Τα Λατινικά επανέρχονται, η Κοινωνιολογία «αποχωρεί»: Διάλογος πανεπιστημιακών

Λα­τι­νι­κά ή Κοι­νω­νιο­λο­γία; Η αντι­πα­ρά­θε­ση ανά­με­σα στους δι­δά­σκο­ντες και τους επι­στή­μο­νες των δύο μα­θη­μά­των και τους σχε­τι­κούς επι­στή­μο­νες ήλθε εκ, νέου στο προ­σκή­νιο, καθώς στο υπό δια­βού­λευ­ση νο­μο­σχέ­διο του υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας επα­νέρ­χο­νται τα Λα­τι­νι­κά ως εξε­τα­ζό­με­νο μά­θη­μα στις πα­νελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις. Τα Λα­τι­νι­κά είχαν  αντι­κα­τα­στα­θεί από την Κοι­νω­νιο­λο­γία, η οποία πλέον δεν θα εξε­τά­ζε­ται. Στα Λα­τι­νι­κά θα εξε­τα­σθούν για πρώτη φορά οι υπο­ψή­φιοι των αν­θρω­πι­στι­κών και κοι­νω­νι­κών επι­στη­μών στις πα­νελ­λα­δι­κές του 2021.

Ει­δι­κό­τε­ρα, ο Το­μέ­ας Κλα­σι­κής Φι­λο­λο­γί­ας του Τμή­μα­τος Φι­λο­λο­γί­ας του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών δη­λώ­νει ιδιαί­τε­ρη ικα­νο­ποί­η­ση «για τη σχε­δια­ζό­με­νη επα­να­φο­ρά της δι­δα­σκα­λί­ας του μα­θή­μα­τος των Λα­τι­νι­κών στο Λύ­κειο. «Ο Το­μέ­ας μας από την αρχή αντέ­δρα­σε σθε­να­ρά στον εξο­βε­λι­σμό του μα­θή­μα­τος των Λα­τι­νι­κών και με πει­στι­κά επι­χει­ρή­μα­τα ανέ­δει­ξε την ανά­γκη δια­τή­ρη­σής του στο πρό­γραμ­μα σπου­δών του σύγ­χρο­νου ελ­λη­νι­κού Λυ­κεί­ου. Τα μέλη του Τομέα Κλα­σι­κής Φι­λο­λο­γί­ας εκ­φρά­ζου­με την ελ­πί­δα ότι η επι­κεί­με­νη επα­να­φο­ρά του μα­θή­μα­τος θα συ­νο­δευ­τεί από την απαι­τού­με­νη ανα­νέ­ω­ση και ανα­βάθ­μι­ση των δι­δα­κτι­κών εγ­χει­ρι­δί­ων και των με­θό­δων δι­δα­σκα­λί­ας του, προ­κει­μέ­νου να ανα­δει­χθεί με πει­στι­κό τρόπο τόσο η ομορ­φιά όσο και η δια­χρο­νι­κή αξία και χρη­σι­μό­τη­τά του» ανα­φέ­ρει ο Διευ­θυ­ντής του Τομέα, κα­θη­γη­τής Λα­τι­νι­κής Φι­λο­λο­γί­ας στη Φι­λο­σο­φι­κή Αθη­νών κ. Αν­δρέ­ας Μι­χα­λό­που­λος. Σε ανά­λο­γο πλαί­σιο θα κι­νη­θεί η ανα­κοί­νω­ση της Κο­σμη­τεί­ας της Σχο­λής, που συ­νε­δρί­α­σε σή­με­ρα.

