Νεότερες τεχνικές υπερήχων καρδιάς

Ιωάννης Ματ­θαίος

MD, MSc, PhD

Διδά­κτωρ Πανε­πι­στη­μίου

Αθηνών

Ειδικός Καρ­διο­λό­γος

Συνερ­γά­της Ιατρός

Euromedica Δωδε­κα­νή­σου

Eχουν περάσει σχεδόν 70 χρόνια από τότε που οι Edler και Hertz ανέ­πτυ­ξαν την ιδέα της χρήσης των υπε­ρή­χων στη εκτί­μηση της καρ­δια­κής λει­τουρ­γίας γεγονός που οδήγησε στη γέννηση της υπε­ρη­χο­καρ­διο­γρα­φίας.

Η εξέλιξη της μεθόδου ήταν ραγδαία και από τις πρώτες δυσ­νό­η­τες γραμ­μοει­δείς κατα­γρα­φές φτάσαμε στις δισ­διά­στα­τες ευκρι­νείς εικόνες ενώ η προ­σθήκη του Doppler έδωσε επι­πλέον τη δυνα­τό­τητα μέτρη­σης λει­τουρ­γι­κών φαι­νο­μέ­νων όπως της ταχύ­τη­τας κίνησης του αίματος μέσα στην καρδιά.

Εν τούτοις την τελευ­ταία εικο­σα­ε­τία η αλμα­τώ­δης πρόοδος των υπο­λο­γι­στών και η ενσω­μά­τωσή τους στα μηχα­νή­ματα των υπε­ρή­χων είχε σαν απο­τέ­λε­σμα την εμφά­νιση νέων τεχνι­κών στην υπε­ρη­χο­καρ­διο­γρα­φία.

Ανάμεσα σε αυτές τις νέες τεχνι­κές είναι η δυνα­μική υπε­ρη­χο­καρ­διο­γρα­φία (stress echo/στρές έκο), η υπε­ρη­χο­καρ­διο­γρα­φία με τη χρήση υλικών ηχο­α­ντί­θε­σης (contrast echo) καθώς και η μελέτη παρα­μόρ­φω­σης του μυο­καρ­δίου (strain echo).

Από τις παρα­πάνω τεχνι­κές η πλέον δια­δε­δο­μένη είναι το στρές έκο καθώς πολυά­ριθ­μες μελέτες έχουν δείξει ότι η συγκε­κρι­μένη εξέταση παρέχει πολύ­τι­μες πλη­ρο­φο­ρίες που μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για να προ­βλέ­ψουν μελ­λο­ντικά θανα­τη­φόρα καρ­διακά επει­σό­δια.

Στην ουσία βοηθά στην έγκυρη και έγκαιρη διά­γνωση της στε­φα­νιαίας νόσου, της στέ­νω­σης δηλαδή των στε­φα­νιαίων αρτη­ριών που οδηγεί στο έμφραγμα. Έχει εξαι­ρε­τικά υψηλή δια­γνω­στική αξία, αρκετά μεγα­λύ­τερη από το απλό τέστ κόπωσης ενώ σε αντί­θεση με άλλες τεχνι­κές όπως το σπιν­θη­ρο­γρά­φημα ή την αξονική στε­φα­νιο­γρα­φία είναι εξαι­ρε­τικά ασφαλής καθώς δεν χρη­σι­μο­ποιεί ακτι­νο­βο­λία.

Παράλ­ληλα είναι η πλέον ενδε­δειγ­μένη εξέταση σε ασθε­νείς που έχουν υποστεί έμφραγμα, έχουν υπο­βλη­θεί σε μπάϊ πας ή αγγειο­πλα­στική, πάσχουν από άσθμα, είναι παχύ­σαρ­κοι ή ηλι­κιω­μέ­νοι.

Η τεχνική συνί­στα­ται στη χρήση φαρ­μά­κου που ‘’στρεσάρει’’ την καρδιά με τη σύγ­χρονη λήψη υπε­ρη­χο­καρ­διο­γρα­φι­κών εικόνων για εκτί­μηση της από­δο­σης της. Η εξέταση είναι εξαι­ρε­τικά χρήσιμη και σε ασθε­νείς με προ­βλή­ματα στις καρ­δια­κές βαλ­βί­δες καθώς παρέχει επι­πλέον πλη­ρο­φο­ρίες για το αν και πότε πρέπει να χει­ρουρ­γη­θούν.

