη χρο­νιά, το 81% μειώ­νει τις δα­πά­νες για δια­σκέ­δα­ση, το 79% πε­ριο­ρί­ζει τα τα­ξί­δια και τις δια­κο­πές.

Ση­μα­ντι­κές αλ­λα­γές κα­τα­γρά­φο­νται στην κα­τα­να­λω­τι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά και σε ό,τι αφορά τις αγο­ρές από τα σού­περ μάρ­κετ, με την αξία πλέον να κερ­δί­ζει τη μάρκα. Το 60% των κα­τα­να­λω­τών δη­λώ­νει ότι αγο­ρά­ζει κυ­ρί­ως προ­ϊ­ό­ντα που βρί­σκο­νται σε προ­σφο­ρά, το 57% πε­ριο­ρί­ζει τις αγο­ρές των μη ανα­γκαί­ων προ­ϊ­ό­ντων, το 52% προ­βαί­νει σε σύ­γκρι­ση τιμών και επι­λέ­γει το φθη­νό­τε­ρο προ­ϊ­όν, ενώ πάνω από 4 στους 10 δη­λώ­νουν πλέον προ­τί­μη­ση στα προ­ϊ­ό­ντα ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας.

Παρά την αύ­ξη­ση των μι­σθών (η έρευ­να πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε πριν από τις ανα­κοι­νώ­σεις για τη νέα αύ­ξη­ση του κα­τώ­τα­του μι­σθού από την 1η Απρι­λί­ου 2026) ο με­γα­λύ­τε­ρος πα­ρά­γο­ντας οι­κο­νο­μι­κής αβε­βαιό­τη­τας για τα νοι­κο­κυ­ριά στην Ελ­λά­δα και μά­λι­στα με δια­φο­ρά από τους άλ­λους πα­ρα­μέ­νει, σύμ­φω­να με την έρευ­να, το ύψος των μι­σθών σε σχέση με τις τιμές σε βα­σι­κά αγαθά και υπη­ρε­σί­ες. Ακο­λου­θεί με με­γά­λη δια­φο­ρά η κα­τά­στα­ση των θε­σμών της χώρας, η κα­τά­στα­ση κρί­σι­μων κρα­τι­κών δομών, το επί­πε­δο δια­φά­νειας και δια­φθο­ράς και το κό­στος κα­τοι­κί­ας.

Ποιο είναι ίσως το πιο ανη­συ­χη­τι­κό συ­μπέ­ρα­σμα; Παρά το ότι οι πα­ρα­πά­νω πα­ρά­γο­ντες ανα­σφά­λειας δεν έχουν την ίδια ση­μα­σία για το σύ­νο­λο της κοι­νω­νί­ας, η αί­σθη­ση του μέ­τριου προς χα­μη­λού επι­πέ­δου ευ­η­με­ρί­ας είναι γε­νι­κευ­μέ­νη στην ελ­λη­νι­κή κοι­νω­νία.

Πηγή: moneyreview.gr