Από την πλευ­ρά της η κα­θη­γή­τρια Λα­τι­νι­κής Φι­λο­λο­γί­ας στην ίδια σχολή δή­λω­σε στην «Κ» ότι «η επα­να­φο­ρά του μα­θή­μα­τος των Λα­τι­νι­κών στο Λύ­κειο και τις Πα­νελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις απο­κα­θι­στά την ισορ­ρο­πία του εκ­παι­δευ­τι­κού συ­στή­μα­τος και φω­τί­ζει το νόημα της παι­δεί­ας που εκ­προ­σω­πούν οι λυ­κεια­κές σπου­δές. Καλ­λιέρ­γεια του μυα­λού των εφή­βων, ανά­πτυ­ξη του γλωσ­σι­κού αι­σθή­μα­τος, συ­νει­δη­το­ποί­η­ση της έν­νοιας της ιστο­ρι­κής συ­νέ­χειας και της πο­λι­τι­σμι­κής ταυ­τό­τη­τας. Στην ηλι­κία αυτή δεν δη­μιουρ­γού­νται επι­στή­μο­νες, αλλά άν­θρω­ποι που απο­κτούν τα θε­μέ­λια της μόρ­φω­σής τους, που πλά­θουν την ψυχή τους, που οξύ­νουν τις αι­σθή­σεις τους. Αυτή είναι δια­χρο­νι­κά η αξία των Λα­τι­νι­κών και για το λόγο αυτό πρέ­πει να δοθεί ιδιαί­τε­ρο βάρος στη σωστή δι­δα­σκα­λία τους».

Στο «αντί­πα­λο στρα­τό­πε­δο» το ΔΣ της Ελ­λη­νι­κής Κοι­νω­νιο­λο­γι­κής Εται­ρεί­ας,  καθώς και όσοι εκ­πρό­σω­ποι Πα­νε­πι­στη­μια­κών και Ερευ­νη­τι­κών Ιδρυ­μά­των υπο­γρά­φουν κεί­με­νο προς την υπουρ­γό Παι­δεί­ας κ. Νίκη Κε­ρα­μέ­ως στο οποίο ανα­φέ­ρουν ότι  «αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε ότι τα Λα­τι­νι­κά είναι χρή­σι­μα σε ορι­σμέ­να επι­στη­μο­νι­κά αντι­κεί­με­να και δια­θέ­τουν μακρά πα­ρά­δο­ση στην ανώ­τα­τη εκ­παί­δευ­ση, στα οποία σπου­δά­ζουν  οι φοι­τη­τές και φοι­τή­τριες. Εκτι­μού­με όμως ότι σε σειρά  επι­στη­μο­νι­κών αντι­κει­μέ­νων, που θε­ρα­πεύ­ουν οι φο­ρείς όσων υπο­γρά­φουν το παρόν δεν ισχύ­ει το ίδιο. Αντι­θέ­τως, η κοι­νω­νιο­λο­γι­κή γνώση είναι εξαι­ρε­τι­κά απα­ραί­τη­τη για τις σπου­δές στα αντι­κεί­με­να αυτά, όπως άλ­λω­στε μαρ­τυ­ρούν και τα προ­γράμ­μα­τα σπου­δών των αντί­στοι­χων πα­νε­πι­στη­μια­κών τμη­μά­των. Τέ­τοια είναι λ.χ. όλα τα τμή­μα­τα κοι­νω­νι­κών επι­στη­μών όπως Κοι­νω­νιο­λο­γί­ας, Πο­λι­τι­κής Επι­στή­μης, Δη­μό­σιας Διοί­κη­σης, Νο­μι­κής, Ψυ­χο­λο­γί­ας, Διε­θνών Σχέ­σε­ων, Ιστο­ρί­ας,  Δη­μο­σιο­γρα­φί­ας, Επι­κοι­νω­νί­ας και ΜΜΕ, Αν­θρω­πο­λο­γί­ας, Κοι­νω­νι­κής Γε­ω­γρα­φί­ας Κοι­νω­νι­κής Πο­λι­τι­κής, Κοι­νω­νι­κής Διοί­κη­σης, Εκ­παι­δευ­τι­κής Πο­λι­τι­κής, αλλά και τα Παι­δα­γω­γι­κά Τμή­μα­τα Πρω­το­βάθ­μιας Εκ­παί­δευ­σης, τα Παι­δα­γω­γι­κά Τμή­μα­τα Προ­σχο­λι­κής, όπως και άλλα τμή­μα­τα που εντάσ­σο­νται στον ευ­ρύ­τε­ρο χώρο των Κοι­νω­νι­κών και Αν­θρω­πι­στι­κών Επι­στη­μών».

Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, σύμ­φω­να με τους ίδιους από τα 315 Πα­νε­πι­στη­μια­κά Τμή­μα­τα στο επι­στη­μο­νι­κό πεδίο των Αν­θρω­πι­στι­κών, Νο­μι­κών και Κοι­νω­νι­κών Επι­στη­μών τα λα­τι­νι­κά δι­δά­σκο­νται στα 132.  Η κοι­νω­νιο­λο­γία δι­δά­σκε­ται στα υπό­λοι­πα 183 – δη­λα­δή στα πε­ρισ­σό­τε­ρα του εν λόγω πε­δί­ου – και μά­λι­στα στα 73 ως υπο­χρε­ω­τι­κό μά­θη­μα.

