Μάριος Μπέγζος: «Οι παραλογισμοί “είμαι αντι-εμβολιαστής, δεν θέλω να απογραφώ”, είναι εκδηλώσεις θυμού»

Για την κα­τά­στα­ση όπως έχει δη­μιουρ­γη­θεί με την παν­δη­μία του κο­ρω­νοϊ­ού και για τις κοι­νω­νι­κές της συ­νέ­πειες, μι­λά­ει σή­με­ρα, στην «δη­μο­κρα­τι­κή» ο τέως Κο­σμή­το­ρας της Θε­ο­λο­γι­κής Σχο­λής του Εθνι­κού και Κα­πο­δι­στρια­κού Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών κ. Μά­ριος Μπέγ­ζος.

Επί­σης ανα­φέ­ρε­ται στον ρόλο της Εκ­κλη­σί­ας και της θρη­σκεί­ας στην ζωή του ση­με­ρι­νού αν­θρώ­που και από πού πη­γά­ζει η ανά­γκη της ύπαρ­ξης των θρη­σκειών.

Ο κ. Μπέγ­ζος, που αρ­θρο­γρα­φεί τα­κτι­κά σε πολλά έντυ­πα, και είναι τα­κτι­κός συ­νερ­γά­της επι­στη­μο­νι­κών λε­ξι­κών και εγκυ­κλο­παι­δειών στην Ελ­λά­δα και στο εξω­τε­ρι­κό, υπήρ­ξε διευ­θυ­ντής της σει­ράς «Θρη­σκειο­λο­γία» των εκ­δό­σε­ων Ελ­λη­νι­κά Γράμ­μα­τα, έχει συγ­γρά­ψει τριά­ντα μο­νο­γρα­φί­ες και πε­ρί­που τε­τρα­κό­σια άρθρα σε επι­στη­μο­νι­κά πε­ριο­δι­κά, πα­νε­πι­στη­μια­κές επε­τη­ρί­δες και αφιε­ρω­μα­τι­κούς τό­μους.

Το δο­κι­μια­κό έργο του έχει δια­κρι­θεί, ενώ με­λε­τή­μα­τά του έχουν με­τα­φρα­στεί σε πολ­λές άλλες γλώσ­σες.

Τέλος, μι­λά­ει για την κα­τά­στα­ση, όπως αυτή έχει δη­μιουρ­γη­θεί με την δια­κο­πή της κοι­νω­νί­ας με­τα­ξύ των Πα­τριαρ­χεί­ων Μό­σχας και Κων­στα­ντι­νου­πό­λε­ως, ενώ θε­ω­ρεί πολύ ση­μα­ντι­κή την επί­σκε­ψη του Πάπα Φρα­γκί­σκου σε Ελ­λά­δα και Κύπρο, με αν­θρω­πι­στι­κή αλλά και πο­λι­τι­κή βα­ρύ­τη­τα.

• Κύριε κα­θη­γη­τά, θα ήθελα να ξε­κι­νή­σου­με από αυτό που ζούμε στα τε­λευ­ταία δύο χρό­νια, με την παν­δη­μία του κο­ρω­νοϊ­ού που πλήτ­τει τον πλα­νή­τη. Τε­λι­κά, οι πε­ριο­ρι­σμοί, οι εγκλει­σμοί, η ελευ­θε­ρία κι­νή­σε­ων και επα­φών, τι δη­μιούρ­γη­σε μέχρι σή­με­ρα κατά την άποψή σας;

Κατ’ αρχήν είναι ό,τι πιο αφύ­σι­κο, διότι στε­ρεί από τον άν­θρω­πο την κί­νη­ση. Ζω­ντα­νός είναι αυτός που κι­νεί­ται. Όταν αρ­ρω­σταί­νου­με, κι­νού­μα­στε λι­γό­τε­ρο και όταν τε­λειώ­νει η ζωή μας, δεν κι­νού­μα­στε κα­θό­λου. Άρα μπαί­νου­με σε μία αφύ­σι­κη κα­τά­στα­ση ανα­γκα­στι­κής, υπο­χρε­ω­τι­κής ακι­νη­σί­ας, αφε­νός για να ζή­σου­με και αφε­τέ­ρου στε­ρού­με­θα την αί­σθη­ση της αφής. Ξέ­ρε­τε, από τις πέντε αι­σθή­σεις, οι δύο πιο ση­μα­ντι­κές για τον άν­θρω­πο –το έχουν πει και οι αρ­χαί­οι αυτό- είναι η όραση και η αφή. Και μά­λι­στα η αφή, που είναι και πε­ρι­φρο­νη­μέ­νη, δεν μας εγκα­τα­λεί­πει ποτέ και δε νοσεί, παρά σπά­νια.

