Το σχέδιο για αναδιάρθρωση χρέους-Η πρόταση που έχει καταθέσει η Αθήνα

Η ελλη­νική κυβέρ­νηση του πρω­θυ­πουρ­γού Αλέξη Τσίπρα από καιρό υπο­στη­ρί­ζει πως η ελά­φρυνση του χρέους θα πρέπει να απο­τε­λεί μέρος της όποιας νέας συμ­φω­νίας για την ολο­κλή­ρωση του τρέ­χο­ντος προ­γράμ­μα­τος διά­σω­σης ύψους 172 δισ. ευρώ.

Όμως το σχέδιο του συμ­βι­βα­σμού που έχουν καταρ­τί­σει οι διε­θνείς πιστω­τές της χώρας και που παρου­σιά­στηκε το βράδυ της Τετάρ­της στον κ. Τσίπρα στις Βρυ­ξέλ­λες (το οποίο έχει στην κατοχή του το Βήμα) δεν περιέ­χει καμία τέτοια υπό­σχεση.

Έτσι, η Αθήνα σκο­πεύει να παρου­σιά­σει το δικό της σχέδιο ανα­διάρ­θρω­σης που η κυβέρ­νηση ισχυ­ρί­ζε­ται ότι θα μειώσει το χρέος από το 180% του ΑΕΠ τώρα στο 93% μέχρι το 2020.

Στο σχέδιο γίνεται αναφορά στην 47 σελίδων αντι­πρό­ταση που έστειλε η Αθήνα στους πιστω­τές της το βράδυ της Δευ­τέ­ρας. Όμως ανα­πτύσ­σε­ται πλήρως σε ένα νέο έγγραφο 7 σελίδων, που έχει συγ­γρά­ψει η κυβέρ­νηση και το οποίο φέρει τον τίτλο «Ending the Greek Crisis» (Τερ­μα­τί­ζο­ντας την Ελλη­νική Κρίση).

Το σχέδιο ανα­διάρ­θρω­σης είναι φιλό­δοξο, προ­σφέ­ρο­ντας τρόπους για τη μείωση του ποσού του χρέους που κατέ­χουν και οι τέσ­σε­ρις πιστω­τές του επί­ση­μου τομέα: η Ευρω­παϊκή Κεντρική τράπεζα (που κατέχει ελλη­νικά ομόλογα ύψους 27 δισ. ευρώ που αγο­ρά­στη­καν από το 2010), το Διεθνές Νομι­σμα­τικό Ταμείο (στο οποίο η χώρα χρωστά περίπου 20 δισ. ευρώ από δάνεια διά­σω­σης), χώρες της ευρω­ζώ­νης (που συνο­λικά έχουν χορη­γή­σει διμερή δάνεια διά­σω­σης ύψους 53 δισ. ευρώ στην Αθήνα) και ο EFSF (που «κρατά» το τρέχον πρό­γραμμα ύψους 144 δισ. ευρώ της ΕΕ).

Αν υιο­θε­τη­θούν όλα τα στοι­χεία του νέου σχεδίου, η Ελλη­νική κυβέρ­νηση εκτιμά πως το χρέος της θα υπο­χω­ρή­σει και πάλι κάτω από το 60% του ΑΕΠ μέχρι το 2030, όπως φαί­νε­ται από το έγγραφο.

Πλη­ρώ­νο­ντας την ΕΚΤ

Η ελλη­νική πρόταση ξεκινά με ένα σχέδιο για τους τίτλους που κατέχει η ΕΚΤ, οι οποίοι απο­κτή­θη­καν στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος αγοράς ομο­λό­γων της Κεντρι­κής Τρά­πε­ζας το οποίο επι­χει­ρούσε να στα­θε­ρο­ποι­ή­σει τα κόστη δανει­σμού της Ελλάδας. Η ιδέα αυτή έχει ήδη εκφρα­στεί δημο­σίως αρκετές φορές από τον υπουργό Οικο­νο­μι­κών Γιάνη Βαρου­φάκη και είναι πολύ ξεκά­θαρη: το ύψους 400 δισ. ευρώ ταμείο διά­σω­σης της ευρω­ζώ­νης, ο ESM (που αντι­κα­τέ­στησε τον EFSF) θα δανεί­σει 27 δισ. ευρώ στην Ελλάδα, τα οποία θα χρη­σι­μο­ποι­ή­σει η Αθήνα για να απο­πλη­ρώ­σει τα ομόλογα της ΕΚΤ.

Τα δάνεια του ESM έχουν πιο μακρές λήξεις και χαμη­λό­τερα επι­τό­κια από τα ελλη­νικά ομόλογα που κατέχει η ΕΚΤ, και έτσι πρό­κει­ται για μια ανα­διάρ­θρωση χρέους χωρίς μια πραγ­μα­τική ανα­διάρ­θρωση χρέους. Δύο από τα ομόλογα που κατέχει η ΕΚΤ λήγουν τον Ιούλιο και τον Αύγου­στο, με τις πλη­ρω­μές να ανέρ­χο­νται συνο­λικά στα 6,7 δισ. ευρώ, και ως εκ τούτου η ανάγκη εξεύ­ρεση λύσης για την αντι­με­τώ­πιση του θέματος αυτού είναι επεί­γουσα. Το πρό­βλημα είναι πως το σχέδιο είναι ουσια­στικά μια διάσωση χωρίς δεσμεύ­σεις (όλα τα δάνεια διά­σω­σης της ευρω­ζώ­νης είναι ουσια­στικά δάνεια από τον ESM), και έτσι είναι εξαι­ρε­τικά απίθανο να το δεχθούν οι κυβερ­νή­σεις της ευρω­ζώ­νης.

Πρόωρη απο­πλη­ρωμή του ΔΝΤ

Η πρόταση των 47 σελίδων που υπέβαλε η Αθήνα τη Δευτέρα μιλά αόριστα για την απο­πλη­ρωμή του ΔΝΤ μέσω «μιας συμ­φω­νίας που περι­λαμ­βά­νει την στα­διακή ή σε δόσεις απο­πλη­ρωμή, ανα­λό­γως του τι θα επι­λέ­ξει η Ελλάδα». Το νέο έγγραφο απο­σα­φη­νί­ζει ποιο θα ήταν αυτό το σχέδιο.

Τα 27 δισ. ευρώ που χρωστά η χώρα στην ΕΚΤ περι­λαμ­βά­νουν και κέρδη 9 δισ. ευρώ από ομόλογα. Στο πλαίσιο συμ­φω­νίας που επι­τεύ­χθηκε το 2012, οι κυβερ­νή­σεις της ευρω­ζώ­νης έχουν συμ­φω­νή­σει να εγκα­τα­λεί­ψουν τα κέρδη που έβγαλαν από ελλη­νικά ομόλογα που αγόρασε η ΕΚΤ, και έτσι το ελλη­νικό σχέδιο θα χρη­σι­μο­ποιούσε αυτά τα 9 δισ. ευρώ για να απο­πλη­ρώ­σει πρόωρα σχεδόν το ήμισυ αυτών που χρωστά στο ΔΝΤ. Το υπό­λοιπο ποσό θα πλη­ρω­θεί με τον παρα­δο­σιακό τρόπο, είτε μέσω άντλη­σης χρη­μα­το­δό­τη­σης από την αγορά (που προς το παρόν δεν μπορεί να γίνει) ή μέσω της χρήσης νέων δανείων διά­σω­σης.

Η πρόωρη απο­πλη­ρωμή των δανείων του ΔΝΤ θα βοη­θούσε ώστε να χαμη­λώ­σει το συνο­λικό της χρέος η Ελλάδα. Όμως καθώς αυτό εξαρ­τά­ται από το αν οι πιστω­τές της ευρω­ζώ­νης θα συμ­φω­νή­σουν με την ανα­διάρ­θρωση του χρέους προς την ΕΚΤ, και αυτό είναι απίθανο να γίνει απο­δε­κτό.

Το πρώτο πρό­γραμμα διά­σω­σης

Όταν η Ελλάδα δια­σώ­θηκε για πρώτη φορά τον Μάιο του 2010 (ένα πρό­γραμμα ύψους 110 δισ. ευρώ από τα οποία στην πραγ­μα­τι­κό­τητα χορη­γή­θη­καν μόνο τα 73 δισ. ευρώ), δεν υπήρχαν πανευ­ρω­παϊ­κοί θεσμοί για να μοι­ρά­σουν τα κεφά­λαια της διά­σω­σης. Έτσι όλες οι κυβερ­νή­σεις της ευρω­ζώ­νης ενώ­θη­καν για να κάνουν διμερή δάνεια προς την Αθήνα, με την εξαί­ρεση της Σλο­βα­κίας, η οποία απέρ­ριψε το σχέδιο.

Τα δάνεια αυτά, που επι­σή­μως ονο­μά­ζο­νται «Greek Loan Facility» (GFL), έχουν επα­νει­λημ­μέ­νως ανα­διαρ­θρω­θεί, με τα επι­τό­κιά τους να έχουν μειωθεί και να δια­μορ­φώ­νο­νται πλέον κοντά στο κόστος δανει­σμού του μηχα­νι­σμού αυτού και το πρό­γραμμα απο­πλη­ρω­μής τους να έχει παρα­τα­θεί για πολλά χρόνια. Το νέο ελλη­νικό σχέδιο προ­βλέ­πει ακόμα μεγα­λύ­τερη παρά­ταση της απο­πλη­ρω­μής τους.

Η πρώτη ιδέα είναι το ονο­μα­ζό­μενο «perpetual bond», που στην ουσία είναι ένα δάνειο προς την Αθήνα το οποίο δεν θα απο­πλη­ρω­θεί ποτέ πλήρως, όμως έχει τόκους που θα κατα­βάλ­λο­νται εις το διη­νε­κές. Όσο περί­εργο και αν ακού­γε­ται αυτό, τα perpetual bonds δεν είναι κάτι και­νού­ριο και η ελλη­νική κυβέρ­νηση προ­τεί­νει ετή­σιους τόκους 2-2,5% επί της αξίας του ομο­λό­γου.