Και κοι­νω­νιο­λό­γοι προ­σθέ­τουν: «Προ­φα­νώς, στην προ­τει­νό­με­νη ρύθ­μι­ση μπο­ρεί, ίσως, να ευ­νο­ού­νται οι μα­θη­τές που θα σπου­δά­σουν σε Τμή­μα­τα κλασ­σι­κών σπου­δών,  αλλά θα υπάρ­ξουν δυ­σμε­νείς επι­πτώ­σεις για του μα­θη­τές που θα ει­σά­γο­νται σε Τμή­μα­τα όπως αυτά που μνη­μο­νεύ­θη­καν πιο πάνω. Συ­νε­πώς, εκτι­μά­με ότι η συ­γκε­κρι­μέ­νη ρύθ­μι­ση του σχε­δί­ου νόμου είναι λαν­θα­σμέ­νη αφού και αδι­κεί  τους μα­θη­τές που θα σπου­δά­σουν σε αυτά τα πα­νε­πι­στη­μια­κά τμή­μα­τα, ενώ ταυ­τό­χρο­να θα έχει αρ­νη­τι­κές επι­πτώ­σεις στην  έρευ­να, τη δι­δα­σκα­λία και την κοι­νω­νι­κή συ­νει­σφο­ρά  αυτών των το­μέ­ων της επι­στη­μο­νι­κής γνώ­σης. Απ’ αυτή την άποψη, θα μπο­ρού­σε κά­ποιος να εντο­πί­σει στοι­χεία ανι­σο­με­ρούς αντι­με­τώ­πι­σης των επι­στη­μο­νι­κών κλά­δων στην χώρα εκ μέ­ρους της Πο­λι­τεί­ας και του αρ­μό­διου υπουρ­γεί­ου.  Επι­προ­σθέ­τως,  υπεν­θυ­μί­ζου­με ότι η κοι­νω­νιο­λο­γία συμ­βάλ­λει στο να κα­τα­νο­ή­σουν επι­στη­μο­νι­κά οι μα­θη­τές τον ρα­γδαία με­τα­βαλ­λό­με­νο σύγ­χρο­νο κόσμο στον οποίο θα γί­νουν πο­λί­τες, τις σύγ­χρο­νες τά­σεις με­τα­βο­λής και τα προ­βλή­μα­τά του. Η δι­δα­σκα­λία της κοι­νω­νιο­λο­γί­ας πα­ρέ­χει τα κα­τάλ­λη­λα ερ­γα­λεία να σκε­φτούν για αυτόν και να τον ερευ­νή­σουν, μια γνώση που μπο­ρούν να αξιο­ποι­ή­σουν σε πολλά επαγ­γελ­μα­τι­κά πεδία. Η άνιση με­τα­χεί­ρι­ση των κοι­νω­νι­κών επι­στη­μών, στο στά­διο προ­ε­τοι­μα­σί­ας των ει­σα­χθη­σο­μέ­νων στα αντί­στοι­χα πα­νε­πι­στη­μια­κά τμή­μα­τα, όπως προ­βλέ­πει το δη­μο­σιο­ποι­η­μέ­νο σχέ­διο νόμου, πρό­κει­ται να λάβει χώρα σε μια πε­ρί­ο­δο κατά την οποία ανα­δύ­ο­νται ασυ­νή­θι­στα ως προς το μέ­γε­θος και την έκτα­σή τους κοι­νω­νι­κά προ­βλή­μα­τα, τα οποία θα πρέ­πει οι κοι­νω­νί­ες να αντι­με­τω­πί­σουν και να επι­λύ­σουν. Τέ­τοια προ­βλή­μα­τα είναι λ.χ. όλα εκεί­να που προ­κά­λε­σαν η πρό­σφα­τη οι­κο­νο­μι­κή κρίση, η εξε­λισ­σό­με­νη υγειο­νο­μι­κή κρίση, οι ανα­κα­τα­τά­ξεις στις διε­θνείς σχέ­σεις και ει­δι­κό­τε­ρα οι ανα­τα­ρά­ξεις στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση και η δια­φαι­νό­με­νη άνο­δος του οι­κο­νο­μι­κού και πο­λι­τι­κού ρόλου της Ασίας, η ρα­γδαία τε­χνο­λο­γι­κή με­τα­βο­λή κ.ά. Ως εκ τού­του, η απο­δυ­νά­μω­ση της επι­στη­μο­νι­κής με­λέ­της των κοι­νω­νι­κών προ­βλη­μά­των που προ­κα­λούν οι μνη­μο­νευ­θεί­σες και άλλες με­τα­βο­λές, αφή­νουν απρο­στά­τευ­τες τις κοι­νω­νί­ες και τις ηγε­σί­ες τους στην προ­σπά­θεια αντι­με­τώ­πι­σής τους».