Η υπε­ρη­χο­καρ­διο­γρα­φία με τη χρήση υλικών ηχο­α­ντί­θε­σης (contrast echo) παρότι σαν ιδέα υπάρχει από τη δεκα­ε­τία του 1960 μόλις τελευ­ταία κατέστη δυνατή η ευρεία χρήση της με την εμφά­νιση των ‘’σκιαγραφικών’’ των υπε­ρή­χων.

Στην ουσία τα ‘’σκιαγραφικά’’ αυτά, που δεν είναι νεφρο­το­ξικά, απο­τε­λούν ένα μείγμα ορού και μικρο­φυ­σα­λί­δων αερίου που δεν κατα­στρέ­φο­νται από τα πνευ­μο­νικά τρι­χοειδή και οδηγούν σε εξαι­ρε­τικά βελ­τιω­μένη απει­κό­νιση των καρ­δια­κών κοι­λο­τή­των.

Παράλ­ληλα με τη χρήση ειδικού λογι­σμι­κού και τεχνι­κής είναι εφικτός ο έλεγχος της διά­χυ­σης αυτών των μικρο­φυ­σα­λί­δων εντός των αιμο­φό­ρων αγγείων του μυο­καρ­δια­κού τοι­χώ­μα­τος, ελέγ­χο­ντας με τον τρόπο αυτό τη μυο­καρ­διακή αιμα­τική κυκλο­φο­ρία παρέ­χο­ντας έτσι πλη­ρο­φο­ρίες σε πραγ­μα­τικό χρόνο για την ύπαρξη στε­νώ­σεων στις αρτη­ρίες της καρδιάς.

Η μελέτη παρα­μόρ­φω­σης (strain echo) απο­τε­λεί στην ουσία επί­τευγμα της τελευ­ταίας δεκα­ε­τίας. Με τη χρήση ειδικής τεχνι­κής μπορεί και αναλύει την κίνηση των μυο­καρ­δια­κών ινών στο χώρο παρέ­χο­ντας προ­γνω­στι­κές πλη­ρο­φο­ρίες εξαι­ρε­τικά χρή­σι­μες.

Μπορεί να ανα­κα­λύ­ψει πρώιμα ασθε­νείς που είτε λόγω βαλ­βι­δο­πά­θειας είτε λόγω μυο­καρ­δί­τι­δας είτε λόγω εμφράγ­μα­τος θα ανα­πτύ­ξουν καρ­διακή ανε­πάρ­κεια.

Αξιο­ση­μεί­ωτη είναι η χρήση της μεθόδου και σε ογκο­λο­γι­κούς ασθε­νείς υπό χημειο­θε­ρα­πεία καθώς μπορεί να δια­κρί­νει πριν ακόμα και από την εμφά­νιση συμ­πτω­μά­των ποιοι θα ανα­πτύ­ξουν καρ­διακή ανε­πάρ­κεια εξαι­τίας των χημειο­θε­ρα­πευ­τι­κών φαρ­μά­κων.

Πρέπει να τονι­στεί ότι όλες αυτές οι νέες μέθοδοι παρότι απο­τε­λούν πολύ­τιμο όπλο στη δια­γνω­στική φαρέτρα της σύγ­χρο­νης καρ­διο­λο­γίας απαι­τούν μοντέρνα μηχα­νή­ματα υπε­ρή­χων κι εξει­δι­κευ­μέ­νες γνώσεις και δεξιό­τη­τες.

Η ομάδα μας εφαρ­μό­ζει ήδη τις τεχνι­κές αυτές και ειδικά τα απο­τε­λέ­σματα από τα στρές έκο έχουν ενσω­μα­τω­θεί σε μελέτη της ελλη­νι­κής καρ­διο­λο­γι­κής εται­ρείας που αξιο­λο­γεί την εφαρ­μογή των νεό­τε­ρων υπε­ρη­χο­καρ­διο­γρα­φι­κών τεχνι­κών στον ελλη­νικό πλη­θυ­σμό.