Πρόληψη των μαθησιακών δυσκολιών-Αρθρο της Λεοντίτση Χαρούλας

Είναι συχνό φαι­νό­μενο στην πρώτη τάξη του δημο­τι­κού ,  να συνα­ντάμε παιδιά τα οποία έχουν πρό­βλημα να αντα­πο­κρι­θούν στις απαι­τή­σεις της τάξης. Συνήθως πρό­κει­ται για παιδιά , που θα πρέπει να επα­να­λά­βουν το εκπαι­δευ­τικό πρό­γραμμα του νηπια­γω­γείου. Τα παιδιά τα οποία μένουν πίσω στην πρώτη δημο­τι­κού έχουν πρό­βλημα στο μηχα­νι­σμό της ανά­γνω­σης ο οποίος απο­τε­λεί­ται από τρία στάδια. Χαρα­κτη­ρι­στική είναι η δυσκο­λία των παιδιών να ξεχω­ρί­σουν την πρώτη “φωνούλα” δηλαδή το πρώτο φώνημα σε μία λέξη που τους ζητάμε. Κάθε μαθητής πριν μπει στη δια­δι­κα­σία να διδα­χθεί την πρώτη ανά­γνωση θα πρέπει πρώτον να μπορεί να ακούει μία ιστορία και να την επα­να­λαμ­βά­νει με δικά του λόγια. Δεύ­τε­ρον να μπορεί ,  να απα­ντή­σει ερω­τή­σεις κατα­νό­η­σης πάνω σε αυτή την ιστορία. Τρίτον ,  να μπορεί να ομα­δο­ποιεί λέξεις με βάση την ομοιο­κα­τα­λη­ξία τους. Τέταρ­τον να μπορεί να ξεχω­ρί­ζει μεμο­νω­μένα γράμ­ματα από λέξεις. Πέμπτον να μπορεί να βρίσκει λέξεις που ξεκι­νούν από συγκε­κρι­μένο γράμμα. Εκτον να μπορεί να συν­θέ­τει λέξεις από συλ­λα­βές λέγο­ντας παρά­δειγμα τις συλ­λα­βές κα – πέ – λο και ρωτώ­ντας ποια λέξη δημιουρ­γεί­ται από τις συλ­λα­βές. Ολες αυτές απο­τε­λούν δρα­στη­ριό­τη­τες που θα πρέπει να δου­λεύ­ο­νται κατά τη διάρ­κεια της φοί­τη­σής του παιδιού στο νηπια­γω­γείο διότι απο­τε­λούν τη βάση για να δημιουρ­γή­σει ο μαθητής της Α Δημο­τι­κού ένα σωστό μηχα­νι­σμό πρώτης ανά­γνω­σης. Καλό θα είναι παιδιά τα οποία παρου­σιά­ζουν ανω­ρι­μό­τητα και δυσκο­λίες στη φωνο­λο­γική ενη­με­ρό­τητα στον τρόπο δηλαδή που το παιδί αντι­λαμ­βά­νε­ται και χει­ρί­ζε­ται τους ήχους της ελλη­νι­κής γλώσσας , να επα­να­λαμ­βά­νουν τη φοίτησή τους για ένα ακόμη χρόνο στο νηπια­γω­γείο. Με αυτό τον τρόπο προ­λαμ­βά­νουμε την εμφά­νιση μαθη­σια­κών δυσκο­λιών στην Α Δημο­τι­κού.

Πώς δια­κρί­νουμε όμως ένα παιδί με μαθη­σια­κές δυσκο­λίες? Ποια είναι τα γενικά χαρα­κτη­ρι­στικά της εικόνας ενός τέτοιου παιδιού;

Οι επι­στή­μο­νες που ασχο­λού­νται με τα παιδιά που παρου­σιά­ζουν μαθη­σια­κές δυσκο­λίες εύκολα μπορούν να ανα­γνω­ρί­σουν τα συμ­πτώ­ματα των δυσκο­λιών αυτών. Μπο­ρούμε να παρο­μοιά­σουμε τον εγκέ­φαλο των παιδιών αυτών σαν ένα σύστημα με δια­κό­πτες το οποίο έχει κάποια χαλαρά καλώδια με απο­τέ­λε­σμα να βρα­χυ­κυ­κλώ­νε­ται η δια­δι­κα­σία της μάθησης. Τα γενικά χαρα­κτη­ρι­στικά ενός παιδιού με μαθη­σιακή δυσκο­λία είναι τα εξής • δεν μπορούν να δια­λέ­ξουν να ταξι­νο­μή­σουν και να υπο­θη­κεύ­σουν πλη­ρο­φο­ρίες στο μυαλό τους • έχουν δυσκο­λία στο να μάθουν διά­φο­ρες αλλη­λου­χίες οπως να μάθουν ποιες είναι οι μέρες της εβδο­μά­δας ή ακόμη και να μάθουν να δένουν τα κορ­δό­νια τους • έχουν δυσκο­λία στο να βάλουν το μυαλό τους να δου­λέ­ψει και να απα­ντή­σουν σε προ­βλή­ματα (συνήθως δίνουν τυπο­ποι­η­μέ­νες και λαν­θα­σμέ­νες απα­ντή­σεις) • έχουν πρό­βλημα οργά­νω­σης δεν μπορούν να οργα­νώ­σουν από την τσάντα τους και το δωμάτιό τους μέχρι τον τρόπο που δια­βά­ζουν • η προσοχή τους έχει περιο­ρι­σμένη χρονική διάρ­κεια και αυτό συμ­βαί­νει γιατί ο μηχα­νι­σμός του εγκε­φά­λου που φιλ­τρά­ρει τις πλη­ρο­φο­ρίες δεν μπορεί να ξεχω­ρί­σει τα ουσιώδη από τα επου­σιώδη (παρά­δειγμα ενώ ακούει τη δασκάλα που παρα­δί­δει μάθημα ταυ­τό­χρονα ακούει και θορύ­βους από τον διά­δρομο του σχο­λείου) • μπορεί να εμφα­νί­ζουν ιδιαί­τερα ταλέντα όπως η δημιουρ­γία περί­πλο­κων κατα­σκευών • δεν μπορούν να ακο­λου­θή­σουν περί­πλο­κες οδηγίες • δεν μπορούν να αντα­πο­κρι­θούν σε κατα­στά­σεις άγχους και έντασης • δεν μπορούν να θυμη­θούν ορθο­γρα­φι­κούς κανόνες • έχουν χαμηλή αυτο­ε­κτί­μηση • είναι αδέξια όσον αφορά την κίνησή τους (κάνουν ζημιές) • έχουν δυσκο­λία στο να θυμη­θούν ημε­ρο­μη­νίες ορι­σμούς ονόματα • δεν μπορούν να αντι­γρά­ψουν από τον πίνακα ή όταν κάποιος τους υπα­γο­ρεύει κάτι συνήθως γράφουν τα μισά από αυτά που τους λένε • κρατάνε πάρα πολύ σφιχτά το μολύβι με απο­τέ­λε­σμα να κου­ρά­ζο­νται πολύ εύκολα (το κάνουν λόγω άγχους).  Όλα τα παρα­πάνω απο­τε­λούν τυπικά χαρα­κτη­ρι­στικά ενός παιδιού με μαθη­σια­κές δυσκο­λίες. Πρό­κει­ται για έξυπνα συνήθως παιδιά με φυσιο­λο­γικό ή και πάνω του φυσιο­λο­γι­κού δείκτη νοη­μο­σύ­νης αλλά αυτές οι δυσκο­λίες που παρου­σιά­ζουν πολλές φορές τα κάνουν να φαί­νο­νται πιο “χαζά” ή πιο ανώριμα. Όταν εστιά­σουμε στις συγκε­κρι­μέ­νες δυσκο­λίες κάθε παιδιού και εφαρ­μό­σουμε ένα εκπαι­δευ­τικό πρό­γραμμα που να αντα­πο­κρί­νε­ται στις ανάγκες τους τότε μπο­ρούμε να έχουμε μαθητές οι οποίοι μπορούν να πλη­σιά­ζουν τις επι­δό­σεις των φυσιο­λο­γι­κών μαθητών.

Λεο­ντι­τση Χαρούλα

Ειδική Λογο­πα­θο­λό­γος

Νηπια­γω­γός

Ειδική παι­δα­γω­γός