Στο πλαί­σιο αυτό, «μια εύ­λο­γη και ορ­θο­λο­γι­κή λύση στο πρό­βλη­μα είναι η δια­τή­ρη­ση της Κοι­νω­νιο­λο­γί­ας ως πα­νελ­λα­δι­κώς εξε­τα­ζό­με­νου μα­θή­μα­τος στα 183 προ­α­να­φερ­θέ­ντα Τμή­μα­τα, με τα Λα­τι­νι­κά να κα­θί­στα­νται «ει­δι­κό μά­θη­μα» για τα Τμή­μα­τα εκεί­να (κυ­ρί­ως των Φι­λο­σο­φι­κών Σχο­λών) που η γνώση τους είναι προ­δή­λως απα­ραί­τη­τη».

Το κεί­με­νο υπο­γρά­φε­ται από τους: Νίκο Δε­μερ­τζή (Διευ­θυ­ντής και Πρό­ε­δρος ΔΣ, Εθνι­κό Κέ­ντρο Κοι­νω­νι­κών Ερευ­νών),  Γρη­γό­ρη Ζα­ρω­τιά­δη (Κο­σμή­το­ρας Σχολή Οι­κο­νο­μι­κών και Πο­λι­τι­κών Επι­στη­μών, Αρι­στο­τέ­λειο Πα­νε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λο­νί­κης)

Αλε­ξάν­δρα Κο­ρω­ναί­ου (Κο­σμή­το­ρας, Σχολή Κοι­νω­νι­κών Επι­στη­μών, Πά­ντειο Πα­νε­πι­στή­μιο), Κου­ζέ­λη Γε­ρά­σι­μο (Αντι­πρό­ε­δρος Τμή­μα­τος Κοι­νω­νιο­λο­γί­ας, τ. Πρό­ε­δρος του ΙΕΠ), Ιω­άν­νη Κουζή (Κο­σμή­το­ρας Σχο­λής Πο­λι­τι­κών Επι­στη­μών, Πά­ντειο Πα­νε­πι­στή­μιο), Δη­μή­τρη Μυ­λω­νά­κη  (Κο­σμή­το­ρας Σχο­λής Κοι­νω­νι­κών Επι­στη­μών, Πα­νε­πι­στή­μιο Κρή­της), Νίκο Να­γό­που­λο (Κο­σμή­το­ρας της Σχο­λής Κοι­νω­νι­κών Επι­στη­μών, Πα­νε­πι­στή­μιο Αι­γαί­ου), Γιώρ­γο Πλειό (Πρό­ε­δρος της Ελ­λη­νι­κής Κοι­νω­νιο­λο­γι­κής Εται­ρεί­ας – ΕΚΕ), Ελένη Ρε­θυ­μιω­τά­κη (Πρό­ε­δρος Προ­σω­ρι­νής Συ­νέ­λευ­σης Τμή­μα­τος Κοι­νω­νιο­λο­γί­ας ΕΚΠΑ), Μι­χά­λη Σπουρ­δα­λά­κη ( Κο­σμή­το­ρας Σχολή Οι­κο­νο­μι­κών και Πο­λι­τι­κών Επι­στη­μών, Εθνι­κό και Κα­πο­δι­στρια­κό Πα­νε­πι­στή­μιο Αθη­νών) και Μι­χά­λη Ψη­μί­τη (Πρό­ε­δρος Τμή­μα­τος Κοι­νω­νιο­λο­γί­ας Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου).