Smart Islands: Η τεχνολογία μεταμορφώνει τα ελληνικά νησιά

Το όραμα του υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας στο­χεύει στην υπέρ­βαση των παρα­δο­σια­κών προ­κλή­σεων της γεω­γρα­φι­κής απο­μό­νω­σης

Από την κοσμο­πο­λί­τικη Πάρο έως την πρω­το­πόρα Αστυ­πά­λαια, η Ελλάδα βρί­σκε­ται σε μια κομβική μετά­βαση, με την τεχνο­λο­γία να ανα­δει­κνύ­ε­ται σε βασικό μοχλό για τη δημιουρ­γία «έξυπνων νησιών» (Smart Islands). Οι κάτοι­κοι των νησιών με τη βοήθεια της τεχνο­λο­γίας θα έχουν πρό­σβαση σε ένα ευρύ φάσμα υπη­ρε­σιών, καθώς το αρμόδιο υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής εστιά­ζει στην ψηφιακή διοί­κηση, η οποία επι­τρέ­πει την επι­τό­που εξυ­πη­ρέ­τηση των πολιτών και μειώνει την ανάγκη για δαπα­νη­ρές μετα­κι­νή­σεις προς την ηπει­ρω­τική χώρα.

Το όραμα για τα ελλη­νικά νησιά στην ψηφιακή εποχή ξεδι­πλώ­νε­ται ως μια φιλό­δοξη και εφαρ­μό­σιμη στρα­τη­γική, που στο­χεύει στην υπέρ­βαση των παρα­δο­σια­κών προ­κλή­σεων της γεω­γρα­φι­κής απο­μό­νω­σης. Στο πλαίσιο της Εθνικής Στρα­τη­γι­κής για την Ολο­κλη­ρω­μένη Θαλάσ­σια Πολι­τική στον Νησιω­τικό Χώρο, που θεσμο­θε­τή­θηκε με τον ν. 4832/2021, η νησιω­τική επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα είναι στο επί­κε­ντρο του ενδια­φέ­ρο­ντος της κυβερ­νη­τι­κής πολι­τι­κής, και έτσι το αρμόδιο υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής, σε συνερ­γα­σία με το Κέντρο Προ­γραμ­μα­τι­σμού και Οικο­νο­μι­κών Ερευνών (ΚΕΠΕ) και τα νησιω­τικά επι­με­λη­τή­ρια, υλο­ποιεί το Βαρό­με­τρο Νησιω­τι­κής Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας και το Παρα­τη­ρη­τή­ριο Τιμών, ώστε να κατα­γρα­φούν οι ανάγκες των επι­χει­ρή­σεων και να αξιο­λο­γεί­ται η μετα­βολή των τιμών σε κύριες κατη­γο­ρίες αγαθών και σε βασικά προ­ϊ­ό­ντα μεταξύ των νησιών και της ηπει­ρω­τι­κής χώρας.

Η Γενική Γραμ­μα­τεία Αιγαίου και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής (ΓΓΑΙΝΠ), προ­σπα­θώ­ντας να χαρ­το­γρα­φή­σει τις ανάγκες των νησιω­τών, διε­ξά­γει σχετική έρευνα μέσω της συμπλή­ρω­σης σχε­τι­κού ερω­τη­μα­το­λο­γίου για τη νησιω­τική επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, το οποίο είναι δια­θέ­σιμο ηλε­κτρο­νικά έως τις 10 Δεκεμ­βρίου 2025 στον σύν­δε­σμο https://forms.cloud.microsoft/r/bpcVbLpeve?origin=lprLink.

Πρότυπα νησιά: Τήλος, Αστυ­πά­λαια, Χάλκη και Πάρος

Η Τήλος και η Αστυ­πά­λαια εξε­λίσ­σο­νται με γοργούς ρυθμούς σε πρότυπα πρά­σι­νης και ψηφια­κής ενέρ­γειας, η Χάλκη υιο­θέ­τησε την ηλε­κτρο­κί­νηση και την ψηφιακή δια­κυ­βέρ­νηση, ενώ η Πάρος αξιο­ποιεί «έξυπνα» δίκτυα ύδρευ­σης.

Tήλος: Το πρώτο πιστο­ποι­η­μένο νησί

Η Τήλος είναι το πρώτο πιστο­ποι­η­μένο «zero-waste» νησί παγκο­σμίως. Το «Just Go Zero Tilos» είναι ένα και­νο­τόμο πρό­γραμμα -συνεργασία της Polygreen και του Δήμου Τήλου-, με στόχο τη μετα­τροπή της Τήλου σε νησί «μηδε­νι­κών απο­βλή­των» (zero waste). Κάθε σπίτι και επι­χεί­ρηση στην Τήλο παρέ­λα­βαν ειδικό εξο­πλι­σμό για δια­χω­ρι­σμό των απο­βλή­των από την πηγή – οργα­νικά, ανα­κυ­κλώ­σιμα, υπο­λειμ­μα­τικά. Η συλλογή γίνεται πόρτα πόρτα, σε τακτι­κές ημέρες που ανα­κοί­νωσε ο δήμος. Κατά την του­ρι­στική περίοδο εντα­τι­κο­ποιεί­ται, λόγω αυξη­μέ­νων απο­βλή­των.

Τα απορ­ρίμ­ματα πηγαί­νουν στο νέο 3K Circular Innovation Centre, το κέντρο που αντι­κα­τέ­στησε τη χωμα­τερή. Εκεί γίνο­νται επε­ξερ­γα­σία, δια­χω­ρι­σμός, ανα­κύ­κλωση ή κομπο­στο­ποί­ηση, ανάλογα με το υλικό. Υλικά που δεν ανα­κυ­κλώ­νο­νται με τον παρα­δο­σιακό τρόπο (π.χ. παλιά έπιπλα, ηλε­κτρι­κές συσκευές) συγκε­ντρώ­νο­νται για up-cycling/επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση, δηλαδή παίρ­νουν «δεύτερη ζωή».

Αστυ­πά­λαια: Το πρώτο «έξυπνο» και βιώσιμο νησί κινη­τι­κό­τη­τας

Η Αστυ­πά­λαια, γνωστή και ως η «πετα­λούδα του Αιγαίου» λόγω του σχή­μα­τός της, επι­λέ­χθηκε ως εργα­στή­ριο του μέλ­λο­ντος για την έξυπνη και βιώσιμη κινη­τι­κό­τητα (Smart & Sustainable Island), μέσω μιας πρω­το­πο­ρια­κής συνερ­γα­σίας με τον Ομιλο Volkswagen (VW). Το έργο, το οποίο ξεκί­νησε το 2020 και έχει εξαετή ορί­ζο­ντα, στο­χεύει στην πλήρη μετα­τροπή του νησιού σε μοντέλο κλι­μα­τικά ουδέ­τε­ρης κινη­τι­κό­τη­τας (climate-neutral mobility).

Το πρό­γραμμα βασί­ζε­ται σε δύο κύριους άξονες: την ηλε­κτρο­κί­νηση και την πράσινη ενέρ­γεια.

1. Ηλε­κτρο­κί­νηση και ψηφια­κές υπη­ρε­σίες μετα­φο­ρών:

Αντι­κα­τά­σταση οχη­μά­των: Αντι­κα­θί­στα­ται στα­διακά ολό­κλη­ρος ο στόλος των οχη­μά­των με περίπου 1.000 ηλε­κτρικά.

Κίνητρα για κατοί­κους: Οι μόνιμοι κάτοι­κοι και οι επι­χει­ρή­σεις λαμ­βά­νουν ισχυρά κίνητρα και επι­δο­τή­σεις, μέσω του προ­γράμ­μα­τος «e-Astypalea», για την αγορά ή μίσθωση ηλε­κτρι­κών οχη­μά­των και την εγκα­τά­σταση ιδιω­τι­κών φορ­τι­στών.

Eξυπνες υπη­ρε­σίες κινη­τι­κό­τη­τας:

• astyGO/astyMOVE: Υπη­ρε­σία κοινής χρήσης οχη­μά­των (vehicle-sharing), μέσω εφαρ­μο­γής κινητού.

• ASTYBUS: Νέο δίκτυο αστικών συγκοι­νω­νιών με ηλε­κτρικά βαν, το οποίο λει­τουρ­γεί ως «on demand shuttle service» (υπη­ρε­σία μετα­κί­νη­σης κατόπιν ζήτησης), βελ­τι­στο­ποιώ­ντας τα δρο­μο­λό­για και την εξυ­πη­ρέ­τηση.

2. Ενερ­γειακή αυτο­νο­μία και Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας (ΑΠΕ)

Υβρι­δικό σύστημα ΑΠΕ: Στόχος είναι η πλήρης ανα­νέ­ωση του ενερ­γεια­κού συστή­μα­τος, το οποίο μέχρι πρό­τι­νος βασι­ζό­ταν σε ρυπο­γό­νες γεν­νή­τριες ντίζελ.

Ψηφιο­ποί­ηση δικτύου: Ανα­βαθ­μί­ζε­ται και ψηφιο­ποιεί­ται το ηλε­κτρικό δίκτυο και δημιουρ­γεί­ται ένα εκτε­τα­μένο δίκτυο δημό­σιων προ­σβά­σι­μων φορ­τι­στών.

Χάλκη: Οικο­λο­γικό νησί

Η Χάλκη απο­τε­λεί το πρώτο νησί της εθνικής πρω­το­βου­λίας «GR-eco Islands», η οποία εστιά­ζει στην ενερ­γειακή αυτο­νο­μία και την κυκλική οικο­νο­μία.

Ενερ­γειακή κοι­νό­τητα: Δημιουρ­γή­θηκε η ενερ­γειακή κοι­νό­τητα «ChalkiON», η οποία εγκα­τέ­στησε ένα φωτο­βολ­ταϊκό πάρκο 1 MWp. Μέσω του εικο­νι­κού ενερ­γεια­κού συμ­ψη­φι­σμού (Virtual Net Metering), η παρα­γό­μενη ενέρ­γεια καλύ­πτει πλήρως τις ανάγκες των μελών της κοι­νό­τη­τας (κατοί­κων και επι­χει­ρή­σεων), με απο­τέ­λε­σμα σημα­ντική εξοι­κο­νό­μηση κόστους.

Τηλεϊ­α­τρική και τεχνο­λο­γία: Ανα­βάθ­μισε τον δημόσιο φωτισμό σε έξυπνα συστή­ματα και απέ­κτησε δίκτυο 5G για την υπο­στή­ριξη της τηλεϊ­α­τρι­κής και της τηλε­εκ­παί­δευ­σης.

Πάρος: Εξυπνη δια­χεί­ριση νερού

Η λει­ψυ­δρία είναι ένα δια­χρο­νικό πρό­βλημα, το οποίο η τεχνο­λο­γία μετα­τρέ­πει σε ευκαι­ρία για απο­δο­τική δια­χεί­ριση. Το παρά­δειγμα της Πάρου είναι ενδει­κτικό, καθώς, μέσω της πλήρους ψηφιο­ποί­η­σης και ενός υπερ­σύγ­χρο­νου κέντρου ελέγχου, το νησί πέτυχε σχεδόν 99% εισπρα­ξι­μό­τητα και ετήσια καθαρά κέρδη άνω των 2,5 εκατ. ευρώ, μετα­τρέ­πο­ντας μια υποδομή κόστους σε πηγή εσόδων και εξοι­κο­νό­μη­σης.

Τα έξυπνα δίκτυα ύδρευ­σης αξιο­ποιούν αισθη­τή­ρες και συστή­ματα τηλε­με­τρίας για εντο­πι­σμό διαρ­ροών σε πραγ­μα­τικό χρόνο, παρα­κο­λού­θηση της πίεσης και ρύθμιση της κατα­νά­λω­σης.

Πηγή: .dimokratia.gr