Συ­νε­πώς, το να πεις σε έναν άν­θρω­πο ότι δεν μπο­ρείς καν να δώ­σεις μια χει­ρα­ψία, να αγ­γί­ξεις, να αγκα­λιά­σεις, να φι­λή­σεις, να έχεις υστέ­ρη­ση της αφής και της επα­φής, είναι ό,τι χει­ρό­τε­ρο μπο­ρεί να συμ­βεί στον άν­θρω­πο. Σκε­φτεί­τε ότι οι άν­θρω­ποι γεν­νιού­νται, επει­δή δύο άλλοι άν­θρω­ποι έρ­χο­νται σε στενή επαφή. Από εκεί και πέρα, αντι­λαμ­βά­νε­στε πόση σχέση έχει η αφή με τη ζωή και πώς ο άν­θρω­πος αντι­δρά σε αυτό που συμ­βαί­νει. Υπο­φέ­ρει, από την μία κα­τα­θλί­βε­ται και από την άλλη, ορ­γί­ζε­ται.

Ακόμη και αυτοί οι πα­ρα­λο­γι­σμοί ‘είμαι αντι-εμ­βο­λια­στής, δεν θέλω να απο­γρα­φώ’ είναι εκ­δη­λώ­σεις θυμού. Οι άν­θρω­ποι αυτοί έχουν το ίδιο μυαλό που έχου­με κι εμείς, δεν είναι αυτό το θέμα. Είναι κου­ρα­σμέ­νοι, τα­λαι­πω­ρη­μέ­νοι και αντι­δρούν με αυτό τον τρόπο.

• Η πα­ρου­σία της Εκ­κλη­σί­ας και της θρη­σκεί­ας τι ρόλο μπο­ρούν να δια­δρα­μα­τί­σουν στη ζωή του ση­με­ρι­νού αν­θρώ­που, στον 21ο αιώνα;

Θα έλεγα πολύ με­γά­λο ρόλο. Ίσως και πολύ με­γα­λύ­τε­ρο ρόλο από ό,τι στην πα­ρα­δο­σια­κή κοι­νω­νία η οποία ήταν δε­σμευ­μέ­νη, δε­σμευ­τι­κή και πε­ριο­ρι­σμέ­νη κι επο­μέ­νως η πα­ρου­σία της θρη­σκεί­ας ήταν αυ­το­νό­η­τη. Τώρα, σε μια κοι­νω­νία απε­λευ­θε­ρω­μέ­νη, χει­ρα­φε­τη­μέ­νη, τόσο η Εκ­κλη­σία όσο και η θρη­σκεία, έχουν να διεκ­δι­κή­σουν την πα­ρου­σία τους –όχι απαι­τώ­ντας την, αλλά προ­σφέ­ρο­ντας τις αν­θρω­πι­στι­κές τους υπη­ρε­σί­ες και κα­τό­πιν τις κοι­νω­νι­κές τους υπη­ρε­σί­ες δί­νο­ντας νόημα στη ζωή των αν­θρώ­πων, και από την πλού­σια σοφία του πα­ρελ­θό­ντος και της πα­ρά­δο­σης να δώ­σουν πλαί­σια ανα­φο­ράς μέσα στα οποία ο σύγ­χρο­νος άν­θρω­πος μπο­ρεί να αντι­με­τω­πί­σει τα προ­βλη­μα­τά του και να ελα­φρυν­θεί. Όχι όμως να λύσει τα προ­βλή­μα­τά του.

• Η αλή­θεια είναι ότι οι θρη­σκεί­ες υπήρ­χαν από τα αρ­χαία χρό­νια. Συ­νε­πώς, φα­νε­ρώ­νουν και την ανά­γκη του αν­θρώ­που να πι­στεύ­ει σε κάτι.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, ο άν­θρω­πος νιώ­θει έναν φόβο. Διότι η φύση είναι πα­ντο­δύ­να­μη –τόσο που ο άν­θρω­πος να τα βάλει μαζί της. Πα­ρά­δειγ­μα, η παν­δη­μία που ζούμε: εί­μα­στε στο από­γειο της τε­χνο­λο­γί­ας και της ια­τρι­κής και δεν μπο­ρού­με να βρού­με ένα απο­τε­λε­σμα­τι­κό μέσο για να αντι­με­τω­πί­σου­με αυτό το πρό­βλη­μα. Έτσι λοι­πόν, ο φόβος απέ­να­ντι στη φύση κάνει τους αν­θρώ­πους να βρί­σκουν μέσα τους αμυ­ντι­κούς μη­χα­νι­σμούς. Κι ένας τέ­τοιος μη­χα­νι­σμός, είναι η θρη­σκεία η οποία δι­δά­σκει το δρόμο που μπο­ρεί κα­νείς να στρα­φεί στα δεινά της φύσης. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, οι δυ­τι­κές θρη­σκεί­ες έχουν διά­φο­ρες απα­ντή­σεις.