Το πρό­βλημα με τα perpetual bonds είναι ότι ουσια­στικά συνι­στούν παρα­δοχή ότι η Ελλάδα δεν θα ξεπλη­ρώ­σει ποτέ αυτά που χρωστά στις κυβερ­νή­σεις της ευρω­ζώ­νης, κάτι που θα ήταν δύσκολο να «που­λη­θεί» πολι­τικά σε χώρες όπως η Γερ­μα­νία. Το ελλη­νικό σχέδιο προ­βλέ­πει αυτή τη δυσκο­λία και προ­σφέ­ρει, ως εναλ­λα­κτική λύση, την επι­μή­κυνση της περιό­δου απο­πλη­ρω­μής των δανείων διά­σω­σης του Greek Loan Facility στα 100 χρόνια.

Μια άλλη πιθα­νό­τητα που δίνει η Αθήνα είναι τα ομόλογα που θα είναι συν­δε­δε­μένα με το ΑΕΠ: εδώ, η Ελλάδα θα κατα­βά­λει πλη­ρω­μές προς τους πιστω­τές της μόνο αν η οικο­νο­μία της αρχίσει να ανα­πτύσ­σε­ται και τα ποσά που θα δίνει θα συν­δέ­ο­νται με τον ρυθμό ανά­πτυ­ξης.

Οι κυβερ­νή­σεις της ευρω­ζώ­νης έχουν εκφρά­σει την προ­θυ­μία τους να παρα­τεί­νουν τις λήξεις των δανείων του GLF, και η πιθα­νό­τερη επιλογή θα είναι η επι­μή­κυνση της λήξεις των δανείων στα 100 χρόνια. Μια τέτοια προ­σφορά όμως είναι απίθανο να έρθει αμέσως. Κάποιοι αξιω­μα­τού­χοι λένε πως θα μπο­ρούσε να δοθεί μια αόριστη υπό­σχεση στο πλαίσιο μιας ανα­κοί­νω­σης του eurogroup αν υπάρξει μια νέα συμ­φω­νία στις τρέ­χου­σες δια­πραγ­μα­τεύ­σεις.

Το δεύτερο πρό­γραμμα διά­σω­σης

Όταν ολο­κλη­ρω­θεί το πρό­γραμμα διά­σω­σης το παλαιό ταμείο της ευρω­ζώ­νης, το EFSF θα έχει δια­θέ­σει 144 δισ. ευρώ. Αυτά τα δάνεια έχουν ήδη πολύ χαμηλά επι­τό­κια με πολύ συμ­φέ­ρο­ντες όρους εξό­φλη­σης. Αλλά το ελλη­νικό σχέδιο προ­σφέ­ρει κάτι πολύ ποιο ριζο­σπα­στικό. Θα σπάσει τα δάνεια του EFSF στα δυο, με το ένα κομμάτι του ενα­πο­μεί­να­ντος χρέους να μετα­τρέ­πε­ται σε ένα νέο δάνειο που θα προ­σφέ­ρει τόκο 5% (διπλά­σιο από το 2,5% που ισχύει σήμερα) και το υπό­λοιπο ουσια­στικά θα δια­γρα­φεί.

Το επι­χεί­ρημα για αυτό το σχέδιο είναι ότι οι ετήσιοι τόκοι που θα κατα­βά­λει η Ελλάδα θα παρα­μεί­νουν αμε­τά­βλη­τοι (5% γι το μισό δάνειο είναι το ίδιο με το 2,5% για το σύνολο). Δια­γρά­φο­ντας όμως το 504 του αρχικού χρέους το συνο­λικό βάρος θα μειωθεί σημα­ντικά. Η δια­γραφή θα γίνει στα­διακά με βάση το ελλη­νικό σχέδιο. Αρχικά θα μετα­τρα­πεί σε ομόλογο μηδε­νι­κού κου­πο­νιού (ουσια­στικά ένα δάνειο χωρίς τόκο), το οποίο στα­διακά θα δια­γρά­φε­ται.

Δεδο­μέ­νου όμως ότι περι­λαμ­βά­νει δια­γραφή χρέους, είναι επίσης απίθανο να περάσει από τις ευρω­παϊ­κές πρω­τεύ­ου­σες.

Συνο­ψί­ζο­ντας, το κείμενο είναι φιλό­δοξο και δημιουρ­γικό. Στο μεγα­λύ­τερο μέρος του όμως είναι πολι­τικά απα­ρά­δε­κτο για τους ηγέτες της ευρω­ζώ­νης. Εκτος από την επέ­κταση των λήξεων για τα δάνεια του GLF, οι ευρω­παϊ­κές κυβερ­νή­σεις έδειξαν ότι είναι απρό­θυ­μες να υπο­στη­ρί­ξουν οποια­δή­ποτε ανα­κού­φιση χρέους, παρά το γεγονός ότι το ΔΝΤ έχει πολλές φορές υπο­στη­ρί­ξει ότι το χρέος είναι μη βιώσιμο χωρίς αυτή.

euro2day.gr