Εξι μέτρα για να αντιμετωπίσουν την ακρίβεια

Κυ­νή­γι προ­σφο­ρών, αγορά λι­γό­τε­ρων και χα­μη­λό­τε­ρης ποιό­τη­τας προ­ϊ­ό­ντων, ανα­βο­λή αγο­ρών που θε­ω­ρού­νται όχι πρώ­της ανά­γκης, πε­ριο­ρι­σμός των δα­πα­νών για δια­σκέ­δα­ση εκτός σπι­τιού, αυ­ξη­μέ­νη χρήση πι­στω­τι­κών καρ­τών, αλλά και των νέων μο­ντέ­λων πλη­ρω­μής σε δό­σεις. Είναι τα μέτρα που λαμ­βά­νουν οι κα­τα­να­λω­τές τον τε­λευ­ταίο χρόνο και κυ­ρί­ως από τον Μάρ­τιο κι έπει­τα, προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πί­σουν την απώ­λεια της αγο­ρα­στι­κής τους δύ­να­μης λόγω ακρί­βειας, απώ­λεια που κυ­μαί­νε­ται από 9% για τα με­σαία ει­σο­δή­μα­τα και φτά­νει ακόμη και το 40% για τα πλέον ευά­λω­τα νοι­κο­κυ­ριά, τα νοι­κο­κυ­ριά με μη­νιαίο ει­σό­δη­μα χα­μη­λό­τε­ρο των 750 ευρώ.

Πρώτα «θύ­μα­τα» των πε­ρι­κο­πών, βε­βαί­ως, όπως συ­νέ­βη και κατά τη δε­κα­ε­τή οι­κο­νο­μι­κή κρίση, είναι οι δα­πά­νες για διαρ­κή κα­τα­να­λω­τι­κά αγαθά, είτε μι­κρές, όπως για είδη έν­δυ­σης – υπό­δη­σης, είτε μεί­ζο­νες, όπως για την αγορά ενός αυ­το­κι­νή­του. Δεν είναι τυ­χαίο ότι ο τζί­ρος στον κλάδο έν­δυ­σης – υπό­δη­σης σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της Ελ­λη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής υπο­χώ­ρη­σε τον Σε­πτέμ­βριο κατά 4,4% με τη μεί­ω­ση του όγκου πω­λή­σε­ων να είναι ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη σε ετή­σια βάση (7,2%), παρά το γε­γο­νός ότι φέτος δεν ισχύ­ουν πε­ριο­ρι­στι­κά μέτρα για την εί­σο­δο στα φυ­σι­κά κα­τα­στή­μα­τα, όπως υπήρ­χαν τα δύο προη­γού­με­να χρό­νια.

Σύμ­φω­να δε με την έρευ­να κα­τα­να­λω­τι­κής εμπι­στο­σύ­νης που διε­νερ­γεί το Ιδρυ­μα Οι­κο­νο­μι­κών και Βιο­μη­χα­νι­κών Ερευ­νών (ΙΟΒΕ), το 55% των κα­τα­να­λω­τών δη­λώ­νει ότι θα προ­βεί σε λι­γό­τε­ρες δα­πά­νες το προ­σε­χές διά­στη­μα για μεί­ζο­νες αγο­ρές.

Οι πε­ρι­κο­πές, όμως, σε δα­πά­νες και οι εκ­πτώ­σεις σε ποιό­τη­τα περ­νούν και στα τρό­φι­μα, με τους κα­τα­να­λω­τές να αγο­ρά­ζουν λι­γό­τε­ρα και φθη­νό­τε­ρα προ­ϊ­ό­ντα. Συ­νο­λι­κά το δε­κά­μη­νο Ια­νουα­ρί­ου – Οκτω­βρί­ου 2022 ο όγκος πω­λή­σε­ων έχει υπο­χω­ρή­σει κατά 1,3% σε σύ­γκρι­ση με το αντί­στοι­χο διά­στη­μα του 2021, ενώ στις επι­μέ­ρους κα­τη­γο­ρί­ες προ­ϊ­ό­ντων πα­ρα­τη­ρεί­ται πολύ με­γα­λύ­τε­ρη μεί­ω­ση του όγκου πω­λή­σε­ων.

Οι κα­τα­να­λω­τές αγο­ρά­ζουν λι­γό­τε­ρα προ­ϊ­ό­ντα είτε πρό­κει­ται για αλ­κο­ο­λού­χα ποτά (μεί­ω­ση όγκου πω­λή­σε­ων κατά 5,1%) είτε για γάλα και για­ούρ­τι (μεί­ω­ση του όγκου πω­λή­σε­ων στα γα­λα­κτο­κο­μι­κά 4,6%), ενώ ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη, 6,2%, είναι η μεί­ω­ση του όγκου πω­λή­σε­ων σε απορ­ρυ­πα­ντι­κά και κα­θα­ρι­στι­κά.