• Ν’ αλ­λά­ξου­με θέμα. Να μι­λή­σου­με σχε­τι­κά με το ζή­τη­μα που έχει δη­μιουρ­γη­θεί με την Ου­κρα­νία και το Σχί­σμα ανά­με­σα στο Πα­τριαρ­χείο Μό­σχας και στο Οι­κου­με­νι­κό. Στις πρό­σφα­τες επι­σκέ­ψεις του, ο Πα­τριάρ­χης Βαρ­θο­λο­μαί­ος στο Κίεβο και μετά στις ΗΠΑ και στην Αθήνα, ξε­κα­θά­ρι­σε ότι δεν τον εν­δια­φέ­ρει η κα­τά­στα­ση που έχει δη­μιουρ­γη­θεί. Τε­λι­κά, έκανε λάθος με την υπο­γρα­φή του Τόμου της Αυ­το­κε­φα­λί­ας;

Κοι­τάξ­τε, επί 30 χρό­νια από το 1991 που έγινε η αλ­λα­γή στο ανα­το­λι­κό μπλοκ οι Ου­κρα­νοί, ζη­τού­σαν την Αυ­το­κε­φα­λία τους και το Οι­κου­με­νι­κό Πα­τριαρ­χείο, το αρ­νεί­το –ακρι­βώς επει­δή για όλα αυτά τα χρό­νια, ήξερε ότι η χώρα θα αι­μα­το­κυ­λι­στεί και επι­πλέ­ον, δεν χρεια­ζό­ταν να δη­μιουρ­γη­θεί ακόμη μία εθνι­κή εκ­κλη­σία. Σοφά ποιώ­ντας το Οι­κου­με­νι­κό Πα­τριαρ­χείο, δεν απα­ντού­σε στις εκ­κλή­σεις των Ου­κρα­νών, πα­ρέ­πε­μπε το θέμα στις κα­λέν­δες και κα­θυ­στε­ρού­σε. Τώρα, εντε­λώς ξαφ­νι­κά, αλ­λά­ζει στάση και το­πο­θέ­τη­ση.

Το θέμα δεν είναι εάν ο Πα­τριάρ­χης Μό­σχας, μνη­μο­νεύ­ει τον Πα­τριάρ­χη Κων­στα­ντι­νου­πό­λε­ως ή όχι. Δεν είναι προ­σω­πι­κό το θέμα. Το θέμα είναι ότι οι μισοί ορ­θό­δο­ξοι, δεν επι­κοι­νω­νούν με τους άλ­λους μι­σούς ενώ υπάρ­χουν βί­αιες συ­γκρού­σεις με­τα­ξύ των πι­στών στο ου­κρα­νι­κό έδα­φος. Και αυτό είναι ‘Σχί­σμα’.

Εγώ προ­σω­πι­κά, δεν μπορώ να αι­σθαν­θώ αδιά­φο­ρος απέ­να­ντι σε αυτή την κα­τά­στα­ση. Και σας λέω ότι δεν είναι θέμα ποιος μνη­μο­νεύ­ει ποιον. Το ζή­τη­μα εδώ είναι, οι άν­θρω­ποι στην Ου­κρα­νία να μην σφα­γιά­ζο­νται με­τα­ξύ τους (όπως συμ­βαί­νει). Ει­δι­κά στην Ου­κρα­νία, από τον καιρό της να­ζι­στι­κής κα­το­χής κι έπει­τα υπάρ­χουν πολλά μέ­τω­πα και πολ­λές με­ρί­δες. Τόσο μέσα στην χώρα, όσο και στους από­δη­μους Ου­κρα­νούς. Το θέμα είναι πάρα πολύ σο­βα­ρό και γι αυτό είναι λυ­πη­ρό το ό,τι ζούμε ένα τέ­τοιο εσω­τε­ρι­κό Σχί­σμα.