Με κρι­τή­ριο την τιμή

Σε μια προ­σπά­θεια να έχουν τα ντου­λά­πια και τα ψυ­γεία τους γε­μά­τα, χωρίς όμως να τι­να­χτούν στον αέρα οι οι­κο­γε­νεια­κοί προ­ϋ­πο­λο­γι­σμοί, οι κα­τα­να­λω­τές στρέ­φο­νται ολο­έ­να και πε­ρισ­σό­τε­ρο στα προ­ϊ­ό­ντα ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας, με τα premium προ­ϊ­ό­ντα να περ­νούν σε δεύ­τε­ρη μοίρα. Σύμ­φω­να με στοι­χεία της NielsenIQ, το πο­σο­στό των κα­τα­να­λω­τών στην Ελ­λά­δα που δη­λώ­νουν ότι εν­δια­φέ­ρο­νται για την ποιό­τη­τα των προ­ϊ­ό­ντων και είναι δια­τε­θει­μέ­νοι να πλη­ρώ­σουν πε­ρισ­σό­τε­ρα χρή­μα­τα για κα­λύ­τε­ρη ποιό­τη­τα υπο­χω­ρεί φέτος στο 38% από 44% το 2021 και 64% το 2019.

Η εν­δε­δειγ­μέ­νη λύση εν προ­κει­μέ­νω είναι τα προ­ϊ­ό­ντα ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας, με τους κα­τα­να­λω­τές, πά­ντως, να δη­λώ­νουν σε πο­σο­στό 72% ότι τα επι­λέ­γουν διότι η ποιό­τη­τά τους βελ­τιώ­νε­ται ή ότι είναι ακόμη και εφά­μιλ­λα των αντί­στοι­χων επώ­νυ­μων. To κρι­τή­ριο, βε­βαί­ως, που ενι­σχύ­ε­ται φέτος και παί­ζει ση­μα­ντι­κό ρόλο στις απο­φά­σεις των κα­τα­να­λω­τών, είναι αυτό της τιμής με το 65% των κα­τα­να­λω­τών ένα­ντι 56% πέ­ρυ­σι να δη­λώ­νει ότι επι­λέ­γει προ­ϊ­ό­ντα ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας, διότι απλώς είναι λι­γό­τε­ρο ακρι­βά από τα αντί­στοι­χα επώ­νυ­μα.

Το με­ρί­διο των προ­ϊ­ό­ντων ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας δια­μορ­φώ­νε­ται το δε­κά­μη­νο Ια­νουα­ρί­ου – Οκτω­βρί­ου 2022 στο 16,1%, πο­σο­στό αντί­στοι­χο με αυτό του 2011, όταν ήδη είχε ξε­κι­νή­σει η ανο­δι­κή πο­ρεία των πω­λή­σε­ων σε αυτά τα προ­ϊ­ό­ντα, αφού και τότε το δια­θέ­σι­μο ει­σό­δη­μα είχε μειω­θεί όχι λόγω ανα­τι­μή­σε­ων, αλλά λόγω των δη­μο­σιο­νο­μι­κών μέ­τρων και της εκτε­τα­μέ­νης ανερ­γί­ας. Εάν συ­μπε­ρι­λη­φθεί και το με­ρί­διο της Lidl, που απο­τε­λεί την κυ­ρί­αρ­χη εκ­πτω­τι­κή αλυ­σί­δα σού­περ μάρ­κετ στην Ελ­λά­δα, τότε το με­ρί­διο των προ­ϊ­ό­ντων ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας ανέρ­χε­ται σε 23,6% από 22,6% ένα χρόνο πριν.

Τι άλλο κά­νουν οι κα­τα­να­λω­τές; Επι­δί­δο­νται στο κυ­νή­γι των προ­σφο­ρών μη δι­στά­ζο­ντας να πη­γαί­νουν σε δια­φο­ρε­τι­κά σού­περ μάρ­κετ ανα­ζη­τώ­ντας τις πιο συμ­φέ­ρου­σες εκ­πτώ­σεις. Η πρα­κτι­κή αυτή, μά­λι­στα, ακο­λου­θεί­ται από το 29% των κα­τα­να­λω­τών, πο­σο­στό ρεκόρ στα χρό­νια που διε­νερ­γεί τη σχε­τι­κή έρευ­να στην Ελ­λά­δα η NielsenIQ.

Το ζή­τη­μα, βε­βαί­ως, είναι για πόσο ακόμη οι κα­τα­να­λω­τές θα «σφίγ­γουν το ζω­νά­ρι» κατά το κοι­νώς λε­γό­με­νον, για πόσο ακόμη θα ζούμε στη δίνη αυτής της πε­ρί­φη­μης «permacrisis», όπως χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται η πα­ρα­τε­τα­μέ­νη πε­ρί­ο­δος αστά­θειας και ανα­σφά­λειας που δια­νύ­ου­με. (Η λέξη permacrisis προ­έρ­χε­ται από την αγ­γλι­κή λέξη permanent που ση­μαί­νει μό­νι­μη και τη λέξη crisis που ση­μαί­νει κρίση.) Και αυτό διότι η πα­ρα­τε­τα­μέ­νη υπο­χώ­ρη­ση της κα­τα­νά­λω­σης οδη­γεί σε ύφεση, δε­δο­μέ­νου, μά­λι­στα, ότι στην Ελ­λά­δα η κα­τα­νά­λω­ση πα­ρα­μέ­νει ένα πολύ με­γά­λο πο­σο­στό του ΑΕΠ και δη το 65% ένα­ντι 50% στην Ε.Ε.

Πηγή kathimerini.gr