• Βέ­βαια, όταν σή­με­ρα μι­λά­με για Σχί­σμα δεν έχει την ίδια έν­νοια με το Σχί­σμα του 1054 (Σχί­σμα των δύο Εκ­κλη­σιών που ήταν η διαί­ρε­ση και διά­σπα­ση της κοι­νω­νί­ας με­τα­ξύ της Δυ­τι­κής και της Ανα­το­λι­κής Χρι­στια­νι­κής Εκ­κλη­σί­ας). Αυτό που ση­μειώ­θη­κε αφορά στους κόλ­πους της Ανα­το­λι­κής Χρι­στια­νι­κής Εκ­κλη­σί­ας.

Εί­χα­με το Σχί­σμα του 1054 και 500 χρό­νια αρ­γό­τε­ρα εί­χα­με τη με­ταρ­ρύθ­μι­ση που κι αυτό ήταν ένα εσω­τε­ρι­κό Σχί­σμα της Δυ­τι­κής Εκ­κλη­σί­ας. Τώρα, δυ­στυ­χώς μπο­ρού­με ζούμε ένα εσω­τε­ρι­κό Σχί­σμα της Ανα­το­λι­κής Χρι­στια­νι­κής Εκ­κλη­σί­ας το οποίο έπρε­πε να προ­λη­φθεί και να απο­τρα­πεί.

Θέλω να ελ­πί­ζω ότι με το πέ­ρα­σμα του χρό­νου, μπο­ρεί να πράγ­μα­τα να εξο­μα­λυν­θούν.

• Υπάρ­χει πε­ρι­θώ­ριο για διά­λο­γο κατά την άποψή σας; Υπάρ­χει προ­ο­πτι­κή για την εξεύ­ρε­ση λύσης;

Ο διά­λο­γος… προ­ϋ­πο­θέ­τει επι­θυ­μία για διά­λο­γο! Εάν λές στον άλλον ότι δεν μ’ εν­δια­φέ­ρει, τι διά­λο­γος θα γίνει; Ο διά­λο­γος είναι σαν τον χορό. Θέλει δύο!

• Για να κλεί­σου­με, θα ήθελα να στεί­λε­τε ένα μή­νυ­μα στους ανα­γνώ­στες μας και με την ευ­και­ρία της επί­σκε­ψης του Πάπα της Ρώμης Φρα­γκί­σκου στην Ελ­λά­δα στις 4, 5 και 6 Δε­κεμ­βρί­ου 2021.

Με την ευ­και­ρία της επί­σκε­ψης του Πάπα Φρα­γκί­σκου στην Ελ­λά­δα και μά­λι­στα σε Κύπρο και Λέσβο, που είναι νησιά προ­σφύ­γων (αφού και η Κύ­προς έχει εσω­τε­ρι­κούς πρό­σφυ­γες ενώ η Λέ­σβος έχει τους αλ­λο­ε­θνείς και αλ­λό­θρη­σκους πρό­σφυ­γες) θέλω να ση­μειώ­σω ότι είναι ση­μα­ντι­κή για δύο λό­γους: α. ως αν­θρω­πι­στι­κή χει­ρο­νο­μία συ­μπα­ρά­στα­σης σε αν­θρώ­πους που δο­κι­μά­ζο­νται –μην ξε­χνά­με ότι κι εμείς οι Έλ­λη­νες πριν το 1922 ήμα­σταν πρό­σφυ­γες και εκ­πα­τρι­σμέ­νοι και β. ως πο­λι­τι­κή γιατί δεί­χνει ότι η Ελ­λά­δα είναι μια χώρα που λόγω της γε­ω­γρα­φί­ας της, πιέ­ζε­ται φο­βε­ρά και πρέ­πει οι με­γά­λες δυ­νά­μεις, να συ­μπα­ρα­στα­θούν.

Ο Πάπας Φρα­γκί­σκος που έχει τη δική του δι­πλω­μα­τι­κή υπη­ρε­σία σε κάθε χώρα, μπο­ρεί να φανεί χρή­σι­μος προ­ε­κτεί­νο­ντας την συμ­βο­λι­κή χει­ρο­νο­μία σε μια άλλη πο­λι­τι­κή και δι­πλω­μα­τι­κή χει­ρο­νο­μία. Είναι ευ­χά­ρι­στο το γε­γο­νός πως επι­λέ­γει να έρθει σε αυτά τα δύο μέρη και μά­λι­στα λίγες εβδο­μά­δες πριν τα Χρι­στού­γεν­να!